• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jelenia Góra



    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9]
    Przeczytaj także...
    Buddyjski Związek Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu – jest związkiem wyznaniowym oficjalnie zarejestrowanym w Polsce 27 stycznia 1984 roku, początkowo jako Stowarzyszenie Buddyjskie Karma Kagyu. Od października 1994 roku do października 2005 roku związek działał pod nazwą Związek Buddyjski Karma Kagyu.Biuro Wystaw Artystycznych w Jeleniej Górze – galeria sztuki współczesnej założona w 1976 r. Samorządowa instytucja kultury. Od 1998 r. funkcjonuje jako galeria państwowa, od 1999 r. jako galeria miasta Jelenia Góra. Przestrzeń wystawiennicza galerii to dwie sale o powierzchni 100m² i 50m², antresola, piwniczka oraz otwarta klatka schodowa. Galeria prowadzi działalność wydawniczą oraz edukacyjną, jest miejscem niekomercyjnego podejścia do sztuki, żywo reagującym na zjawiska aktualne, preferującym różnorodność programową.
    Pochodzenie nazwy[edytuj kod]
    Wzmianka miejscowości w 1384 r. jako Hirsb(er)g.

    Nazwa miasta, wymieniana w źródłach historycznych, wydaje się spójna. Niemieckojęzyczna nazwa Hirschberg, zapisywana odmiennie na przebiegu wieków (np. Hyrzberc 1281 r., Hyrspergk 1305 r., Hirssbergk 1355 r., Hirsberg 1521 r.). Po wcieleniu tutejszych ziem do Polski w 1945 roku, miastu została nadana nazwa Jelenia Góra – bowiem Jelenia Góra pisana także łącznie istniała w języku polskim przed 1945 rokiem. W XVI i XVII w. pojawia się łacińskie określenie Mons Cervi, Cervimontia, Mons Cervinus, Cervigera.

    Kazimierz Dejmek (ur. 17 maja 1924 w Kowlu, zm. 31 grudnia 2002 w Warszawie) – polski reżyser i aktor teatralny, minister kultury i sztuki, poseł na Sejm II kadencji.Amma Omenaa Mensah (ur. 26 lipca 1979 w Jeleniej Górze) – fotomodelka, prezenterka pogody w telewizjach TVN, TVN Meteo i TVN24.

    Polską nazwę Jelenia Góra oraz Hyrszberg w książce „Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej” wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa.

    Historia[edytuj kod]

    Panorama Jeleniej Góry, widok z Szybowcowej Góry
    22-metrowa wieża widokowa zbudowana w 1911 roku na Wzgórzu Krzywoustego
    Jeleniogórski rynek
    Czarny Kocioł Jagniątkowski i Śnieżne Kotły – widok z Góry Witosza

    Prawdopodobnie na terenie miasta istniał nieznany z nazwy słowiański gród, którego założenie polska tradycja przypisuje Bolesławowi III Krzywoustemu w latach 1108-1112. Z piastowskich początków zachowało się jeleniogórskie grodzisko – obecnie Góra Bolesława Krzywoustego, które miało również podgrodzie. Początki Jeleniej Góry w dzisiejszej postaci datują się jednak przypuszczalnie dopiero na połowę XIII w. i związane są z akcją osadniczą prowadzoną przez Bolesława II Rogatkę za pomocą kolonistów niemieckich. Dokładna data uzyskania praw miejskich pozostaje nieznana, wiadomo jednak, że sto lat po założeniu osada cieszyła się już statusem miasta.

    Jerzy Andrzej Szmajdziński (ur. 9 kwietnia 1952 we Wrocławiu, zm. 10 kwietnia 2010 w Smoleńsku) – polski polityk, poseł na Sejm w latach 1985–1989 i ponownie od 1991 do 2010 (I, II, III, IV, V i VI kadencji), wicemarszałek Sejmu VI kadencji, były minister obrony narodowej.Teatr im. Cypriana Kamila Norwida w Jeleniej Górze - działalność, jako Teatr Dolnośląski w Jeleniej Górze, rozpoczął w 1945 roku premierą Zemsty Aleksandra Fredry.
    Friedrich Bernhard Werner: „Śląskie domy modlitwy” (1748 – 52) – Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego

    Pod panowaniem książąt jaworsko-świdnickich miasto prężnie się rozwijało. W 1392 r. Jelenia Góra przeszła pod panowanie czeskie. Od zasiadających na praskim tronie Jagiellonów otrzymała szeroką samodzielność i prawo bicia własnej monety, a w 1519 r. ważny przywilej corocznych jarmarków. W II połowie XVI w. w mieście i okolicach rozpoczęła się produkcja płócien lnianych zwanych woalami. Handel nimi okazał się z czasem bardzo zyskowny. Produkcję przerwała wojna trzydziestoletnia, podczas której miasto przeżyło swój najtrudniejszy okres. Wszystkie wieże – kościoła, ratusza i bram miejskich uległy spaleniu. Odbudowa spalonego i zrujnowanego miasta, pozbawionego pomocy z zewnątrz, była wolna i długotrwała. W 1639 r., w czasie szalejącej wichury zawaliła się wieża ratusza wraz z fragmentem budynku, którego już nie odbudowano. Nowy ratusz został wzniesiony w drugiej połowie XVIII w. W okresie wojny trzydziestoletniej i panującego chaosu wewnętrznego dokonano samowolnej zmiany herbu Jeleniej Góry oraz falsyfikacji dyplomu herbowego. Po wojnie i odbudowie Jelenia Góra stała się jednym z bogatszych miast na Śląsku. Miejscowi kupcy zrzeszali się w konfraterni kupieckiej zajmującej się eksportem do wszystkich krajów europejskich, a także na kontynent amerykański.

    Elżbieta Maria Nowak (w latach 1996-2012 po mężu Trześniewska), (ur. 2 września 1972 w Jeleniej Górze) – polska koszykarka, wielokrotna reprezentantka i mistrzyni Polski, mistrzyni Europy z 1999, uczestniczka Igrzysk Olimpijskich w Sydney w 2000.Kościoły łaski (niem. Gnadenkirchen; czes. Kostely milosti) – kościoły ewangelickie w Żaganiu, Kożuchowie, Jeleniej Górze, Kamiennej Górze, Miliczu i Cieszynie (jako świątynia ewangelicka do dziś przetrwał tylko cieszyński kościół łaski) zbudowane na mocy ugody altransztadzkiej. Kościoły w Jeleniej Górze, Kamiennej Górze i Miliczu przejęli katolicy po II wojnie światowej. Świątynie w Żaganiu i Kożuchowie zostały zburzone. Ocalały z nich tylko wieże.
    Ratusz i Plac Ratuszowy przed II wojną światową

    Ten pomyślny rozwój miasta przerwany został w 1742 r., kiedy to Śląsk został zbrojnie wcielony do państwa pruskiego, co odcięło miasto od dotychczasowych rynków zbytu. W tym też czasie zmieniła się koniunktura na rynkach światowych, a rękodzielnicza produkcja spod Karkonoszy została wyparta przez tańsze wyroby mechanicznych tkalni angielskich. Oba te czynniki doprowadziły do całkowitego upadku tkactwa w Jeleniej Górze i okolicach. Nadejście XIX wieku było jednak dla Jeleniej Góry pomyślne. Kilku przemysłowców zbudowało tu bowiem swoje fabryki. Wzrastał też gwałtownie ruch turystyczny w Karkonoszach, dla którego Jelenia Góra oraz inne miejscowości wchodzące obecnie w jej skład, stanowiła naturalną bazę wypadową. Do miasta przyjeżdżało coraz więcej gości. Na ich potrzeby wznoszono hotele i pensjonaty, otwierano restauracje, rozpoczęto produkcję żywności oraz pamiątek. Do dalszego wzrostu gospodarczego przyczyniło się doprowadzenie do Jeleniej Góry linii kolejowych – w r. 1866 od strony Zgorzelca i w roku 1867 od strony Wrocławia. Sieć kolejowa została później rozbudowana o linie do Kowar (1882), Karpacza (1896), Szklarskiej Poręby (1902) i Lwówka Śląskiego (1906).

    Wałbrzych (niem. Waldenburg, śl-niem. Walmbrig, Walmbrich, czes. Valdenburk, Valbřich) – miasto na prawach powiatu na południowym zachodzie Polski, w województwie dolnośląskim, siedziba powiatu wałbrzyskiego. Miasto leży na Pogórzu Zachodniosudeckim i w Sudetach Środkowych, nad rzeką Pełcznicą, historycznie na Dolnym Śląsku. Dawna stolica województwa wałbrzyskiego. Według danych z 31 grudnia 2011 r. miasto miało 119 955 mieszkańców.Politechnika Wrocławska – państwowa szkoła wyższa we Wrocławiu, uważana za jedną z najlepszych uczelni technicznych w Polsce. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities ze stycznia 2013, opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 1. miejsce w Polsce wśród uczelni technicznych, a na świecie 412. pośród wszystkich typów uczelni.
    Okolice hotelu Drei Berge (obecnie Hotel Europa) przed II wojną światową

    W 1911 roku do Jeleniej Góry dotarł pierwszy gaz przesłany z Gazowni Miejskiej w Wałbrzychu i znacząco poprawiło rozwój miasta. W czasie II wojny światowej miasto nie doznało żadnych zniszczeń i zostało zajęte przez wojska radzieckie dopiero po kapitulacji Niemiec. 8 maja 1945 r. z miasta uciekł dotychczasowy burmistrz z NSDAP, a następnego dnia powołano nowe władze miejskie (z udziałem komunistów z KPD) wraz z nowym burmistrzem z SPD. Tego samego dnia do miasta wkroczyły oddziały Armii Czerwonej. Jelenia Góra została pod dzisiejszą nazwą przyłączona do Polski (administracyjnie nazwę zatwierdzono w maju 1946), zaś jej ludność uległa przymusowemu wysiedleniu do Niemiec. Na jej miejsce przybywali polscy przesiedleńcy. Już w sierpniu 1945 roku rozpoczął swą działalność miejscowy teatr, funkcjonowało archiwum, przymierzano się do otwarcia muzeum, rozpoczynano naukę w wielu nowych szkołach. Otwarto wiele nowych zakładów przemysłowych, w tym jedyne w kraju zakłady optyczne. W 1971 roku rozpoczęto wyburzanie większości zabytkowych kamienic w obrębie rynku oraz ulicy Kopernika. Obecna zabudowa placu ratuszowego powstała w latach 70. i jest stylizowana na dawną (pozostawiono sześć fasad dawnych kamienic). Jelenia Góra była po wojnie wydzielonym miastem powiatowym, zaś w r. 1975 została stolicą nowego województwa, na co miała wpływ nie tylko jej silna pozycja gospodarcza w regionie, ale i kulturalna. W 1973 do Jeleniej Góry włączono Goduszyn i Czarne, a 2 lipca 1976 przyłączone zostały Cieplice Śląskie-Zdrój, Sobieszów i Maciejowa, co spowodowało konieczność przemianowania 102 ulic. Powstał w ten sposób największy ośrodek miejski w Sudetach Zachodnich.

    Śnieżne Kotły (niem. Schneegruben, czes. Sněžné jámy) — kotły polodowcowe w Karkonoszach, w południowo-zachodniej Polsce.Sekularyzm (świeckość) jest powszechnie definiowany jako koncepcja braku integracji lub współzależności religii z publicznymi sprawami społeczeństwa. Często jest wiązany z okresem oświecenia w Europie i odgrywa główną rolę w społeczeństwach Zachodu. Idee rozdziału kościoła od państwa i laickości wiele czerpią z sekularyzmu. Antonimem sekularyzmu jest teokracja.

    Obecnie Jelenia Góra posiada status miasta na prawach powiatu. 1 stycznia 1998 przyłączono do Jeleniej Góry Jagniątków, co spowodowało przesunięcie granic administracyjnych miasta aż do granicy Polski z Czechami.

    Zabytki[edytuj kod]

    Zabytki Śródmieścia Jeleniej Góry[edytuj kod]

    Kościół Podwyższenia Krzyża Św

    Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są:

  • miasto (ośrodek historyczny)
  • kościół pw. św. Erazma i Pankracego – najstarsza świątynia w mieście z 1552 roku, posiada wysoką (51 m) wieżę. W 1909 r. przy północnej nawie wzniesiono neogotycką klatkę schodową. Przy wejściu do zakrystii od strony północnej pomnik św. Jana Nepomucena z 1709 roku, który w 1812 r. strącono z mostu na Bobrze, a po odrestaurowaniu w 1886 r. przeniesiono w obecne miejsce
  • zespół kościoła ewangelickiego z lat 1709-1718: kantorówka, ob. dom parafialny, ul. 1 Maja 45, cmentarz z kaplicami:
  • kościół Podwyższenia Krzyża Św. z lat 1709-1718 – największa świątynia w mieście, może w nim zasiąść 4020 osób, a drugie tyle zmieści się na stojąco. Zbudowany w latach 1709–1718 w wyniku zmuszenia cesarza austriackiego przez króla szwedzkiego Karola XII do wyrażenia zgody na budowę przez protestantów sześciu tzw. „kościołów łaski”. Od 1957 r. jest kościołem katolickim, a zarazem garnizonowym. Nad główną kopułą góruje wysoka na 66 m wieża. Jako jeden z niewielu kościołów na świecie posiada organy umieszczone za ołtarzem, a nie nad wejściem głównym.
  • kościół pw. NMP, obecnie cerkiew prawosławna pw. Świętych Piotra i Pawła; zbudowana w latach 1737–1738 – XVIII w. Na północnej ścianie kościoła znajdują się krzyże pokutne. W 1925 r. przejęta przez władze miejskie pełniła funkcję galerii. Parafia prawosławna przejęła świątynię w 1948 r. i sprowadziła ikonostas aż z Lubelszczyzny, ul. 1 Maja / Klonowica,
  • Ul. Konopnickiej oraz średniowieczna Basteja w której mieści się Kaplica pw. św. Anny
  • kościół – kaplica pw. św. Anny – umieszczona wewnątrz średniowiecznej bastei, którą w 1514 r. – XVI w. gruntownie przebudowano. W portalu nad wejściem do kaplicy widnieje napis: „HonorI Magnae ChrIstI aVlae DIVae Annae ereCta” (wzniesiono na chwałę wielkiej babki Chrystusa św. Anny) z ukrytą datą 1715 r. Na wysokości bruku (od strony południowo-zachodniej) znajduje się fragment (górna część) krzyża pokutnego, ul. Konopnickiej
  • dawne kolegium jezuickie, ul. Kopernika 1, z lat 1709-1711
  • cmentarz komunalny, ul. Sudecka 44, z początku XX w.
  • kaplica-krematorium, z 1914 r.
  • Mury obronne (XV w.)
  • mury obronne z basztami – prawdopodobnie pierwsze mury powstały w XIV w. Główne umocnienia sięgały ok. 8 m wysokości, grubość w koronie wynosiła 1,5 metra. Na przedmurzu znajdowała się sucha fosa (m.in. dzisiejsza ulica Bankowa oraz Podwale), której fragmenty w późniejszych czasach wykorzystywane były jako ogrody (koniec XVIII w.). Później część fosy między Bramą Zamkową a Bramą Wojanowską wykorzystywano jako ogród zoologiczny. W murze znajdowały się trzy bramy – Zamkowa wychodząca na kierunek północno-zachodni, Wojanowska po stronie wschodniej oraz brama przy ul. Długiej w południowo-zachodniej części obmurowań. Przy każdej z bram znajdowała się wieża, która bronić miała wjazdów do miasta. Mury miejskie straciły na znaczeniu w XVIII w na skutek przemian w technice wojskowej oraz intensywnego rozwoju miasta poza ich obrębem. Ostateczną decyzję o ich rozbiórce podjęto w 1862 r. Do dziś z wielu obronnych fortyfikacji (podwójne mury obronne, 3 bramy z wieżami, 36 bastei) zachowały się tylko fragmenty tych obwarowań: Baszta Wojanowska z basteją kryjącą kaplicę Św. Anny, fragmenty murów wplecione w inne budowle m.in. przy ul. Jeleniej oraz Baszta Zamkowa i Baszta Grodzka (z XV w.)
  • Brama Wojanowska i baszta Wojanowska – stanowiły część średniowiecznego kompleksu obronnego który strzegł drogi do Wojanowa. Lochy pełniły funkcję więzienia. W 1480 r. wieża wskutek silnego wiatru zawaliła się grzebiąc 5 osób. Szybko ją odbudowano dodając zegar i kopułę z latarnią i w takim stanie przetrwała do dziś. Brama, zwana Wojanowską, którą strzegła owa wieża, znajdowała się u wylotu obecnej ul. Konopnickiej. Wyburzono ją w 1755 roku, a obrys uwidoczniono później w bruku ciemniejszą kostką. W roku 1756 postawiono tutaj barokową bramę spełniającą funkcję porządkowo-rogatkową. Na filarach umieszczono herby: pruski, śląski, miejski oraz inskrypcję. W 1869 r. bramę rozebrano i przeniesiono do koszar przy ul. Obrońców Pokoju. Po renowacji w 1998 roku wróciła na dawne miejsce
  • baszta Zamkowa znajduje się przy ulicy Podwale oraz Jasnej. Pierwotnie stanowiła umocnienie Bramy Zamkowej. Zniszczona prawdopodobnie w wielkim pożarze w 1549 r. 13 II 1550, podczas remontu, zawaliła się zabijając trzech robotników. Wieża w obecnym kształcie powstała w 1584, a dzisiejszą postać uzyskała w XIX w. Po remoncie oraz znaczącej przebudowie pełni funkcję punktu widokowego. W wieży znajduje się pięć kondygnacji, na trzecim i czwartym piętrze znajdują się charakterystyczne otwory strzelnicze w kształcie krzyża (strzelnice kluczowe). Na chorągiewce na szczycie budowli wizerunek jelenia i rok budowy.
  • Ratusz nocą
    Ratusz w świetle dnia
    Plac Ratuszowy
  • ratusz – pochodzi z lat 1747–1749, wzniesiony został w stylu klasycystycznym. W podziemiach, gdzie do 1945 r. funkcjonowała restauracja, zachowały się ślady wcześniejszych budowli gotyckiej i renesansowej. Około 1910 r. budynek ratusza połączono z sąsiednimi kamienicami zwanymi „siedem domów” zaadoptowanymi na potrzeby magistratu. W średniowieczu służyły one jako apteka, garkuchnia, ławy chlebowe itp. W 2000 r. w pierwszej z tych kamieniczek odkryto studnię o głębokości 20 m. Warto wiedzieć, że w dawnych czasach w jeleniogórskim ratuszu stał drewniany posąg Bolesława Krzywoustego w szatach królewskich, pl. Ratuszowy
  • budynek biurowy z łącznikiem
  • Teatr im. C. K. Norwida – budynek wzniesiony w latach 1903–1904 według projektu Alfreda Daehmela w stylu secesyjnym. Główna sala widowiskowa posiada ok. 550 miejsc z trzema balkonami i pomieszczeniem foyer. W 1945 r. uruchomiono tutaj pierwszy teatr na Ziemiach Odzyskanych w którym debiutowali m.in.: Adam Hanuszkiewicz i Kazimierz Dejmek, al. Wojska Polskiego 38
  • dom, ul. Armii Krajowej (dawne Czerwonej) 9, z czwartej ćw. XIX w.
  • kamienica, ul. Bankowa 8, z l. 1886, 1906, 1922
  • domy, ul. Długa 4/5, 6, 7, 8, 11, 13,14, 18, 19, 20, 21, z XVIII w., XIX w., 1903 r., pocz. XX w.
  • willa z ogrodem, ul. Grabowskiego 7, z k. XIX w.
  • dom, ul. Grodzka 1, 2, 3, 4, 5, 6, z XVIII w., XIX w.
  • dom, ul. Groszowa 6, z poł. XVIII w.
  • dom, ul. Grottgera 1, z k. XIX w.
  • zespół willowy, ul. Jana Pawła II (dawne Legnicka) 10, z 1902 r.: willa, budynek gospodarczy, ptaszarnia, leżakownia
  • domy, ul. Jasna 1, 2, 3, 5, 7, 11, 14, z XVII w., XIX w., XX w.
  • domy, ul. Kasprowicza 15, 56, z XVIII w., XX w.
  • „Dom Sierot”, ul. Kilińskiego 16, z XVIII w. /XIX w.
  • willa, ul. Klonowicza 7, z 1882 r. i nr 14, z 1906 r.
  • szkoła, ul. Kochanowskiego 18, z l. 1913-1914
  • dom, ul. Konopnickiej 3, 6, 8, 10, 21, z XVII w., XVIII w., XIX w., XX w.
  • willa z ogrodem, ul. Krasickiego 6, z 1893 r.
  • dom, ul. Krośnieńska 15, z XIX w., XX w.
  • teatr, ob. kino „Tatry”, ul. Krótka 3, z k. XIX w.
  • domy, ul. Krótka 4, 5, 6, 12,22, 23/24, z XVIII w., XIX w.
  • pałac z ogrodem, ul. Kruszwicka 3, z czwartej ćw. XIX w.
  • dom, ul. Piłsudskiego (dawne 22 Lipca) 5, z XVIII w.
  • kamienice, ul. 1 Maja 9-15-19-23-27-72, z końca XIX w., początku XX w.
  • dom, ul. 1 Maja 3, 5, 8, 10, 23, 25, 26, z XVIII w.–XX w.
  • dom handlowy, ul. 1 Maja 27, z lat 1904-1905
  • Poczta Główna, ob. dom mieszkalno/usługowy, ul. 1 Maja 28, z połowy XVIII w., l. 1873-77
  • kamienica, ul. 1 Maja 40, z drugiej połowy XVIII w., 1866 r.
  • dawne szkoła, ul. 1 Maja 50, z XVIII w.
  • kamienica, ul. 1 Maja 54, z XVIII w., 1899 r.
  • zajazd, ob. dom kultury, ul. 1 Maja 60, z drugiej poł. XVIII w., XX w.
  • dom, ul. 1 Maja 84, z k. XIX w.
  • hotel, ob. dom wycieczkowy PTTK, ul. 1 Maja 88, z 1909 r.
  • Muzeum Towarzystwa Karkonoskiego – jedyny obiekt w regionie wzniesiony specjalnie na potrzeby muzealne w latach 1912-1914. Powstał z inicjatywy i dla potrzeb zbiorów Towarzystwa Karkonoskiego (Riesengebirgsverein), ul. Matejki 28
  • dom, ul. Miarki 11, z czwartej ćw. XIX w.
  • zespół willowy, ul. Mickiewicza 12 i 12a, z 1902 r: willa, oficyna, ogród, ogrodzenie
  • Dwór myśliwski w Jeleniej Górze, obecnie dom mieszkalny, ul. Nadbrzeżna 22 a, z drugiej poł. XVIII w., koniec XIX w.,
  • park, 1855-57, z lat 1927-1929
  • willa, ul. Nowowiejska 77, z 1905 r.
  • dom, ul. Obrońców Pokoju 3, 15, z XVIII w., XIX w.
  • dom, ul. Pocztowa 6-7, z pocz. XX w.
  • dom, Archiwum Państwowe – najstarszy zachowany budynek, wzniesiony na początku XVIII w. przez kupca Glafeya na bielarnię płótna. W XIX wieku mieściła się tutaj wytłaczarnia soku dla produkcji win owocowych. Od 1945 r. jest siedzibą archiwum miejskiego. W latach 1947-1949 r. zdeponowano tu część skarbu ukrytego w Zamku Czocha, przy ul. Podwale 27
  • domy, pl. Ratuszowy 1, 2, 3, 10, 11, 11a, 16, 19, 20, 21, 22, 26, 27, 29, 31, 32, 32, 50, a, 51, 52, 55, z XVI-XVIII w. XX w.
  • dom, ul. Sobieskiego 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20/22, 24, 25, 26, 28, 30, 32, z XVIII w., XIX w.
  • dawne przytułek, ob. dom, z XVII, 1706 r., ul. Spółdzielcza 6
  • domy, ul. Sudecka 24 i 26 (dawne ul. Świerczewskiego 22, 26), z XVIII w. -XIX w.,
  • dom, ul. Szkolna 2, 6, 7, 8, 9, z XVIII w., XIX w.
  • domy, ul. Wojska Polskiego 1, 9, 48, 56, z XIX w., XX w.
  • dom, ul. Wolności 2, 7, 29, 38, 71, z XVII w., XVIII w., XIX w. i willa secesyjna, ul. Wolności 131, z pocz. XX w.
  • dom, ul. Wzgórze Kościuszki 2, z ok. 1800 r.
  • kamienice, ul. Zamenhofa 1-2-3-4-5, z l. 1908-1910
  • dom, ul. Zaułek 18, z 1703 r.
  • inne zabytki:

    Fauna (od łac. Faunus – bóg trzód i pasterzy) – ogólne określenie na wszystkie gatunki zwierząt na danym obszarze (np. fauna Polski) lub w danym środowisku (fauna sawannowa), a także okresie geologicznym (np. fauna kambryjska). Badanie fauny pozostaje w gestii faunistyki, ale korzystają z niego również inne dziedziny biologii, np. ekologia i etologia, natomiast odkrycia faunistyki są systematyzowane przez systematykę.Kościół Polskokatolicki w Rzeczypospolitej Polskiej – kościół starokatolicki prawnie działający na terenie Polski, będący członkiem Unii Utrechckiej Kościołów Starokatolickich, Światowej Rady Kościołów, Konferencji Kościołów Europejskich oraz Polskiej Rady Ekumenicznej. Organem prasowym wspólnoty jest „Rodzina”, przy kościele działa również Społeczne Towarzystwo Polskich Katolików. Zwierzchnikiem Kościoła jest bp prof. dr hab. Wiktor Wysoczański.
  • fontanna z barokowym posągiem Neptuna z połowy XVIII w. która symbolizuje wodę, ale i szerokie kontakty handlowe miasta z całym światem
  • Pałac Paulinum obecnie Hotel Pałac Paulinum
  • Pałac Paulinum, ul. Nowowiejska 62.
  • Zabytki Cieplic[edytuj kod]

    Cieplice Park Zdrojowy widok na Śmielec

    Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty:

    Stanisław Bareja (ur. 5 grudnia 1929 w Warszawie, zm. 14 czerwca 1987 w Essen) – polski reżyser, scenarzysta filmowy i aktor.Cieplice Śląskie-Zdrój (niem. Bad Warmbrunn) – część miasta, uzdrowisko w Jeleniej Górze w województwie dolnośląskim, w latach 1935-1976 samodzielne miasto.
  • miasto – ośrodek historyczny, z XVII-XIX w.
  • kościół par. pw. św. Jana Chrzciciela, zbudowany w latach 1712-1714 w stylu barokowym, koniec XVIII w., początek XX w.
  • dzwonnica, z lat 1709-1711
  • kościół pw. MB Nieustającej Pomocy, ul. Wolności 213, z końca XIX w.
  • kościół ewangelicki Zbawiciela, zbudowany w latach 1774-1779
  • pastorówka, z 1744 r., 1930 r.
  • klasztor cystersów, obecnie pijarów, ul. Cieplicka 9/11, z 1550 r., 1671 r., XIX/XX w.,
  • park „Zdrojowy” › zespół pałacowy Schaffgotschów, pl. Piastowski 25/27
  • pawilon zdrojowy, w parku Zdrojowym, z końca XVIII w.
  • galeria i Teatr Zdrojowy – galerię zbudowano w latach 1797-1800 według projektu wrocławskiego architekta Carla Gottlieba Geisslera. Wewnątrz urządzono restaurację (funkcjonującą do dziś), palarnię cygar, czytelnię i sporą salę koncertową. Teatr Zdrojowy został wzniesiony w latach 1833-1836, może pomieścić ok. 270 widzów. Ufundowany przez Schaffgotschów, zbudowany w stylu neoklasycystycznym. Obecnie scena należy do Zdrojowego Teatru Animacji, w parku Zdrojowym
  • pawilon spacerowy „Kursaal”, ob. dom zdrojowy „Edward”, Park Zdrojowy 4, z poł. XIX w.
  • park „Norweski”, z 1906 r.
  • pawilon „Norweski”, ob. Muzeum Przyrodnicze, w parku, ul. Wolności 268, zbudowany w 1906 r. przez właściciela tutejszej fabryki maszyn papierniczych Eugena Fullnera. Pawilon powstał na wzór restauracji „Frognerseteren” koło Oslo i taką funkcję pełnił w Cieplicach do 1967 r., w którym to z Pałacu Schaffgotschów przeniesiono Muzeum Ornitologiczne (obecnie Przyrodnicze)
  • osiedle robotnicze Fülnera przy ul. Barlickiego
  • domy nr 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 z 1899 r.
  • domy nr 9, 10, 11 z 1910 r.
  • szkoła rzemiosł artystycznych, ul. Cieplicka 34 A, z l. 1901-02
  • willa, ob. szkoła, ul. Cieplicka 34 B, z trzeciej ćw. XIX w.
  • dom, ul. Grunwaldzka 31, z drugiej poł. XVIII w.
  • zespół pensjonatu, ul. Hirszfelda 15 / PCK 12, z lat 1890-1900:
  • pensjonat
  • oficyna
  • park
  • pałac, ob. dom wczasowy, ul. Jagiellońska 2, z 1734 r., pocz. XIX w.
  • willa, ul. Juszczaka 5, z pocz. XX w.
  • d. klasztorny dom kuracyjny „Długi Dom”, ul. Ściegiennego (d. Kościelna) 5- 7, Długi Dom jest jednym z najstarszych budynków kuracyjnych uzdrowiska i najstarszą budowlą świecką w Cieplicach, powstał w 1537 r., przebudowany w latach 1689-1693
  • dom, ul. Leśnicza 3, z k. XVIII w.
  • młyn, ob. dom mieszkalny, ul. Mieszka I 11, z 1783 r.
  • zajazd, ob. hotel „Śnieżka”, pl. Piastowski 28 (d. 9), z 1750 r., XX w.,
  • d. hotel „Pruski”, ob. dom, pl. Piastowski 20, z 1817 r., po 1930 r.
  • d. hotel „Stadt Paris”, ob. dom, pl. Piastowski 24, z 1870 r., pocz. XX w.,
  • zespół pałacowy Schaffgotschów, pl. Piastowski 25/27, z XVIII w.:
  • pałac Schaffgotschów (Jelenia Góra–Cieplice) – wzniesiony w latach 1784–1809 przez rodzinę Schaffgotschów. Fasada główna jest długa na 81 m i liczy 21 osi okiennych. Od 1975 r. pałac należy do Politechniki Wrocławskiej, zwiedzanie możliwe po uzgodnieniu z władzami uczelni
  • oficyna, z pocz. XIX w.
  • park, obecnie park Zdrojowy, z XVIII-XX w.
  • zespół pensjonatu, ul. Podgórzyńska 6:
  • pensjonat, ob. dom dziecka „Dąbrówka”, z 1890 r., 1910 r.
  • budynek mieszkalno-gospodarczy, z 1910 r.
  • park, XIX/XX w.
  • pijalnia wód „Marysieńka”, ul. Ściegiennego (d. Traugutta), z XVIII w., 1814 r.
  • zakład leczniczy, ob. rozlewnia wód mineralnych, ul. Ściegiennego (d. Traugutta), z drugiej połowy XVIII w., XIX w.
  • Zabytki Sobieszowa[edytuj kod]

    Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty:

    Narodowy Instytut Dziedzictwa (NID) – narodowa instytucja kultury podległa Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Misją NID jest tworzenie podstaw dla zrównoważonej ochrony dziedzictwa poprzez gromadzenie i upowszechnianie wiedzy o zabytkach, wyznaczanie standardów ich ochrony i konserwacji oraz kształtowanie świadomości społecznej celem zachowania dziedzictwa kulturowego Polski dla przyszłych pokoleń. Instytut wydaje kwartalnik „Ochrona Zabytków”.Gazeta Powiatowa. Dolny Śląsk - regionalny dwutygodnik społeczno-polityczny wydawany od 1999 w południowo-zachodniej części województwa dolnośląskiego. Ukazuje się w następujących miastach: Zgorzelec, Bolesławiec, Jelenia Góra, Lubań Śląski.
  • miasto
  • kościół pw. św. Marcina – pochodzi z początku XIV w., w latach 1778–1782 – XVIII w. został przebudowany przez cystersów
  • dzwonnica, z XVIII w.
  • zbór ewangelicki, ob. kościół rzym.-kat. pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa – wzniesiony w 1745 r. przez ewangelików. Od 1947 r. mieści się tu parafia rzymskokatolicka. W 1960 r. umieszczono tutaj obraz Chrystusa Dobrego Pasterza z otwartym sercem na tle Karkonoszy.
  • zamek Chojnik – zamek górny zbudowany został w 1364 r.; XV/XVI w. W 1392 r. zamek otrzymuje od księżnej Agnieszki (ród książąt piastowskich linii świdnicko-jaworskiej) rycerz Gotsche Schaff protoplasta rodu Schaffgotschów w którego rękach pozostaje do 1945 r. Obecnie mieści się tu najstarsze na Śląsku bractwo rycerskie, które co roku w sierpniu organizuje Turniej Kuszniczy „O złoty bełt Chojnika”. Do zamku prowadzą szlaki turystyczne z miejscowości Sobieszów, Jagniątków i Zachełmie
  • dom, ul. Cieplicka 53, z trzeciej ćw. XIX w.
  • willa, ul. Cieplicka 56, z drugiej poł. XIX w.
  • ogród
  • dom, ul. Cieplicka 160, z XVIII-XIX w.
  • willa z ogrodem, ul. Cieplicka 168, z k. XIX w.
  • dom, ul. Cieplicka 194, z drugiej poł. XIX w.
  • dom, ul. Cieplicka 215, z 1749 r.
  • pastorówka, ob. plebania, ul. Cieplicka 219, z 1751 r.
  • dom, ul. Bronka Czecha 11, po 1920 r.
  • zespół pałacowy Schaffgotschów, ul. Karkonoska 4, z pierwszej poł. XVIII-XIX w.:
  • pałac Schaffgotschów, barokowy, wzniesiony w latach 1705-1712, według projektu Eliasa Scholza z Bolesławca, obecnie szkoła, która została przeniesiona na ul. Leśną 5, ul. Cieplicka 196
  • oficyna
  • budynek mieszkalno-gospodarczy
  • obory
  • spichrz
  • stodoła.
  • Zabytki Jagniątkowa[edytuj kod]

    Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty:

    Maja Martyna Włoszczowska (ur. 9 listopada 1983 w Warszawie) – polska zawodniczka kolarstwa górskiego, wicemistrzyni olimpijska z Pekinu, złota medalistka mistrzostw świata w wyścigu elity MTB oraz w maratonie MTB, wielokrotna wicemistrzyni i mistrzyni Europy, wielokrotna mistrzyni Polski w cross-country. Jest absolwentką matematyki finansowej, którą studiowała na Wydziale Podstawowych Problemów Techniki Politechniki Wrocławskiej.Uzdrowisko – miejscowość dysponująca naturalnymi czynnikami leczniczymi, do których zalicza się wody mineralne oraz właściwości klimatyczne. Warunkiem powstania miejscowości uzdrowiskowej jest występowanie walorów przyrodniczych. Wody mineralne służą do kąpieli leczniczych i do kuracji pitnej, a właściwości klimatyczne stosowane są w klimatoterapii.
  • willa Gerharda Hauptmanna w (Jeleniej Górze – Jagniątków), ul. Michałowicka 32, zbudowana w stylu secesyjnym na skale w 1900 r.
  • park
  • dom, ul. Myśliwska 12, drewniany, z drugiej ćw. XIX w.
  • Zabytki Czarnego[edytuj kod]

    Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty:

  • dwór Czarne w (Jeleniej Górze-Czarne) – kamienny pałac z XVI wieku. W 1559 r. zbudował go i otoczył fosą Caspar Schaffgotsch. Przebudowany w XVII-XIX w. Po 1947 r. przejęty przez PGR dwór zaczął popadać w ruinę. Obecnie mieści się tutaj Ośrodek Kultury Ekologicznej Czarne i dzięki jego działaniom wraca do świetności; ul. Strumykowa 2
  • inne zabytki:

    Marciszów (do 1945 r. niem. Merzdorf im Riesengebirge) – wieś w Polsce, położona nad Bobrem, w województwie dolnośląskim, w powiecie kamiennogórskim, w gminie Marciszów, w Kotlinie Marciszowskiej, na pograniczu Rudaw Janowickich w Sudetach Zachodnich oraz Kotliny Kamiennogórskiej i Gór Wałbrzyskich w Sudetach Środkowych.Głogówek (dodatkowa nazwa w j. niem. Oberglogau, śl-niem. Kraut Glôge, cz. Horní Hlohov, łac. Glogovia minor) – miasto w Polsce położone na Górnym Śląsku, w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Głogówek. Leży nad rzeką Osobłogą. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do dawnego województwa opolskiego.
  • kościół parafii św. Judy Tadeusza.
  • Zabytki Maciejowej[edytuj kod]

    Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty:

  • kościół pw. św. Piotra i Pawła w Maciejowejrzymskokatolicki kościół parafialny, zbudowany w 1319 r., XV-XVII w. położony jest w środku wsi łańcuchówki, na pagórku, u zbiegu potoków Radomierki i Komara. Stoi pośrodku cmentarza założonego na planie owalnym. Cmentarz otoczony jest murem, który w części wschodniej wzmocniony jest kilkoma skarpami. W 1913 r. przy okazji sprzedaży wsi wymieniony jest m.in. także patronat kościoła, a 30 stycznia 1386 r. datowana jest wzmianka o ołtarzu św. Mikołaja „in ecclesia parochiali in Meinwalde”. W 1646 r., podczas wojny trzydziestoletniej nastąpił pożar kościoła. W 1687 r. zostaje zbudowany nowy wielki ołtarz. Z początkiem 1707 r. kościół uległ ponownemu pożarowi. Po pożarze odbudowano wieżę i resztę kościoła. Czterokondygnacyjna wieża zwieńczona jest barokowym hełmem z przeźroczem. Na szczycie pierwotnie XV-wiecznej wieży wisi chorągiewka z datą 1707. Główny ołtarz z rokokową i klasyczną ornamentyką pochodzi z 2 połowy XVIII w. Po bokach znajdują się dwie małe bramki zwieńczone barokowymi rzeźbami św. Józefa i św. Ekspedyta. Obraz św. Jana Nepomucena prawdopodobnie został przemalowany ok. 1900. W jego zwieńczeniu umieszczone są cztery putta z symbolami św. Jana Nepomucena: zamkiem, sercem, palmą, palcem na ustach. Barokowa chrzcielnica z połowy XVIII w. została wykonana z marmuru wojcieszowskiego. Obecnie znajdujący się na ścianie południowej świątyni obraz Pożegnanie Apostołów Piotra i Pawła do 1911 r. umieszczony był w głównym ołtarzu. Wystrój dopełniają liczne epitafia z XV w. poświęcone rodzinie Zedlitzów. W 1946 erygowano tutaj polską parafię.
  • kościół ewangelicki, z XVIII w.
  • zajazd, z drugiej poł. XVII w., XIX w.
  • park pałacowy, z XVIII w., 1873 r.:
  • mauzoleum
  • wieża widokowa
  • młyn, obecnie dom, ul. Wrocławska 69, z l. 1880-1900
  • inne zabytki:

    Województwo jeleniogórskie - województwo w latach 1975-1998. Powstało na podstawie reformy podziału administracyjnego Polski dokonanego przez władze PRL. Stolicą województwa była Jelenia Góra.Czarne – dawna wieś podmiejska włączona do Jeleniej Góry w 1973 r. Dwór jest położony w dolinie potoku Pijawnika. Na mapach: 50°52′47″N 15°44′48″E/50,879722 15,746667
  • zamek w Maciejowej – niewiele wiadomo na temat zamku. Wiadomo że został on zbudowany w XII w., a zburzony został w XV w. podczas wojen husyckich. Po dziś dzień zachowały się niewielkie fragmenty murów książęcego zamku ukryte wśród leśnych drzew.
  • Zabytki Strupic[edytuj kod]

    Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest:

    Zachełmie (do 1945 Saalberg, do marca 1946 Szczęsnowo) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie jeleniogórskim, w gminie Podgórzyn.Kurenda, okólnik, cyrkularz – to rodzaj urzędowego pisma obiegowego, które wysyłane jest do wszystkich zainteresowanych stron. Zawiera ogólne wskazówki bądź zalecenia wydawane odgórnie do podległych mu organów państwowych.
  • kościół fil. pw. św. Jerzego, z XV-XVIII w.


  • Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Droga wojewódzka nr 365 (DW365) - droga wojewódzka o długości około 36 km, leżąca na obszarze województwa dolnośląskiego. Trasa ta łączy Jelenią Górę (DK3, E65) z miejscowością Jawor (DK363).
    Kamienna Góra (tuż po wojnie Kamienogóra bądź Kamieniogóra, niem. Landeshut) – miasto i gmina w województwie dolnośląskim, w powiecie kamiennogórskim, w Kotlinie Kamiennogórskiej, u podnóża Gór Kruczych będących częścią Gór Kamiennych w Sudetach Środkowych.
    Zakon pijarów – potoczna nazwa Zakonu Kleryków Regularnych Ubogich Matki Bożej Szkół Pobożnych (Ordo Clericorum Regularium Pauperum Matris Dei Scholarum Piarum) czyli Zakonu Szkół Pobożnych – zakon ustanowiony przez papieża Grzegorza XV 18 listopada 1621 r. (regułę zatwierdzono rok później). Korzenie swe wywodzi jednak od roku 1597, kiedy to św. Józef Kalasancjusz otworzył pierwszą bezpłatną i powszechną szkołę podstawową w Europie.
    Kościół Zielonoświątkowy w Rzeczypospolitej Polskiej – chrześcijański wolny Kościół protestancki o charakterze ewangelikalnym nurtu zielonoświątkowego; drugi, pod względem wielkości Kościół protestancki w Polsce (po Kościele Ewangelicko-Augsburskim w RP), posiadający ponad 23 tysięcy wiernych zrzeszonych w ramach 217 zborów; największy polski Kościół protestancki nurtu ewangelicznego; największa, choć nie jedyna, wspólnota zielonoświątkowców w Polsce, związana z pentekostalną tradycją amerykańskich Zborów Bożych i przyjmująca ustrój kongregacjonalno-synodalny. Kościół Zielonoświątkowy w RP jest członkiem Europejskiej Wspólnoty Zielonoświątkowej, Światowej Wspólnoty Zborów Bożych oraz Towarzystwa Biblijnego w Polsce. Organem prasowym Kościoła jest miesięcznik „Chrześcijanin”. Siedzibą władz Kościoła jest miasto stołeczne Warszawa. Podstawą prawną działalności Kościoła jest Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Zielonoświątkowego w Rzeczypospolitej Polskiej z dn. 20 lutego 1997. Obecnym Przewodniczącym Naczelnej Rady Kościoła i Prezbiterem Naczelnym Kościoła jest bp dr Marek Kamiński.
    "Helios" S.A. (dawniej Centrum Filmowe Helios S.A.) – sieć kin, która powstała w 1992 roku na bazie dwóch łódzkich kin:Bałtyk i Capitol. Obecnie Helios to 33 kina w 30 miastach Polski z blisko 166 tys. foteli. Jest to jedna z trzech największych sieci multipleksów w Polsce. Od 31 sierpnia 2010 roku Helios S.A. jest częścią Grupy Agora S.A.
    Nowy cmentarz żydowski w Jeleniej Górze – został założony w 1879 roku. Znajduje się przy ul. Sudeckiej. W 1910 roku jego teren został powiększony. Ma powierzchnię 0,53 ha. W okresie III Rzeszy uniknął dewastacji, która jednak nie ominęła go w latach powojennych. Na jego części na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX wieku wzniesiono hotel. Do naszych czasów zachowało się kilka zniszczonych nagrobków.
    Czarne - w latach 1305 - 1973 podmiejska wieś, teraz dzielnica Jeleniej Góry położona w południowej części miasta, blisko odcinka drogi wojewódzkiej 367 przebiegającego przez ulicę Sudecką w Jeleniej Górze. Dojeżdżają do niego linie autobusowe nr 1, 5, 12, 16, 19 i 25 z MZK Jelenia Góra. Przepływa przez nie potok Pijawnik. Pierwsza wzmianka o tej dzielnicy pojawiła się w 1305 roku.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.228 sek.