• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jerozolima wyzwolona



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Góra Oliwna (arab. Dżabal at-Tur, hebr. הר הזיתים – Har ha-Zeitim) – wzniesienie położone we Wschodniej Jerozolimie w Izraelu (818 m n.p.m.).Czesław Hernas (ur. 12 lipca 1928 w Sokalu, zm. 11 grudnia 2003 we Wrocławiu) – polski filolog i folklorysta, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego.

    Jerozolima wyzwolona (wł. Gerusalemme liberata, inny tytuł: Goffred albo Jeruzalem wyzwolona) – epos rycerski utrzymany w konwencji gatunku, utwór poety włoskiego Torquata Tassa, wydany po raz pierwszy w 1581 r., na język polski przełożony w 1618 roku przez Piotra Kochanowskiego (bratanka Jana). Jego tło stanowią dzieje pierwszej wyprawy krzyżowej i zdobycie Jerozolimy w 1099 roku.

    Damaszek (arab. دمشق, transk. naukowa Dimašq, transk. polska Dimaszk; dialekt damasceński: š-Šām) – stolica oraz największe miasto Syrii – 1,71 mln mieszkańców (XII 2009), cały zespół miejski – 4,36 mln mieszkańców (2007). Leży w południowo-zachodniej części kraju, w oazie nad rzeką Barada u podnóża gór Antyliban, na skraju Pustyni Syryjskiej. Jest to największy ośrodek przemysłowy i naukowy w Syrii, jedno z czterech świętych miast islamu, a także (od 1268) siedziba prawosławnego Patriarchatu Antiochii, znaczący ośrodek handlowy. Aglomeracja Damaszku stanowi wydzieloną jednostką administracyjną Syrii.Tankred z Hauteville, fr. Tancrède de Hauteville (ur. 1072, zm. 1112) – jeden z przywódców I krucjaty oraz regent Księstwa Antiochii, członek rodu Hauteville.

    Geneza i okoliczności powstania utworu[ | edytuj kod]

    Geneza utworu[ | edytuj kod]

    Pierwsze próby epickie Tassa, związane z tematem krucjat, pochodzą z roku 1559, kiedy poeta miał 13 lat. W latach 1559–1563, kiedy jego ojciec przygotowywał do druku poemat rycerski Amadigi, młody Tasso podjął pracę nad eposem zatytułowanym Gierusalemme (Jerozolima). Porzucił ją potem na rzecz poematu Rinaldo. Do pierwotnego pomysłu powrócił na dworze w Ferrarze, utwór miał wtedy nosić tytuł Gottifredo – od imienia wodza krzyżowców. Chcąc dobrze poznać realia I krucjaty, Tasso czytał w tym czasie kroniki średniowieczne, a zwłaszcza dzieło Wilhelma z Tyru Historia belli sacri (Historia świętej wojny, wyd. 1549), interesując się szczególnie ostatnią fazą wyprawy, od wkroczenia krzyżowców do Palestyny, po zdobycie Jerozolimy.

    Latynizm – zwrot, wyraz lub składnia zdania wywodzące się z łaciny. W literaturze staropolskiej latynizmy występowały jako tzw. makaronizmy.Rajmund IV z Tuluzy, znany również jako Rajmund de Saint-Gilles (ur. 1042, zm. 1105) – syn Ponsa z Tuluzy i Almodis de La Marche. W 1094 po śmierci swojego brata – Wilhelma IV, został hrabią Tuluzy. Był również hrabią Trypolisu od 1102 do 1105.

    Na wybór tematu mogły wpłynąć okoliczności biograficzne: przykład ojca, odwiedziny w klasztorze nieopodal Sorrento, gdzie pochowany został papież Urban II, który ogłosił krucjatę, napad na Sorrento korsarzy tureckich i niebezpieczeństwo, jakie zawisło wówczas nad siostrą poety, Cecylią. Decydującą rolę odegrały zapewne rozpowszechnione w ówczesnej Europie nastroje antytureckie, które, jak się wydawało, mogły doprowadzić do nowej krucjaty, a także świetne zwycięstwo floty chrześcijańskiej nad turecką pod Lepanto.

    Samarkanda (uzbec. Samarqand, tadżyc. Самарқанд, pers. سمرقند, ros. Самарканд) – miasto w Uzbekistanie, w Azji Środkowej, ok. 353 tys. mieszkańców (2008). Czwarte pod względem ludności miasto Uzbekistanu i stolica wilajetu samarkandzkiego. Ważny ośrodek przemysłowy i naukowy (6 szkół wyższych). W 2001 roku miasto zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.Filip I (ur. 23 maja 1052, zm. 29 lipca 1108 w Melun) – król Francji (1060-1108, koronowany w 1059). Syn Henryka I (1031-1060), z dynastii Kapetyngów i Anny Kijowskiej.

    Temat taki odpowiadał koncepcjom teoretycznym Tassa wyłożonym w Rozważaniach o sztuce poetyckiej (Discorsi dell’arte poetica, powstałych około 1564 roku). Poeta stwierdzał w nich, że poezja powinna przedstawiać wydarzenia historyczne i uczucia religijne, które przemówią do czytelnika o wiele silniej niż wątki czerpane z mitologii pogańskiej. Dążąc do tego, by opowieść była piękniejsza poeta może swobodnie, zgodnie ze swą wyobraźnią, interpretować fakty historyczne. Wystarczy, że to o czym pisze będzie prawdopodobne. W eposie postaci i czyny winny być nieprzeciętne, imponujące, wspaniałe, mierność niegodna jest tak szlachetnego gatunku literackiego. Podobnie język powinien być uroczysty i ozdobny, archaizowany, jak najdalszy od potocznego, a styl wzniosły i poważny.

    Merkury – najmniejsza i najbliższa Słońcu planeta Układu Słonecznego. Jako planeta wewnętrzna znajduje się dla ziemskiego obserwatora zawsze bardzo blisko Słońca, dlatego jest trudna do obserwacji. Mimo to należy do planet widocznych gołym okiem i była znana już w starożytności. Merkurego dojrzeć można jedynie tuż przed wschodem lub tuż po zachodzie Słońca.Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

    Opublikowanie utworu i reakcja[ | edytuj kod]

    Pierwsza redakcja poematu została ukończona w 1575 roku. Z utworem, liczącym 20 pieśni w oktawach, zapoznał się wówczas książę Ferrary Alfons II. Na życzenie autora tekst poddany został krytycznej ocenie erudytów. Rozesłane do oceny odpisy poematu przyniosły poecie jednak nie tyle uwagi natury artystycznej, co moralnej i religijnej. Zarzuty trafiły na podatny grunt, poeta zwątpiwszy we własną prawowierność dwukrotnie w latach 1575 i 1577 poddał się ocenie Świętej Inkwizycji. Jej uniewinnienie nie uspokoiło jego wątpliwości. Zdawał sobie sprawę z tkwiących w poemacie, a trudnych do pogodzenia, przeciwieństw pomiędzy pogonią za zmysłowymi przeżyciami a surowymi wymaganiami etycznymi i zwlekał z wydaniem utworu. Ogarnięty chorobliwym strachem przed herezją Tasso popadł w manię prześladowczą i znalazł się na siedem lat w szpitalu. Tymczasem w 1580 roku w Wenecji doszło do pirackiego wydania 14 pieśni poematu pod tytułem Goffredo (Godfryd). Zirytowany Tasso zdecydował się wówczas na opublikowanie poematu pod tytułem wzorowanym na poemacie Trissina L’Italia liberata dai Goti. Jerozolimę wyzwoloną wydano w 1581 roku w Ferrarze. W 1584 roku ukazała się ocenzurowana przez autora wersja, którą potem wielokrotnie wznawiano.

    Pierwsza wyprawa krzyżowa – wyprawa wojenna, która zapoczątkowała okres zbrojnych krucjat, rozpoczętych przez Papieża Urbana II od apelu na synodzie w Clermont 27 listopada 1095 roku. Wyprawa wyruszyła w 1096 roku, z podwójnie obranym celem – zdobycia Jerozolimy i Ziemi Świętej oraz uwolnienia wschodnich chrześcijan spod islamskiej władzy.Epos rycerski – utwór najczęściej wierszowany, rzadziej tworzony prozą, a ukazujący dzieje życia legendarnych, częściowo historycznych lub całkiem historycznych rycerzy, na tle wydarzeń przełomowych dla danego narodu. Eposy rycerskie powstawały głównie w średniowieczu i były wtedy najbardziej rozwiniętymi formami poezji dworskiej. Do eposów rycerskich zaliczane są następujące utwory:

    Wkrótce po opublikowaniu utworu rozgorzała zacięta polemika między zwolennikami Ariosta i Tassa. Rozpoczął ją autor z południa Włoch, który Jerozolimę postawił nad Orlandem ze względu na jedność akcji oraz wyszukany styl. Za Ariostem wypowiedział się wówczas Leonardo Salviati z florenckiej Akademii Plew, sławiąc jego klasyczną równowagę i umiar językowy. Zawtórowali mu inni Toskańczycy, a wśród nich Galileusz, który chwalił Ariosta za prostotę, a o bohaterach Tassa powiedział, że wiele obiecują, ale nic nie dają. W sporze zabrał również głos Tasso publikując Apologię w obronie Jerozolimy (Apologia del S. Torquato Tasso in difensa del sua „Gerusalemme liberata”, 1585).

    d’Este – książęcy ród panujący w Ferrarze i Modenie, zaliczający się, obok książąt sabaudzkich do najstarszych rodów Lombardii, spokrewniony z Welfami.Jowisz – piąta w kolejności oddalenia od Słońca i największa planeta Układu Słonecznego. Jego masa jest nieco mniejsza niż jedna tysięczna masy Słońca, a zarazem dwa i pół raza większa niż łączna masa wszystkich innych planet w Układzie Słonecznym. Wraz z Saturnem, Uranem i Neptunem tworzy grupę gazowych olbrzymów, nazywaną czasem również planetami jowiszowymi.

    Dręczony wątpliwościami wewnętrznymi w następnych latach poeta dokonał przeróbki poematu, usuwając z niego wątki przygodowo-romansowe i łamiąc tym niejako kręgosłup utworu. Tak powstała autokarykatura utworu, wydany w 1593 roku poemat w 27 pieśniach Jerozolima zdobyta (Gerusalemme conquistata).

    Fabuła[ | edytuj kod]

    Akcja poematu opiera się na modelu Iliady, opisuje ostatnią fazę pierwszej krucjaty: oblężenie i zdobycie Jerozolimy pod wodzą Godfreda de Bouillon

    Trypolis (arab. Tarabulus ash-Sham, staroż. Tripolis) – miasto w północnym Libanie, nad Morzem Śródziemnym. Stolica dystryktu Kada Trypolis, zamieszkane przez ok. 237 tys. mieszkańców, z czego 80% to muzułmanie sunniccy. Drugie pod względem wielkości miasto kraju, ważny port morski: przywóz ropy naftowej, wywóz wyrobów przemysłu lekkiego i przetwórczego ropy naftowej, przemysł włókienniczy, spożywczy, chemiczny, rozwinięte również rzemiosło oraz połowy ryb i gąbek.Chiazm (greckie: χιασμός chiasmos, χίασμα chiasma – ułożenie na krzyż, skrzyżowanie), figura retoryczna, odmiana inwersji. Paralelizm składniowy polegający na odwróceniu symetrii dwóch całostek składniowych, z których druga powtarza porządek syntaktyczny składników, ale w odwrotnej kolejności. Szczególnie według schematu: podmiot - orzeczenie, orzeczenie - podmiot, np:

    Pieśń I[ | edytuj kod]

    Bóg posyła anioła Gabriela do Gofreda, jednego z wodzów I krucjaty, żeby mu oznajmił, że wybrał go sobie na wodza wojsk krzyżowych. Po jego odejściu Gofred zwołuje wodzów oddziałów rozłożonych na leżach zimowych w Syrii i zachęca ich do dokończenia rozpoczętego dzieła – zdobycia Jerozolimy, uwolnienia grobu Chrystusowego i utworzenia królestwa chrześcijańskiego. Popiera go Piotr Pustelnik, wzywając, by dla większego porządku, obrano jednego wodza. Za przykładem Gwelfa zgromadzeni powierzają dowództwo Gofredowi.

    Zdobycie Jerozolimy – oblężenie Jerozolimy bronionej przez fatymidzki garnizon przez siły I krucjaty, trwające od 7 czerwca do 15 lipca 1099 roku, zakończone zdobyciem i rzezią miasta.Syria (arab. سوريا / سورية, transk. Sūriyya), nazwa oficjalna: Syryjska Republika Arabska (arab. الجمهورية العربية السورية, transk. Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) – arabskie państwo na Bliskim Wschodzie, graniczące z Turcją (822 km), Irakiem (605 km), Jordanią (375 km), Libanem (375 km) i Izraelem (76 km).

    Następnego dnia odbywa się przegląd wojsk. Przed Gofredem przechodzi na czele wojsk francuskich Ugon (brat króla Filipa), dalej Burgundczycy pod wodzą hrabiego Roberta, Gwilelm (biskup Orange) i Ademar (biskup Puy), Baldwin na czele Bulończyków, graf Karnutu (Chartres)), Gwelf książę d’Este, a za nim Niemcy, Niderlandczycy pod wodzą Ruperta, Anglicy pod synem królewskim, Tankred na czele Kampańczyków, dalej Grecy, za nimi najstarszy z wodzów krzyżowych Dudon z Konse (może z Cons-la Grandville), Eustachy brat Gofreda, Gernand z Norwegami, Rynald, bratanek księcia d’Este i Rajmund hrabia Tuluzy i wielu innych.

    Archaizm – wyraz, konstrukcja składniowa lub związek wyrazowy, który wyszedł z użycia. Archaizmy to także wyrazy w formie przestarzałej, które są jeszcze używane, lecz postrzegane jako dawne. Te z kolei nazywa się anachronicznymi.Archanioł Gabriel, hebr. גַּבְרִיאֵל ġabrīēl, grec. Γαβριήλ, arab. جبريل Dżibril, Dżabra`il, ƒƒ„Bóg jest moją siłą”, „mąż Boży” albo „wojownik Boży”, cs. Archanhieł Hawriił) – w tradycji chrześcijańskiej, judaistycznej i islamskiej jeden z najwyższych rangą aniołów. Jest aniołem zwiastowania, zmartwychwstania, miłosierdzia, zemsty, śmierci i objawienia. Obok Michała i Rafała (Rafaela) jest jednym z trzech znanych z imienia aniołów, występujących w Starym Testamencie. Gabriel sprawuje władzę nad rajem.

    Po dokonaniu przeglądu wojsk hetman zarządza na dzień następny wymarsz. Wojska idą wzdłuż brzegu morskiego nie niepokojone przez Saracenów. Król Trypolisu otwiera przed nimi bramy swego miasta. Powoli zbliżają się do Jerozolimy. Na władającego nią Aladyna pada strach.

    Pieśń II[ | edytuj kod]

    W tym czasie w Jerozolimie czarownik Izmen nakłania króla Aladyna, aby odebrał chrześcijanom cudowną ikonę Matki Bożej, a on sprawi, że krzyżowcy nie będą mogli zdobyć miasta. Przeniesiona do meczetu ikona znika w niewyjaśnionych okolicznościach. Król podejrzewając o kradzież ikony jerozolimskich chrześcijan wydaje rozkaz ich zgładzenia. Młoda chrześcijanka Sofronia, chcąc ratować swój lud, staje przed Aladynem i przyznaje się, że to ona skradła obraz i wrzuciła go w ogień, by już więcej nie dostał się w ręce pogan. Król rozkazuje spalić ją na stosie. Zakochany w Sofronii, Olind chcąc ją ratować, bierze kradzież na siebie. Król rozkazuje więc stracić oboje. Kiedy kat ma już podpalać stos, egzekucję wstrzymuje Klorynda, słynna wśród Arabów wojowniczka. Właśnie powraca z wojny w Persji, by ofiarować swe usługi królowi Jerozolimy. Ten chętnie mianuje ją hetmanem swych wojsk. W zamian Klorynda prosi o uwolnienie skazańców, którzy poruszyli ją swą odwagą. Uwolniona od śmierci Sofronia poślubia OIinda.

    Jerozolima (hebr. ירושלים, trl. Yerushalayim, trb. Jeruszalajim; arab. القدس, trl. Al-Quds, trb. Al-Kuds oraz اورشليم trl. Ūrushalīm, trb. Uruszalim, łac. Hierosolyma, Aelia Capitolina – zobacz też: nazwy Jerozolimy) – największe miasto Izraela, stolica administracyjna Dystryktu Jerozolimy i stolica państwa Izraela (według izraelskiego prawa). Znajduje się tutaj oficjalna siedziba prezydenta, większość urzędów państwowych, sąd najwyższy, parlament i inne.Bitwa pod Lepanto (obecnie Nafpaktos) – bitwa morska stoczona 7 października 1571 na południowy zachód od Lepanto pomiędzy Imperium osmańskim a Ligą Świętą, zakończona zwycięstwem chrześcijan. Bój pod Lepanto był jedną z najkrwawszych bitew morskich w dziejach świata.

    Do obozu chrześcijańskiego przybywa poseł króla egipskiego Alet wraz ze znakomitym wojownikiem Czerkiesem Argantem. Alet nakłania Gofreda, by zaniechał wojny przeciw Jerozolimie, a w ten sposób uniknie wojny z królem egipskim i jego sprzymierzeńcami. Gofred odpowiada jednak, że nie może zaniechać trudu uwolnienia grobu Chrstusowego. Alet wypowiada więc wojnę krzyżowcom i odjeżdża do Egiptu. Argant udaje się do Jerozolimy.

    Ferrara – miasto w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania, w prowincji Ferrara, ok. 50 km na NNW od Bolonii, nad rzeką Pad, która płynie 5 km na północ od centrum. Według danych na rok 2004 gminę zamieszkuje 130 461 osób (322,9 os./km²).Galileusz (wł. Galileo Galilei; ur. 15 lutego 1564 w Pizie, zm. 8 stycznia 1642 w Arcetri) – włoski astronom, astrolog, matematyk, fizyk i filozof, twórca podstaw nowożytnej fizyki.

    Pieśń III[ | edytuj kod]

    Gofred na czele armii krzyżowców

    Następnego dnia około południa wojska krzyżowe docierają pod Jerozolimę. Wychodzą im naprzeciw obrońcy pod wodzą Kloryndy. Tankred w trakcie pojedynku z Kloryndą strąca jej z głowy hełm i rozpoznaje w przeciwniku, kobietę, w której zakochał się przed kilku dniami, ujrzawszy ją nad strumieniem. Argant, który omal nie zginął z ręki Rynalda, zabija Dudona. Obrońcy, odparci przez krzyżowców, chronią się za murami miasta. Z wieży jerozolimskiej król i Erminia, córka nie żyjącego władcy Antiochii, przyglądają się wodzom chrześcijańskim. W jednym z nich Erminia rozpoznaje Tankreda, który po zdobyciu przez krzyżowców Antiochii obchodził się z nią bardzo obyczajnie, zaskarbiając tym sobie miłość królewny.

    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Gaza (arab. ‏غزة‎, Ghazza, hebr. ‏עַזָּה‎, Azza) – miasto w Autonomii Palestyńskiej, będące stolicą Strefy Gazy.

    Po odparciu obrońców, Gofred wyznacza miejsce na obóz i nakazuje usypać wały. Wyprawia też uroczysty pogrzeb Dudonowi. Cieśle wysłani do lasu wycinają drzewa na machiny oblężnicze.

    Pieśń IV[ | edytuj kod]

    Tymczasem władca czeluści piekielnych Pluton zwołuje wszystkie diabły i wybucha wściekłością przeciw krzyżowcom, którzy atakując Jerozolimę, mogą diabłom odebrać i te nieliczne świątynie, gdzie jeszcze oddaje się im cześć. Rozsierdzone demony wylatują na ziemię, by siać niezgodę i zamęt.

    Antiochia – nazwa miasta utworzona od męskiego imienia Antioch (gr. Antiochos), występującego licznie w dynastii Seleucydów. Władcy ci na terenie swojego państwa często zakładali miasta, nazywane, na cześć fundatora lub jego przodka, „Antiochia” albo „Seleucja”. W okresie hellenistycznym i później rzymskim istniało wiele miast o nazwie „Antiochia” rozlokowanych na terenie Azji.Homer (st.gr. Ὅμηρος, Hómēros, nw.gr. Όμηρος) (VIII wiek p.n.e.) – grecki pieśniarz wędrowny (aojda), epik, śpiewak i recytator (rapsod). Uważa się go za ojca poezji epickiej. Najstarszy znany z imienia europejski poeta, który zapewne przejął dziedzictwo długiej i bogatej tradycji ustnej poezji heroicznej. Do jego dzieł zalicza się eposy: Iliadę i Odyseję. Grecka tradycja widziała w nim również autora poematów heroikomicznych Batrachomyomachia i Margites oraz Hymnów homeryckich. Żaden poeta grecki nie przewyższył sławą Homera. Na wyspach Ios i Chios wzniesiono poświęcone mu świątynie, a w Olimpii i Delfach postawiono jego posągi. Pizystrat wprowadził recytacje homeryckich poematów na Panatenaje.

    W Damaszku król Hidraot, wielki czarownik, zleca swej bratanicy, a przy tym również czarownicy, Armidzie, by udała się do obozu chrześcijańskiego i spróbowała odwieść od wojny swymi niewieścimi wdziękami Gofreda i jak największą liczbę rycerzy. Armida przedstawia się wodzowi krzyżowców, jako sierota, wyzuta z ojcowizny przez zawistnego wuja, który na dodatek grozi jej śmiercią. Widząc, że jej uroda i wdzięk nie działają na Gofreda, prosi go żeby posłał jej przynajmniej na pomoc 10 spośród rycerzy. Gofred, obawiając się podstępu, obiecuje pomoc po zdobyciu Jerozolimy, ale oczarowany urodą czarownicy brat Gofreda, Eustachy, domaga się udzielenia pomocy natychmiast. Gofred ustępuje przed żądaniami grupy rycerzy omotanych przez Armidę. Czarownica, widząc jaki obrót przybrały sprawy, ma nadzieję wyprowadzić z obozu większą liczbę adoratorów. Nie ustaje więc w umizgach.

    Juliusz Słowacki herbu Leliwa (ur. 4 września 1809 w Krzemieńcu, zm. 3 kwietnia 1849 w Paryżu) – jeden z najwybitniejszych poetów polskich doby romantyzmu, dramaturg i epistolograf. Obok Mickiewicza i Krasińskiego określany jako jeden z Wieszczów Narodowych. Twórca filozofii genezyjskiej (pneumatycznej), epizodycznie związany także z mesjanizmem polskim, był też mistykiem. Obok Mickiewicza uznawany powszechnie za największego przedstawiciela polskiego romantyzmu.Giovanni Battista Tiepolo lub Giambattista Tiepolo (ur. 5 marca 1696 w Wenecji, zm. 27 marca 1770 w Madrycie) – włoski malarz, freskant, rysownik, grafik i rytownik okresu rokoka, ostatni z wielkich mistrzów weneckiego malarstwa dekoracyjnego.

    Pieśń V[ | edytuj kod]

    Gofred obawiając się, by za Armidą nie poszło więcej rycerzy, zarządza aby wybrali następcę po zabitym Dudonie, a ten wyznaczy owych dziesięciu, którzy pójdą z Armidą. Eustachy, chcąc się pozbyć rywala, namawia Rynalda, by się starał o wyznaczenie go na dowódcę po Dudonie. Gernand norweski, widząc w Rynaldzie rywala do zaszczytów wybucha gniewem, a podburzony przez złego ducha zaczyna publicznie lżyć i oczerniać Rynalda. Dochodzi do pojedynku, w którym Grenand ginie z ręki Rynalda. Przyjaciel zabitego żąda od Gofreda kary śmierci dla Rynalda, który pogwałcił rozkaz wodza zakazujący walk między krzyżowcami. Gofred nakazuje uwięzić Rynalda, ten jednak ostrzeżony przez Tankreda opuszcza obóz.

    Tuluza (fr. Toulouse, oks. Tolosa) – miejscowość i gmina we Francji, stolica regionu Midi-Pyrénées, w departamencie Górna Garonna, nad rzeką Garonną.Etiopia (Federalna Demokratyczna Republika Etiopii – w języku amharskim ኢትዮጵያ, ye-Ītyōṗṗyā Fēdēralāwī Dīmōkrāsīyāwī Rīpeblīk), dawniej Abisynia – państwo położone we wschodniej Afryce. Od południa graniczy z Kenią, na zachodzie z Sudanem i Sudanem Południowym, na wschodzie z Dżibuti i Somalią, a na północnym wschodzie z Erytreą.

    Armida przypomina Gofredowi o danej obietnicy. Nie widząc innego wyjścia Gofred zarządza wypisanie imion na kartkach i losuje dziesięciu towarzyszy Armidy. Czarownica wyrusza na ich czele triumfalnie z obozu. Pokrzywdzony losowaniem Eustachy i wielu innych, których Armida rozkochała w sobie, wymyka się nocą z obozu i przyłącza do orszaku czarownicy, która każdego wita z radością.

    Projekt Gutenberg – inicjatywa polegająca na umieszczeniu w Internecie elektronicznych wersji książek istniejących w wersji papierowej.Wyspy Kanaryjskie (hiszp. Islas Canarias, oficjalna nazwa jednostki administracyjnej Comunidad Autónoma de Canarias) – archipelag górzystych wysp pochodzenia wulkanicznego położonych na Oceanie Atlantyckim na północny zachód od wybrzeży Afryki, zaliczanych do Makaronezji . Wyspy te należą do Hiszpanii i tworzą dwie prowincje: Santa Cruz de Tenerife i Las Palmas de Gran Canaria.

    Do Gofreda docierają złe wieści: o ucieczce wielu spośród rycerzy, o wymarszu wojsk egipskich oraz o przechwyceniu przez Arabów transportów z żywnością.

    Pieśń VI[ | edytuj kod]

    Erminia zakłada zbroję Kloryndy. Obraz Lorenzo Lippiego

    Argant chciwy boju wyzywa na pojedynek najdzielniejszych chrześcijan. Gofred wyznacza do walki Tankreda. Ten idąc do boju dostrzega Kloryndę i na jej widok zastyga w zachwyceniu. Wykorzystując okazję, do pojedynku z Argantem staje Otton. Zostaje przezeń pokonany, a rozgniewany Argant tratuje go końskimi kopytami. Na ten widok Tankred powraca do przytomności. Dochodzi do zażartego pojedynku, który przerywają dopiero noc i heroldowie. Rycerze obiecują stawić się ponownie nazajutrz i rozjeżdżają się.

    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Czerkiesi – grupa etniczna z północno-zachodniego Kaukazu, obecnie zamieszkująca głównie Republikę Karaczajo-Czerkieską, gdzie Czerkiesi stanowią ok. 10% ludności, oraz kilka wiosek Republiki Adygei.

    Erminia, widząc z wieży, że Tankred został raniony w pojedynku, toczy wewnętrzną walkę. Wreszcie postanawia wymknąć się z miasta do ukochanego. Przywdziewa zbroję swej przyjaciółki Kloryndy i nie niepokojona przez strażników, udaje się w kierunku obozu chrześcijan. Czekającą na pobliskim wzgórzu, aż sługa dotrze do namiotu Tankreda i ją zapowie, spostrzega oddział krzyżowców. Dowódca, któremu Klorynda zabiła ojca, rzuca się na nią z kopią. Erminia w panice ucieka. Wieści o spotkaniu Kloryndy docierają do obozu. Ranny Tankred, sądząc że Klorynda przybyła, aby się z nim spotkać, wsiada na konia i rusza za uciekającą.

    Gotfryd z Bouillon fr. Godefroy de Bouillon (ur. około 1058, zm. 18 lipca 1100 pod Hajfą) – jeden z przywódców I wyprawy krzyżowej, posiadał tytuł Obrońcy Grobu Świętego.Alekto (gr. Ἀληκτώ Alēktṓ, łac. Alecto) – w mitologii greckiej jedna z Erynii, uosobienie nieubłaganego gniewu, niestrudzona.

    Pieśń VII[ | edytuj kod]

    Erminia gubi pogoń. Po długim błądzeniu po lesie trafia do chaty pasterskiej. Zrzuca zbroję i postanawia pozostać wśród wiejskich zajęć, podczas których rozmyśla o swej miłości.

    Tankred poszukując Kloryndy natyka się na fałszywego herolda, który prowadzi go na nocleg do zamku Armidy. Na moście wita go Rambald, krzyżowiec, który przeszedł na służbę czarownicy. Sprowokowany Tankred wdaje się w pojedynek. W pogoni za uciekającym Rambaldem wbiega do zamku, a bramy zamkowe zatrzaskują się za nim.

    Roman Pollak (ur. 31 lipca 1886 w Jeleśni, zm. 23 lutego 1972 w Poznaniu) – historyk literatury, profesor UAM w Poznaniu, badacz literatury staropolskiej, w szczególności polskiego baroku i jego powiązań europejskich. Członek-założyciel Cracovii w czerwcu 1906 i jej piłkarz do 1907 roku.Torquato Tasso (ur. 11 marca 1544 w Sorrento, zm. 25 kwietnia 1595 w Rzymie) − poeta chrześcijański, uważany za jednego z najwybitniejszych twórców włoskiego renesansu .

    Argant, chcąc dokończyć pojedynku z Tankredem, wychodzi na błonia przed Jerozolimą i wyzywa przeciwnika, lżąc chrześcijan i ich religię. Wobec zniknięcia Tankreda do pojedynku z olbrzymim Czerkiesiem staje stary Rajmund. Wezwany przez rycerza na pomoc anioł osłania go diamentową tarczą przed ciosem Arganta. Kiedy Argantowi zaczyna w oczy zaglądać śmierć Belzebub przybiera postać Kloryndy i namawia łucznika Oradyna, by posłał zdradziecką strzałę Rajmundowi. Pojedynek zamienia się w bitwę pod murami miasta. Saraceni rozbici cofają się w nieładzie. Chcąc zapobiec zdobyciu Jerozolimy Belzebub, za Bożym przyzwoleniem, wywołuje burzę która rozbija szyki krzyżowców.

    Cieśnina Gibraltarska (arab. جبل طارق, hiszp. Estrecho de Gibraltar) – cieśnina łącząca Morze Śródziemne z Oceanem Atlantyckim, oddzielająca Afrykę od Europy, pomiędzy dzisiejszym Marokiem i Ceutą (posiadłością hiszpańską) a Hiszpanią i Gibraltarem (posiadłością brytyjską). W cieśninie znajduje się kilka małych wysp, m.in. terytorium sporne Perejil. Cieśnina ma około 300 m głębokości, jej najmniejsza szerokość wynosi 14 km, a współrzędne geograficzne – 36°00′N 5°21′W/36,000000 -5,350000.Toskania (wł. Toscana) – kraina historyczna i region administracyjny w środkowych Włoszech, położony w Apeninach Północnych (Apeniny Toskańskie) oraz nad morzami: Liguryjskim i Tyrreńskim. Od północy graniczy z Ligurią oraz Emilią-Romanią, na wschodzie z Marche i Umbrią, a na południu z Lacjum. Stolicą regionu jest Florencja. W środkowej części Toskanii znajduje się kraina historyczna, a także region winiarski o nazwie Chianti.

    Pieśń VIII[ | edytuj kod]

    Demon Astragor wysyła z piekieł Alekto, aby siała niezgodę w obozie chrześcijańskim. Tymczasem do Gofreda przybywa posłaniec, który przynosi mu wiadomości o rozbiciu przez Arabów Solimana wojsk, które wiódł pod Jerozolimę królewicz szwedzki Swenon. Dwaj pustelnicy znaleźli na polu trupów jego rannego sługę, cudownie go uzdrowili i przekazali mu miecz, poległego z ręki Solimana, Swenona, aby go zaniósł do obozu krzyżowców i przekazał Rynaldowi, bo od tego miecza przeznaczone jest zginąć Solimanowi. Gofred przyjmuje miecz, zasmucony klęską wojsk krzyżowych. Tymczasem wracają ludzie wysłani na poszukiwanie żywności i przynoszą wiadomości, że znaleźli niedaleko od obozu zbroję Rynalda, a obok nagie zwłoki z obciętą głową.

    Stefan I z Blois (ok. 1097 w Blois – 25 października 1154 w Dover) – ostatni król Anglii z dynastii normandzkiej, młodszy syn Stefana II Henryka, hrabiego Blois, i Adeli, córki Wilhelma Zdobywcy. Tron objął po śmierci swojego wuja, Henryka I. Przez cały okres panowania toczył walkę o władzę z córką Henryka I, Matyldą, i jej synem, Henrykiem.Piotr Kochanowski herbu Korwin (ur. 1566 w Sycynie, zm. 2 sierpnia 1620 w Krakowie) – polski poeta, tłumacz, sekretarz królewski od 1602, kawaler maltański.

    W nocy za sprawą Alekto jednemu z rycerzy Argillanowi śni się Rynald, który oskarża Gofreda o zamordowanie go. Owładnięty gniewem Argillan gromadzi wokół siebie Włochów i podburza ich przeciw Francuzom i ich wodzowi, zdradzieckiemu Gofredowi, który zamordował Rynalda. Gofred wychodzi naprzeciw tumultowi, rozgniewany nakazuje uwięzić sprawcę zamieszania, pozostałym darowując winę.

    Orange – miasto na południu Francji, w departamencie Vaucluse (region Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże), położone w dolinie Rodanu, na północ od Awinionu, ok. 90 km od Morza Śródziemnego.Eneasz (także Ajnejas, łac. Aeneas, gr. Αἰνείας Aineías) – w mitologii greckiej i mitologii rzymskiej bohater wojny trojańskiej.

    Pieśń IX[ | edytuj kod]

    Krzyżowcy wdzierają się do Jerozolimy

    Alekto pod postacią starca zagrzewa Solimana, zbiegłego króla Nicei, który w Egipcie organizuje zbrojne bandy przeciw krzyżowcom, by w nocy uderzył na niczego nie spodziewających się chrześcijan. Następnie leci do Jerozolimy i powiadamia króla o ataku Solimana. Soliman napada na śpiący obóz, a wraz z nim wszystkie moce piekieł. Z jego ręki ginie w pierwszym starciu ojciec z piątką synów i wielu innych rycerzy. Obudzony Hetman wysyła Gwelfa przeciw nacierającym od strony Jerozolimy Argantowi z Kloryndą, a sam wychodzi przeciw Solimanowi. Pierwszy atak zostaje powstrzymany. Bóg posyła z niebios archanioła Michała, który przegania diabły z powrotem do otchłani, zakazując im mieszać się do wojen ludzi. Na polu bitwy srożą się Argant, Klorynda i uwolniony z więzów Argillan, który jednak ginie z ręki Solimana. Wynik bitwy rozstrzyga pojawienie się pięćdziesięciu rycerzy, którzy z flanki atakują oddziały Solimana. Jego wojsko zostaje rozbite, a sam Soliman ucieka z pola bitwy. Argant i Klorynda wycofują się do miasta.

    Eneida (łac. Aeneis) – rzymski poemat epicki, napisany heksametrem przez Publiusza Wergiliusza Marona, opiewający w 12 księgach o łącznym rozmiarze 9892 wierszy dzieje Trojańczyka Eneasza, legendarnego protoplasty Rzymian.Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.

    Pieśń X[ | edytuj kod]

    Soliman spod Jerozolimy uchodzi do Egiptu. W drodze spotyka go Izmen i nakłania do powrotu do Jerozolimy. Wsiadają na wóz, który ukryty w obłoku przelatuje nad obozem chrześcijańskim do Jerozolimy. Ukrytego nadal w obłoku Solimana Izmen wprowadza tajemnym przejściem do królewskiego pałacu. Po wydarzeniach ubiegłej nocy Aladyn zwołał radę, na której Argant radzi walczyć, nie oglądając się nawet na pomoc egipską, a Orkan poddać miasto. Słysząc to Soliman wychodzi z obłoku i zagrzewa króla do oporu.

    Kampania (wł. Campania) – region administracyjny w południowych Włoszech, o powierzchni 13 595 km²; 5,7 miliona mieszkańców ze stolicą w Neapolu (1,2 miliona mieszkańców). Gęstość zaludnienia 419 os./km². Graniczy z Lacjum, Molise, Apulią i Basilicatą.Jan Kochanowski (ur. 1530 w Sycynie, zm. 22 sierpnia 1584 w Lublinie) – polski poeta epoki renesansu, sekretarz królewski, wojski sandomierski w latach 1579–1584, prepozyt poznański w latach 1566–1574.

    Rycerze, którzy rozbili atak Solimana, okazują się być tymi którzy odeszli wcześniej z Armidą. Czarownica zaprowadziła ich do zamku pośrodku jeziora. Tam podczas uczty zagroziła, że tych którzy nie porzucą wiary chrześcijańskiej pozamienia w zwierzęta. Jej namowom uległ jedynie Rambald. Pozostali po schwytaniu Tankreda zostali pod strażą odesłani do Hidraota, do Damaszku. Eskortujących zaatakował i rozbił w pojedynkę Rynald, uwalniając jeńców. Na wieść o tym, że Rynald żyje Piotr Pustelnik prorokuje o jego przyszłej sławie.

    Ormianie (orm. Hajer, Հայեր) – naród indoeuropejski zamieszkujący początkowo obszar Zakaukazia i Wyżyny Armeńskiej, posługujący się językiem ormiańskim. W wyniku wielowiekowych emigracji, obecnie częściowo rozproszeni, tworzą 5-milionową diasporę. Jednym z filarów tożsamości Ormian jest przynależność do jednego z trzech głównych Kościołów ormiańskich. Ormianie to starożytny naród, szczycący się 3000-letnią historią. Jednocześnie to najstarszy chrześcijański naród na świecie - chrzest przyjęli w 301 r. n.e.)Nicolas Poussin (ur. 15 czerwca 1594 we Francji, zm. 19 listopada 1665 w Rzymie) – francuski malarz epoki baroku, działający głównie w Rzymie. Najwybitniejszy przedstawiciel nurtu klasycznego we francuskim malarstwie XVII wieku.

    Pieśń XI[ | edytuj kod]

    Nazajutrz wojska uczestniczą we Mszy Świętej, poprzedzającej szturm. Krzyżowcy atakują. Saraceni mężnie bronią murów. Klorynda sieje spustoszenie z łuku. Wielka wieża oblężnicza i tarany czynią wyłom w murze. Gofred prowadzi tamtędy atak, ale trafiony przez Kloryndę z łuku w nogę, zostaje odniesiony do obozu. Argant z Solimanem czynią wypad z miasta próbując podpalić wieżę. Gofred cudownie uleczony dzięki interwencji anielskiej powraca pod Jerzozolimę. Noc jednak kładzie kres szturmowi.

    Język polski (polszczyzna) – język naturalny należący do grupy zachodniosłowiańskich (do których należą również czeski, słowacki, kaszubski, dolnołużycki, górnołużycki i wymarły połabski), stanowiących część rodziny indoeuropejskiej.Przerzutnia, przeskocznia, zazębienie, zwarcie międzywersowe, – niezgodność między porządkiem składniowo-intonacyjnym a wersyfikacyjnym w wersie; przeniesienie wyrazu lub części zdania do dalszej części wersu, następnego wersu lub strofy np. w celu zaakcentowania wypowiedzi, zwiększenia dynamiki i pobudzenia wyobraźni osoby czytającej.

    Pieśń XII[ | edytuj kod]

    Tankred i Klorynda, kopia rzeźby w parku pałacowym przy Pałacu Czartoryskich w Puławach

    Klorynda zamierza w czasie nocnej wycieczki spalić wieżę oblężniczą. Jej sługa Arset wyjawia jej, że jest córką chrześcijańskiego króla Etiopii Synapa. Matka jej modliła się przed obrazem rycerza uwalniającego białą księżniczkę. Ponieważ z czarnych rodziców urodziła się biała dziewczynka, matka obawiając się podejrzliwości zazdrosnego męża przekazała ją swemu słudze, który przywędrował z nią do Egiptu i tam wychował w wierze muzułmańskiej. Ostatniej nocy miał sen, w którym ogromny rycerz ponownie mu zarzucał, że nie ochrzcił królewny i zapowiedział jej śmierć.

    Boulogne-sur-Mer – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Nord-Pas-de-Calais-Pikardia, w departamencie Pas-de-Calais.İznik dawniej Nikaja lub Nikea (stgr. Νίκαια Nikaia, zlatynizowana nazwa: "Nicaea", "Nicea") – miasto na półwyspie Azja Mniejsza, niedaleko od Morza Marmara i Stambułu. Obecnie na terenie Turcji. Odbyły się w nim dwa sobory (w roku 325 i 787). Po opanowaniu Konstantynopola przez krzyżowców i utworzeniu na ziemiach bizantyńskich Cesarstwa Łacińskiego w roku 1204, Nikaja stała się stolicą Cesarstwa Nicejskiego i ośrodkiem odrodzenia Cesarstwa Bizantyńskiego. Miasto padło łupem Turków w roku 1331.

    Klorynda wraz z Argantem podczas nocnej wycieczki niszczą wieżę oblężniczą. Odkryci przez krzyżowców, walczą wycofując się do miasta. W zamieszaniu po zamknięciu bramy Klorynda pozostaje poza murami. Oddala się więc spod Jerozolimy w tłumie krzyżowców, po czym wymyka się do lasu. Jej śladem podąża Tankred. Na leśnej polanie wyzywa saraceńskiego rycerza na pojedynek. Klorynda otrzymuje z jego ręki śmiertelny cios. Zrozpaczony Tankred dopiero teraz spostrzega, że zabił swą ukochaną. Ona, umierając, prosi, by udzielił jej chrztu, co też czyni.

    Arabia – kraina zazwyczaj utożsamiana z Półwyspem Arabskim, lecz początkowo obejmująca obszar Azji leżący na południowy zachód od Mezopotamii, obejmując poza półwyspem również część Lewantu.Orontes (obecnie arab. Nahr al-Asi, tur. Asi, starogr. Ὀρόντης Oróntēs) – rzeka przepływająca przez Liban, Syrię i Turcję. Długość – 540 km (niektóre źródła podają 400 km). Najważniejsze dopływy – Kara Su i Odi Meidani. Nad Orontesem leżą między innymi Hims, Hama i Antiochia Syryjska, a u ujścia – portowe miasto Samandağ. Rzeka nie jest żeglowna ani spławna.

    Ranny Tankred przyniesiony do obozu pogrąża się w rozpaczy. Nie słucha pocieszeń towarzyszy, ani napomnień Piotra Pustelnika. Dopiero pojawienie się ducha Kloryndy, która dziękuje mu za to, że zapewnił jej wieczne szczęście, przynosi Tankredowi pocieszenie. Wyprawia Kloryndzie pogrzeb. W Jerozolimie Argant przysięga pomścić śmierć swojej towarzyszki broni.

    Inwersja (hyperbaton, przekładnia, przestawnia, transgressio) - taki szyk wyrazów w zdaniu, który na tle powszechnego języka literackiego odczuwa się jako niezwykły bądź z powodu zmiany normalnej kolejności zależnych od siebie składniowo wyrazów, bądź też z powodu rozbicia jednolitych grup składniowych przez wtrącenie słów do nich nie należących.SUDOC (fr. Système Universitaire de Documentation, pol. Uniwersytecki System Dokumentacji) – centralny katalog informacji bibliograficznej francuskiego szkolnictwa wyższego.

    Pieśń XIII[ | edytuj kod]

    Izmen sprowadza do lasu pod Jerozolimą moce piekielne, aby uniemożliwić krzyżowcom budowanie nowej machiny. Najpierw rzemieślnicy, a potem rycerze uciekają z lasu przerażeni jękami i krzykami, które słyszą. Nieulękły Alkast cofa się przed murami z ognia, które otaczają las. Tankred odwagą pokonuje ścianę ognia. Powraca jednak pokonany, gdy próbuje zrąbać drzewo pokryte egipskimi hieroglifami, a z drzewa zaczyna płynąć krew i skarga zaklętej w nim Kloryndy. Piotr Pustelnik prorokuje, że drzewo to zetnie Rynald.

    Iliada (gr. Ἰλιάς Iliás) – obok Odysei drugi z eposów, których autorstwo tradycja przypisuje Homerowi. Oba utwory datuje się na VIII lub VII wiek p.n.e. – stanowią więc one najstarsze zabytki literatury greckiej i europejskiej w ogóle. Oba poematy są eposami heroicznymi. Powstały prawdopodobnie w Jonii na wybrzeżu Azji Mniejszej – świadczy o tym przede wszystkim ich język, który można scharakteryzować jako archaiczny dialekt joński z elementami dialektu eolskiego. Metrum stanowi heksametr daktyliczny. Tematem utworu jest gniew Achillesa i związane z nim epizody wojny trojańskiej. Tytuł utworu pochodzi od wyrażenia he Ilias poiesis – pieśń o Ilionie (Troi).Renesans lub odrodzenie (z fr. renaissance – odrodzenie) – okres w historii kultury europejskiej, obejmujący przede wszystkim XV i XVI wiek, określany często jako "odrodzenie sztuk i nauk" oraz koncepcja historiozoficzna odnosząca się do historii kultury włoskiej od Dantego do roku 1520 (Il Rinascimento).

    Palestynę nawiedzają upały i susza. Wojsku brakuje wody i żywności. Grecy opuszczają potajemnie obóz, a pozostali szemrzą przeciw Godfrydowi. Ten modli się o wodę. Bóg wysłuchuje jego próśb i zsyła ożywiający deszcz.

    Pieśń XIV[ | edytuj kod]

    Armida spotyka śpiącego Rinalda. Obraz N. Poussina

    Gofred we śnie rozmawia z duchem nieżyjącego Ugona, który namawia go, by darował winy Rynaldowi i daje mu pouczenia co do rzeczy przyszłych. Nazajutrz Gwelf natchniony od Boga prosi Gofreda na radzie, by pozwolił wrócić Rynaldowi. Otrzymawszy zgodę Hetmana, wysyła na poszukiwanie młodego rycerza swego sługę Ubalda, wraz z Karolem, szwedzkim rycerzem, który przyniósł miecz królewicza Swenona. Piotr Pustelnik nakazuje im iść pod Askalon.

    Robert II Krótkoudy (ur. ok. 1054, zm. 10 lutego 1134) – najstarszy syn króla Anglii i księcia Normandii Wilhelma Zdobywcy i Matyldy, córki Baldwina V, hrabiego Flandrii. Brat Wilhelma II Rudego i Henryka I – królów Anglii.Ludovico Giovanni Ariosto (ur. 8 września 1474, zm. 6 lipca 1533) – poeta włoski, autor poematu Orland szalony. Pisał także satyry i komedie.

    Tam spotykają idącego po wodzie starca, z którym schodzą do podziemnego pałacu, znajdującego się u źródeł wszystkich wielkich rzek. Tam starzec, który jest nawróconym na chrześcijaństwo mędrcem arabskim wyjawia im los Rynalda. Po uwolnieniu przezeń rycerzy chrześcijańskich Armida zapałała doń wielką złością, zwabiła go podstępnie na zaczarowaną wyspę i uśpionego zamierzała zabić, ale zachwycona jego urodą, porwała go przez powietrze na leżące pośród oceanu Wyspy Szczęśliwe. Tam na szczycie góry wyczarowała chroniony zaklęciami zamek, w którym wraz z nim zażywa obecnie miłosnych rozkoszy. Starzec poucza rycerzy jak mają postępować i wyposaża ich na drogę w różdżkę, księgę i zwierciadło.

    Hugo de Vermandois zwany Le Maisné (Młodszy) (ur. 1057 - zm. 18 października 1101 w Tarsie) - hrabia Vermandois i Valois, syn króla Francji, Henryka I i Anny Kijowskiej.Ademar z Monteil (zm. 1 sierpnia 1098) – biskup Le Puy (od 1077 roku), legat papieski przy I wyprawie krzyżowej. Wraz z hrabią Tuluzy, Rajmundem z Saint-Gilles, prowadził Prowansalczyków i wybrał drogę przez północne Włochy i Dalmację.

    Pieśń XV[ | edytuj kod]

    Wyrzuceni z podziemnych pałaców przez wody Orontesu rycerze spotykają, tak jak przepowiedział starzec, piękną panią w tęczowych szatach, która zaprasza ich do szybkiej łodzi. Wędrowcy mijają wielkie zgromadzenie wojsk egipskich pod Gazą. Płyną potem wzdłuż wybrzeży afrykańskich. Czwartego dnia przepływają pomiędzy Słupami Herkalesa i wypływają na ocean, by po niedługim czasie zobaczyć Wyspy Szczęśliwe.

    Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.Piotr z Amiens, Piotr Pustelnik, Piotr Eremita (ur. 1050 w Amiens, zm. 8 lipca 1115) − francuski zakonnik i wędrowny kaznodzieja, organizator i przywódca I wyprawy ludowej

    Rycerze schodzą ze statku i wędrują do podnóża góry, na której postawiła swój zamek Armida. Kiedy nazajutrz wstępują na nią, zastępuje im drogę smok. Pouczeni przez starca używają przeciw niemu różdżki. Po smoku spotykają jeszcze wiele innych zwierząt. Przechodzą potem po ośnieżonych stokach góry i strudzeni trafiają nad strumień, z którego jednak, przestrzeżeni, nie piją zatrutej wody. Mijają potem bogato zastawione stoły, gdy swoim śpiewem próbują ich uwieść półnagie nimfy. Zwycięsko odpierają również tę próbę i wchodzą do pałacu.

    Publius Vergilius Maro (ur. 15 października 70 p.n.e., zm. 21 września 19 p.n.e.) – poeta rzymski epoki augustiańskiej, autor Eneidy – eposu narodowego Rzymian.Utwór literacki, dzieło literackie – tekst słowny, pisany (najczęściej) lub ustny (np. eposy Homera, utwory z kręgu folkloru), ukształtowany za pomocą środków, jakimi dysponuje język, na sposób artystyczny. Jego szczególny charakter polega na tym, że odpowiada on na estetyczne oczekiwania odbiorców.

    Pieśń XVI[ | edytuj kod]

    Rinaldo opuszcza Armidę. Obraz G.B. Tiepola

    Zaopatrzeni w księgę starca rycerze szczęśliwie przechodzą przez, przygotowany przez Armidę, labirynt i wchodzą do ogrodu, gdzie kolorowy ptak śpiewa piosenkę o róży. Ukryci za krzewem są świadkami miłosnej rozmowy Rynalda i Armidy. Gdy czarownica odchodzi do swych komnat, ukazują się Rynaldowi, w którym na widok rycerzy w zbrojach budzi się duch rycerski. Zobaczywszy głębię swego upadku w kryształowym zwierciadle, Rynald otrząsa się z czaru i wraz z rycerzami wybiega z zamku.

    Wenecja (wen. Venezsia/Venexia, wł. Venezia, łac. Venetia) – miasto i gmina na północy Włoch nad Adriatykiem, stolica regionu Wenecja Euganejska. Ludność Wenecji w granicach administracyjnych wynosi około 270 tys. mieszkańców, z czego większość (176 tys.) mieszka na lądzie stałym, a historyczne centrum zamieszkuje niecałe 60 tys., natomiast pozostałe wyspy laguny są zamieszkane przez 31 tys. mieszkańców (2011). Przez ponad tysiąc lat (726-1797) miasto było stolicą niezależnej Republiki Weneckiej, która była jedną z morskich i handlowych potęg Morza Śródziemnego. Z okresu największego rozkwitu Republiki (XIII-XVI wiek) pochodzą liczne zabytki miasta, których bogactwo i forma decyduje o pierwszorzędnym znaczeniu Wenecji jako ośrodka turystyki nie tylko w skali Włoch, ale też w skali ogólnoświatowej. Zabytki te, tworząc unikatowy zespół urbanistyczny miasta kanałów i mostów, stanowią o uznaniu Wenecji za jedną z najcenniejszych pozycji na liście światowego dziedzictwa ludzkości.Urban II (łac. Urbanus II, właśc. Odon de Lagery OSB; ur. ok. 1035 w Chatillon-sur-Marne, zm. 29 lipca 1099 w Rzymie) – papież w okresie od 12 marca 1088 do 29 lipca 1099, błogosławiony Kościoła katolickiego.

    Armida spostrzega, że Rynald uciekł. Zbiega do przystani. Rycerz pozostaje jednak głuchy na jej prośby i zaklęcia. Wówczas czarownica wybucha gniewem i pada zemdlona. Rynald płacze nad ukochaną i rozdarty odchodzi. Armida odzyskawszy przytomność niszczy zamek i odlatuje na powietrznym wozie do Syrii, poprzysięgając zemstę Rynaldowi.

    Pieśń XVII[ | edytuj kod]

    Król egipski dokonuje w Gazie przeglądu swych wojsk. Przechodzą przed nim oddziały z Egiptu, Arabii, Ormianie i Czerkiesi, wojska z Samarkandy i dalekich Indii. Król mianuje wodzem swej armii księcia ormiańskiego Ermina. Przed królem staje też Armida. Oferuje swoje usługi w bitwie. Ogłasza też, że temu kto zabije Rynalda, odda swe królestwo i rękę. Zaraz też zgłaszają się Adrast i Trezyfon.

    Rynald tymczasem przez cztery dni wędruje na okręcie pięknej pani z powrotem. Rycerze zostają wysadzeni na brzegu palestyńskim,a okręt znika. Przed wędrowcami staje starzec, który przekazuje Rynaldowi zbroję i tarczę, na której zostały wykute dzieje rodziny d’Este od czasów rzymskich, aż po ich niedawne połączenie z Gwelfami. Karol wręcza Rynaldowi miecz Swenona, a starzec wygłasza pochwałę przyszłego księcia Ferrary Alfonsa II d’Este.

    Pieśń XVIII[ | edytuj kod]

    Rynald wyrusza do zaczarowanego lasu, który tym razem okazuje się czarodziejskim ogrodem, pośrodku którego rośnie już nie dąb lecz krzew mirtu. Naprzeciw Rynaldowi wychodzi Armida i wita go czule i słodko. Kiedy rycerz mimo to dobywa miecza, by ściąć krzew mirtu, Armida zamienia się w sturękiego Briareusa, który broni krzewu pięćdziesięcioma tarczami i mieczami. Gdy Rynald pokonuje Briareusa i ścina mirt, czary ustają.

    Obydwie strony przygotowują się do ostatecznej rozprawy. Gofred przechwytuje wiadomość, że w ciągu pięciu dni nadciągnie pod Jerozolimę armia egipska. Zarządza więc szturm na dzień następny. Armia krzyżowa podzielona na trzy oddziały rozpoczyna szturm jednocześnie od południa, północy i zachodu. Rajmund pozoruje główne natarcie od południa, podczas gdy przesunięta w nocy główna wieża oblężnicza ma uderzyć na mur północny. Tymczasem Rynald ze swoim oddziałem wdziera się po drabinach i opanowuje fragment murów. Wieżę, którą oddziały Gofreda próbują dociągnąć do murów próbuje podpalić Izmen. Wiatr zawraca jednak ogień, a Izmen ginie pod głazem. Gofredowi ukazuje się anioł, oznajmiając że nadszedł kres pogańskich rządów nad Jerozolimą. Jakoż Gofred zdobywa mury i zatyka na nich sztandar. Jednocześnie Tankred wdziera się na zachodni mur.

    Pieśń XIX[ | edytuj kod]

    Erminia znajduje rannego Tankreda

    Argant wychodzi naprzeciw wdzierającemu się na mury Tankredowi. W zaciętym pojedynku Argant ginie, a Tankred z upływu krwi traci przytomność. Krzyżowcy opanowują miasto bijąc wszędzie Saracenów. Soliman gromadzi obrońców w wieży Dawidowej, dodając królowi otuchy nadzieją na rychłą odsiecz króla Egiptu. W walce na ulicach Jerozolimy Rajmund zostaje raniony przez Solimana. Nad jego ciałem wybucha zacięta walka.

    Tymczasem Wafryn przenika do obozu nieprzyjacielskiego. Dowiaduje się tam o planowanym zabójstwie Gofreda, lecz nie umie zdobyć żadnych szczegółów na ten temat. Dopiero spotkana przezeń Erminia, której pomaga zbiec wyjaśnia mu, że Ormund z grupką rycerzy, przebrani za krzyżowców z otoczenia wodza, mają w czasie bitwy wmieszać się w szeregi krzyżowców i rzucić się na Gofreda z zatrutymi mieczami. W bramie Jerozolimy wędrowcy natykają się na zwłoki Arganta i Tankreda. Erminia opłakuje bohatera. Jej łzy przywracają Tankreda do przytomności. Opatrzony zostaje wprowadzony do miasta.

    Wafryn informuje Gofreda o sile wojsk nieprzyjacielskich i o zamierzonym skrytobójstwie. Rajmund zaleca, aby straż przyboczna Gofreda włożyła inny strój. Gofred zarządza walną bitwę z nadciągającym nieprzyjacielem.

    Pieśń XX[ | edytuj kod]

    Wojsko egipskie dociera pod Jerozolimę. Następnego dnia obydwie armie stają naprzeciw siebie zagrzewane do boju przez swych wodzów. W zaciętym boju wyróżniają się Glidyppa ze swym mężem i Altamor, król Samarkandy. Gofred rozpoznaje po kolorze płaszczów skrytobójców Ormunda. Rynald rozbija hufiec Armidy, ona rozdarta wewnętrznie bezskutecznie strzela do niego z łuku. W końcu rzuca się do ucieczki. Pomocy udziela jej Altamor, przez co jednak linie saraceńskie na prawym skrzydle idą w rozsypkę. Na lewym skrzydle cofają się krzyżowcy. Widząc przebieg bitwy Soliman wraz z królem wypadają z twierdzy siejąc zamęt w szeregach krzyżowców. Z ręki Solimana ginie Glidyppa z Odoardem. Spieszący pomścić ich śmierć Rynald natyka się na rycerza Armidy, Adrasta, którego zabija jednym ciosem miecza. Zwątpiwszy o sobie ginie też z ręki Rynalda Soliman. Zwycięstwo zaczyna się przechylać na stronę chrześcijan. Robert zajmuje zamek jerozolimski. Próbę powstrzymania Rynalda podejmuje jeszcze Tyzafern, ale ginie z jego ręki. Poganie są rozbici.

    Widząc klęskę Tyzaferna, Armida rzuca się do ucieczki i w odległym wąwozie, porzuciwszy broń, próbuje zadać sobie śmierć. Powstrzymuje ją od tego Rynald, który wyruszył jej śladem, a następnie zapewnia ją o swej czci i miłości. Armida godzi się przyjąć chrzest. Gofred w pojedynku zwycięża wodza saraceńskiego Emirena, a mężny Altamor poddaje się mu. Wojna jest skończona.

    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Reklama

    Czas generowania strony: 0.082 sek.