• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jeleń olbrzymi

    Przeczytaj także...
    Antropogeneza (gr. ánthrôpos – człowiek, génesis – pochodzenie) – filogeneza człowieka, czyli pochodzenie, droga rozwojowa i procesy biologiczne, które doprowadziły do powstania anatomicznie nowoczesnego człowieka rozumnego (Homo sapiens sapiens), wyjaśniane na gruncie teorii ewolucji w oparciu o osiągnięcia antropologii, filogenetyki molekularnej i antropolingwistyki.Wędrówki z bestiami (Walking with Beasts) – sześcioodcinkowy serial dokumentalny z 2001 roku, wyprodukowany przez BBC, opowiadający o ewolucji ssaków po wymarciu dinozaurów. Jest kontynuacją serialu Wędrówki z dinozaurami. Zachowuje jego oryginalną formułę. W Polsce serial po raz pierwszy emitowany był przez TVP 1 w roku 2002. W oryginalnej wersji lektorem był Kenneth Branagh, natomiast w polskiej wersji lektorką jest Krystyna Czubówna, a konsultantem dr Hanna Dobrowolska.
    Sir Arthur Ignatius Conan Doyle (ur. 22 maja 1859 w Edynburgu, zm. 7 lipca 1930 w Crowborough) – szkocki pisarz, wolnomularz, spirytysta, czołowy przedstawiciel nurtu powieści detektywistycznych, w których głównym bohaterem jest Sherlock Holmes.

    Jeleń olbrzymi, łoś irlandzki (Megaloceros giganteus) – gatunek wymarłego ssaka z rodziny jeleniowatych.

    Zamieszkiwał w późnym plejstocenie i wczesnym holocenie od 400 tys. do 7 700 lat temu północną Europę (najwięcej jego szczątków znaleziono w Irlandii), północną Azję i północną Afrykę. Wielkością był zbliżony do łosia, osiągał ok. 2,1 m wysokości w kłębie. Posiadał poroże ponad 3-metrowej rozpiętości, ważące około 40 kg. Żywił się tym, co dzisiejsze jelenie. Z rysunków naskalnych wynika, że człowiek pierwotny często spotykał się z tym stworzeniem i polował na nie.

    Łoś (Alces alces) – największy współcześnie żyjący gatunek ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, wyróżniający się charakterystycznym porożem i wyjątkowo długimi kończynami. Jest jedynym przedstawicielem rodzaju Alces. Żyje w podmokłych lasach północnej Eurazji i Ameryki Północnej. Występujący w Polsce podgatunek A. a. alces – łoś europejski jest największą żyjącą w Polsce zwierzyną łowną. Rzadki i objęty całorocznym okresem ochronnym.Daniel (Dama dama) – gatunek ssaka z rodziny jeleniowatych o wyglądzie i trybie życia podobnym do jelenia szlachetnego. Pochodzi z Azji Mniejszej. Sprowadzony przez Fenicjan, a później Rzymian na obszary śródziemnomorskie, rozpowszechniony w wielu krajach, również w Polsce.

    Ze względu na łopatowaty kształt poroża jeleń olbrzymi był uważany za bliskiego krewniaka daniela. Późniejsze badania morfologiczne i molekularne wskazały jednak na jego bliższe pokrewieństwo z jeleniem szlachetnym i wapiti. Dopiero najnowsze badania genetyczne potwierdziły, że jego najbliższym krewnym jest jednak faktycznie daniel.

    Wapiti (Cervus canadensis) – gatunek ssaka z rodziny jeleniowatych, do niedawna uznawany za podgatunek jelenia szlachetnego, do którego wapiti jest bardzo podobny. Nazwa wapiti początkowo dotyczyła podgatunków północnoamerykańskich, później używana była dla podgatunków zamieszkujących lasy strefy umiarkowanej Ameryki Północnej, głównie Góry Skaliste oraz wschodnią część Azji. Na podstawie badania DNA stwierdzono wyraźne różnice pomiędzy wapiti a jeleniem szlachetnym, wystarczające, aby uznać wapiti za odrębny gatunek. Dalsze badania wykazały występowanie trzech grup populacji wapiti: północnoazjatycko-amerykańską, południowoazjatycką i wschodnioazjatycką. Został introdukowany w Nowej Zelandii i Argentynie.Muzeum Historii Naturalnej w Paryżu (fr. Muséum national d’Histoire naturelle) – jedno z największych na świecie muzeów przyrodniczych.

    Jeleń olbrzymi w kulturze[]

    Jeleń olbrzymi pojawił się w książkach Zaginiony świat (The Lost World) autorstwa Artura Conana Doyle’a, w Sadze o Królestwie Światła (Legenden om Ljusets rike) autorstwa Margit Sandemo, w cyklu powieściowym „Dzieci Ziemi” „(Earth's Children)” autorstwa Jean Marie Auel, oraz wyprodukowanych przez BBC serialach dokumentalnych Wędrówki z bestiami (Walking with Beasts) i Wędrówki z jaskiniowcami (Walking with Caveman). W Irlandii, przy drodze N20 pomiędzy miejscowościami Mallow i Cork, stoi naturalnej wielkości figura tego zwierzęcia.

    Wymieranie, ekstynkcja – proces zanikania gatunków lub innej grupy taksonomicznej. Najczęściej naturalny proces związany z istnieniem życia na Ziemi i towarzyszący jego istnieniu od samego początku. W skali milionów lat szacuje się tempo wymierania gatunków na zaniknięcie jednego gatunku co rok do pięciu lat. Na wielkość tę ogromny wpływ mają jednak okresowo następujące masowe wymierania. Pomiędzy nimi tempo wymierania jest niewielkie, szacowane na wymarcie jednego gatunku co kilkaset lat. Wpływem cywilizacji ludzkiej tłumaczy się zwiększone tempo wymierania gatunków dokumentowane od kilkudziesięciu tysięcy lat, zwłaszcza w okresie ostatnich kilkuset lat. Współcześnie, według różnych ocen, wymiera od 5 tysięcy do 500 tysięcy gatunków rocznie.Poroże (wieniec, tyki) – twardy, kostny twór wyrastający z kości czołowej możdżeni na głowie samców jeleniowatych. Wyjątkiem jest renifer, u którego poroże wyrasta również u samic oraz piżmowiec i jelonek błotny, u których poroże nie występuje. Poroże zrzucane i nakładane jest corocznie. Stanowi ono oręż niezbędny bykowi do obrony i w walce o samice podczas godów. Jest trofeum myśliwskim i cenionym surowcem w zdobnictwie i meblarstwie.

    Galeria[]

  • Rekonstrukcja Megaloceros giganteus.

  • Jeleń olbrzymi, figura przy drodze N20 w Irlandii.

  • Skamieniały szkielet Megaloceros giganteus w Muzeum Historii Naturalnej w Waszyngtonie.

  • Skamieniały szkielet Megaloceros giganteus w Muzeum Paleontologicznym w Monachium.

  • Skamieniały szkielet Megaloceros giganteus w Muzeum Historii Naturalnej w Paryżu.

    Dzieci Ziemi – cykl powieściowy autorstwa Jean Marie Auel. Cykl opisuje w sfabularyzowany sposób życia prehistorycznych społeczności na terenie Europy w czasie epoki lodowcowej, mniej więcej pomiędzy 35 000 a 25 000 lat temu. Opowiada historię dziewczynki, Ayli, będącej przedstawicielką cywilizacji Cro-Magnon i jej kontaktów z Neandertalczykami, środowiskiem i innymi przedstawicielami własnej kultury. Bywa zaliczany do gatunku fantasy lub powieści historycznej.Zaginiony świat (ang. The Lost World) – powieść przygodowa, z elementami fantastyki naukowej, napisana przez Artura Conana Doyle’a i wydana w 1912 roku.
  • Skamieniały szkielet Megaloceros giganteus w Muzeum Historii Naturalnej w Wiedniu.


  • Przypisy




    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Jeleniowate, pełnorożce (Cervidae) – rodzina ssaków z rzędu parzystokopytnych (Artiodactyla). Należą do niej zwierzęta o kostnym, pełnym porożu (w przeciwieństwie do rogów) ulegającym u większości gatunków corocznej zmianie. Przykładowi przedstawiciele to: renifer, mulak, mundżak, jeleń szlachetny, sarna, łoś, daniel, czy jeleń wschodni.
    Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.
    Saga o Królestwie Światła – dwudziestotomowa seria książek norweskiej pisarki Margit Sandemo, kontynuacja Sagi o Czarnoksiężniku oraz Sagi o Ludziach Lodu.
    Muzeum Historii Naturalnej w Waszyngtonie ((Smithsonian) National Museum of Natural History) – muzeum historii naturalnej, część Smithsonian Institution. Znajduje się w Waszyngtonie przy National Mall.
    Mallow (irl. Mala) – miasto leżące w hrabstwie Cork w Irlandii nad rzeką Munster Blackwater. Liczba mieszkańców w 2011 roku wynosiła 11 605 osób.
    Wysokość w kłębie – pionowy rozmiar zwierzęcia czworonożnego liczony od poziomu ziemi do kłębu, czyli najwyższego punktu tułowia, położonego na szczycie łopatek.
    Ssaki (Mammalia) – zwierzęta należące do kręgowców, charakteryzujące się głównie występowaniem gruczołów mlekowych u samic, zazwyczaj obecnością owłosienia (włosy lub futro; silnie zredukowane u gatunków wodnych, jak hipopotamy, u waleni całkowicie zanikają przed porodem lub w trakcie) oraz stałocieplnością (potocznie "ciepłokrwistość"). Większość ssaków utrzymuje temperaturę w granicach 36-39 °C. Stałocieplność umożliwia aktywny tryb życia w różnych środowiskach – od mroźnych obszarów podbiegunowych do gorących tropików. Futro i tłuszcz pomagają uchronić się przed zimnem, a wydzielanie potu i szybki oddech pomagają pozbyć się nadmiernego ciepła.

    Reklama