• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jerzy Vetulani



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Swansea (wym. [ˈswɒnzi], wal. Abertawe [abɛrˈtawɛ], co znaczy „ujście Tawe”) – miasto i hrabstwo w południowej Walii. W 2011 roku hrabstwo liczyło 239 023 mieszkańców, a miasto właściwe 179 485 (drugie pod względem wielkości miasto Walii). Porozumienia rzeszowsko-ustrzyckie – dwa porozumienia zawarte w lutym 1981 między przedstawicielami komunistycznego rządu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a protestującymi członkami solidarnościowych organizacji rolniczych i wspierającymi ich przedstawicielami NSZZ „Solidarność”. Porozumienia te przyczyniły się do powstania i zarejestrowania NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność”.

    Jerzy Adam Gracjan Vetulani (ur. 21 stycznia 1936 w Krakowie, zm. 6 kwietnia 2017 tamże) – polski psychofarmakolog, neurobiolog, biochemik, profesor nauk przyrodniczych, członek Polskiej Akademii Nauk i Polskiej Akademii Umiejętności.

    Przez cały okres pracy zawodowej związany z Instytutem Farmakologii Polskiej Akademii Nauk w Krakowie, gdzie był profesorem, kierownikiem Zakładu Biochemii (1976–2006), zastępcą dyrektora ds. naukowych (1994–2002) i wiceprzewodniczącym Rady Naukowej (2003–2017).

    Opublikował kilkaset prac badawczych o międzynarodowym zasięgu. Uznanie przyniosło mu sformułowanie hipotezy β-downregulacji jako mechanizmu działania leków przeciwdepresyjnych wspólnie z Fridolinem Sulserem, z którym współpracował w latach 1973–1975 jako Research Associate Professor w Vanderbilt University. W 1983 roku został laureatem Międzynarodowej Nagrody Anna-Monika II klasy za badania nad mechanizmami działania elektrowstrząsu. Poza zaburzeniami depresyjnymi, wśród jego głównych zainteresowań badawczych były: pamięć, uzależnienia i choroby neurodegeneracyjne. Był jednym z najczęściej cytowanych polskich naukowców w dziedzinie biomedycyny.

    Dysertacja – pisemna praca naukowa (praca dyplomowa) pisana w celu uzyskania stopnia naukowego, zazwyczaj w formie rozprawy. W Polsce napisanie i przedstawienie do recenzji dysertacji jest warunkiem koniecznym otrzymania stopnia doktora.Uroczystość Wszystkich Świętych (łac. Sollemnitas Omnium Sanctorum) – w Kościele katolickim jest to uroczystość ku czci wszystkich chrześcijan, którzy osiągnęli stan zbawienia i przebywają w niebie, obchodzona corocznie w dniu 1 listopada, treściowo połączona z następującym po niej obchodem liturgicznym Dnia Zadusznego. W doktrynie Kościoła katolickiego jest wyrazem wiary w obcowanie świętych i powszechne powołanie do świętości. Zgodnie z liturgią Kościoła katolickiego obchodzona jest też wigilia uroczystości Wszystkich Świętych.

    Był wykładowcą akademickim oraz popularyzatorem nauki. W latach 1981–2002 był redaktorem naczelnym czasopisma popularnonaukowego Wszechświat. Później stał się znany ze swoich otwartych wykładów, które przyciągały tysiące słuchaczy. Był autorem książek popularnonaukowych, w tym bestsellerowej książki dla dzieci Sen Alicji; oraz bloga Piękno neurobiologii. Prowadził działalność w mediach społecznościowych.

    Śpiączka farmakologiczna – stosowana wyłącznie w zamkniętej opiece medycznej metoda leczenia polegająca na wyłączeniu funkcji mózgu odpowiedzialnych za odbieranie bodźców zewnętrznych. Podczas ś.f. następuje odseparowanie sfer mózgu działających automatycznie od tych, które reagują na środowisko zewnętrzne.Przejście dla pieszych – powierzchnia jezdni, drogi dla rowerów lub torowiska przeznaczona do przechodzenia przez pieszych, oznaczona odpowiednimi znakami drogowymi (art. 2 Ustawy Prawo o ruchu drogowym). Pionowym znakiem jest znak D-6 (pokazany po prawej stronie), natomiast poziomym - znak P-10 - w postaci równoległych do drogi, białych pasów tworzących ciąg ustawiony poprzecznie względem tej drogi, potocznie zwany zebrą. W tak specjalnie oznaczonym miejscu pieszy, który rozpoczął przechodzenie przez drogę, ma pierwszeństwo przed uczestnikami ruchu poruszającymi się po tej drodze, o ile przejście to nie jest kierowane przez upoważnioną do tego osobę lub sygnalizację świetlną. Warto również nadmienić, iż zabronione jest przejeżdżanie rowerem lub motorowerem przez przejście dla pieszych - do tego służy przejazd dla rowerzystów. Dopuszczalne jest natomiast jego przeprowadzenie - można przejść, trzymając go obok siebie. Wyjątkiem od tego zakazu jest niepełnosprawny, poruszający się na wózku inwalidzkim, osoba pchająca wózek inwalidzki bądź wózek dziecięcy, lub osoba w wieku do 10 lat kierująca rowerem pod opieką pełnoletniego - taka osoba jest również uznawana za pieszego i może w pełni swobodnie korzystać z przejścia dla pieszych.

    Zaangażowany w działalność kulturalną i społeczną; był jednym ze współtwórców i konferansjerem Piwnicy pod Baranami (1954–1961), a później, w wieku ponad siedemdziesięciu lat, gwiazdą magazynu mówionego Gadający Pies (2010–2015). W okresie PRL był działaczem opozycji demokratycznej – od 1980 roku należał do NSZZ „Solidarność”. Całe dojrzałe życie był ateistą, a równocześnie przez kilkadziesiąt lat utrzymywał serdeczne relacje z Janem Pawłem II. W 2002 roku bez powodzenia kandydował w wyborach samorządowych na prezydenta Krakowa.

    Kwas askorbinowy, witamina C (INN: Acidum ascorbicum, E300) – organiczny związek chemiczny z grupy witamin, pochodna glukozy o wzorze sumarycznym C6H8O6, przeciwutleniacz stosowany jako dodatek do żywności. W warunkach standardowych jest białym, krystalicznym ciałem stałym. Dobrze rozpuszcza się w wodzie, roztwór ma odczyn kwasowy.Piotr Wojciech Pacewicz (ur. 1 stycznia 1953 w Warszawie) – polski psycholog i dziennikarz, publicysta dziennika „Gazeta Wyborcza”.

    W ramach prowadzonego Zakładu Biochemii przywiązywał dużą wagę do współpracy z młodszymi koleżankami i kolegami po fachu, którzy pozostawali pod jego opieką naukową. Wypromował dziewięciu doktorów i czterech doktorów habilitowanych.

    Publicznie znany był jako zwolennik legalizacji marihuany i szerokiej depenalizacji narkotyków oraz krytyk represyjnej polityki narkotykowej w Polsce.

    Był doktorem honoris causa Śląskiego Uniwersytetu Medycznego i Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, członkiem honorowym Indian Academy of Neurosciences i Oxford Neurological Society. Otrzymał Złoty Krzyż Zasługi i Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski.

    Prawo i Sprawiedliwość (PiS) – polska konserwatywna partia polityczna, założona na kongresie 29 maja 2001, zarejestrowana sądownie 13 czerwca 2001 (pierwszy komitet lokalny PiS powstał już 22 marca 2001). Powołana została przez braci Lecha i Jarosława Kaczyńskich, na fali popularności uzyskanej przez Lecha podczas sprawowania przez niego funkcji ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego w rządzie AWS. Deklarowana ideologia partii stanowi połączenie konserwatyzmu i chrześcijańskiej demokracji. W latach 2005–2007 Prawo i Sprawiedliwość sprawowało władzę, tworząc rząd Kazimierza Marcinkiewicza i rząd Jarosława Kaczyńskiego (od 2006 do 2007 w koalicji z Samoobroną RP i Ligą Polskich Rodzin, do 2006 i w schyłkowym okresie w 2007 rząd mniejszościowy). W latach 2005–2010 wysunięty przez PiS Lech Kaczyński (do 2006 członek partii) sprawował urząd Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Prawo i Sprawiedliwość należy do grupy Europejscy Konserwatyści i Reformatorzy w Parlamencie Europejskim oraz do działającej obok niej międzynarodowej organizacji Sojusz Europejskich Konserwatystów i Reformatorów.Wydawnictwo Czarne – polskie wydawnictwo powstałe w 1996, z siedzibą w Wołowcu. Prowadzone przez pisarza Andrzeja Stasiuka i jego żonę Monikę Sznajderman.

    Zmarł w 2017 roku w wyniku obrażeń odniesionych w wypadku drogowym, w którym został potrącony przez samochód na przejściu dla pieszych.

    Spis treści

  • 1 Życiorys
  • 1.1 Pochodzenie
  • 1.2 1936–1952: Wczesne lata, bunt
  • 1.3 1952–1973: Studia, kabaret, Instytut Farmakologii
  • 1.4 1973–1989: W orbicie światowej nauki, Solidarność
  • 1.5 1989–2006: Dojrzała kariera i społecznictwo
  • 1.6 2006–2017: Popularyzator
  • 1.7 Wypadek i śmierć
  • 1.7.1 Proces w sprawie wypadku
  • 2 Publikacje
  • 2.1 Oryginalne prace w czasopismach
  • 2.2 Monografie i broszury
  • 2.3 Redakcja
  • 2.4 Książki popularnonaukowe
  • 2.5 Wywiady rzeki
  • 2.6 Tłumaczenia
  • 3 Poglądy
  • 3.1 Substancje psychoaktywne
  • 3.1.1 Ogólne stanowisko i działalność
  • 3.1.2 Za modelem liberalnym, przeciwko modelowi policyjnemu
  • 3.1.3 Krytyka postawy narkofobicznej
  • 3.1.4 Za legalizacją marihuany
  • 3.1.5 Medyczna marihuana
  • 3.1.6 Głos w sprawie dopalaczy
  • 3.2 Polityka
  • 3.3 Religia
  • 3.4 Edukacja
  • 4 Nagrody
  • 4.1 Nagrody naukowe
  • 4.2 Doktoraty honorowe
  • 4.3 Członkostwa honorowe
  • 4.4 Ordery i odznaczenia
  • 4.5 Odznaki okolicznościowe
  • 4.6 Nagrody literackie
  • 4.7 Nagrody za działalność społeczną i popularnonaukową
  • 5 Spuścizna i upamiętnienie
  • 6 Rodzina
  • 7 Uwagi
  • 8 Przypisy
  • 9 Bibliografia
  • 10 Linki zewnętrzne
  • Życiorys[ | edytuj kod]

    Pochodzenie[ | edytuj kod]

    Jego ojciec Adam Vetulani był profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego, kierownikiem Katedry Prawa Kościelnego i Katedry Historii Państwa i Prawa Polskiego UJ. Dziadek Roman Vetulani był profesorem gimnazjalnym w Sanoku. Rodzina Vetulanich, wywodząca się z Toskanii, sprowadziła się do Polski w XVIII wieku.

    Janusz Andrzej Rieger (ur. 20 września 1934 w Krakowie) – polski językoznawca, profesor dr hab., wykładowca Instytutu Badań Interdyscyplinarnych "Artes Liberales" Uniwersytetu Warszawskiego. Profesor nauk filologicznych w Instytucie Slawistyki (1960–1997) oraz Instytucie Języka Polskiego (1997–2004) PAN. Wykładał na Uniwersytecie Łódzkim oraz na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim.Tomasz Franciszek Zimoch (ur. 30 października 1957 w Łodzi) – polski dziennikarz i komentator sportowy, z wykształcenia prawnik.

    Matka, Irena z domu Latinik, była biolożką, pracownikiem naukowym w Zakładzie Anatomii Porównawczej UJ, córką generała Franciszka Latinika.

    Stryjami Jerzego byli: Kazimierz, Zygmunt i Tadeusz; ciotkami: Zofia, Maria i Cecylia; zaś kuzynami: Witold de Nisau, Wanda i Zygmunt Vetulani (ze strony ojca), jak i Irena i Andrzej Popiel oraz Janusz i Jerzy Riegerowie (ze strony matki).

    1936–1952: Wczesne lata, bunt[ | edytuj kod]

    Kilkuletni Jerzy z matką Ireną, biolożką, autorką artykułów popularnonaukowych, która – jak potem wspominał – zaszczepiła w nim pasję do przyrody (1938)

    Jerzy Vetulani urodził się 21 stycznia 1936 roku w prywatnym szpitalu ginekologicznym przy ul. Garncarskiej w Krakowie. W 1938 roku na świat przyszedł jego młodszy brat, Jan. Rodzina zajmowała mieszkanie na parterze domu profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego przy placu Inwalidów, zatrudniając pokojówkę, kucharkę i wychowawczynię dla dzieci. Rodzicami chrzestnymi Jerzego zostali Tadeusz Lehr-Spławiński i Maria Dobrowolska.

    Wybory parlamentarne w Polsce w 2011 roku – wybory do Sejmu i Senatu, zarządzone 4 sierpnia 2011 przez prezydenta RP Bronisława Komorowskiego na 9 października 2011 roku. Wybory odbyły się według zasad wprowadzonych przez Kodeks wyborczy z 5 stycznia 2011.Pamięć – zdolność do rejestrowania i ponownego przywoływania wrażeń zmysłowych, skojarzeń, informacji, występująca u ludzi, niektórych zwierząt i w komputerach. W każdym z tych przypadków proces zapamiętywania ma całkowicie inne podłoże fizyczne oraz podlega badaniom naukowym w oparciu o różne zestawy pojęć.

    Jerzy miał również starszą przyrodnią siostrę Krystynę, nieślubną córkę Adama Vetulaniego, o czym dowiedział się dopiero pod koniec lat 60.

    Ojciec, Adam Vetulani wziął udział w wojnie obronnej we wrześniu 1939 roku. Internowany w Rumunii, przedostał się do Francji i wziął udział w kampanii francuskiej. W latach 1940–1945 przebywał na internowaniu w Szwajcarii, organizując obozy szkolne dla polskich żołnierzy.

    Po wkroczeniu w 1939 roku armii niemieckiej do Krakowa, pozostali tam Irena Vetulani wraz z synami zostali zmuszeni do opuszczenia zajmowanego mieszkania, otrzymując czterdzieści osiem godzin na wyprowadzkę z możliwością zachowania dobytku ruchomego. Przenieśli się do lokalu przy ul. Garncarskiej 4, gdzie schronienia udzieliła im Józefa Onitsch, wdowa po generale Zygmuncie Zielińskim. Dzięki dobrej znajomości języka niemieckiego, Irena Vetulani mogła podjąć pracę jako tłumaczka w monopolu spirytusowym. Jerzy i Jan pozostawali w latach wojennych pod jej opieką. Matka wychowywała synów „w patriotycznym poczuciu honoru” – w każdą niedzielę w domu odbywało się „misterium” i śpiewano Boże, coś Polskę. W dzieciństwie Jerzy Vetulani był chłopcem religijnym, przez pewien czas służył jako ministrant w kościele Mariackim. W czasie wojny rodzinę wspierał przebywający w Krakowie stryj Jerzego, Tadeusz Vetulani.

    Maria Mazurek (ur. 17 kwietnia 1987 w Tychach) – polska dziennikarka, autorka wywiadów i reportaży publikowanych w „Gazecie Krakowskiej”, współautorka książek popularnonaukowych napisanych z Jerzym Vetulanim. Laureatka szeregu nagród dziennikarskich, w tym kilkakrotnie Nagrody Dziennikarzy Małopolski. Krzysztof Zanussi (ur. 17 czerwca 1939 w Warszawie) – polski reżyser i scenarzysta filmowy, teatralny i telewizyjny, producent filmowy, publicysta, pedagog oraz filozof.

    Vetulani wspominał lata okupacji jako ciekawe, pełne fascynujących aktywności i odkrywania otaczającego świata; podważając zbiorowy, martyrologiczny obraz rozpaczy i nieszczęścia. Wraz z młodszym bratem i przyjacielem z kamienicy, Andrzejem Mirockim, założyli klub zbieraczy owadów. Za najokazalszą i najcenniejszą część swoich zbiorów uznawali różnorodną kolekcję motyli. Już jako dziecko Jerzy Vetulani czytał książki popularnonaukowe, m.in. O wulkanach i ich wybuchach Bohdana Dyakowskiego i Zwierzęta patrzą na nas Hermanna Lönsa. Mówił, że pasją do biologii zaraziła go matka.

    Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.Chemia teoretyczna to dział chemii zaliczany do chemii fizycznej, zajmujący się zagadnieniami związanymi z wiedzą chemiczną od strony teoretycznej, tj. bez wykonywania eksperymentów na stole laboratoryjnym. Nie znaczy to jednak, że chemia teoretyczna ignoruje wyniki eksperymentalne - zazwyczaj stara się jednak z lepszym lub gorszym skutkiem wyjaśniać te wyniki i przewidywać efekty przyszłych eksperymentów.

    Rozpoczął edukację w 1942 roku, przystępując na tajne komplety prowadzone przez panią Iwiczową od razu do drugiej klasy, jako że umiał już wcześniej czytać i pisać. Po zakończeniu okupacji uczęszczał do Szkoły Ćwiczeń przy Państwowym Pedagogium w Krakowie. Od 1948 roku uczęszczał do IV Państwowego Liceum im. Henryka Sienkiewicza w Krakowie, a następnie, po jego likwidacji, do Liceum Ogólnokształcącego im. Bartłomieja Nowodworskiego, które ukończył w 1952 roku, uzyskując świadectwo dojrzałości z wyróżnieniem. W 1949 roku zdał egzamin Krakowskiego Zrzeszenia Kół Krajoznawczych Młodzieży Szkolnej na przewodnika po Krakowie. W tym okresie zaczął aktywnie uprawiać żeglarstwo.

    Wydawnictwo WAM, znane jako: Wydawnictwo Apostolstwa Modlitwy (WAM) (1872-1918, 1935-1994), Wydawnictwo Księży Jezuitów (1918-1935), Wydawnictwo WAM (od 1994) – najstarsze polskie wydawnictwo katolickie, założone w 1872 przez ks. Stanisława Stojałowskiego SJ w Krakowie.Zygmunt Władysław Vetulani (ur. 12 września 1950 w Poznaniu) – polski matematyk i informatyk, profesor nauk technicznych, profesor oraz kierownik Zakładu Lingwistyki Informatycznej i Sztucznej Inteligencji na Wydziale Matematyki i Informatyki Uniwersytetu Adama Mickiewicza.

    Jako nastolatek Vetulani zupełnie odszedł od religii. W 1948 roku, w wieku dwunastu lat, zapisał się do Związku Młodzieży Polskiej. Został usunięty z organizacji wskutek literówki zrobionej w artykule do gazetki szkolnej, gdy w jednym z tekstów zamiast „podstawy socjalizmu” omyłkowo napisał „podsrawy socjalizmu”. Później wstąpił do Klubu Ateistów i Wolnomyślicieli. Określił siebie z tego czasu mianem „buntownika”, który robił wiele rzeczy na przekór rodzicom.

    Arnold Burgen, FRS (ur. 20 marca 1922) – brytyjski lekarz i farmakolog, członek Royal Society, profesor Uniwersytetu McGilla i Uniwersytetu w Cambridge, założyciel i pierwszy prezes Academia Europaea. Ignacy Tański (ur. 1761 w Wyszogrodzie, zm. 15 sierpnia 1805 w Izdebnie koło Grodziska Mazowieckiego) – polski pisarz i poeta, wolnomularz. Ojciec Klementyny Hoffmanowej.

    1952–1973: Studia, kabaret, Instytut Farmakologii[ | edytuj kod]

    Vetulani ukończył biologię i chemię na Uniwersytecie Jagiellońskim. Po tragicznej śmierci brata zmobilizował się i w 1966 obronił doktorat (lata 60. XX wieku)

    W 1952 roku rozpoczął studia biologiczne na Uniwersytecie Jagiellońskim ze specjalnością fizjologia zwierząt. Wśród jego wykładowców byli m.in. Andrzej Pigoń, Maria Skalińska, Zygmunt Grodziński i Stanisław Smreczyński. W marcu 1956 podjął pracę jako wolontariusz w Zakładzie Farmakologii PAN, kierowanym wówczas przez Janusza Supniewskiego. W 1957 roku obronił pracę magisterską na temat wpływu kwasu askorbinowego na obraz krwi królika, po czym został zatrudniony w Zakładzie Farmakologii PAN na stanowisku asystenta. Z tą jednostką, przemianowaną następnie na Instytut Farmakologii PAN, Vetulani był związany przez ponad sześćdziesiąt lat, aż do końca swojego życia.

    Agora Spółka Akcyjna – polska, publiczna spółka prawa handlowego, notowana na giełdzie w Warszawie, prowadząca działalność mediową. Nazwa spółki pochodzi od greckiego określenia miejsca spotkań.Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego (CM UJ) – jednostka Uniwersytetu Jagiellońskiego grupująca wydziały medyczne, najstarsza i jedna z większych tego typu w Polsce.

    Jesienią 1953 roku poznał Joannę Olczak. Związał się z kręgiem osób skupionym wokół rodziny Mortkowiczów-Olczaków w Domu Literatów przy ul. Krupniczej: „Można by ich chyba nazwać krakowską cyganerią. (...) Sporo lewicującej młodzieży i inteligencji żydowskiej o postępowych poglądach, która przetrwała wojnę. (...) Pamiętam uroczą babcię Janinę, fantastyczną kobietę i taką prawdziwą żydowską matkę rodu. (...) Dla mnie, początkującego biologa, zetknięcie z tym środowiskiem stanowiło istotne doświadczenie, bo jak wlazłem w grono humanistów, nagle otworzył się przede mną inny świat”.

    Zygmunt Michał Vetulani (ur. 1894 w Sanoku, zm. 1942 w Rio de Janeiro) – polski dyplomata, ekonomista, konsul generalny RP w Królewcu, Bagdadzie, Wiedniu, Stambule, Bukareszcie i Rio de Janeiro.Inteligencja emocjonalna, inaczej EQ (ang. Emotional Intelligence Quotient; także EI – Emotional Intelligence) – kompetencje osobiste człowieka w rozumieniu zdolności rozpoznawania stanów emocjonalnych własnych oraz innych osób, jak też zdolności używania własnych emocji i radzenia sobie ze stanami emocjonalnymi innych osób.

    W 1954 roku na „studium wojskowym, gdzieś na tyłach Uniwersytetu Jagiellońskiego” Vetulani poznał Piotra Skrzyneckiego: „Przegadaliśmy całą noc. Bardzo się polubiliśmy”. W połowie lat 50. wraz z grupą przyjaciół: Edmundem Jaroszem, Bronisławem Chromym i Lalą Skąpską, pomagał odgruzować piwnice pałacu „Pod Baranami”, w których powstała wkrótce później Piwnica pod Baranami. Vetulani wspominał: „Jest mnóstwo legend, kilkanaście równoległych prawd, na temat powstania Piwnicy pod Baranami. Ja sądzę, że idea kabaretu narodziła się, kiedy na moich urodzinach w 1954 roku, na ulicy Garncarskiej, spotkali się Joanna Olczak i Piotr Skrzynecki”.

    Maria Peszek (ur. 9 września 1973 we Wrocławiu) – polska aktorka i piosenkarka. Zadebiutowała w 1993 roku. Występowała m.in. na scenie Teatru Juliusza Słowackiego w Krakowie, Teatru Studio i Teatru Narodowego w Warszawie. Ma na swoim koncie szereg kreacji filmowych i telewizyjnych, a także liczne role w spektaklach Teatru Telewizji.Andrzej Popiel herbu Sulima (ur. 24 stycznia 1936 w Krakowie) – polski aktor teatralny, sporadycznie filmowy i telewizyjny, wieloletni artysta Teatru Muzycznego w Gdyni.

    Vetulani znalazł się wśród założycieli Piwnicy pod Baranami, w której gościł regularnie od 1956 roku. W 1958 roku, gdy Piotr Skrzynecki wyjechał do Paryża, Vetulani zastąpił go w roli konferansjera. Jako prowadzący rewii znany był z dosadnego, szyderczego humoru i uszczypliwego języka, jak wspominała Barbara Nawratowicz: „Czarująco lżył publiczność, oznajmiając, że za wiele żądają za swoje parszywe pieniądze”.

    Volkswagen Caddy (zwany także VW Caddy) - nazwa używana przez niemiecki koncern Volkswagen w stosunku do czterech odmiennych modeli.Bronisław Maria Komorowski (ur. 4 czerwca 1952 w Obornikach Śląskich) – polski polityk, z wykształcenia historyk. Od 6 sierpnia 2010 prezydent Rzeczypospolitej Polskiej.

    Vetulani zaprzyjaźnił się wówczas z osobami tworzącymi krąg Piwnicy, m.in. z Wiesławem Dymnym, Janem Güntnerem, Tadeuszem Kwintą, Mirosławem Obłońskim, Krystyną Zachwatowicz, Janiną Garycką, Ryszardem Horowitzem, Ruth Buczyńską oraz Kiką Szaszkiewiczową, która wspominała: „Polubiłam się z całą Piwnicą – nawet z uroczym, choć nieznośnym Jurkiem Vetulanim, który ciągle mi dokuczał, że jestem stara i gruba, a gdy wchodziłam do Piwnicy, darł się wniebogłosy: Gaście światło, gaście światło, stare próchno będzie świecić!”.

    Kazimierz Franciszek Vetulani (ur. 1889 roku w Sanoku, zamordowany 4 lipca 1941 roku we Lwowie) − polski inżynier, teoretyk budownictwa, profesor.Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.

    Według Vetulaniego, stosunki pomiędzy nim i Piotrem Skrzyneckim ochłodziły się, gdy Skrzynecki wrócił z Paryża: „Okazało się, że niektórzy ludzie lubili, jak ja prowadziłem konferansjerkę. Nagle pojawiła się zazdrość. Ale Piwnica była ukochanym dzieckiem, córką, matką Piotra, a on miał taką osobowość, że nie chciał swojej roli z nikim dzielić”.

    Instytut – Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka (w skrócie IPCZD) – instytut naukowy i jednostka badawczo-rozwojowa Ministerstwa Zdrowia, prowadzący również działalność szpitalną, będący jednocześnie pomnikiem poświęconym dzieciom – ofiarom II wojny światowej.Nauki przyrodnicze (w terminologii angielskiej zwane natural sciences) to mało precyzyjne określenie dziedzin nauki, które zajmują się badaniem różnych aspektów świata materialnego, ożywionego i nieożywionego, zazwyczaj z zastosowaniem aparatu matematycznego, jak również właściwej sobie metodologii.

    W Piwnicy pod Baranami Vetulani poznał swoją przyszłą żonę, Marię Pająk (1933–2017), córkę Józefa Pająka i Leokadii z domu Krawczyk; z którą wziął ślub 8 lipca 1963 roku. Mieli dwóch synów: Marka (ur. 1964) i Tomasza (ur. 1965).

    W październiku 1956 roku Vetulani podjął działalność w Rewolucyjnym Związku Młodzieży. Pełnił funkcję protokolanta Zarządu RZM i brał udział w kampaniach wyborczych na rzecz kandydatów studenckich, a także w akcjach propagandowych. Brał udział w wiecach studenckich. 18 października 1956 roku zabrał głos podczas kilkutysięcznego wiecu studenckiego w klubie „Rotunda”: „Powiedziałem, że chcemy jawności, i chcemy, żeby obrady Komitetu Miejskiego [dotyczące tego] co z nami chcą zrobić, były głośno transmitowane”.

    Wszechświat – polskie czasopismo popularnonaukowe poświęcone naukom przyrodniczym wydawane przez Polskie Towarzystwo Przyrodników im. Kopernika w formie kwartalnika.Mieczysław Czuma (ur. 1936 w Krakowie) – dziennikarz, publicysta, poeta; autor i współautor popularnych książek o Krakowie, jego historii i mieszkańcach.

    W 1957 roku jego rodzina wprowadziła się ponownie do domu profesorów UJ przy Placu Inwalidów. W latach 1955–1962 Vetulani był prelegentem w Krakowskim Dyskusyjnym Klubie Filmowym Studentów. Przyznał, że „to była dobra rzecz”, bo nauczyła go „by mówić krótko, ciekawie, i szybko kończyć”. We wrześniu 1962 roku wystąpił z prelekcją na inauguracyjnym spotkaniu klubu dyskusyjnego zorganizowanego w mieszkaniu Adama Riegera.

    Jerzy Władysław Wordliczek (ur. 10 sierpnia 1953 w Krakowie) – polski anestezjolog, profesor nauk medycznych, Kierownik Kliniki Intensywnej Terapii Interdyscyplinarnej Uniwersytetu Jagiellońskiego, Collegium Medicum. Wykładowca akademicki, autor ponad trzystu publikacji naukowych. Pełnomocnik Rektora UJ ds. klinicznych w Collegium Medicum. Tomasz Jerzy Vetulani (ur. 21 grudnia 1965 w Krakowie) – polski artysta, plastyk, malarz, rysownik i rzeźbiarz, posiadający także obywatelstwo holenderskie.

    W 1962 roku Vetulani ukończył również na Uniwersytecie Jagiellońskim jako drugi kierunek chemię ze specjalnością chemia teoretyczna. W ramach wymiany studenckiej odbył siedmiotygodniowy pobyt w Swansea w Walii, gdzie pracował w British Iron and Steel Research Association i samodzielnie uczył się języka angielskiego.

    Medycyna (łac. medicina „sztuka lekarska”) – nauka empiryczna (oparta na doświadczeniu) obejmująca całość wiedzy o zdrowiu i chorobach człowieka oraz sposobach ich zapobiegania, oraz ich leczenia. Medycyna weterynaryjna rozszerza zakres zainteresowań medycyny na stan zdrowia zwierząt. Za prekursora medycyny starożytnej uważa się Hipokratesa, a nowożytnej Paracelsusa. W czasach najnowszych wprowadza się zasady medycyny opartej na faktach.Stanisław Tym pseud. Andrzej Kill (ur. 17 lipca 1937 w Małkini Górnej) – polski satyryk, aktor, komediopisarz, reżyser i felietonista.

    18 czerwca 1965 roku, podczas spływu kajakowego na Dunajcu, utonął jego młodszy brat, Jan Vetulani. To wydarzenie wstrząsnęło Jerzym i zmobilizowało go do rozpoczęcia pracy nad rozprawą doktorską.

    Uzyskał stopień doktora nauk przyrodniczych w 1966 roku w Instytucie Immunologii i Terapii Doświadczalnej im. Ludwika Hirszfelda Polskiej Akademii Nauk pod kierunkiem Józefa Hano. W tym samym roku jako stypendysta Rikera wyjechał na rok do Wielkiej Brytanii, gdzie na University of Cambridge pod kierownictwem A.S.V. Burgena pracował nad opanowaniem metod spektrofluorymetrycznych. Podczas pobytu w Cambridge zetknął się z Juliuszem Hibnerem. Po powrocie do Polski rozpoczął pracę w dziedzinie psychofarmakologii pod kierunkiem Jerzego Maja.

    Emanuel Kulczycki (ur. 21 kwietnia 1983) – polski filozof, doktor habilitowany nauk humanistycznych, specjalizuje się m.in. w filozofii kultury, komunikacji społecznej oraz w polityce i ocenie badań naukowych. Profesor nadzwyczajny na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, kierownik Pracowni Komunikacji Naukowej oraz kierownik Szkoły Doktorskiej Szkoły Nauk Humanistycznych. Isaac Asimov (wym. ˈaɪzək ˈæzɪmʌv, urodzony jako Isaak Judowicz Ozimow (ros. Исаак Юдович Озимов); ur. 2 stycznia 1920 w Pietrowiczach, Rosyjska Federacyjna SRR; zm. 6 kwietnia 1992 w Nowym Jorku) – amerykański pisarz i profesor biochemii pochodzenia rosyjsko-żydowskiego. Największą popularność zdobył jako autor science fiction.

    W 1972 roku był konsultantem naukowym filmu Iluminacja Krzysztofa Zanussiego.

    1973–1989: W orbicie światowej nauki, Solidarność[ | edytuj kod]

    Po złożeniu rozprawy habilitacyjnej wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie w latach 1973–1975 pracował jako Research Associate Professor w Vanderbilt University. Międzynarodowe uznanie przyniosło mu odkrycie w 1975 roku wraz z Fridolinem Sulserem zjawiska β-downregulacji przez chroniczne podania leków przeciwdepresyjnych i sformułowanie hipotezy β-downregulacji jako mechanizmu działania leków przeciwdepresyjnych. Praca na ten temat opublikowana przez Vetulaniego i Sulsera w Nature stała się citation classic, otrzymując do 2007 roku łącznie pięćset osiemdziesiąt cytowań.

    Odznaka „Honoris Gratia” – polskie odznaczenie przyznawane przez prezydenta Krakowa osobom zasłużonym dla Miasta.Irena „Kika” Szaszkiewiczowa z domu Jarochowska (ur. 4 marca 1917 w Krakowie) – artystka Piwnicy pod Baranami, bohaterka komiksu Kazimierza Wiśniaka i Piotra Skrzyneckiego Szaszkiewiczowa, czyli Ksylolit w jej życiu publikowanego na łamach „Przekroju”.

    Vetulani zdecydował o powrocie do Polski wraz z rodziną po śmierci swojej matki w 1975 roku, by wesprzeć pozostawionego samotnie ojca. W 1976 uzyskał stopień doktora habilitowanego i objął kierownictwo nowo utworzonego Zakładu Biochemii Instytutu Farmakologii PAN. Wśród jego głównych zainteresowań były wówczas behawioralne i biochemiczne efekty działania leków przeciwdepresyjnych i neuroleptyków, antagonistów kanału wapniowego oraz pochodnych tetrahydroizochinoliny, a także różne aspekty pamięci i uczenia się oraz uzależnienia lekowe.

    Ruch Palikota (Ruch PL, RP) – polska lewicowo-liberalna partia polityczna założona przez Janusza Palikota, zarejestrowana 1 czerwca 2011 (po tym, jak zarejestrowanej 22 października 2010 partii założonej przez tego polityka Ruch Poparcia zagroziło wykreślenie z ewidencji). Ugrupowanie posiadało klub poselski w Sejmie VII kadencji. Partia wydawała gazetę "Po Prostu Polska". W ugrupowaniu działali w większości osoby niezaangażowane dotychczas w działalność polityczną, jak również działacze związani wcześniej z innymi partiami (głównie z Sojuszem Lewicy Demokratycznej, Platformą Obywatelską i Socjaldemokracją Polską). Przy partii działało stowarzyszenie Ruch Kapitału Społecznego (zarejestrowane 18 października 2010, do 29 czerwca 2012 działające pod nazwą "Ruch Poparcia Palikota"). Na kongresie w dniach 5–6 października 2013 Ruch Palikota przekształcił się w nową partię Twój Ruch.Habilitacja (z łac. habilitas – zdatność, zręczność) – posiadające różny zakres, w zależności od sytuacji prawnej w danym kraju, uprawnienie do:

    Jako kierownik Zakładu Biochemii prowadził kilka zespołów badawczych. Przywiązywał szczególnie dużą wagę do kontaktów z młodszymi kolegami i koleżankami po fachu. W tych relacjach jako swój przykład wskazywał Kazimierza Gumińskiego, promotora swojej pracy magisterskiej z chemii, który – jak mówił – wywarł na niego ogromny wpływ: „Panie magistrze, niech się pan przypatrzy – powiedział do mnie kiedyś – mam czterech docentów, a każdy z nich jest inteligentniejszy ode mnie. Pan widzi, jak ja sobie umiem dobierać ludzi. Dla mnie to było objawienie, a przewyższać inteligencją Gumińskiego było cholernie trudno. Pomyślałem sobie wtedy: kurczę blade, to jest metoda na bycie szefem! Trzeba po prostu szukać inteligentniejszych od siebie”.

    Maria Stanisława Konopnicka z domu Wasiłowska, ps. Jan Sawa, Marko, Jan Waręż (ur. 23 maja 1842 w Suwałkach, zm. 8 października 1910 we Lwowie) – polska poetka i nowelistka okresu realizmu, krytyk literacki, publicystka i tłumaczka.Czesław Teofil Minkus (ur. 27 kwietnia 1957 r. w Lesznie) – zajmuje się twórczością w obszarach współczesnej muzyki elektro-akustycznej, elektronicznej, eksperymentalnej, muzyki improwizowanej oraz sztuki audio-wizualnej. Jest artystą muzykiem, kompozytorem, a także autorem projektów muzyczno-medialnych, filmowych i teatralnych.

    Vetulani wypromował dziewięciu doktorów i czterech doktorów habilitowanych. Na przestrzeni lat wśród jego uczennic i uczniów (spośród których szereg pracowało w prowadzonym przez niego Zakładzie Biochemii) byli m.in. Irena Nalepa, Piotr Popik, Krystyna Gołembiowska, Andrzej Pilc, Jolanta Zawilska, Marek Sanak i Dominika Dudek.

    Polityka” – polski liberalno-lewicowy, opiniotwórczy tygodnik społeczno-polityczny, wydawany od 1957 w Warszawie. "Polityka" utrzymuje się na czołowych miejscach pod względem wielkości sprzedaży wśród polskich tygodników opinii, w tym często na pierwszym miejscu (ogólna sprzedaż na poziomie ok. 130 tys. egzemplarzy – stan na lipiec 2012).Ruch Społeczny Europa Plus – polskie stowarzyszenie o charakterze politycznym, a także centrolewicowa koalicja kilku ugrupowań politycznych, planujących m.in. wspólny start w wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2014. Założone w 2013.

    Od lat 60. Vetulani zamieszczał notki popularnonaukowe w czasopiśmie Wszechświat pod pseudonimem J. Latini. Od lat 70. opublikował też szereg tekstów w tygodniku Przekrój.

    Od 1978 regularnie współpracował z Consiglio Nazionale delle Ricerche w Rzymie (CNR; Narodowa Rada Badań Naukowych). Z ramienia Instytutu Farmakologii PAN był koordynatorem wspólnego programu badawczego Instytutu Farmakologii PAN z Istituto di Biologia Cellulare e Neurobiologia (IBCN). Odwiedzając Rzym zwykle zatrzymywał się w prowadzonym przez Adama Broża Hospicjum Związku Polskich Kawalerów Maltańskich. Poświęcał wiele czasu na zwiedzanie, jak wspominali jego przyjaciele Ryszard Przewłocki i Edmund Przegaliński: „Vetulani był wielkim znawcą i miłośnikiem Wiecznego Miasta, jego historii i zabytków, a swoje fascynacje potrafił przelać na współpracowników i przyjaciół. Był dla wielu przyjaciół cicerone po rzymskich uliczkach, kościołach i zawsze znajdował jakiś ciekawy fragment miasta, o którym potrafił opowiedzieć zajmującą historię. Był w tym absolutnym mistrzem”. Regularnie goszczony był w Watykanie na osobistych audiencjach przez Jana Pawła II, który w czasie lat spędzonych w Krakowie był uczniem Adama Vetulaniego i przyjacielem rodziny Vetulanich. Jerzy i Maria Vetulani pozostawali z Janem Pawłem II w serdecznych relacjach aż do jego śmierci w 2005 roku.

    Narkotyk – potoczna nazwa niektórych substancji odurzających działających na ośrodkowy układ nerwowy. Ze względu na poglądy społeczne, różnice kulturowe, stany prawne itp. nie ma jednoznacznej definicji słowa narkotyk. Narkotykami nazywa się:Kościół archiprezbiterialny Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, zwany także bazyliką Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, bazyliką Mariacką lub kościołem Mariackim – jeden z największych i najważniejszych, po archikatedrze wawelskiej, kościołów Krakowa, od 1962 roku posiadający tytuł bazyliki mniejszej. Należy do najbardziej znanych zabytków Krakowa i Polski.

    W 1980 roku Vetulani wstąpił do NSZZ „Solidarność”. Zakładał organizacje „Solidarności” w Instytucie Farmakologii PAN. Działał jako członek komisji Zakładowej „Solidarności” przy Oddziale i Placówkach PAN w Krakowie oraz jako 56. członek Komisji Porozumiewawczej Nauki NSZZ „Solidarność”. Był ekspertem Krajowej Komisji Nauki „Solidarności”. Współredagował pismo Głos PANu, wydawane przez Organizację Zakładową „Solidarność” w Polskiej Akademii Nauk w Krakowie, w kolumnie Trefniś. Współzakładał organizacje „Solidarności” w zakładach pracy w Małopolsce: w Trzyciążu, Limanowej i innych miejscowościach. Nawiązywał kontakty z „Solidarnością” Rolników, z którą obchodził rocznicę porozumień ustrzycko-rzeszowskich.

    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Biologia (z gr. βίος (bios) - życie i λόγος (logos) - słowo, nauka) – nauka przyrodnicza zajmująca się badaniem życia i organizmów żywych.

    8 grudnia 1981 roku, kilka dni przed wprowadzeniem stanu wojennego w Polsce, został redaktorem naczelnym czasopisma popularnonaukowego Wszechświat: „Nawiasem mówiąc, miałem wówczas w delegacjach służbowych wpisane stanowisko jako redaktor naczelny, co robiło wrażenie na milicjantach, bo każdy z nich wiedział, że redaktor naczelny musiał być ich człowiekiem. Kiedyś, jako ten redaktor naczelny, w towarzystwie nieświadomego niczego redaktora naczelnego Przekroju Mieczysława Czumy, którego celnicy na lotnisku znali doskonale, przemyciłem bez kłopotu powierzony mi przez Jurka Zdradę list Zarządu Regionu „Solidarności” do papieża Jana Pawła II”.

    Twitter – darmowy serwis społecznościowy udostępniający usługę mikroblogowania umożliwiającą użytkownikom wysyłanie oraz odczytywanie tak zwanych tweetów. Tweet to krótka, nieprzekraczająca 140 znaków wiadomość tekstowa wyświetlana na stronie użytkownika oraz dostarczana pozostałym użytkownikom, którzy obserwują dany profil. Serwis umożliwia również tagowanie (znak # przed słowem stanowiącym treść wpisu czyni je tagiem) oraz odpowiadanie użytkownikom (@nazwa_użytkownika: odpowiedź). Użytkownicy mogą dodawać krótkie wiadomości do swojego profilu z poziomu strony głównej serwisu, wysyłając SMS-y lub korzystając z zewnętrznych aplikacji.Jerzy Mikułowski Pomorski (ur. 3 stycznia 1937) – polski socjolog (nauki o poznaniu i komunikacji, socjologia kultury, socjologia stosunków międzynarodowych), profesor Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Uczestnik prac Centrum Obywatelskich Inicjatyw Ustawodawczych Solidarności.

    Na początku stanu wojennego Vetulani udostępnił lokal Wszechświata na spotkania Komisji Zakładowej „Solidarności”, przed jej całkowitym „zejściem do podziemia”. Od grudnia 1981 do lutego 1992 roku jego adres domowy był jednym z adresów, na który przesyłana była ze Stavanger w Norwegii pomoc humanitarna dla ludności polskiej. Wraz z rodziną Vetulani dostarczał paczki dalej pod wskazane adresy lub do Kurii krakowskiej. W sprawie organizacji przedsięwzięcia kontaktował się z przebywającą wówczas na emigracji w Stavanger Kiką Szaszkiewiczową.

    Copernicus College – istniejąca od 2014 roku, polska platforma edukacyjna, na której dostępne są masowe otwarte kursy online, wykłady gościnne (nagrywane m.in. podczas Copernicus Festival) oraz e-podręczniki. Działa pod patronatem Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych, a jej dyrektorem jest Bartosz Brożek. Kursy odbywają się cyklicznie, natomiast wykłady gościnne i e-podręczniki dostępne są przez cały czas. Z platformy można korzystać za darmo, jednak wymagana jest rejestracja.Komitet Obrony Demokracji – polska inicjatywa społeczna zainspirowana artykułem ogłoszonym 18 listopada 2015 na stronie portalu Studio Opinii przez dawnego działacza opozycji antykomunistycznej w okresie PRL, pisarza i publicystę, Krzysztofa Łozińskiego.

    W 1983 roku Vetulani otrzymał Międzynarodową Nagrodę Anna-Monika II klasy za badania nad mechanizmami działania elektrowstrząsu. Od tegoż roku współorganizował tzw. Szkoły Zimowe Instytutu Farmakologii PAN, odbywające się w okresie przerwy semestralnej. Również w 1983 uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego, zaś w 1989 – profesora zwyczajnego.

    Mikołaj Trzaska (ur. 7 kwietnia 1966 w Gdańsku) – polski muzyk. Kompozytor, saksofonista, klarnecista i lider bądź współlider zespołów Miłość, Łoskot, The Users, NRD, Gdańskie Słoniki, Masło i wielu innych. Jest autorem muzyki do spektakli teatralnych oraz filmów dokumentalnych i fabularnych. Razem z żoną Aleksandrą Trzaską prowadzi wydawnictwo Kilogram Records.Rewolucyjny Związek Młodzieży – marksistowska antystalinowska organizacja młodzieżowa utworzona w wyniku rozpadu Związku Młodzieży Polskiej. 26 listopada 1956 r. warszawska narada aktywu ZMP, solidaryzując się z przemianami Października 1956 r., powołała komitet koordynacyjny RZM i przyjęła platformę ideowo-polityczną Związku. Dwa dni później powołane zostały komitety RZM na Uniwersytecie Jagiellońskim i w Hucie im. Lenina w Krakowie. 6-7 grudnia 1956 r. w Warszawie odbyła się krajowa narada delegatów rewolucyjnych grup młodzieżowych, na której powołano Centralny Komitet Organizacyjny RZM. 2-3 stycznia 1957 r. odbył się wspólny kongres RZM i Związku Młodzieży Robotniczej, na którym powołano Związek Młodzieży Socjalistycznej. Przewodniczącym RZM był Józef Lenart, do czołowych działaczy należał Jerzy Grotowski.

    W latach 1987–1989 był członkiem Zarządu „Solidarności” Regionu Małopolska, a w latach 1989–1990 członkiem Prezydium Zarządu Regionu. Zajmował się głównie sprawami programowymi oraz doradzaniem organizacji „Solidarności” na terenie Małopolski.

    1989–2006: Dojrzała kariera i społecznictwo[ | edytuj kod]

    Od 1978 Vetulani regularnie podróżował do Rzymu, gdzie koordynował wspólny projekt Instytutu Farmakologii i Consiglio Nazionale delle Ricerche. W ostatnich latach życia działał przy Stacji Polskiej Akademii Nauk w Rzymie (2014)

    Funkcję redaktora naczelnego Wszechświata pełnił do 2002 roku. Równocześnie był także redaktorem naczelnym Polish Journal of Pharmacology and Pharmacy (1993–1996).

    Wiesław Dymny (ur. 25 lutego 1936 w Połoneczce, zm. 12 lutego 1978 w Krakowie) – polski plastyk, aktor, scenarzysta filmowy, poeta, prozaik i satyryk, współtwórca Piwnicy pod Baranami; mąż Anny Dymnej.Platforma Obywatelska (PO) – polska partia polityczna, założona (początkowo jako stowarzyszenie) 24 stycznia 2001 (jako partia pod nazwą "Platforma Obywatelska Rzeczypospolitej Polskiej" zarejestrowana 5 marca 2002). Jej głównymi założycielami byli Andrzej Olechowski, Maciej Płażyński z AWS i Donald Tusk z Unii Wolności. Skupia osoby o różnych poglądach, głównie chrześcijańsko-demokratycznych i konserwatywno-liberalnych, centroprawicowych i centrowych. Należy do Europejskiej Partii Ludowej. Od 2007 Platforma Obywatelska jest największą siłą polityczną w Sejmie oraz Senacie i wspólnie z Polskim Stronnictwem Ludowym tworzy koalicję rządową, która jest zapleczem parlamentarnym rządu Donalda Tuska.

    W latach 1992–1998 był członkiem Collegium Internationale Neuro-Psychopharmacologicum; w latach 1999–2001 przewodniczącym Polskiego Towarzystwa Badań Układu Nerwowego; a w latach 1984–2016 wiceprzewodniczącym Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika.

    W 1991 roku został powołany na członka korespondenta Polskiej Akademii Umiejętności. Został członkiem czynnym PAU w 1996. Regularnie prowadził spotkania Kawiarni Naukowej PAU w gmachu Akademii przy ul. Sławkowskiej 17, jako otwierający i moderator dyskusji. Był członkiem rady redakcyjnej wydawanego przez PAU tygodnika PAUza Akademicka.

    Józef Lassota (ur. 24 października 1943 w Siedliskach na Podkarpaciu) – polski polityk, samorządowiec, inżynier mechanik, od 1992 do 1998 prezydent Krakowa, poseł na Sejm III i VII kadencji, działacz sportowy.Wydział Biologii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu Jagiellońskiego – jeden z piętnastu wydziałów Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jego siedziba znajduje się przy ul. Gronostajowej 7 w Krakowie. Powstał w roku 1951.

    Po legalizacji „Solidarności” był członkiem Krakowskiego Komitetu Obywatelskiego (1989–1990) i Krakowskiego Klubu Solidarności (1994–1995). Współuczestniczył w kampanii wyborczej na rzecz wyboru Ryszarda Gryglewskiego na prezydenta Krakowa (1990), a potem w kampanii wyborczej kandydatów na posłów i senatorów z „Solidarności”.

    Przekrój – tygodnik społeczno-kulturalny, wydawany w latach 1945-2002 w Krakowie, następnie w Warszawie (2002-2009). Po kolejnej sprzedaży ponownie wydawany był w Krakowie, a jego ostatni numer ukazał się 30 września 2013. Obecnym właścicielem pisma jest Tomasz Niewiadomski.Aleksander Doba (ur. 1946) – polski podróżnik, kajakarz, zdobywca i odkrywca. Jako pierwszy człowiek samotnie przepłynął kajakiem Ocean Atlantycki z kontynentu na kontynent (z Afryki do Ameryki Południowej) wyłącznie dzięki sile mięśni. Opłynął kajakiem Morze Bałtyckie i Bajkał. Również jako pierwszy opłynął całe polskie wybrzeże z Polic do Elbląga oraz Polskę po przekątnej z Przemyśla do Świnoujścia. Brązowy medalista mistrzostw Polski w kajakarstwie górskim.

    W 2001 roku wszedł w skład Zarządu Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie oraz kapituły Lauru Krakowa XXI wieku. Był członkiem reaktywowanego Towarzystwa Popierania i Krzewienia Nauk, zasiadał również w jego radzie.

    W 2002 roku został członkiem-założycielem stowarzyszenia Forum dla Małopolski i ubiegał się bez powodzenia o urząd prezydenta miasta Krakowa, uzyskując w pierwszej turze wyborów 2375 głosów (1,19%).

    Od 2002 był wiceprzewodniczącym Rady Naukowej Instytutu Farmakologii PAN.

    Stan wojenny w Polsce w latach 1981–1983 – stan nadzwyczajny wprowadzony 13 grudnia 1981 roku na terenie całej Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, niezgodnie z Konstytucją PRL. Został zawieszony 31 grudnia 1982 roku, a zniesiono go 22 lipca 1983 roku. W trakcie jego trwania z rąk milicji oraz SB zginęło kilkadziesiąt osób.Psychofarmakologia - nauka o tych aspektach działania leków, które dotyczą umysłu, czyli przede wszystkim o wywoływanych przez nie zmianach nastroju, percepcji, myślenia i zachowania. Choć dziedzina ta bada wszystkie substancje o działaniu psychoaktywnym, prowadzone w jej obrębie badania skupiają się zwłaszcza na tych, które mają zastosowanie medyczne.

    Vetulani był aktywny jako nauczyciel akademicki. Do roku 1999/2000 prowadził wykłady monograficzne z psychofarmakologii na Wydziale Biologii i Nauk o Ziemi UJ. Od 2000 roku prowadził wykłady kursowe Neuroscience w Szkole Medycznej dla Cudzoziemców Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego. W latach 2006–2014 wykładał w Instytucie Psychologii Stosowanej UJ. Przez kilka semestrów był również wykładowcą Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II. Od 2007 roku był profesorem Małopolskiej Wyższej Szkoły im. J. Dietla, gdzie prowadził zajęcia z podstaw neurobiologii dla studentek kosmetologii i dietetyki. Od 2015 roku był członkiem Senatu MWS.

    Sławomir Zagórski (ur. 7 grudnia 1955 w Prabutach) – polski dziennikarz naukowy, doktor nauk przyrodniczych (1984), absolwent wydziału biologii Uniwersytetu Warszawskiego.Zaburzenia depresyjne – zaburzenia psychiczne z grupy zaburzeń afektywnych, charakteryzujące się obniżeniem nastroju, obniżeniem napędu psychoruchowego, zaburzeniem rytmów okołodobowych i lękiem.

    W 2008 roku został wybrany na członka-korespondenta Polskiej Akademii Nauk. Na przestrzeni lat sprawował w strukturach PAN różne funkcje, był m.in. sekretarzem Komitetu Nauk Fizjologicznych PAN (1978–1981), przewodniczącym Komitetu Neurobiologii PAN (2007–2011) i członkiem Prezydium Oddziału Krakowskiego PAN (2011–2015). 31 grudnia 2014 roku został powołany na członka Rady Programowej przy Stacji Polskiej Akademii Nauk w Rzymie.

    Juliusz Hibner (prawidłowa pisownia: Juliusz Hübner) pierwotnie Dawid Szwarc (ur. 12 października 1912 w Grzymałowie, zm. 13 listopada 1994 w Warszawie) – działacz komunistyczny, uczestnik hiszpańskiej wojny domowej, generał brygady Ludowego Wojska Polskiego, od stycznia 1949 r dowódca Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego (KBW), w latach 1951-1956 dowódca Wojsk Wewnętrznych, w latach 1950-1960 podsekretarz stanu w MSW PRL, doktor fizyki, Bohater Związku Radzieckiego.Barbara Nawratowicz-Stuart (ur. 19 listopada 1932 w Poznaniu) – polska aktorka i dziennikarka radiowa, jedna z założycielek i pierwszych gwiazd Piwnicy pod Baranami, wieloletnia autorka audycji i korespondentka Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa.

    Był członkiem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, a także członkiem rad naukowych Instytutu Biologii Doświadczalnej PAN (1993–2007) oraz Instytutu Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej PAN (2003–2007). Brał udział w pracach Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów (1997–2001; 2006–2008), z której został wykluczony po odmowie złożenia oświadczenia lustracyjnego. Publicznie uzasadniając tę odmowę wskazał, że wymóg autolustracji dla osób pełniących funkcje publiczne, nałożony przez ustawę lustracyjną, narusza podstawe prawa i wolności obywatelskie.

    Rasizm, dyskryminacja rasowa (z fr. le racisme od la race – ród, rasa, grupa spokrewnionych) – zespół poglądów głoszących tezę o nierówności ludzi, a wynikająca z nich ideologia przyjmuje wyższość jednych ras nad innymi. Przetrwanie tych "wyższych" ras staje się wartością nadrzędną i z racji swej wyższości dążą do dominowania nad rasami "niższymi". Rasizm opiera się na przekonaniu, że różnice w wyglądzie ludzi niosą za sobą niezbywalne różnice osobowościowe i intelektualne (ten pogląd znany jest w jęz. ang. jako racialism).TOK FM – Pierwsze Radio Informacyjne – polska ponadregionalna stacja radiowa o charakterze informacyjno-publicystycznym, nadawana w siedemnastu miastach Polski: Elblągu, Gdańsku, Gdyni, Gorzowie Wielkopolskim, Katowicach, Kielcach, Krakowie, Lublinie, Łodzi, Opolu, Poznaniu, Płocku, Radomiu, Szczecinie, Toruniu, Warszawie i Wrocławiu, a także za pośrednictwem Internetu i jako niekodowana z satelity Hot Bird.

    Wprowadził do polskiej terminologii określenie splątki neurofibrylarne (ang. neurofibrillary tangles).

    2006–2017: Popularyzator[ | edytuj kod]

    W 2006 roku odszedł z funkcji kierownika Zakładu Biochemii Instytutu Farmakologii PAN. Od 2007 roku, w związku z osiągnięciem wieku emerytalnego, kontynuował pracę w Instytucie Farmakologii w niepełnym wymiarze godzin jako emerytowany profesor w Zakładzie Biochemii Mózgu kierowanym przez Irenę Nalepę – jednym z dwóch Zakładów powstałych po podziale Zakładu Biochemii.

    Czasopismo naukowe – rodzaj czasopisma, w którym są drukowane publikacje naukowe podlegające recenzji naukowej. Współcześnie szacuje się, że na świecie jest wydawanych ponad 54 tys. czasopism naukowych, w których pojawia się ponad milion artykułów rocznie. Pierwszym wydawanym w Europie czasopismem naukowym był Journal des Savants zajmujące się literaturą. Powstało w 1665, jego redaktorem był Denis de Sallo.Getto ławkowe – forma segregacji narodowościowej wprowadzona na polskich uniwersytetach w latach 30. XX wieku. Polegała na wydzieleniu części sali lekcyjnej lub wykładowej i przeznaczeniu jej dla studentów pochodzenia żydowskiego, którzy nie mieli prawa dowolnego wybierania miejsc.

    Wówczas poświęcił się w znacznym stopniu popularyzacji nauki. Był znany ze swoich otwartych wykładów poruszających tematykę funkcjonowania ludzkiego mózgu oraz zależności pomiędzy neurobiologią a różnymi aspektami społecznymi i kulturowymi. Wykładał gościnnie w szkołach podstawowych i średnich, na Uniwersytecie Dzieci, na uczelniach wyższych i na Uniwersytetach Trzeciego Wieku; na zaproszenia samorządów, stowarzyszeń i prywatnych korporacji.

    Wybory prezydenckie w Polsce w 2015 roku - zgodnie z art 128. Konstytucji RP odbędą się w dzień wolny przypadający 75-100 dni do końca kadencji urzędującego Prezydenta. 5-letnia kadencja prezydenta Bronisława Komorowskiego kończy się 6 sierpnia 2015 r., więc I tura odbędzie się między 3 a 17 maja. II tura - w wypadku gdy żaden kandydat nie uzyska minimalnej większości głosów - będzie miała miejsce między 17 a 31 maja 2015 r. Będą to pierwsze wybory prezydenckie przeprowadzone na podstawie przepisów Kodeksu wyborczego.Iwona Siwek-Front (ur. 5 kwietnia 1967 w Krakowie) – polska artystka, plastyk, malarz, rysownik i autor filmów animowanych oraz komiksów. Członek Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych. Wykładowca w Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego na Wydziale Produkcji Filmowej i Telewizyjnej. Od początku lat 90. prowadzi tworzone w konwencji komiksów Dzienniki Telewizyjne. Najchętniej określa się jako artysta-neodada. Prace podpisuje imieniem, nazwiskiem, datą oraz godziną i temperaturą powietrza.

    W 1999 roku był wykładowcą podczas pierwszego krakowskiego Dnia Mózgu, a od 2000 nieprzerwanie co roku występował podczas krakowskiego Tygodnia Mózgu. Trzykrotnie – w latach 2011, 2012 i 2015 – był prelegentem TEDxKraków. Był częstym gościem i prelegentem w Centrum Kultury Żydowskiej na krakowskim Kazimierzu. Wykładał w ramach Warszawskiego Studium Filozofii i Teologii Tadeusza Bartosia, Zachodniopomorskich Dni Psychiatrycznych oraz Szczecińskiego Dnia Mózgu. Jego wystąpienia cieszyły się zainteresowaniem, odbywając się niejednokrotnie przy pełnej sali.

    Leki przeciwdepresyjne (tymoleptyki) (ATC N 06 A) − grupa leków psychoaktywnych, wywierająca terapeutyczny wpływ na podstawowe i wtórne cechy zespołu depresyjnego, w tym na chorobowe zaburzenia nastroju. Leki te znajdują również zastosowanie w leczeniu innych zaburzeń psychicznych: zaburzeń lękowych, zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych, fobii społecznej, w terapii wspomagającej bólu.Uniwersytet Jagielloński (historyczne nazwy: Akademia Krakowska, Szkoła Główna Koronna, Szkoła Główna Krakowska, Uniwersytet Krakowski; łac. Universitas Jagellonica Cracoviensis) – najstarsza polska szkoła wyższa, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie, mieszczący się w Krakowie.

    Przewodniczył sekcji Neuroscience założonego w 2008 roku Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych. Prowadził odbywające się na Wawelu spotkania związanej z Centrum Kopernika kilkunastoosobowej Grupy Trapez. Występował w latach 2014–2016 na Copernicus Festival. Przygotował internetowy kurs Neurobiologia i życie dla Copernicus College.

    Fridolin Sulser (ur. 2 grudnia 1926 w Grabs, zm. 3 stycznia 2016) – amerykański farmakolog pochodzenia szwajcarskiego specjalizujący się w leczeniu zaburzeń psychicznych. Teatr Polski - szczeciński teatr dramatyczny założony w 1946 r. Siedziba teatru od 1949 r. mieści się w stylowym, zabytkowym budynku przy ul. Swarożyca 5. Ciekawostką jest, że budynek był siedzibą dawnej niemieckiej loży masońskiej Pod Trzema Cyrklami i został wybudowany przez wolnomularzy.
    W późnym okresie swojej pracy poświęcił się przede wszystkim popularyzacji nauki. Prezes PAN Michał Kleiber mówił, że „Vetulani robi to wspaniale gromadząc tysiące słuchaczy przy różnych okazjach”. Był lubiany za potoczysty styl i poczucie humoru; występował m.in. na TEDx Kraków (2011)

    W maju 2010 roku Vetulani został felietonistą tygodnika Wprost. W czerwcu 2010, po zlikwidowaniu we Wprost jego rubryki przez nowo wybranego redaktora naczelnego czasopisma, Tomasza Lisa, Vetulani założył blog Piękno neurobiologii na platformie WordPress. W przeciągu kolejnych lat publikował na blogu autorskie teksty o najświeższych odkryciach w dziedzinach neurobiologii i psychofarmakologii, a także własne komentarze na różne tematy. Jako główną motywację do prowadzenia bloga wskazał chęć dzielenia się własną wiedzą z innymi: „Za niedługo to, co mam w mózgu pójdzie do piachu, a więc trzeba jeszcze próbować co się da przekazać innym”. Wybrał tę formę publikacji tekstów ze względu na możliwość dotarcia do szerokiego grona czytelników oraz niezależność i swobodę w treści oraz terminie publikowania wpisów.

    Wulgaryzm – wyraz, wyrażenie lub zwrot uznawany przez użytkowników danego języka jako nieprzyzwoity, ordynarny. Używanie wulgaryzmów uważane jest za przejaw wywyższania się i świadczy o bardzo niskiej kulturze osobistej.Piotr Popik (ur. 18 listopada 1962) – polski neuropsychofarmakolog specjalizujący się w badaniu leków i substancji wpływających na procesy poznawcze, pamięć, zapamiętywanie, emocje i komunikację zwierząt, a także w badaniu depresji, schizofrenii oraz uzależnień od substancji psychoaktywnych, autor ponad stu czterdziestu artykułów naukowych, profesor nauk medycznych, kierownik Zakładu Badań Nowych Leków Instytutu Farmakologii Polskiej Akademii Nauk, wykładowca Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego.

    Prowadził działalność w mediach społecznościowych, w tym na Facebooku i Twitterze. Od grudnia 2011 prowadził kanał na YouTube, na którym publikowane były filmy z wydarzeń z jego udziałem. We wrześniu 2016 roku magazyn Wysokie Obcasy Extra sklasyfikował Vetulaniego na pierwszym miejscu rankingu „najlepszych mówców ery internetu”, przed m.in. Jerzym Owsiakiem (drugie miejsce), Michałem Hellerem (piąte miejsce), Janem Miodkiem (szóste miejsce) i Tomaszem Zimochem (dziewiąte miejsce).

    Ateizm – odrzucenie teizmu lub pogląd bądź doktryna głosząca, że bogowie nie istnieją. W najszerszym znaczeniu jest to brak wiary w istnienie boga, bóstw i sił nadprzyrodzonych, jako sprzecznych z rozumem i nienaukowych, oraz negujący potrzebę religii.Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego – urząd utworzony w Polsce 5 maja 2006 r. do obsługi Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego kieruje działami administracji rządowej „nauka” i „szkolnictwo wyższe” oraz jest dysponentem budżetu na badania naukowe finansowane przez państwo. Przy ministrze działała Rada Nauki, powołana w miejsce zlikwidowanego w 2005 Komitetu Badań Naukowych. Siedziba ministerstwa mieści się w Warszawie, przy ulicy Wspólnej 1/3.

    Po odejściu z funkcji redaktora naczelnego Vetulani kontynuował współpracę ze Wszechświatem, gdzie redagował m.in. rubrykę Wszechświat przed stu laty oraz był przewodniczącym (2003–2011), a później wiceprzewodniczącym (2011–2017) Rady Redakcyjnej czasopisma.

    Od 2010 roku był regularnym uczestnikiem pisma mówionego Gadający Pies. Do występów na jego scenie Vetulaniego zaprosił Aleksander Janicki. Z czasem naukowiec stał się jedną z najbardziej rozpoznawalnych osobowości pisma. Współprowadzący kabaret Maciej Piotr Prus określił Vetulaniego „gwiazdą pierwszej wielkości”, dodając, że wszyscy uczestnicy zawsze czekali na jego wystąpienia. Vetulani porównał atmosferę Gadającego Psa do atmosfery „wczesnej Piwnicy pod Baranami”. W swoich wystąpieniach na scenie kabaretu neurobiolog niejednokrotnie zawierał elementy sprośnego humoru i wulgaryzmy, co niektórzy uznawali za przekraczanie granic dobrego smaku, lecz większość widowni reagowała entuzjastycznie. W 2013 roku Vetulani był producentem wykonawczym oraz wystąpił w krótkometrażowym filmie Hydrofobia, satyrycznym mockumencie krytykującym fobie społeczne, premierowo zaprezentowanym w Gadającym Psie.

    Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.Gadający Pies – pismo mówione prowadzone przez Piotra Bikonta i Macieja Piotra Prusa. Impreza odbywa się co miesiąc w krakowskim klubie Piękny Pies od drugiej połowy 2010 roku. W skład redakcji, poza prowadzącymi, wchodzą Aleksander Janicki, Edward Pasewicz, Andrzej Pilichowski Ragno, Jorgos Skolias i Marcin Świetlicki.

    W 2010 roku na prośbę studentów Vetulani wystąpił w lip dubie Uniwersytetu Jagiellońskiego. W październiku 2013 roku wystąpił na Krakowskich Reminiscencjach Teatralnych w programie Umysł-ciało wraz z Mikołajem Trzaską i Leszkiem Bzdylem. W grudniu 2013 współtworzył wraz z Czetem Minkusem performance Dreams Music w Małopolskim Ogrodzie Sztuki, występując m.in. obok Jana Peszka i Agaty Zubel.

    Joanna Olczak-Ronikier (ur. 12 listopada 1934 w Warszawie) – polska pisarka i scenarzystka, współzałożycielka kabaretu Piwnica pod Baranami. Wnuczka Jakuba Mortkowicza i Janiny Mortkowiczowej, córka Hanny Mortkowicz-Olczakowej, matka Katarzyny Zimmerer.Fabryka Emalia Oskara Schindlera – fabryka założona w 1937 jako miejsce produkcji wyrobów emaliowanych i blaszanych. Wydzierżawiona, a potem przejęta przez niemieckiego przedsiębiorcę Oskara Schindlera w 1939, jako Niemiecka Fabryka Wyrobów Emaliowanych - Deutsche Emaillewarenfabrik (DEF), prowadzona przez Schindlera do roku 1945. Fabryka mieści się przy ulicy Lipowej 4, na krakowskim Zabłociu. Schindler zatrudniał w niej zagrożonych eksterminacją Żydów, wpisanych następnie na tzw. listę Schindlera i uratowanych od zagłady.

    W 2010 i 2015 roku występował wraz z Leszkiem Długoszem w programie koncertowym Rozumie mój, w którym poezja śpiewana przez Długosza była przeplatana komentarzem neurobiologicznym Vetulaniego. 5 stycznia 2015 wystąpił w Piwnicy pod Baranami w spektaklu Koniec świata. Wizje świętego Ildefonsa, czyli Satyra na wszechświat według scenariusza Jana Güntnera, wraz z Krystyną Styrną, Janem Güntnerem oraz zespołem Piwnicy, z gościnnym udziałem astronoma Piotra Flina.

    Tomasz Lis (ur. 6 marca 1966 w Zielonej Górze) – polski dziennikarz telewizyjny, publicysta, prowadzący i reporter, mający w swoim dorobku m.in. pracę korespondenta Wiadomości w Stanach Zjednoczonych i prowadzenie głównych telewizyjnych programów informacyjnych TVP, TVN i Polsatu; w latach 2010–2012 redaktor naczelny „Wprost”, od 2012 redaktor naczelny „Newsweek Polska” i współwłaściciel serwisu internetowego naTemat.pl.Cmentarz Rakowicki – jeden z największych cmentarzy w Krakowie o powierzchni 42 ha. Położony jest w całości na terenie Dzielnicy I Stare Miasto.

    Od 2014 wspierał aukcje Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy, wystawiając na licytacje m.in. własne książki z autografami i możliwość spotkania przy kawie lub kolacji.

    Jego artykuł Wściekłość i współczucie został opublikowany jako tekst towarzyszący w programie do spektaklu Triumf woli duetu Strzępka/Demirski, którego premiera odbyła się 31 grudnia 2016 roku w Narodowym Starym Teatrze im. Heleny Modrzejewskiej.

    W styczniu 2016 roku Vetulani skończył osiemdziesiąt lat. W listopadzie 2016 w Galerii Olympia w Krakowie odbył się wernisaż wystawy Adama Golca 80, prezentującej cykl fotograficzny zrealizowany podczas przyjęcia z okazji osiemdziesiątych urodzin Vetulaniego, w czasie którego neurobiolog gościł w swoim mieszkaniu jednorazowo ponad sto osiemdziesiąt osób. Sesja została wykonana na tle autorstwa Iwony Siwek-Front. Wcześniej, w kwietniu 2016 roku, w Teatrze Polskim w Szczecinie odbył się benefis z okazji osiemdziesiątych urodzin Vetulaniego.

    Nacjonalizm (z łac. natio – naród) – postawa społeczno-polityczna, uznająca naród za najwyższe dobro w sferze polityki. Nacjonalizm uznaje sprawy własnego narodu za najważniejsze (egoizm narodowy), jednak istnieją grupy, które szanują także racje i poglądy innych narodów. Nacjonalizm przejawia się głoszeniem poglądów o zabarwieniu narodowym, szerzeniem myśli narodowej i pamięci o bohaterach danego narodu. Głosi solidarność wszystkich grup i klas społecznych danego narodu. Wyróżniamy dwa typy nacjonalizmu: pozytywny i negatywny (szowinistyczny).Michał Kazimierz Heller (ur. 12 marca 1936 w Tarnowie) – polski prezbiter katolicki, teolog, profesor nauk filozoficznych specjalizujący się w filozofii przyrody, fizyce, kosmologii relatywistycznej oraz relacji nauka-wiara.

    W marcu 2016 roku Vetulani wszedł w skład Kapituły Nagrody Radia TOK FM im. Anny Laszuk. W grudniu 2016 został członkiem Rady Ambasadorów Małopolskiego Centrum Nauki, nowej instytucji na mapie Krakowa promującej naukę.

    Wypadek i śmierć[ | edytuj kod]

    2 marca 2017 roku wieczorem, podczas powrotu z pracy, Jerzy Vetulani został potrącony przez samochód na przejściu dla pieszych na ulicy Balickiej, w rejonie skrzyżowania z ul. Zielony Most, i doznał poważnych obrażeń. Do zdarzenia doszło, gdy profesor szedł z Instytutu Farmakologii PAN, pokonując dobrze sobie znaną trasę do pętli tramwajowej w Bronowicach. Według słów jego żony Marii Vetulani, „prawie zawsze wracał pieszo tą trasą z pracy do domu, bo ruch na powietrzu był dla niego ważny, aby zachować równowagę między wysiłkiem umysłowym i fizycznym”.

    Ewa Wanat (ur. 1962 w Poznaniu) – polska dziennikarka radiowa i telewizyjna. Od maja 2013 redaktorka naczelna Polskiego Radia RDC.Leszek Długosz (ur. 18 czerwca 1941 w Zaklikowie) – aktor, literat, kompozytor, pianista, jeden z najbardziej znanych polskich śpiewających poetów.

    Vetulani został wprowadzony w stan śpiączki farmakologicznej. Przebywał w Centrum Urazowym Medycyny Ratunkowej i Katastrof Szpitala Uniwersyteckiego, pod opieką zespołu profesora Jerzego Wordliczka. Miał liczne obrażenia wewnętrzne. Jego stan bezpośrednio po wypadku lekarze określili jako ciężki, ale stabilny.

    Stan zdrowia Vetulaniego nie poprawił się. Zmarł w szpitalu 6 kwietnia 2017, nieodzyskawszy świadomości.

    Żeglarstwo – niegdyś odmiana transportu, dziś dyscyplina sportów wodnych, oraz rodzaj turystyki lub rekreacji, a także forma szkoleń – zarówno dla późniejszych marynarzy, oficerów i kapitanów jednostek, jak i jako tzw. szkoła charakterów dla młodzieży. Żeglarstwo uprawiane jest na jednostkach pływających napędzanych siłą wiatru za pośrednictwem żagli.Bronisław Chromy (ur. 3 czerwca 1925 w Leńczach) – polski artysta rzeźbiarz, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie.

    Został pochowany 18 kwietnia 2017 w Alei Zasłużonych Cmentarza Rakowickiego w Krakowie. Pogrzeb miał charakter świecki. W roli mistrza ceremonii wystąpił Aleksander Janicki. Przemawiali m.in. prezydent Krakowa Jacek Majchrowski, prezes Polskiej Akademii Umiejętności Andrzej Białas, poseł na Sejm Józef Lassota, dyrektor Instytutu Farmakologii PAN Władysław Lasoń oraz przyjaciele (m.in. Jerzy Mikułowski Pomorski) i rodzina Vetulaniego.

    Praca dyplomowa – dzieło, np. pisemna praca, której napisanie i obronienie jest konieczne do zdobycia przez ucznia, studenta, słuchacza lub doktoranta dyplomu ukończenia szkoły bądź uczelni, a zarazem tytułu zawodowego lub stopnia naukowego. Po wprowadzeniu systemu bolońskiego w szkolnictwie wyższym w Polsce powrócono na szerszą skalę do tytułów licencjatu i inżyniera.Utylitaryzm (łacińskie utilis – użyteczny) – postawa zwana też filozofią zdrowego rozsądku, kierunek etyki zapoczątkowany w XVIII wieku, według którego najwyższym dobrem jest pożytek jednostki lub społeczeństwa, a celem wszelkiego działania powinno być „największe szczęście największej liczby ludzi".

    21 września 2017 zmarła jego żona Maria Vetulani.

    Proces w sprawie wypadku[ | edytuj kod]

    Sprawcą wypadku, w którym ucierpiał Jerzy Vetulani, był Iwo P., trzydziestodwuletni kierowca dostawczego samochodu Volkswagen Caddy. Po potrąceniu pieszego kierowca zatrzymał się, wezwał na miejsce zdarzenia pogotowie i udzielił poszkodowanemu pierwszej pomocy. Został zbadany przez biegłych na obecność alkoholu, był trzeźwy. Prokuratura postawiła kierowcy zarzut nieumyślnego spowodowania wypadku ze skutkiem śmiertelnym.

    LGBT (z ang. Lesbians, Gays, Bisexuals, Transgenders) – skrótowiec odnoszący się do lesbijek, gejów, osób biseksualnych oraz osób transgenderycznych jako do całości. Do grupy osób transgenderycznych wlicza się również osoby transseksualne. W ogólnej definicji terminem tym określa się ogół osób, które tworzą mniejszości o odmiennej od heteroseksualnej orientacji seksualnej oraz osób o tożsamości płciowej niezgodnej z płcią biologiczną (osoby transgenderyczne i transseksualne).„Wprost” – polski tygodnik społeczno-polityczny wydawany przez Platformę Mediową Point Group. Ukazuje się w formie drukowanej w poniedziałki.

    Proces sądowy rozpoczął się we wrześniu 2017 roku. Według biegłego sądowego, „dojeżdżając do przejścia, kierowca nie zachował należytej ostrożności, nie obserwował właściwie drogi i świadomie przekroczył dopuszczalną prędkość samochodu” o co najmniej piętnaście kilometrów na godzinę, poruszając się z prędkością udowodnioną sześćdziesięciu pięciu kilometrów na godzinę w miejscu, gdzie obowiązywało ograniczenie do pięćdziesięciu kilometrów na godzinę. W ten sposób kierowca ograniczył sobie możliwość zastosowania manewru, który pozwoliłby uniknąć wypadku. Biegły zauważył też, że „pieszy wchodząc na pasy nie do końca prawidłowo ocenił prędkość, z jaką poruszał się samochód”. Pełnomocnik synów zmarłego, występujących w procesie w charakterze oskarżycieli posiłkowych, zaznaczył, że kierowca „znał tę trasę i to przejście” i „przejeżdżał tamtędy kilka razy w miesiącu”, wiedział zatem, że na tym odcinku drogi „oprócz przejścia jest przystanek autobusowy, droga zwęża się, wcześniej jest kolejne przejście”, oraz że kierowca „miał bezwzględny obowiązek dostosowania prędkości do warunków”, a mimo posiadanej wiedzy nie zrobił tego. Kierowca przed sądem wyraził ubolewanie z powodu zaistniałej sytuacji, lecz nie przyznał się do winy. Stwierdził, że przy przejściu znajdowały się przeszkody ograniczające widoczność oraz że nie jechał szybko. Obrona argumentowała, że to pieszy wtargnął na jezdnię i w rezultacie sam przyczynił się do wypadku.

    Gen (gr. γένος – ród, pochodzenie) – podstawowa jednostka dziedziczności determinująca powstanie jednej cząsteczki białka lub kwasu rybonukleinowego zapisana w sekwencji nukleotydów kwasu deoksyrybonukleinowego.Plac Inwalidów – plac w Krakowie, usytuowany u zbiegu ulic Królewskiej i Juliusza Lea, łączący się kompozycyjnie z Alejami Trzech Wieszczów. Obok niego znajduje się Park Krakowski i oddział "Ulica Pomorska" Muzeum Historycznego Miasta Krakowa (w "Domu Śląskim" przy ulicy Pomorskiej).

    W lutym 2018 roku Sąd Rejonowy w Krakowie uznał, że kierowca umyślnie naruszył przepisy ruchu drogowego, przekraczając dopuszczalną prędkość i nieumyślnie spowodował wypadek, w którym obrażenia odniósł pieszy. W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że to „pieszy w znacznej mierze przyczynił się do wypadku, bo wszedł na pasy bez właściwej oceny odległości od nadjeżdżającego i oświetlonego auta”. Kierowca podjął manewr hamowania, ale nie zdołał uniknąć potrącenia. Sąd wyeliminował z opisu czynu sformułowanie, że „kierowca podczas jazdy nienależycie obserwował drogę”. Sąd wymierzył kierowcy karę roku pozbawienia wolności w zawieszeniu na dwa lata oraz nakazał mu zapłatę po pięć tysięcy złotych zadośćuczynienia dwóm synom ofiary wypadku, obciążył go ponadto kosztami sądowymi.

    Apelacje od wyroku złożyły prokuratura, która domagała się orzeczenia wobec kierowcy zakazu prowadzenia pojazdów przez rok; oraz pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych, który wnosił, by sąd stwierdził, że Vetulani w żaden sposób nie przyczynił się do spowodowania wypadku. We wrześniu 2018 roku Sąd Okręgowy zasadniczo podtrzymał wyrok sądu pierwszej instancji, dokonując jedynie drobnych korekt w treści wyroku, i oddalił obie apelacje zgodnie z wnioskiem obrony. Tym samym wyrok uprawomocnił się.

    Publikacje[ | edytuj kod]

    Vetulani opublikował jako autor lub współautor ponad dwieście czterdzieści oryginalnych prac badawczych w recenzowanych czasopismach naukowych, z których sześć zostało uznanych przez International Science Index za publikacje słynne (famous or classical paper). To ulokowało Vetulaniego w pierwszej dziesiątce najczęściej cytowanych polskich uczonych w dziedzinie biomedycyny po 1965 roku.

    Ponadto opublikował kilkanaście prac przeglądowych, dwadzieścia osiem rozdziałów w książkach, prawie trzysta abstraktów zjazdowych, kilkaset tekstów popularnonaukowych, w tym: ponad dwieście dwadzieścia drobnych notatek naukowych pod pseudonimem J. Latini, kilkaset artykułów, felietonów, autoryzowanych wywiadów popularnonaukowych oraz kilkadziesiąt wpisów na blogu. Był autorem, współautorem lub redaktorem kilkunastu książek, w tym kilku bestsellerowych książek popularnonaukowych.

    Oryginalne prace w czasopismach[ | edytuj kod]

  • Vetulani J, Sulser F. Action of various antidepressant treatments reduces reactivity of noradrenergic cyclic AMP-generating system in limbic forebrain. „Nature”. 257 (5526), s. 495–496, 1975. DOI: 10.1038/257495a0. PMID: 170534. 
  • Vetulani J, Bednarczyk B. Depression by clonidine of shaking behaviour elicited by nalorphine in morphine-dependent rats. „Journal of Pharmacy and Pharmacology”. 29 (1), s. 567–569, 1977. DOI: 10.1111/j.2042-7158.1977.tb11401.x. PMID: 21267. 
  • Praca dotyczyła odkrycia, że klonidyna hamuje zespół odstawienia po morfinie. W pracy autorzy zasugerowali, że efekt ten może być wykorzystany klinicznie.
  • Nalepa I, Vetulani J. Involvement of Protein Kinase C in the Mechanism of in Vitro Effects of Imipramine on Generation of Second Messengers by Noradrenaline in Cerebral Cortical Slices of the Rat Neuroscience. „Neuroscience”. 44 (3), s. 585–590, 1991. PMID: 1661384. 
  • Praca napisana wspólnie z Ireną Nalepą dotyczyła roli kinazy białkowej C (PKC) w dialogu receptorowym pomiędzy adrenoceptorami α i β.
  • Vetulani J, Antkiewicz-Michaluk L, Nalepa I, Sansone M. A Possible Physiological Role for Cerebral Tetrahydroisoquinolines. „Neurotoxicity Research”. 5 (1), s. 147–155, 2003. DOI: 10.1007/BF03033379. 
  • Antkiewicz-Michaluk L, Lazarewicz JW, Patsenka A, Kajta M, Zieminska E, Salinska E, Wasik A, Golembiowska K, Vetulani J. The Mechanism of 1,2,3,4-Tetrahydroisoquinolines Neuroprotection: the Importance of Free Radicals Scavenging Properties and Inhibition of Glutamate-Induced Excitotoxicity. „Journal of Neurochemistry”. 97 (3), s. 846–856, 2006. DOI: 10.1111/j.1471-4159.2006.03756.x. PMID: 16515537. 
  • Monografie i broszury[ | edytuj kod]

  • Półprzewodniki organiczne; wraz z Krzysztofem Pigoniem i Kazimierzem Gumińskim, Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1964;
  • Narkotyki bez dydaktyki; bezpłatny dodatek do tygodnika Polityka, 2006.
  • Redakcja[ | edytuj kod]

  • Teoria a praktyka leczenia depresji, Wydawnictwo Collegium Medicum UJ, 1996;
  • Farmakoterapia depresji – współczesne podstawy teoretyczne i doświadczenia kliniczne; wraz z Januszem Heitzmanem, Wydawnictwo Termedia, 2012.
  • Książki popularnonaukowe[ | edytuj kod]

    Vetulani był autorem szeregu książek popularnonaukowych, w tym kilku bestselerów. Otrzymał m.in. Nagrodę Krakowska Książka Miesiąca za Mózg: fascynacje, problemy, tajemnice (2011)
  • Dzień dzisiejszy i jutro neurobiologii, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1985;
  • Jak usprawnić pamięć, Wydawnictwo Platan, 1993;
  • Mózg: fascynacje, problemy, tajemnice, Wydawnictwo Homini, 2010;
  • Nagroda Krakowska Książka Miesiąca.
  • Piękno neurobiologii, Wydawnictwo Homini, 2011;
  • Bez ograniczeń. Jak rządzi nami mózg; wraz z Marią Mazurek, PWN, 2015;
  • Wyróżnienie „Książka i Róża” marszałka województwa małopolskiego.
  • A w konopiach strach; wraz z Marią Mazurek, PWN, 2016;
  • Sen Alicji, czyli jak działa mózg; wraz z Marią Mazurek, ilustracje autorstwa Marcina Wierzchowskiego, Mando Wydawnictwo WAM, wyd. pośmiertnie, 2017;
  • Nagroda „Mądra Książka Roku” dla najlepszej popularnonaukowej książki roku od Uniwersytetu Jagiellońskiego i Fundacji Popularyzacji Nauki im. Euklidesa (nagroda społeczności akademickiej UJ oraz nagroda internautów).
  • Neuroerotyka. Rozmowy o seksie i nie tylko; wraz z Marią Mazurek, Wydawnictwo Znak, wyd. pośmiertnie, 2018.
  • Wywiady rzeki[ | edytuj kod]

  • Mózg i błazen, w rozmowie z Marcinem Rotkiewiczem, Wydawnictwo Czarne, 2015;
  • Ćwiczenia duszy, rozciąganie mózgu, w rozmowie z ks. Grzegorzem Strzelczykiem, red. Michał Jędrzejek, Wydawnictwo Znak, 2017.
  • Tłumaczenia[ | edytuj kod]

  • Carlton K. Erickson, Nauka o uzależnieniach. Od neurobiologii do skutecznych metod leczenia, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2010.


  • Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Reklama

    Czas generowania strony: 0.179 sek.