• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jelcz PR110



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Autobus elektryczny, elektrobus – autobus napędzany energią elektryczną z akumulatorów lub wytwarzaną przez ogniwa paliwowe. Licencja (z łac. licet, „jest dozwolone“; Imiesłów przymiotnikowy czynny: licens, „wolny“) - dokument prawny lub umowa, określająca warunki korzystania z utworu, którego dana licencja dotyczy. Właściciel praw autorskich, znaku handlowego lub patentu może (i często to robi) wymagać od innych posiadania licencji jako warunku użytkowania lub reprodukowania licencjonowanego utworu.
    Jelcz PR110M z 1991 roku w Kielcach, na targach Transexpo 2011
    Jelcz PR110M

    Jelcz PR110polski autobus miejski, produkowany w latach 1975–1992 przez Jelczańskie Zakłady Samochodowe w Jelczu (obecnie Jelczu-Laskowicach) koło Oławy na licencji francuskiego Berlieta. Model ten stanowi licencyjną modernizację francuskiego autobusu Berliet PR100. Jelcz PR110 jest rozwojową wersją produkowanego na tej samej licencji Jelcza PR100. Przeznaczony dla komunikacji miejskiej.

    Miejska Komunikacja Samochodowa w Skarżysku-Kamiennej – przedsiębiorstwo świadczące usługi z zakresu transportu osobowego na terenie miasta Skarżyska-Kamiennej oraz gmin ościennych: Bliżyn, Łączna, Mirzec, Skarżysko Kościelne oraz Suchedniów; wspólnie z MZK Starachowice prowadzi ponadto przewozy pasażerskie między obydwoma miastami na linii "A".Trolejbus – pasażerski pojazd drogowy zaprojektowany do przewozu więcej niż dziewięciu osób (wliczając kierowcę), napędzany energią elektryczną pobieraną z sieci trakcyjnej i nie poruszający się po szynach. Ma dwa odbieraki prądu połączone z zawieszoną nad jezdnią parą przewodów. Stąd nazwa od angielskiego słowa „trolley” i końcówki „bus” od omnibus (po łacinie – dla wszystkich). W Polsce trolejbusy korzystają z prądu stałego o napięciu 600 V.

    W latach 1976–1992 wyprodukowano około 12 000 pojazdów PR110M.

    Historia[ | edytuj kod]

    14 stycznia 1972 Prezydium Rady Ministrów PRL w ramach projektu modernizacji i rozwoju przemysłu motoryzacyjnego wydało uchwałę, na mocy której rozpocząć się miała w bliskiej przyszłości produkcja nowych autobusów dużej pojemności.

    Ikarus – przedsiębiorstwo specjalizujące się w produkcji autobusów. Jego główna siedziba mieściła się w Budapeszcie na Węgrzech. Ikarus należał do 2006 roku do koncernu Irisbus.Voith DIWA - seria skrzyń biegów produkcji niemieckiej firmy Voith, głównie z przeznaczeniem dla autobusów miejskich i podmiejskich.

    Założenia uchwały[ | edytuj kod]

    W myśl określonych celów, polskie instytucje badawcze rozpoczęły opracowywanie koncepcji i ewentualnego zamysłu konstrukcji takiego autobusu na bazie dostępnych części krajowych. Według założeń, projektowany autobus miał mieć długość 11 lub 12 metrów. Ostatecznie postanowiono rozpocząć produkcję na licencji zagranicznej. Początkowo zastanawiano się nad zakupem licencji z Czechosłowacji lub Węgier (Karosa lub Ikarus), co byłoby decyzją neutralną z politycznego wówczas punktu widzenia. Jednak po przeprowadzanych w stolicy testach pojazdów różnych marek, odrzucono proponowaną Karosę ŠM11 czy węgierskie Ikarusy.

    Mielec – miasto powiatowe w południowo-wschodniej części Polski, w województwie podkarpackim. Miasto położone w dolinie Wisłoki, w Kotlinie Sandomierskiej, historycznie znajdujące się w Małopolsce. Miasto liczy 61 238 mieszkańców i ma powierzchnię 46,89 km² (stan na 31 marca 2013 r.). Jest członkiem Związku Miast Polskich.Reflektor – zwierciadło optyczne wklęsłe, służące do ograniczenia padającej na nie wiązki energii o charakterze falowym (np. promieniowanie elektromagnetyczne, fala akustyczna) do wiązki równoległej lub wąskiego kąta bryłowego.

    Licencja[ | edytuj kod]

    W lipcu 1972 ostatecznie zdecydowano, aby zakupić licencję z zachodu. Polska otrzymała oferty: włoskiego Fiata, zachodnioniemieckiego Kluckner-Humbold-Deutza, brytyjskiego Leylanda, hiszpańskiego Pegaso, francuskiego Berlieta, a także japońskiego Hino. Po zapoznaniu się z ofertami, negocjowano już tylko w sprawie licencji na autobusy takie jak: Leyland National, Leyland Worldmaster, Hino (z nadwoziem nitowanym), Pegaso z Hiszpanii i Berlieta PR100 o długości 11,23 metra. Aby zmniejszyć koszty wdrożenia do produkcji seryjnej i koszty samej produkcji, preferowano stosowanie silnika produkcji krajowej – SW 680, który produkowany był przez WSK Mielec od roku 1966 (na licencji British Leyland).

    Jelcz-Autosan PR 110 IL – prototyp autobusu sanitarnego produkowany w koprodukcji przez Jelcza i Autosana. Autobus opierał się na konstrukcji autobusu międzymiastowego Jelcz PR 110IL. Autobus powstał w jednym egzemplarzu, którego właścicielem zostało Ministerstwo Obrony Narodowej.Jelcz 272 MEX – autobus miejski, produkowany w latach 1963-1977 przez polską firmę Jelcz, w Jelczu (obecnie Jelczu-Laskowicach) koło Oławy. Model ten stanowi licencyjną odmianę czechosłowackich autobusów Škoda 706 RTO MTZ i Škoda 706 RTO MEX. Z powodu swojego wyglądu zwany był potocznie ogórkiem.

    Ostatecznie podjęto decyzję o podpisaniu umowy licencyjnej z francuskim Berlietem – prawdopodobnie z uwagi na brak zgody ze strony pozostałych producentów na zmianę jednostki napędowej w pojeździe na polską oraz próby ratowania zarządzanego przez francuskich komunistów, upadającego Berlieta – więc ze względów politycznych. Oferta japońska natomiast została odrzucona przez Polskę z uwagi na nitowane nadwozie.

    Pegaso (hiszpański wymowa: [peɣaso], "Pegaz") – hiszpańska marka samochodów ciężarowych, autobusów, ciągników i samochodów pancernych, a przez krótki czas sportowych samochodów.Muzeum Techniki i Komunikacji - Zajezdnia Sztuki w Szczecinie – najmłodsze muzeum w Szczecinie. Jedno z największych w Polsce muzeów o profilu technicznym.

    Do produkcji wszedł model Jelcz PR100.

    Produkcja[ | edytuj kod]

    Prototyp poprzednika modelu – Jelcza PR100 powstał już w 1972. W tym samym roku zbudowano też 20 pojazdów z części francuskich. W kolejnych latach produkcji seryjnej zaczęto w większej ilości stosować części krajowe.

    Jelcz PR100 nie sprawdził się jednak na ulicach polskich miast. Mógł on pomieścić jedynie 97 osób, dodatkowo wymianę pasażerów utrudniały tylko 2 pary drzwi. Dlatego we Francji podjęto prace nad zmodernizowaniem PR100. Głównym kierunkiem przebudowy było dodanie trzeciej pary drzwi i jednoczesne wydłużenie pojazdu.

    Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1917. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją. Od zachodu ma ponadto dostęp do Morza Bałtyckiego.Autosan H9 – seria autobusów lokalnych i międzymiastowych klasy midi produkowanych w latach 1973-2002 w Sanockiej Fabryce Autobusów (SFA), a następnie w zakładach Autosan S.A. w Sanoku. Nieliczne egzemplarze produkowano jeszcze do 2006 roku. Autobus zdobył dużą popularność na rodzimym rynku, szczególnie wśród przedsiębiorstw PKS oraz w mniejszym stopniu szkół nauki jazdy oraz przewoźników prywatnych. Wpłynęła na to prosta i trwała konstrukcja odporna na złą jakość polskich dróg, łatwość napraw i serwisu oraz niska cena.

    Pierwsze dwa prototypowe egzemplarze PR110 zostały wyprodukowane w 1975 r. Jeden prototyp odbywał jazdy próbne we Francji, drugi natomiast – w Polsce. W tym samym roku uruchomiono produkcję seryjną autobusu Jelcz-Berliet PR110U (U – Urbain, fr. miejski), który stanowił kolejny etap wdrażania postanowień licencyjnych. Wszelkie zmiany wprowadzone w modelu PR110U miały na celu dostosowanie autobusu do polskich realiów transportu publicznego oraz jego spolonizowanie tak, aby stał się on tańszy w produkcji i przyszłej eksploatacji.

    Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Poznaniu Sp. z o.o. (MPK Poznań Sp. z o.o.) - spółka powstała 28 czerwca 2000 w wyniku przekształcenia zakładu budżetowego o nazwie "Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Poznaniu". Jej tradycje sięgają roku 1880, kiedy w Poznaniu powstał pierwszy tramwaj konny. Jest jednoosobową spółką miasta Poznania (jedyny właściciel i 100% udziałowiec).MAN SE (Maschinenfabrik Augsburg-Nürnberg) – spółka akcyjna z siedzibą w Monachium. Jedno z wiodących przedsiębiorstw produkujących samochody ciężarowe, autobusy, silniki oraz urządzenia przemysłowe pod marką MAN. Spółka notowana na Deutsche Börse wśród trzydziestu największych niemieckich spółek akcyjnych. Koncern zatrudnia na całym świecie ponad 33.400 pracowników (w 2007 r. grupa zatrudniała 55 tys. osób w 120 krajach), a jego roczne obroty wyniosły w roku 2005 ponad 7,4 miliardów Euro (w 2007 - 15,5 miliardów Euro).

    Pierwsze wyprodukowane już w Jelczu autobusy PR110U zostały poddane próbom na ulicach Warszawy, Katowic i Wrocławia – do każdego miasta trafiło 5 egzemplarzy. Próby te rozpoczęły się w roku 1976; po kilku miesiącach autobusy uzyskały 50 000 kilometrowe przebiegi. Testy pozwoliły konstruktorom na wprowadzenie szeregu zmian polegających na unifikacji elementów, dostosowanie konstrukcji do warunków atmosferycznych, podniesienie trwałości i zmniejszenie udziału części importowanych.

    Berliet PR 100 - średniopodłogowy autobus miejski skonstruowany i produkowany we Francji w zakładach Berliet. Od roku 1972 także produkowany na podstawie zakupionej licencji przez JZS Jelcz, jako Jelcz-Berliet PR100/Jelcz PR100.Transport miejski – sfera działalności gospodarczej polegającej na wykonywaniu usług przewozowych na terenie miasta oraz obszarach podmiejskich. Problematyka transportu miejskiego dotyka w głównej mierze zagadnień transportu pasażerskiego, więc termin ten bywa stosowany zamiennie z terminem komunikacja miejska. Ze względu na wykorzystywane środki transportu wyróżnić można miejski transport drogowy, miejski transport szynowy, miejski transport wodny.

    Łącznie w latach 1976–1981 wprowadzono 1901 zmian konstrukcyjnych. Jednak eksploatacja zimą 1977 roku wykazała konieczność dalszej modernizacji konstrukcji. Koniecznym okazało się zmodernizowanie podatnych na mrozy układów paliwowych i pneumatycznych. Zmodernizowano ponadto pozostałe awaryjne elementy i zmieniono jednostkę napędową na ulepszony silnik SW 680/78.

    Jelcz M11 – polski wysokopodłogowy autobus miejski produkowany przez Jelczańskie Zakłady Samochodowe w Jelczu (obecnie w Jelczu-Laskowicach) koło Oławy w latach 1985–1990. Od strony konstrukcyjnej był połączeniem zmodyfikowanego nadwozia Jelcza PR110 z podwoziem Ikarusa 260. Przez cały okres produkcji w konstrukcji nie zachodziły istotne zmiany. Model powstał z powodu kryzysu i szukania oszczędności dewiz potrzebnych na zakup autobusów za granicą przez co był traktowany jako rozwiązanie pośrednie.Zwalniacz, retarder – urządzenie służące do długotrwałego hamowania pojazdu lub elementów maszyny. Stosuje się je głównie w samochodach ciężarowych o dużej ładowności i w autobusach, gdzie zwykłe hamulce szybko się przegrzewają i zużywają.

    Jelcz PR110L[ | edytuj kod]

    Na bazie Jelcza PR110U opracowano również autobus międzymiastowy Jelcz PR110IL oraz podmiejski PR110L, mające uzupełnić braki w ofercie przedsiębiorstwa.

    PR110L różnił się od wersji miejskiej wyposażeniem wnętrza – posiadał podwójnie siedzenia, zasłony w oknach, ponadto zrezygnowano ze środkowych drzwi – pozostawiono dwie pary, w układzie 2-0-2. W miejsce skrzyni 4-biegowej zamontowano 6-biegową. W zależności od wyposażenia, podmiejskie Jelcze mogły zabierać 95 lub 98 pasażerów. Jak PR110M był poprzednikiem Jelcza 120M, tak Jelcz PR110L był odpowiednikiem Jelcza L120.

    Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.Silnik elektryczny asynchroniczny, silnik indukcyjny - jest maszyną elektryczną zmieniającą energię elektryczną w energię mechaniczną, w której wirnik obraca się z poślizgiem w stosunku do wirującego pola magnetycznego wytworzonego przez uzwojenie stojana.

    Jelcz PR110IL[ | edytuj kod]

    Prototyp międzymiastowego PR110IL zbudowano w 1977 roku. Pojazd posiadał podwyższoną podłogę, co umożliwiło wygospodarowanie podpodłogowej przestrzeni bagażowej o pojemności 7 m³. Minimalnie zwiększono też wysokość pojazdu w stosunku do wersji miejskich; nie zmieniono natomiast pozostałych wymiarów. Autobus ten mieścił 51 osób na miejscach siedzących. Seryjna produkcja Jelczy PR110IL ruszyła w IV kwartale 1979 roku.

    Skrzynia biegów – mechanizm umożliwiający zmianę przełożenia, a przez to służący do efektywnego przekazywania mocy wytwarzanej przez silnik do napędu maszyny roboczej lub pojazdu. Przełożeniem nazywa się stosunek prędkości obrotowej na wale wejściowym, do prędkości obrotowej na wale wyjściowym. Zmiana przełożenia jest wprost proporcjonalna do zmiany przekazywanego momentu obrotowego. Skrzynia biegów łączona jest z silnikiem za pomocą sprzęgła. Biegiem w skrzyni biegów nazywa się realizowanie konkretnego przełożenia.Iveco Czech Republic, a. s. (dawniej KAROSA a.s.) - czeskie przedsiębiorstwo z siedzibą w miejscowości Vysoké Mýto, produkujące autobusy; obecnie zakład należy do koncernu IVECO, 1 stycznia 2007 zakończył się proces całkowitej integracji zakładu z macierzystym koncernem, firmę przedsiębiorstwa zmieniono z Karosa na Iveco Czech Republic.

    Nadwozie Jelcza PR110IL było bardzo podobne do wersji PR110L – autobus posiadał dwie pary drzwi: tylne drzwi były jednoskrzydłowe, zamykane mechanicznie na klamkę, przednie natomiast mogły być montowane w dwojaki sposób – jako pojedyncze, zamykane na klamkę lub dwuskrzydłowe, otwierane na zewnątrz, sterowane pneumatycznie z miejsca kierowcy. Oba rozwiązania były uprzednio testowane. Jelcz PR110IL był napędzany silnikiem produkcji polskiej typu SW 680/78, ustawionym leżąco za tylną osią. Wykorzystano takie same układy mechaniczne, jak w PR110U, wyjątkiem była tylko przekładnia – zastosowano mechaniczną, sześciobiegową skrzynię biegów produkcji FPS Tczew (na licencji ZF). Umożliwiała ona płynną jazdę i osiągnięcie prędkości 95 km/h.

    Jelcz PR110E – trolejbus produkowany przez polskie przedsiębiorstwa Jelcz z Jelcza-Laskowic oraz KPNA (wówczas w Słupsku) w latach 1980-1992. Konstrukcyjnie oparty został na bazie autobusu Jelcz PR110. Zbudowano łącznie 153 sztuk trolejbusów tego typu. Następcą tej serii był Jelcz 120MT, który opierał się na konstrukcji autobusu miejskiego Jelcz 120M.Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.
    Wersja sanitarna[ | edytuj kod]
     Osobny artykuł: Jelcz-Autosan PR110IL.

    Wyprodukowano także jeden prototypowy egzemplarz autobusu sanitarnego, posiadającego konstrukcję zbliżoną do PR110IL, noszącą to samo oznaczenie. Model został wyprodukowany we współpracy Jelcza z Autosanem.

    Jelcz PR110MM[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Jelcz PR110MM.

    Jelczańskie zakłady ponownie planowały wprowadzenie wersji przegubowej, opartej na wersji PR110M i elementach niemieckiego producenta MAN, z którym wiązano nadzieje na dalszą współpracę. Przewidywano nawet, że model miał posiadać całą konstrukcję podwozia analogiczną jak w niemieckim odpowiedniku (MAN SG xx2).

    Państwowe Zakłady Lotnicze (PZL) – polska wytwórnia lotnicza, przedsiębiorstwo państwowe założone w Warszawie w 1928 r.Czechosłowacja (czes. Československo, słow. Česko-Slovensko lub Československo) – państwo w Europie Środkowej istniejące w latach 1918-1938 i 1945-1992. 1 stycznia 1993 w miejscu Czechosłowacji powstały dwa nowe państwa – Czechy i Słowacja. Kraj graniczył z Niemcami (1949-90: NRD i RFN), Polską, ZSRR (1991: Ukrainą), Rumunią (do 1939), Węgrami i Austrią. Stolicą Czechosłowacji była Praga.

    Efektem prac projektowych i koncepcji wersji przegubowej był wyprodukowany w 1991 roku prototypowy, jednoczłonowy model PR110MM, będącą właśnie owocem współpracy Jelcza z koncernem MAN.

    Model PR110MM nie różnił się znacznie od głównej wersji modelu; wyposażony został fabrycznie w silnik wysokoprężny MAN D2566UH/205 o mocy 210 KM oraz pojemności 11,413 dm³ i automatyczną skrzynię biegów ZF 4HP500 (ze zintegrowanym retarderem) umożliwiającej uzyskanie maksymalnej prędkości 82 km/h. Jedyny egzemplarz PR110M trafił do MPK Wrocław, do zajezdni X przy ul. Tyskiej. Po likwidacji tejże zajezdni pojazd trafił do zajezdni IX. Ze stanu MPK zdjęty został 20 maja 2008 roku.

    Język francuski (fr. langue française lub français) – język pochodzenia indoeuropejskiego z grupy języków romańskich. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ok. 80 mln ludzi: ok. 65 mln Francuzów, ok. 4,5 mln Belgów (czyli 42%), ok. 1,5 mln Szwajcarów (czyli 20%), a także ok. 8 mln mieszkańców kanadyjskich prowincji Québec, Ontario i Nowy Brunszwik. Ok. 201 milionów osób na całym świecie używa francuskiego jako języka głównego (oszacowanie z 2009 r. według Organisation mondiale de la Francophonie), a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, w których francuski jest jednym z języków urzędowych, bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego, jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, w których jest jedynym językiem urzędowym.Leyland Motors Limited – brytyjska wytwórnia samochodów założona w 1920 roku. Po trzech latach produkcji ośmiocylindrowych samochodów osobowych skoncentrowała się na wytwarzaniu ciężarówek i autobusów, które produkuje do dziś. W latach 60. przejęła fabryki samochodów osobowych Standard-Triumph i Rover, a po połączeniu z Jaguarem i grupą BMC (Austin, Morris, Riley, Wolseley) utworzono koncern British Leyland Motor Corporation, znacjonalizowany w 1975 roku. Po reprywatyzacji produkcję samochodów osobowych uniezależniono od Leylanda w ramach Rover Group.

    PR110M posiadał konstrukcję samonośną, z silnikiem ułożonym poziomo na tylnym zwisie. Zastosowano most napędowy typu MT1032.A. Masa własna pojazdu wynosiła 9800 kg, natomiast całkowita – 17 500 kg; miał rozstaw osi równy 6100 mm. Jego długość wynosiła podobnie jak w klasycznych PR110 – 12 000 mm, szerokość 2500 mm i wysokość 3040 mm. Mógł zabrać na pokład 110 pasażerów, w tym 36 na miejscach siedzących.

    Jelcz 043 – polski autobus międzymiastowy, produkowany w latach 1959-1986 przez firmę Jelcz, w Jelczu (obecnie Jelczu-Laskowicach) koło Oławy. Model ten stanowił licencyjną odmianę czechosłowackiego autobusu Škoda 706 RTO. Z powodu swojego wyglądu zwany był potocznie ogórkiem.FIAT, Fabbrica Italiana di Automobili Torino – włoski koncern motoryzacyjny, mający swą siedzibę w Turynie. Znany głównie z produkcji pod swoją marką popularnych samochodów osobowych i dostawczych.
    Trolejbus Jelcz PR110E w Lublinie

    Jelcz PR110E[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Jelcz PR110E.

    Jelcz PR110E był trolejbusem, zbudowanym na bazie modelu PR110.

    Jelcz PR110AC[ | edytuj kod]

    Jelcz PR110AC był rozwojową wersją trolejbusu PR110E, wyposażoną w falowniki i silniki asynchroniczne. Zastosowano napęd asynchroniczny Enika, typ ENI-MNT-200, w skład którego wchodzą: obwód wejściowy (ENI-OWE-200), falownik (ENI-FTL-600), asynchroniczny silnik trakcyjny Emit (STDa250-6B/165), rezystor hamowania (typu RHEN), sterownik z wyświetlaczem i diagnostyką (ENI-STN-2) oraz przetwornica statyczna (ENI-TL600/400/24). Modele PR110AC eksploatowane są w Lublinie.

    Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) – oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952–1989. Uprzednio, w latach 1945–1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Państwo to w okresie 1945-1989 propagandowo i kolokwialnie określane było jako Polska Ludowa.CNG (ang. Compressed Natural Gas) jest to paliwo – gaz ziemny w postaci sprężonej do ciśnienia 20-25 MPa. Służy do napędu pojazdów silnikowych zarówno z zapłonem iskrowym jak i z samoczynnym. Na świecie jeździ ponad 4 miliony samochodów zasilanych sprężonym gazem ziemnym. Funkcjonuje ponad 8 tys. stacji zasilania tym paliwem.

    Drugorzędną natomiast zmianą w stosunku do modelu PR110E była zmiana elementów ściany czołowej i tylnej na elementy z tworzywa sztucznego.

    Jelcz PR110D[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Jelcz PR110D.

    Jelcz PR110D był międzymiastową wersją Jelcza PR110, z silnikiem ułożonym pionowo – w przeciwieństwie do klasycznych wersji.

    Jelcz PR110DC[ | edytuj kod]

    Kolejnym wynikiem współpracy MAN-a z polskim Jelczem był model międzymiastowego autobusu, Jelcz PR110DC. Wyprodukowano tylko jeden egzemplarz, wyeksportowany do Hiszpanii, dla przewoźnika Spectra.

    Polskie Zakłady Lotnicze Sp. z o.o. (PZL Mielec) – największe zakłady lotnicze w Polsce, ulokowane w Mielcu w województwie podkarpackim. Powstały w 1938 roku jako Zakład Nr 2 Państwowych Zakładów Lotniczych, w 1999 roku w wyniku restrukturyzacji stały się niezależnym podmiotem gospodarczym. Przedsiębiorstwo działa w Specjalnej Strefie Ekonomicznej EURO-PARK MIELEC. Od 2007 r. jest to spółka zależna amerykańskiego Sikorsky Aircraft Corporation.Jelcz Berliet PR100 - autobus produkcji Jelczańskich Zakładów Samochodowych w Jelczu (obecnie Jelczu-Laskowicach) koło Oławy wytwarzany w latach 1972-1975.

    Pojazd był oparty częściowo na polskim Jelczu PR110D, napędzany był natomiast wysokoprężną jednostką Cummins 6CTA8,3-10 z turbodoładowaniem, o mocy 240 KM i pojemności 8,3 dm³. Wykorzystano czterobiegową skrzynię mechaniczną S6-90 z multiplikatorem GV90. Skrzynia posiadała zupełnie różne od występujących w standardowych Jelczach współczynniki przełożeń. Tak wyposażony autobus rozwijał maksymalną prędkość 99 km/h, przy masie całkowitej 16 000 kg. Masa własna pojazdu wynosiła natomiast 10 800 kg.

    Okno – element, konstrukcja zamykająca otwór w ścianie lub w dachu, służący do oświetlenia i przewietrzania pomieszczeń.Jelcz – polskie przedsiębiorstwo motoryzacyjne z siedzibą w Jelczu-Laskowicach w powiecie oławskim na Dolnym Śląsku oraz marka samochodów ciężarowych i autobusów przez nie produkowanych. Od lat 50 XX wieku do 2001 roku samochody pod marką Jelcz były produkowane przez Zakłady Samochodowe Jelcz SA (dawniej Jelczańskie Zakłady Samochodowe), a następnie przez spółki zależne: Jelcz-Komponenty, Jelcz-Samochody ciężarowe i Jelcz-Autobusy. Produkcja autobusów nie jest aktualnie kontynuowana z powodu postawienia ZS Jelcz SA w stan upadłości.

    Pojazd PR110DC wyposażony był w ogrzewanie wodne z podgrzewaczem marki Webasto, do wentylacji wykorzystano kanały powietrzne z wentylatorami elektrycznymi, indywidualne nawiewy dla pasażerów, otwierane pokrywy dachowe i przesuwne lufciki w górnych częściach okien bocznych. Zastosowano także indywidualne fotele typu miękkiego, pozbawione jednakże możliwości regulacji położenia oparć.

    Jelcz PR110MM - 12 metrowy, autobus miejski o 3 dwuskrzydłowych drzwiach o układzie 2-2-2, wyprodukowany w 1991 roku, w Jelczańskich Zakładach Samochodowych w Jelczu-Laskowicach.Jelcz PR110D - autobus dalekobieżny i międzymiastowy, produkowany w latach 1984-1992 przez polską firmę Jelcz w Jelczu (obecnie Jelczu-Laskowicach) koło Oławy.

    Jelcz PR110DC wyposażony został w odskokowe dwuskrzydłowe tylne drzwi, sterowane pneumatycznie z miejsca kierowcy, o szerokości 660 mm. Pozostawiono drzwi dla kierowcy z lewej strony, przed tylną osią, otwierane na klamkę. Pojazd pomieścić mógł 50 pasażerów na miejscach siedzących.

    Jelcz PR110DM[ | edytuj kod]

    Jelcz PR110DM był następnym międzymiastowym autobusem prototypowym, zbudowanym we współpracy polskich zakładów z niemieckim MAN-em. Posiadał silnik wysokoprężny MAN D2866TUH o mocy 311 KM oraz przekładnię mechaniczną produkcji polskiej, S6-90. Przy masie własnej 10 800 kg i całkowitej 16 000 kg, autobus rozwijał maksymalną prędkość 117 km/h. Mieścił 48 pasażerów.

    Stargard (tuż po wojnie Starogród, w latach 1950-2015 Stargard Szczeciński, niem. Stargard in Pommern, Stargard an der Ihna, łac. Stargardia) – miasto będące gminą o statusie miasta w województwie zachodniopomorskim, w powiecie stargardzkim, na Równinie Pyrzycko-Stargardzkiej, nad Iną. Początki istnienia stałych osad ludzkich sięgają VI wieku, jest jednym z najstarszych miast Polski. Najstarsze (obok Szczecina) miasto na Pomorzu – prawa miejskie uzyskało w 1243 r. Rozwojowi osady sprzyjało położenie przy krzyżujących się szlakach handlowych, prowadzących z Santoka do Wolina i ze Szczecina do Kołobrzegu. Ważny węzeł komunikacyjny oraz ośrodek przemysłowy, usługowy i kulturalny. Miasto jest siedzibą powiatu stargardzkiego i gminy. Wraz ze Szczecinem, Świnoujściem, Policami, Goleniowem i Gryfinem tworzy aglomerację szczecińską. Jest trzecim miastem pod względem liczby ludności w województwie i 56. w Polsce.Opornik, rezystor (z łac. resistere, stawiać opór) – najprostszy element bierny obwodu elektrycznego, wykorzystywany jest do ograniczenia prądu w nim płynącego. Jest elementem liniowym: występujący na nim spadek napięcia jest wprost proporcjonalny do prądu płynącego przez opornik. Przy przepływie prądu zamienia energię elektryczną w ciepło. Idealny opornik posiada tylko jedną wielkość, która go charakteryzuje – rezystancję. W praktyce występuje jeszcze pojemność wewnętrzna oraz wewnętrzna indukcyjność, co, np. w technice wysokich częstotliwości (RTV), ma duże znaczenie (jest to tzw. pojemność oraz indukcyjność pasożytnicza). W technologii bardzo wysokich częstotliwości – kilkuset megaherców (MHz) i powyżej – właściwości pasożytnicze typowego rezystora muszą być traktowane jako wartości rozproszone, tzn. rozłożone wzdłuż jego fizycznych wymiarów (zobacz: schemat zastępczy).

    Jelcz PR110M CNG[ | edytuj kod]

    Jelczańskie zakłady wyprodukowały także wersję autobusu PR110M napędzaną silnikiem na gaz ziemny CNG – PR110M CNG. Autobusy te posiadały podwozie i nadwozie takie samo jak w klasycznych wersjach, z wyjątkiem ścian czołowych, które stosowano różne.

    Autobus konferencyjny[ | edytuj kod]

    W 1991 roku bramy jelczańskich zakładów opuścił specjalny autobus konferencyjny na bazie modelu PR110D. Posiadał całkowicie odmienne wnętrze, klimatyzowane, stylizowane na salę konferencyjną. Wyposażone było w fotele, barek, szafę oraz stół konferencyjny.

    Trolejbusy w LublinieLublin ma jedną z trzech czynnych sieci trolejbusowych w Polsce (obok Gdyni i Tychów). Obecnie dzielnice Lublina łączy osiem linii trolejbusowych. Przewoźnikiem na liniach trolejbusowych jest Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne Lublin sp. z o.o.Poznań (niem. Posen, łac. Posnania, jidysz פּױזן Pojzn) – miasto na prawach powiatu w zachodniej Polsce, położone na Pojezierzu Wielkopolskim, nad Wartą, u ujścia Cybiny. Historyczna stolica Wielkopolski, od 1999 r. siedziba władz województwa wielkopolskiego i powiatu poznańskiego. Miasto jest istotnym węzłem drogowym i kolejowym, funkcjonuje tu również międzynarodowy port lotniczy.

    Autobus elektryczny[ | edytuj kod]

    W latach 70. podjęto także próbę budowy ekologicznego autobusu elektrycznego. Konstrukcja nadwozia i podwozia zaczerpnięta była z klasycznych wersji PR110. Los wyprodukowanego prototypu nie jest znany; nie zdecydowano się na produkcję seryjną tego modelu.

    Wersja 4-drzwiowa[ | edytuj kod]

    Również pod koniec lat 70. zbudowany został kolejny prototyp wersji bazującej na klasycznych Jelczach PR110. Technicznie autobus niczym się nie różnił od pierwowzoru, posiadał natomiast dwie pary podwójnych drzwi między osiami (układ 2-2-2-2). Drzwi były ułożone bezpośrednio obok siebie. Takie rozwiązanie miało usprawnić wymianę pasażerów w dużych miastach, gdzie jeździły pojazdy PR110U. Nie rozpoczęto jednak produkcji seryjnej.

    Jelcz M125M (nazwa handlowa do 2001 r. Dana, potem Vecto) - dwunastometrowy, pierwszy w pełni niskopodłogowy autobus w całości zaprojektowany przez konstruktorów Z.S. Jelcz S.A. w Jelczu-Laskowicach (tym samym pierwszy polski autobus w 100% niskopodłogowy). Był produkowany w latach 1998-2006, pozostawał w ofercie firmy Jelcz do 2008 roku.Skarżysko-Kamienna – miasto i gmina w północnej części województwa świętokrzyskiego, siedziba władz powiatu skarżyskiego. Położona na Wyżynie Kieleckiej, nad rzeką Kamienną.

    Jelcz 100[ | edytuj kod]

    Także pod koniec lat 70. zaprojektowano skróconą wersję pojazdu PR110, oznaczoną jako model 100, o długości 10 150 mm, rozstawie osi 4670 mm, zwisie przednim o długości 2580 mm, zwisie tylnym 2900 mm, szerokości 2500 mm i wysokości 3070 mm. Jednostką napędową był silnik 6c107, stosowany w Autosanach H9. Nadwozie zaprojektowano w Jelczu w taki sposób, aby było jak najbardziej zunifikowane z modelem PR110U. Wykończenie wnętrza wykonano natomiast w fabryce Autosan w Sanoku.

    SW 680 – produkowana od 1966 przez WSK Mielec rodzina silników wysokoprężnych z wtryskiem bezpośrednim, licencyjna, polska wersja silników typu 0.680 plus firmy British Leyland.MAN SG xx2 – seria autobusów miejskich, produkowanych przez niemiecką firmę MAN. Jest przegubowym odpowiednikiem modelu SL 202.

    Model nie wszedł jednak do produkcji seryjnej.

    Pozostałe prototypy[ | edytuj kod]

    Na deskach projektowych konstruktorów z Jelcza w latach 70. powstał także autobus oznaczony symbolem 16Mg. Posiadał długość 11,4 metra, napęd stanowił silnik typu SW 680/56/3. Zastosowano skrzynię biegów typu S4-95. Podczas późniejszych badań jednostkę napędową zmieniono na andrychowski silnik 6c107, a przekładnię wymieniono na S5-45. Dzięki temu pojazd stał się lżejszy o 408 kg. Dalszy los tego prototypu nie jest znany.

    Oława (łac. Olavia, niem. Ohlau, czes. Olava) – miasto we wschodniej części województwa dolnośląskiego, siedziba powiatu oławskiego oraz dwóch gmin: gminy miejskiej (miasto Oława) i gminy wiejskiej.British Leyland – dawne brytyjskie przedsiębiorstwo branży motoryzacyjnej utworzone w 1968 roku w wyniku połączenia British Motor Holdings Ltd. i Leyland Motor Corporation Ltd. pod nazwą British Leyland Motor Corporation Ltd. (BLMC). W 1975 roku zostało częściowo znacjonalizowane, a nazwa została zmieniona na British Leyland Ltd. W 1978 roku nazwę ponownie zmieniono – tym razem na BL plc.

    Pod koniec lat 70. przystąpiono też do prób zmodernizowania starych pojazdów z rodziny RTO. Zaprezentowano wówczas autobus o długości 10 870 mm, oparty na podwoziu z Jelcza 043 (ogórka) i nadwozie z Jelcza PR110. Drzwi rozmieszczono w układzie 0-2-2 (brak drzwi przed przednią osią). Dalszych prób takich modernizacji starych modeli nie podjęto z uwagi na kosztowność takich zabiegów.

    ZF Friedrichshafen AG − niemiecki producent części motoryzacyjnych, mający siedzibę w Badenii-Wirtembergii w Niemczech.V8 – silnik widlasty o ośmiu cylindrach umieszczonych w dwóch rzędach w skrzyni korbowej, kąt rozwarcia między nimi wynosi najczęściej 90°, istnieją także konstrukcję o mniejszym rozwarciu. Wszystkie osiem tłoków przekazuje siłę nacisku na wspólny wał korbowy. Kolejność zapłonu dla czterosuwowego silnika V8 to 1-5-4-8-6-3-7-2.

    Wersje eksportowe[ | edytuj kod]

    Od 1976 roku rozpoczęto budowę modeli na eksport. Powstały wtedy Jelcze PR110U z retarderami typu VHBK-130 i FOCAL-130 oraz automatyczną skrzynią biegów Voith D-851. Dla potrzeb Finlandii wykonano autobus akwizacyjny (z przedziałem towarowym). Dla Jugosławii wykonano modele podwozi autobusu miejskiego i podmiejskiego z silnikami V8.

    Jelcz 120M – seria 12-metrowych, średniopodłogowych autobusów miejskich o trzech dwuskrzydłowych drzwiach o układzie 2-2-2 produkowanych przez zakłady Jelcz w Jelczu-Laskowicach w latach 1992-2007.System komunikacji autobusowej we Wrocławiu składa się ze 101 linii dziennych (37 normalnych, 5 pośpiesznych, 6 szczytowych, 4 przyśpieszonych, 4 podmiejskich, 20 komercyjnych, 17 strefowych, 6 gminy Kobierzyce i 2 gminy Czernica) i 13 linii nocnych; nie wszystkie z nich są obsługiwane przez MPK. Tabor MPK Wrocław stacjonuje w dwóch zajezdniach, znajdujących się przy ulicach: Grabiszyńskiej 184 (VII) i Obornickiej 131 (IX). Niektóre z pozostałych przedsiębiorstw również posiadają swoje zajezdnie.

    Wygaśnięcie licencji i zakończenie produkcji[ | edytuj kod]

    Autobus Jelcz PR110M z 1992 roku, należący do MZK Grudziądz
    Deska rozdzielcza w autobusie Jelcz PR110M z 1986 roku

    W 1983 wygasła licencyjna umowa zawarta między firmą Berliet i Jelcz. Tym samym model ten zmienił swoją nazwę na Jelcz PR110M (M – miejski).

    Jelcz L11 - polski autobus lokalny produkowany przez Jelczańskie Zakłady Samochodowe w Jelczu-Laskowicach w latach 1987 - 1989. Pojazdy tego typu były przeznaczone do obsługi linii lokalnych, użytkowane były głównie przez PKS oraz większe zakłady MKS.Jugosławia – nazwa państwa narodów południowosłowiańskich (słowo jug w większości języków owych narodów oznacza "południe"), używana do 1918 r. jako koncepcja polityczna, od 1918 dla Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców, następnie od 1929 r. już oficjalne dla Królestwa Jugosławii, od 1943 r. Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii, a po jej rozpadzie (w latach 1991-1992) dla Federalnej Republiki Jugosławii będącej federacją Serbii i Czarnogóry – do 2003.

    Ostatecznie produkcję Jelczy PR110 zakończono w 1992 po wprowadzeniu do oferty modelu Jelcz 120M.

    Jelcz PR110R[ | edytuj kod]

    Autobus Jelcz PR110R (#446) z 1996 roku we Wrocławiu

    Już po zakończeniu produkcji, w latach 90. Jelcz wykonał renowację i odbudowę starych, wyeksploatowanych egzemplarzy pojazdów serii PR110U i PR110M, nadając im oznaczenie PR110R. Zachowano układ drzwi 2-2-2 oraz standardowy silnik ze skrzynią biegów.

    Warszawa; miasto stołeczne Warszawa, w skrócie m.st. Warszawa – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Nizinie Środkowomazowieckiej, na Mazowszu, nad Wisłą. Od 2002 r. miasto stołeczne Warszawa jest gminą miejską mającą status miasta na prawach powiatu.Karosa ŠM 11 (nazywany również Škoda ŠM 11) – autobus miejski, produkowany przez czechosłowacką firmę Karosa we współpracy z zakładami Škoda w latach 1965-1981. Pojazd był następcą autobusów Škoda 706 RTO MEX/MTZ (produkowanego na licencji w Polsce jako Jelcz 272). Skrót ŠM (Škoda Městská) oznaczał miejską wersję autobusu, w odróżnieniu od innych autobusów z tej rodziny pojazdów Karosa ŠL 11 (Škoda Linková), Karosa ŠD 11 (Škoda Dálková) oraz Karosa ŠM 16,5 (Škoda Městská w przedłużonej wersji przegubowej).


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Berliet – nieistniejący obecnie francuski producent samochodów osobowych, ciężarowych i innych pojazdów użytkowych w Venissieux.
    Fabryka Przekładni Samochodowych (FPS Tczew) – fabryka należąca za czasów PRL do Zjednoczenia Przemysłu Motoryzacyjnego POLMO. Zajmowała się produkcją skrzyń biegów do samochodów dostawczych i ciężarowych.
    Autosan – marka polskich autobusów, produkowanych niegdyś w „Sanockiej Fabryce Autobusów „Autosan””, a od 1991 roku w przedsiębiorstwie „Autosan S.A.” w Sanoku.
    Jelcz (do 1945 roku Jeltsch) – jedno z osiedli i część miasta Jelcz-Laskowice w powiecie oławskim, w woj. dolnośląskim.
    Hiszpania, Królestwo Hiszpanii (hiszp. Reino de España, gal. Reino de España, kat. Regne d’Espanya, arag. Reino d’España, bask. Espainiako Erresuma, okc. Regne d’Espanha, ast. Reinu d’España) – największe z trzech państw położonych na Półwyspie Iberyjskim.
    Francja (fr. France, IPA: /fʁɑ̃s/), Republika Francuska (fr. République française /ʁe.py.blik fʁɑ̃.sɛz/) – państwo, którego część metropolitalna znajduje się w Europie Zachodniej, posiadające także zamorskie terytoria na innych kontynentach. Francja metropolitalna rozciąga się od Morza Śródziemnego na południu do kanału La Manche i Morza Północnego na północy, oraz od Renu na wschodzie do Zatoki Biskajskiej na zachodzie. Francuzi często nazywają swój kraj l’Hexagone (sześciokąt) – pochodzi to od kształtu Francji metropolitalnej.
    Prototyp – urządzenie, obwód lub program zaprojektowany i zbudowany w celu zademonstrowania zdolności do budowy urządzenia docelowego. Podczas budowy prototypu inżynierowie wprowadzają pierwszy raz w życie swoje nowe pomysły. Jeżeli uda się zbudować działający prototyp, można przystąpić do budowy finalnego urządzenia. Często podczas projektowania niektóre rzeczywiste zjawiska związane z konstrukcją zostają pominięte. Prototyp pozwala na odkrycie ich nieznanego wpływu i wprowadzenie korekt. Jeżeli pierwszy prototyp nie jest udany, to buduje się kolejne, aż do uzyskania urządzenia spełniającego założenia. Prototyp może fizycznie bardzo różnić się od ostatecznego urządzenia, jeżeli chcemy sprawdzić tylko pewną jego cechę. Zasady te nie znajdują jednak w pełni zastosowania w budownictwie okrętowym, gdzie okręt prototypowy (wiodący) jest najczęściej pierwszym okrętem serii jednostek swojego typu, stając się zwykle okrętem operacyjnym (wprowadzonym do służby operacyjnej). Ujawnione w trakcie testów stoczniowych i służby wady konstrukcyjne okrętu prototypowego, są sukcesywnie poprawiane w kolejnych jednostkach danego typu.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.077 sek.