• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jermak Timofiejewicz

    Przeczytaj także...
    Nowoczerkask – miasto w południowej Rosji, w obwodzie rostowskim, nad Aksajem (dopływ Donu). Około 180,8 tys. mieszkańców (2005).Tatarzy (nazwa własna: Tatarlar / Татарлар) – grupa ludów tureckich z Europy wschodniej oraz północnej Azji.
    Wojny inflanckie lub dominium Maris Baltici (pol. władztwo Morza Bałtyckiego) – seria konfliktów politycznych i zbrojnych w okresie od 1558 do 1583 roku między państwem polsko-litewskim (od 1569 roku Rzeczpospolitą Obojga Narodów), a Szwecją, Danią i Carstwem Rosyjskim o panowanie na morzu i ziemie zakonu inflanckiego (do 1525 roku gałąź zakonu krzyżackiego).
    Yermak.PNG

    Jermak Timofiejewicz (ur. 1532/1534/1542, zm. 6 sierpnia 1585) – rosyjski ataman kozacki, dowódca rosyjski, historyczny zdobywca Syberii dla państwa moskiewskiego. "Timofiejewicz" nie jest nazwiskiem (którego nie będąc szlachcicem nie posiadał), lecz patronimikiem wskazującym, że miał ojca imieniem Timofiej.

    Wołga (ros. Волга, mar. Jul, tat. Idel, łac. Rha) – wielka rzeka w Rosji przeduralskiej. Długość – 3531 km, powierzchnia zlewni – 1380 tys. km², średni roczny przepływ u ujścia 8060 m³/s (254,35 km³ rocznie). Największa i najdłuższa rzeka Europy i Rosji przeduralskiej, największa i najdłuższa na świecie rzeka uchodząca do jeziora. Płynie wyłącznie przez Rosję, tylko skrajne wschodnie ramię delty – Kigacz wyznacza granicę z Kazachstanem. W wyniku prowadzonej w czasach radzieckich budowy licznych zbiorników retencyjnych i regulacji koryta, bieg Wołgi został skrócony o ponad 160 km.Iran (pers. ايران – Irān), (dawniej znany powszechnie na Zachodzie jako Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.

    Pochodzenie i wczesna działalność[]

    Pomnik w Nowoczerkasku

    Nie udało się jednoznacznie określić gdzie i kiedy dokładnie urodził się Jermak. Istnieje co do tego kilka wersji, według jednej z nich pochodził on znad rzeki Kamy, według innej znad rzeki Don (w Nowoczerkasku, stolicy Obwodu Wojska Dońskiego, jego imieniem nazwano główny plac ozdobiony odpowiednim pomnikiem). Najbardziej popularną wersją jest ta, według której pochodzi ze wsi pod Archangielskiem.

    Stroganowowie – ród kupców i przemysłowców rosyjskich. W XVI wieku Stroganowowie otrzymali od rządu ogromne obszary gruntu w ziemi permskiej. Gramota carska w 1574 nadała im ziemie za Uralem (ponad milion dziesięcin) i zezwoliła na budowę grodów warownych i osadzenie w nich najemnej załogi. Stroganowowie, wykorzystując siły zbrojne, zajmowali ziemie ludów syberyjskich i osadzali na nich chłopów rosyjskich. Rozwijali rolnictwo, zakładali warzelnie soli i eksploatowali bogactwa naturalne. Stała groźba ze strony Chanatu Syberyjskiego zmusiła Siemiona i Nikitę Stroganowów do przedsięwzięcia na własny koszt wyprawy na chanat oddziału najemnych Kozaków pod wodzą Jermaka Timofiejewicza (1581-85), od której rozpoczął się podbój Syberii przez Rosję. Stroganowowie niejednokrotnie pożyczali rządowi pieniądze na cele wojenne. W XVIII wieku otrzymali tytuł baronów, następnie hrabiów. W XIX spokrewnili się z domem panującym.Państwowe Muzeum Rosyjskie w Sankt Petersburgu (ros. Государственный Русский музей, Gosudarstwiennyj Russkij Muziej) – muzeum zawierające największy w Sankt Petersburgu zbiór sztuki rosyjskiej i jeden z dwóch największych w Rosji (obok moskiewskiej Galerii Trietiakowskiej). Główny budynek muzeum znajduje się na ul. Inżeniernaja 4 - jest to Pałac Michajłowski, neoklasycystyczna siedziba wielkiego księcia Michała - brata carów Aleksandra I i Mikołaja I. Niektóre z sal muzealnych Pałacu zachowały bogaty wystrój w stylu włoskim.

    Jermak był początkowo atamanem jednej z wielu kozackich szajek, grabiących wzdłuż rzeki Wołgi. Grupa napadała nie tylko na rosyjskich kupców, ale i na perskich posłów oraz statki handlowe należące do cara.

    Kiedy przeciwko grupie wysłana została ekspedycja moskiewskich wojewodów, Jermak uratował się, uciekając wraz z grupą ponad 500 Kozaków w górę rzeki Kamy. W czerwcu 1579 roku dotarli do rzeki Czusowa, do posiadłości kupców Stroganowów. Tam Kozacy żyli 2 lata, ochraniając posiadłości swoich gospodarzy. Gdy Jermak rozpoczął służbę u Stroganowów, miał już około 50 lat. Następnie brał udział w wojnach inflanckich, walcząc jako setnik kozacki przeciw wojskom litewskim w walkach o Smoleńsk.

    Kama (Ка́ма) (tatar. Çulman) – rzeka w Rosji, lewy dopływ Wołgi (i największy z nich, w rzeczywistości większy także od Wołgi w miejscu połączenia obu rzek). Wypływa w republice autonomicznej Udmurcja (ros. Удму́ртия) płynąc najpierw na wschód, potem skręca na południe i zachód w obwodzie permskim, przepływa ponownie przez Udmurcję a następnie przez republikę autonomiczną Tatarstan, gdzie spotyka się z Wołgą.Wagaj (ros. Вагай) – rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Irtysza. Przepływa przez Nizinę Zachodniosyberyjską. Jego dorzecze leży całkowicie w obwodzie tiumeńskim. U ujścia do Irtysza leży wieś Wagaj, centrum administracyjne rejonu wagajskiego.

    Zdobycie Syberii[]

    1 września 1581 roku wyruszył wraz z ponad 700-800-osobowym oddziałem Kozaków i najemników w wyprawę, dzięki której stał się bohaterem historii Rosji. Inicjatorem wyprawy był sam Jermak, jednak Stroganowowie pomogli w odpowiednim zaopatrzeniu i wyposażeniu drużyny oraz zasilili ją około 300 żołnierzami przekazanymi spod swojej komendy.

    Nazwisko patronimiczne, patronimik (łac. patronymicum) – nazwisko utworzone na podstawie imienia ojca. Znacznie rzadszym zjawiskiem jest nazwisko matronimiczne, matronimik utworzony na podstawie imienia matki.Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych (ang.: Library of Congress) – największa biblioteka świata. Gromadzi ponad 142 mln różnego rodzaju dokumentów, ponad 29 mln książek, 58 mln rękopisów, 4,8 mln map i atlasów, 12 mln fotografii, 6 mln mikrofilmów, 3,5 mln dokumentów muzycznych, 500.000 filmów; wszystko w ponad 460 językach. 7% zbiorów to dokumenty w językach słowiańskich, w tym największy w USA zbiór polskich książek. Całość zajmuje 856 km półek. Biblioteka dysponuje (w 3 budynkach) 22 czytelniami ogólnymi, 3 wydzielonymi czytelniami dla kongresmenów oraz biblioteką sztuki (John F. Kennedy Center). Zatrudnia 5 tysięcy pracowników. Wyposażona jest w system komputerowy o pojemności 13 mln rekordów oraz w 3000 terminali. Pełni funkcję biblioteki narodowej.

    Oddział popłynął na strugach (łodzie płaskodenne) w górę rzeki Czusowa, następnie jej dopływem (Serebrianka) i dzięki przeciąganiu łodzi dostali się w basen rzeki Ob. Tutaj Kozacy przezimowali i dopiero na wiosnę ruszyli dalej. Płynąc pomniejszymi rzekami dotarli w końcu do rzeki Tury. W międzyczasie doszło do dwóch starć z Tatarami oraz z sułtanem chanatu Muhammedem Kuli, wysłanymi przez ostatniego chana Chanatu Syberyjskiego Kuczuma. W końcu Kozacy pokonali siły tatarskie w bitwie na Przylądku Czuwaszskim. Po przegranej Kuczum pozostawił obsadę wojskową głównych miast swojego chanatu, lecz sam uciekł nad rzekę Iszym.

    Ataman (wataman, vataman, otaman) — 1. kozacki przywódca pełniący funkcje polityczne i wojskowe. 2. Także u kozaków dowódca wojskowy albo oddzielnego pododdziału, mający władzę wojskową lub administracyjno-wojskową. 3. przywódca niezależnego od władzy państwowej oddziału wojskowego albo grupy (niejednokrotnie zbójniczej)Archangielsk (ros. Арха́нгельск; do 1613 Nowochołmogory, ros. Новохолмого́ры) – miasto w Rosji, stolica obwodu archangielskiego.
    Kozacy pod wodzą Jermaka zdobywają Syberię. Obraz pędzla Wasilij Surikowa namalowany w 1895 roku. Muzeum Rosyjskie w Sankt Petersburgu, przedstawia bitwę o Przylądek Czuwaszski

    26 października 1582 roku Jermak wszedł do porzuconej przez Tatarów stolicy – twierdzy Kaszłyk nad Irtyszem. Jeszcze w grudniu jeden z pomniejszych oddziałów kozackich został rozbity podczas zasadzki przez wojska Kuczuma, lecz ten wiosną doznał ciężkiej straty, gdyż jego najlepszy dowódca Memetkul (ros. Маметкул) dostał się do kozackiej niewoli nad rzeką Wagaj.

    Tura (ros. Тура) — rzeka w Rosji na Syberii zachodniej, lewy dopływ Tobołu. Przepływa przez terytorium obwodu swierdłowskiego i tiumeńskiego.Sibir, Kaszłyk - średniowieczny gród tatarski założony na początku XIV w. na prawym brzegu rzeki Irtysz, 17 km powyżej dzisiejszego Tobolska. Do roku 1582 stolica Chanatu Syberyjskiego.

    Lato 1583 roku Jermak spędził na zdobywaniu kolejnych miast i miasteczek syberyjskich nad rzekami Irtyszu i Ob, wszędzie spotykając zaciekły opór. Po zdobyciu miasta Sybir Jermak wysłał gońców do Stroganowów oraz posła do cara.

    Car Iwan Groźny przyjął posła łaskawie, obdarował Kozaków prezentami i wysłał pomoc wojskową w sile 300 wojowników pod wodzą wojewodów moskiewskich. Pomoc przybyła na Syberię jesienią 1583 roku, lecz posiłki te były zbyt małe, aby wyraźnie pomóc siłom kozackim. Kozacy ponosili coraz to cięższe straty. W walce zginęli kolejni atamani, polegli także przybyli z Moskwy wojewodowie.

    Smoleńsk (ros. Смоленск) – miasto w Rosji, stolica obwodu smoleńskiego. Położone nad Dnieprem. 319 tys. mieszkańców (2005).Bitwa na Przylądku Czuwaszskim (23 października 1582) wygrana przez Kozaków rosyjskich dowodzonych przez atamana Jermaka Timofiejewicza finansowanych przez kupców rosyjskich Stroganowów doprowadziła do osłabienia, a w konsekwencji upadku Chanatu Syberyjskiego i umożliwiła Rosji podbój całej Syberii.

    6 sierpnia 1585 roku zginął sam Jermak Timofiejewicz. Szedł on z małym (około 50-osobowym) oddziałem wzdłuż rzeki Irtysz, spędzając noc u ujścia jej dopływu, rzeki Wagaj. Nocą Kuczum napadł na śpiących Kozaków wycinając cały oddział. Według legendy Jermak uciekając rzucił się do rzeki i utonął.

    Syberia (ros. Сибирь, Sibir’) – kraina geograficzna w północnej Azji, wchodząca w skład Rosji, położona między Uralem na zachodzie, Oceanem Arktycznym na północy, działem wód zlewisk Oceanu Arktycznego i Spokojnego na wschodzie, oraz stepami Kazachstanu i Mongolii na południu. W ujęciu historycznym (oraz potocznym w Rosji) do Syberii należy również rosyjski Daleki Wschód.Wielkie Księstwo Litewskie (WKL, lit. Lietuvos Didžioji Kunigaikštystė, żmudz. Lietovuos Dėdliuojė Konėgaikštīstė, biał. Вялікае Княства Літоўскае/Wialikaje Kniastwa Litoŭskaje, ukr. Велике Князівство Литовське/Wełyke Kniaziwstwo Łytowśke, ros. Великое Княжество Литовское/Wielikoje Kniażestwo Litowskoje, rus. Великое князство Литовское, Руское, Жомойтское и иных, łac. Magnus Ducatus Lituaniae) – państwo obejmujące ziemie (od morza do morza, od Bałtyku po Morze Czarne) dzisiejszej Litwy, Białorusi, północno-wschodniej Polski i większej części Ukrainy, zachodnich kresów Rosji od XIII w. do 1795.

    Kozaków pozostało już tak niewielu, że ataman Meszczeriak musiał wracać w granice Rosji. Po 2 latach panowania Kozacy opuścili Syberię pozostawiając ją we władaniach Kuczuma, aby już za rok wrócić tam z nowym oddziałem wojsk carskich.

    W 1996 r. nakręcono 5-odcinkowy serial historyczny pt. Jermak (odcinek 1 Narodziny atamana (53 min.), odc. 2 Nieposłuszni cara (50 min.), odc. 3 Sybir niepoznany, odc. 4 Od rusztowania do odznaczenia (52 min.), odc. 5 Nieśmiertelność) w reż. Władymira Krasnopolskiego i Walerija Uskowa.

    Don (ros. Дон, starożytny Tanais) – rzeka w południowej Rosji. Długość – 1950 km, powierzchnia zlewni – 422 000 km², średni przepływ – 935 m³/s.Iszym (ros. Иши́м, kaz. Есіл) – rzeka w północnym Kazachstanie i w Rosji zauralskiej, lewy dopływ Irtyszu. Długość - 2450 km, powierzchnia zlewni - 177 tys. km², średni przepływ (215 km od ujścia) - 56,3 m³/s, maksymalny przepływ - 686 m³/s. Reżim śnieżny z maksimum w maju i czerwcu.

    Linki zewnętrzne[]

  • Film Ermak (Rus)



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Iwan IV Groźny (ros. Иван IV Васильевич lub Иван Грозный, ur. 25 sierpnia 1530 w Kołomienskoje, zm. 18 marca 1584 w Moskwie); z dynastii Rurykowiczów, syn Wasyla III i Heleny Glińskiej.
    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.
    Wasilij Surikow (ros. Василий Иванович Суриков, ur. 12 stycznia/24 stycznia 1848 w Krasnojarsku, zm. 6 marca/19 marca 1916 w Moskwie) - rosyjski malarz, członek grupy Pieriedwiżników.
    26 października jest 299. (w latach przestępnych 300.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 66 dni.
    Irtysz (ros. Иртыш; kaz. Ертiс, Ertis; chin. 额尔齐斯河 É’ěrqísī Hé) – rzeka w azjatyckiej części Rosji (2010 km), w północno-wschodnim Kazachstanie (1835 km) i w zachodnich Chinach (525 km). Lewy dopływ Obu. Długość – 4248 km, powierzchnia zlewni – 1643 tys. km², średni przepływ u ujścia – 2260 m³/s.
    Car (bułg. цар, ros. царь, srb. цар / car) – tytuł monarszy, pochodzący ze starosłowiańskiego zniekształcenia tytułu cesarza (z łac. caesar).
    Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.031 sek.