• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jerzy Topolski

    Przeczytaj także...
    Okupacja niemiecka w Polsce 1939–1945 – system policyjno-wojskowej administracji niemieckiej wprowadzony na terytorium państwowym Rzeczypospolitej Polskiej, zajętym w wyniku agresji zbrojnej przeciwko Polsce podjętej przez III Rzeszę w dniu 1 września 1939 oraz po podziale terytorium RP w wyniku niemiecko-sowieckiego układu o przyjaźni i granicy z dnia 28 września 1939 (będącego nawiązaniem do paktu Ribbentrop-Mołotow z 23 sierpnia 1939).Instytut Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (IH UAM) – jednostka organizacyjna Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, jeden z 5 instytutów tworzących Wydział Historyczny UAM. Dzieli się na 16 zakładów i 3 pracownie naukowe oraz dwie techniczne. Posiada uprawnienia do nadawania stopni naukowych doktora i doktora habilitowanego oraz wnioskowania o nadanie tytułu naukowego profesora. Prowadzi działalność dydaktyczną i badawczą związaną z historią polityczną, społeczną i gospodarczą w jej poszczególnych epokach i aspektach. Instytut oprócz „klasycznej” historii oferuje także studia z archiwistyki, kultury politycznej, socjoekonomiki, historii wojskowości, mediewistyki oraz studia w ramach specjalności nauczycielskiej. Aktualnie w trybie stacjonarnym i niestacjonarnym podejmuje je ponad 1300 studentów. Instytut wydaje własne czasopisma oraz posiada też własne wydawnictwo naukowe. Dysponuje też samodzielną biblioteką instytutową z ok. 134 tys. woluminów wydawnictw zwartych i 40 tys. woluminów czasopism. Przy Instytucie Historii działają dwie ekspedycje archeologiczne (EA Łekno i EA Novae). Siedzibą Instytutu jest gmach Collegium Historicum przy ul. Święty Marcin 78.
    Poznańska szkoła metodologiczna (szkoła poznańska)- polski nurt marksizmu który odrzucał tzw. "humanistyczną interpretację marksizmu" starając się inkorporować do filozofii marksistowskiej elementy pozytywizmu i osiągnięcia szkoły lwowsko-warszawskiej. Szkoła poznańska koncentrowała się na zagadnieniach epistemologicznych i metodologicznych - w obręb jej zainteresowań wchodziła jednak przede wszystkim epistemologia historyczna, metodologia nauk humanistycznych i filozoficzne podstawy humanistyki (rozpatrywane z punktu widzenia marksizmu za pomocą metod analitycznych). Obok filozofów "szkoła poznańska" objęła więc także wielu historyków i metodologów historii. Do rozwoju filozofii analitycznej w UAM przyczynił się Kazimierz Ajdukiewicz. Główni reprezentanci szkoły byli jego sukcesorami - należeli do nich Jerzy Giedymin, Jerzy Kmita, Leszek Nowak i Jerzy Topolski.
    Tablica pamiątkowa na Wydziale Historycznym UAM

    Jerzy Topolski (ur. 20 września 1928 w Poznaniu, zm. 21 grudnia 1998 tamże) – polski historyk, specjalizujący się w zakresie historii społeczno-gospodarczej oraz metodologii historii. Twórca poznańskiego ośrodka metodologicznego.

    Kandydat nauk (ros. кандидат наук, cz. kandidát věd) – w Rosji i wielu krajach byłego ZSRR stopień naukowy niższy od stosowanego tam stopnia doktora nauk (odpowiednika polskiej habilitacji), odpowiadający polskiemu stopniowi naukowemu doktora, nadawany po tzw. aspiranturze (studia doktoranckie) i przeprowadzeniu przewodu oraz obronie pracy.Historiografia (z gr. Historia + grapho – pisać) – dział piśmiennictwa obejmujący gatunki historyczne. Historiografia to inaczej określenie całokształtu pracy historyka razem z jej rezultatem, czyli produkcją dziejopisarską.

    Życiorys[edytuj kod]

    W okresie okupacji niemieckiej, wywieziony wraz z rodziną z Gniezna do Piotrkowa Trybunalskiego, ukończył szkołę powszechną oraz dwuletnią Szkołę Handlową (jedyną dopuszczalną w Generalnym Gubernatorstwie formę szkolnictwa ponadpodstawowego). Zaraz po powrocie do Gniezna w 1945 złożył egzaminy i tym samym uzyskał maturę. W latach 1946–1950 studiował na Uniwersytecie Poznańskim, a w 1951 uzyskał stopień doktora nauk historycznych na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika, na podstawie rozprawy o rozwoju latyfundium arcybiskupstwa gnieźnieńskiego. Po krótkim okresie pracy jako asystent w Katedrze Historii Państwa i Prawa Polskiego, w 1951 został przyjęty na tzw. "aspiranturę" (odpowiednik studiów doktoranckich) w partyjnym Instytucie Kształcenia Kadr Naukowych. W 1955 uzyskał istniejący krótko w okresie stalinowskim tytuł kandydata nauk (później uznawany za równoważnik doktoratu) na podstawie rozprawy Położenie i walka klasowa chłopów w XVIII wieku w dobrach arcybiskupstwa gnieźnieńskiego. W 1956 uzyskał etat docenta w Instytucie Historii PAN, a w marcu 1959 podjął równoległą pracę na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza. W 1962 definitywnie zdecydował się na pracę w Instytucie Historii UAM. Profesorem nadzwyczajnym został w 1961, a zwyczajnym w 1968. Od 1971 był członkiem-korespondentem, a od 1977 członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk. Od 1984 przez kilka lat przewodniczył Komitetowi Nauk Historycznych PAN. W latach 1986-1989 był członkiem Ogólnopolskiego Komitetu Grunwaldzkiego.

    Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

    Cały okres swej kariery zawodowej związał z Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, gdzie w latach 1968–1981 był wicedyrektorem, a 1981–1987 dyrektorem Instytutu Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. Wykładał także na uniwersytetach w Belgii, Francji, Hiszpanii, Holandii, Niemczech, Włoszech, Kanadzie i Stanach Zjednoczonych.

    Jerzy Maternicki (ur. 24 grudnia 1935 w Warszawie) - historyk historiografii. Absolwent Wydziału Historycznego UW (1958). Doktorat (1966) i habilitacja (1971) tamże. Profesor nadzwyczajny (1978-1988) i profesor zwyczajny (1988-1997) w Instytucie Historii Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1976-1978 Prodziekan Wydziału Historycznego, 1976-1997 kierownik Zakładu Historii Historiografii i Dydaktyki Historii. Od 1993 roku zatrudniony również w Rzeszowie (profesor zwyczajny 1993-2001). Od 2001 profesor zwyczajny. W latach 1993-2001 kierownik Zakładu Historii Historiografii i Metodologii Historii WSP w Rzeszowie. Od roku 2001 roku jest kierownikiem Zakładu Historii Historiografii i Metodologii Historii Uniwersytetu Rzeszowskiego.Piotrków Trybunalski – miasto na prawach powiatu w centralnej Polsce, położone na zachodzie Równiny Piotrkowskiej. Drugie pod względem wielkości miasto w województwie łódzkim i 47. w Polsce. Był miastem królewskim.

    Zajmował się historią nowożytną Polski i Europy, historią historiografii oraz teorią i metodologią historii. Członek i współzałożyciel (razem z Leszkiem Nowakiem i Jerzym Kmitą) tzw. poznańskiej szkoły metodologicznej. Stworzył podstawy nowej metodologii historii, odwołującej się do marksizmu, ale otwartej również na inne współczesna nurty europejskie (odrzucenie dogmatycznego marksizmu). Z tego powodu uznawany nieraz w ZSRR lub w NRD za „rewizjonistę”, druk jego publikacji w części krajów socjalistycznych bywał utrudniony (m.in. nie doszło do radzieckiego wydania Metodologii historii). Do powszechnego obiegu naukowego weszło wiele pojęć stworzonych przez Topolskiego, np. „wiedza pozaźródłowa”. W późniejszym okresie dowodził, że poznanie historyczne dokonuje się w trzech perspektywach: ontologicznej, metodologicznej i aksjologicznej. Do końca życia był marksistą, jednakże z czasem coraz bardziej zdystansowanym.

    Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), ONZ oraz NATO.Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

    Aktywnie działał w PZPR, był człowiekiem o przekonaniach silnie lewicowych. W codziennej pracy miał jednak opinię człowieka oceniającego naukowców ze względu na ich rzetelność, bez brania pod uwagę ich poglądów i przynależności politycznej. W okresie PRL-u zdarzało mu się też bronić pracowników naukowych przed nadużyciami władzy.

    Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych (ang.: Library of Congress) – największa biblioteka świata. Gromadzi ponad 142 mln różnego rodzaju dokumentów, ponad 29 mln książek, 58 mln rękopisów, 4,8 mln map i atlasów, 12 mln fotografii, 6 mln mikrofilmów, 3,5 mln dokumentów muzycznych, 500.000 filmów; wszystko w ponad 460 językach. 7% zbiorów to dokumenty w językach słowiańskich, w tym największy w USA zbiór polskich książek. Całość zajmuje 856 km półek. Biblioteka dysponuje (w 3 budynkach) 22 czytelniami ogólnymi, 3 wydzielonymi czytelniami dla kongresmenów oraz biblioteką sztuki (John F. Kennedy Center). Zatrudnia 5 tysięcy pracowników. Wyposażona jest w system komputerowy o pojemności 13 mln rekordów oraz w 3000 terminali. Pełni funkcję biblioteki narodowej.Polska Zjednoczona Partia Robotnicza (PZPR) – partia komunistyczna założona w grudniu 1948, na skutek połączenia Polskiej Partii Robotniczej i Polskiej Partii Socjalistycznej, po przeprowadzeniu czystek w ich szeregach. Określana również jako realno-socjalistyczna, sprawująca rządy w Polsce Ludowej, w latach 1948–1989.

    Żonaty z Marią Danutą Łabędzką-Topolską, a także przez okres 4 lat z prof. Zofią Kulejewską (1928-2011).

    W dorobku Topolskiego znajduje się łącznie ponad 1000 pozycji bibliograficznych, w tym około 30 książek oraz kilkaset artykułów, w tym wiele przetłumaczonych na języki obce i wydane zagranicą. Jego zainteresowania twórcze obejmowały następujące nurty: problematyka społeczno-gospodarcza, regionalistyka, syntezy i podręczniki, metodologia historii oraz historia historiografii.

    Rafał Mieczysław Stobiecki (ur. 11 marca 1962 w Łodzi) – polski historyk, prof. dr hab. nauk historycznych, wykładowca Uniwersytetu Łódzkiego.Ogólnopolski Komitet Grunwaldzki – instytucja powołana w 1986 roku przez Radę Krajową PRON, której celem było propagowanie tradycji oręża polskiego i krzewienie pamięci o bitwie pod Grunwaldem.
    Nagrobek

    Pochowany został w alei zasłużonych na Cmentarzu Komunalnym nr 1 (Miłostowo) w Poznaniu.

    Wybrane publikacje[edytuj kod]

  • Rozwój latyfundium arcybiskupstwa gnieźnieńskiego od XV do XVIII w., 1955
  • Położenie i walka klasowa chłopów w XVIII w. w dobrach arcybiskupstwa gnieźnieńskiego, 1956
  • O wyjaśnianiu przyczynowym historii, 1957
  • Gospodarstwa wiejskie w dobrach arcybiskupa gnieźnieńskiego od XVI do XVIII w., 1958
  • Studia z metodologii historii, 1960
  • Narodziny kapitalizmu w Europie XIV–XVII wieku, Warszawa 15 (I wyd.), Warszawa 1987 (II wyd.), Poznań 2003 (III wyd.)
  • Inspiracje myśli leninowskiej w historiografii, 1970
  • O dochodzeniu do prawdy w historii, 1971
  • Świat bez historii, Warszawa 1972
  • Metodologia historii, 1973
  • Wielkopolska poprzez wieki, 1973
  • Poznań. Zarys dziejów, 1973
  • Gospodarka polska a europejska w XVI a XVIII w., 1977
  • Marksizm i historia, 1977
  • Rozumienie historii, 1978
  • Gniezno – zarys dziejów, 1979
  • Nowe idee współczesnej historiografii, 1980
  • (red.) Świadomość historyczna Polaków: problemy i metody badawcze, Łódź 1981
  • Prawda i model w historiografii, Łódź 1982
  • Teoria wiedzy historycznej, 1983
  • (red.) Kierunki rozwoju Polski po drugiej wojnie światowej, 1987
  • Historia i życie, Lublin 1988
  • (red.) Dzieje Poznania, tom I cz. 1 i 2 Poznań-Warszawa 1988, tom II cz. 1 Warszawa-Poznań 1994, tom II cz. 2 Warszawa-Poznań 1998
  • (red.) Narration and explanation: contributions to the methodology of the historical research, Amsterdam 1990;
  • Wolność i przymus w tworzeniu historii, Warszawa 1990;
  • (red.) Ideologie, poglądy, mity w dziejach Polski i Europy XIX i XX wieku: studia historyczne, Poznań 1991 (wraz z Witoldem Molikiem i Krzysztofem Makowskim);
  • Historia Polski od czasów najdawniejszych do 1990, 1992
  • (red.) Historiography between modernism and postmodernism: contributions to the methodology of the historical research, Amsterdam 1994
  • Polska XX wieku, 1994
  • (red.) Studia nad świadomością historyczną Polaków, Poznań 1994
  • (red.) Żydzi w Wielkopolsce na przestrzeni dziejów, Poznań 1995 (wraz z Krzysztofem Modelskim).
  • Trudny Lot Orła Białego 1997
  • Od Achillesa do Béatrice de Planissolles. Zarys historii historiografii, 1998
  • Dzieje Poznania, t. II, cz. I: Lata 1793–1918. Red. Jerzy Topolski i Lech Trzeciakowski (Poznań 1994)
  • Dzieje Poznania, t. II, cz. II: Lata 1918–1945. Red. Jerzy Topolski i Lech Trzeciakowski (Poznań 1998)

  • Poznań (niem. Posen, łac. Posnania, jidysz פּױזן Pojzn) – miasto na prawach powiatu w zachodniej Polsce, położone na Pojezierzu Wielkopolskim, nad Wartą, u ujścia Cybiny. Historyczna stolica Wielkopolski, od 1999 r. siedziba władz województwa wielkopolskiego i powiatu poznańskiego. Miasto jest istotnym węzłem drogowym i kolejowym, funkcjonuje tu również międzynarodowy port lotniczy.Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu (UMK) – państwowy uniwersytet z siedzibą w Toruniu (miasteczko uniwersyteckie znajduje się w Toruniu na Bielanach). Częścią Uniwersytetu jest Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy (dawna Akademia Medyczna w Bydgoszczy). Uniwersytet prowadzi działalność w Toruniu oraz w Bydgoszczy. Wydziały i inne jednostki organizacyjne Uniwersytetu zlokalizowane w jednym z tych miast mogą prowadzić swą działalność także w drugim z nich. Uniwersytet posiada wydział zamiejscowy w Grudziądzu (Zamiejscowy Ośrodek Dydaktyczny UMK w Grudziądzu), gdzie prowadzone są studia na 5 kierunkach, oraz we Włocławku (Wyższe Seminarium Duchowne we Włocławku), gdzie kształci się studentów na kierunku teologicznym. UMK prowadzi także stację badawczą na Spitsbergenie. Uniwersytet kieruje też Gimnazjum i Liceum Akademickim w Toruniu.

    Bibliografia[edytuj kod]

  • Rafał Stobiecki, Jerzy Topolski (1928-1998). Marksista, który miał odwagę różnić się od innych [w:] Tenże, Historycy polscy wobec wyzwań XX wieku, Poznań: Wydawnictwo Nauka i Innowacje 2014, s. 341-374.
  • Jerzy Maternicki, Wspomnienie o Jerzym Topolskim (1928–1998), „Przegląd Humanistyczny”, 1999, z. 5, s. 95–102
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (UAM) – powstały w 1919 państwowy uniwersytet z siedzibą w Poznaniu. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities ze stycznia 2013, opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 3. miejsce w Polsce wśród uniwersytetów, a na świecie 393. pośród wszystkich typów uczelni.Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Marksizm – światopogląd polityczno-społeczno-gospodarczy wywodzący się z myśli Karola Marksa, a także, w mniejszym stopniu, Fryderyka Engelsa.
    Historia – nauka humanistyczna i społeczna, która zajmuje się badaniem przeszłości, a w znaczeniu ścisłym badaniem działań i wytworów ludzkich, aż do najstarszych poświadczonych pismem świadectw, w odróżnieniu od prehistorii, archeologii, antropologii lub historii naturalnej. Wynikiem badań historycznych jest opis dziejów (historiografia).
    Instytut Kształcenia Kadr Naukowych – wyższa szkoła partyjna i marksistowska placówka badawcza, powołana w 1950 przez Adama Schaffa przy Komitecie Centralnym PZPR. W 1954 Instytut przekształcono w Instytut Nauk Społecznych przy KC PZPR.
    20 września jest 263. (w latach przestępnych 264.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 102 dni.
    Jerzy Kmita (ur. 26 grudnia 1931 w Rajsku, zm. 24 lipca 2012 w Poznaniu) – polski filozof i teoretyk kultury, profesor.
    Gniezno (łac. Gnesna, niem. Gnesen) – miasto w województwie wielkopolskim, pierwsza stolica Polski, pierwsza metropolia kościelna, Stołeczne Królewskie Miasto Gniezno, miasto św. Wojciecha. Siedziba władz powiatu gnieźnieńskiego i gminy Gniezno oraz archidiecezji, (arcybiskupów gnieźnieńskich i prymasów Polski). Było miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego.
    Cmentarz komunalny nr 1 Miłostowo w Poznaniu - największy pod względem powierzchni i drugi pod względem liczby pochowanych osób cmentarz w w Poznaniu, znajdujący się we wschodniej części miasta - na Miłostowie, w obrębie osiedla samorządowego Warszawskie-Pomet-Maltańskie, niedaleko przecięcia dróg krajowych: nr 5 oraz nr 92, między ulicami Warszawską i Gnieźnieńską.

    Reklama