Jekaterynburg

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jekaterynburg (ros. Екатеринбург, Jekatierinburg) – miasto w azjatyckiej części Rosji położone po wschodniej stronie środkowego Uralu, w obwodzie swierdłowskim, nad rzeką Iset. W latach 1924–1991 nosiło nazwę Swierdłowsk (ros. Свердловск) na cześć bolszewickiego przywódcy Jakowa Swierdłowa.

Pomnik Włodzimierza Wysockiego i Mariny Vlady (ros. Памятник Владимиру Высоцкому и Марине Влади) – pomnik znajdujący się w Jekaterynburgu, w obwodzie swierdłowskim, przedstawiający Włodzimierza Wysockiego i Marinę Vlady.Blok mieszkalny – potoczna nazwa wielokondygnacyjnego budynku mieszkalnego wielorodzinnego o powtarzalnych segmentach, wyróżniającego się wybitnie prostą formą.

Dane ogólne[ | edytuj kod]

Centrum Jekaterynburga

Jekaterynburg jest czwartym pod względem liczby mieszkańców miastem Rosji (1 493 749 mieszkańców). Jest stolicą obwodu swierdłowskiego w Uralskim Okręgu Federalnym. Stanowi ważny ośrodek gospodarczy i kulturalno-naukowy kraju. Miasto jest ośrodkiem przemysłu elektromaszynowego, hutniczego, chemicznego, skórzanego, włókienniczego, spożywczego i materiałów budowlanych. Na terenie miasta działają 54 szpitale. Jest ważnym ośrodkiem naukowym; mieszczą się tutaj Uralski Uniwersytet Federalny i inne szkoły wyższe, instytuty naukowo-badawcze, Uralski Oddział Rosyjskiej Akademii Nauk. W mieście znajduje się nowoczesny kompleks biznesowy Antey. Najbardziej znaną osobą urodzoną w mieście był Borys Jelcyn. W 1918 r., po przewrocie bolszewickim, więziono tu i zamordowano imperatora Mikołaja II wraz z rodziną.

Nikita Siergiejewicz Chruszczow (ros. Ники́та Серге́евич Хрущёв, ukr. Микита Сергійович Хрущов; ur. 17 kwietnia 1894 w Kalinówce, zm. 11 września 1971 w Moskwie) – radziecki polityk, działacz partyjny i państwowy, I sekretarz KC Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (KPZR) w latach 1953-1964 i premier ZSRR w latach 1958-1964.Pawlik Morozow (Pawieł Trofimowicz Morozow) (ros. Павел Трофимович (Павлик) Морозов), ur. 14 listopada 1918, zm. 3 września 1932) - chłopiec ze wsi Gierasimowka w guberni tobolskiej za Uralem, który po swojej śmierci został przez stalinowską propagandę wykreowany na patrona ruchu pionierskiego i wzór do naśladowania dla dzieci w ZSRR.

Historia[ | edytuj kod]

Początki[ | edytuj kod]

Najwcześniejsze ślady osadnictwa na terenie, który obecnie zajmuje Jekaterynburg, pochodzą z okresu mezolitu, to jest z VIII i VII tysiąclecia p.n.e. Tereny te były zasiedlane także w neolicie, chalkolicie oraz epokach brązu, miedzi i żelaza. Z uwagi na swoje położenie u podnóża Uralu nie były ziemie te najatrakcyjniejszym terenem pod osadnictwo. W późniejszym okresie terytorium to należało m.in. do Imperium mongolskiego, Złotej Ordy i Chanatu Syberyjskiego.

Urałoczka NTMK Jekaterynburg - żeński klub siatkarski z Rosji powstały w 1966 z bazą w mieście Jekaterynburg, 8-krotny zdobywca Pucharu Europy (obecnie Liga Mistrzyń). Zespół występuje w rosyjskiej Superlidze, od 2001 pod nazwą "Urałoczka NTMK Jekatierinburg". Urałoczka to niezwykle utytułowana rosyjska drużyna w ostatnich latach. W klubie tym grało wiele znanych na całym świecie siatkarek.Wojna domowa w Rosji – wojna domowa rozpoczęta w wyniku rewolucji październikowej w 1917 roku i ustanowienia przez bolszewików nowej władzy państwowej w Rosji. Zwolenników nowej władzy określano jako "czerwonych", a przeciwników jako "białych". Niekiedy za datę rozpoczęcia wojny uważa się datę podpisania traktatu brzeskiego (3 marca 1918) – podpisanie tego aktu rzeczywiście spowodowało narastanie oporu oraz zagwarantowało zewnętrzną interwencję i wsparcie sił Ententy po stronie "białych". Za zakończenie wojny domowej jest uważane zajęcie przez Armię Czerwoną Krymu w 1920 roku. Na Dalekim Wschodzie walki trwały jednak do 25 października 1922 roku (zdobycie Władywostoku). W Jakucji starcia zbrojne miały miejsce jeszcze w 1923 roku, a na Półwyspie Czukockim – do połowy 1924 roku.

Kolonizacja rosyjska zaczęła się w XVII wieku. Z 1672 r. pochodzi wzmianka o wiosce staroobrzędowców w okolicach jeziora Szartasz. Panowanie Piotra Wielkiego przyniosło intensyfikację rosyjskiej infiltracji Syberii. Tereny obecnego Jekaterynburga administracyjnie należały wówczas do guberni tobolskiej. Polityka modernizacji Rosji sprawiła, że wzrosło zapotrzebowanie na surowce. Z rozkazu imperatora na wschód udawały się wyprawy w celu poszukiwania surowców naturalnych. Zakładaniem pierwszych kopalni na tym terenie zajmował się jeden z przyjaciół cara, Andrzej Winius.

Piotr I Aleksiejewicz Wielki, ros. Пётр I Алексеевич (ur. 30 maja/9 czerwca 1672 w Moskwie, zm. 28 stycznia/8 lutego 1725 w Sankt Petersburgu). Syn Aleksego (1645-1676), z dynastii Romanowów.Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.

Jekaterynburg – okres cesarski[ | edytuj kod]

Jekaterynburg w XVIII wieku
Jekaterynburg w XIX wieku
Widok z początku XX wieku
Jekaterynburg w 1910 r.
Dziewiętnastowieczna zabudowa miasta

Miasto zostało założone w 1723 r. i nazwane na cześć św. Katarzyny Aleksandryjskiej oraz cesarzowej Katarzyny I, żony imperatora Piotra I Wielkiego. Miasto założyli Wasilij Tatiszczew i Georg Wilhelm de Gennin. Oficjalną datą założenia Jekaterynburga jest 18 listopada 1723 roku. Początkowo obowiązywały różne warianty nazwy: Katerinenburh, Ekaterinburh, Ekaterin burh. Ostatecznie przyjęła się nazwa Ekaterinburg, to jest polski Jekaterynburg. Niektórzy historycy podają w wątpliwość, czy rzeczywiście miasto mogło otrzymać swoją nazwę także od św. Katarzyny Aleksandryjskiej. Brak jest jednoznacznych dokumentów potwierdzających tę tezę. Zwracają oni też uwagę, że jeśli miasto miało nosić swe imię na cześć świętej, to powinno zostać nazwane Sankt Ekaterinburgiem, podobnie jak Sankt Petersburg nazwany jest w ten sposób na cześć św. Piotra. Jeszcze w 1689 r. Piotr I wydał ukaz o stworzeniu Wielkiego Traktu Syberyjskiego, mającego połączyć europejską część Rosji z Dalekim Wschodem. Jego budowę rozpoczęto jednak dopiero około 1730 r., a Jekaterynburg znalazł się na jego trasie, co miało mieć wielkie znaczenie dla rozwoju miasta.

Cesarzewicz (ros. Цесаревич) - termin określający następcę tronu Rosji, a także część jego oficjalnej tytulatury (dokładnie: Jego Imperatorska Wysokość Następca Cesarzewicz i Wielki Książę) od 1797 roku. Jego żeńskim odpowiednikiem jest cesarzówna.Akwamaryn (łac. aqua marina - "woda morska") – minerał; błękitny lub niebieskozielony (w zależności od ilości domieszek związków żelaza) kamień szlachetny, będący przezroczystą odmianą berylu.

Pierwszy oficjalny herb Jekaterynburgowi nadała Katarzyna II w roku 1783, a prawa miejskie uzyskał on w 1781 roku. Miasto w początkach swojego istnienia było twierdzą, która miała za zadanie strzec nie tylko rubieży Imperium Rosyjskiego, ale także bogactw naturalnych regionu, szczególnie żelaza, którego masowe wydobycie tu rozpoczęto. Początkowy rozwój osadnictwa na tym terenie związany był z wydobyciem minerałów. W roku 1724 miasto liczyło 4000 mieszkańców, a w roku 1781 liczba ta już się podwoiła i Jekaterynburg zamieszkiwało 8000 ludzi. Miasto, podobnie jak Petersburg, rozwijało się według z góry ustalonego planu, a nie chaotycznej rozbudowy. W 1725 założono w mieście mennicę, która wkrótce dostarczała już Imperium przeszło 80% miedzianych monet. W 1734 r. powołano nowoczesną policję miejską, trzecią po Petersburgu i Moskwie. Miasto zasłynęło także wkrótce jako centrum gliptyki. Kunsztownie ozdobione kamienie szlachetne i półszlachetne stały się nieodzownym elementem dekoracyjnym na dworze cesarskim i ozdobiły m.in. Pałac Zimowy, kompleks pałacowy w Carskim Siole czy pałac w Peterhofie.

Katarzyna Aleksandryjska, cs. Wielikomuczenica Jekatierina (ur. ok. 282, zm. ok. 300) – męczennica chrześcijańska, jedna z Czternastu Świętych Wspomożycieli, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.

W czasie powstania Pugaczowa w 1774 r. Jekaterynburg był oblegany, ale nie został zdobyty. Po stłumieniu powstania Katarzyna II przeprowadziła reformę administracyjną. Jekaterynburg znalazł się w jej wyniku w granicach guberni permskiej, której stolicą zostało miasto Perm. Ta sytuacja utrzymać się miała do roku 1918. W Jekaterynburgu zlokalizowano siedzibę ujezdu. Reforma administracyjna imperatora Pawła I z 1796 r. nie zmieniła wiele, ale Jekaterynburg miał się odtąd cieszyć bardzo dużą niezależnością od zarówno cywilnych, jak i wojskowych władz guberni permskiej. Na początku XIX wieku w rejonie miasta odkryto złoża złota. Rozwijał się też przemysł wydobywania i obróbki szafirów, szmaragdów, akwamarynów i diamentów. Kupcy z Jekaterynburga mieli wkrótce kontrolować większość rosyjskiego rynku metali i kamieni szlachetnych.

Cerkiew na Krwi, właściwie Cerkiew Na Krwi pod wezwaniem Wszystkich Świętych w Ziemi Rosyjskiej Jaśniejących (ros. Храм-на-Крови́ во и́мя Всех святы́х, в земле́ Росси́йской просия́вших) – zbudowana w Jekaterynburgu w latach 2000-2003 prawosławna cerkiew. Została wzniesiona na miejscu zamordowania przez bolszewików imperatora Mikołaja II i jego najbliższej rodziny.Omsk (ros. Омск) – miasto w Rosji, na Nizinie Zachodniosyberyjskiej, przy ujściu rzeki Om do Irtyszu. Stolica obwodu omskiego.

W 1861 r. imperator Aleksander II na fali odwilży posewastopolskiej przeprowadził w Imperium reformę znoszącą poddaństwo. Wywołało to kryzys w zakładach jekaterynburskich, które zostały pozbawione taniej siły roboczej. Kolejnym uderzeniem w rozwój Jekaterynburga było zniesienie jego specjalnej autonomii w ramach guberni, od tej pory władze w mieście stały się zależne od władz w Permie. Miasto liczyło wówczas około 25 000 mieszkańców. Znaczenie przemysłu wydobywczego i metalurgicznego zaczęło maleć. Na znaczeniu zaczęły natomiast zyskiwać inne branże: spożywcza czy transportowa. Zaczęło się natomiast rozwijać jako finansowe centrum Syberii. W 1848 r. otwarto pierwszy bank w mieście. W 1871 r. oddział Banku Wołżańskiego, a w 1872 r. Syberyjski Bank Handlowy, który miał się później stać jednym z największych w Rosji. Powstawały nowe instytucje, takie jak Towarzystwo Rolnicze, Towarzystwo Techniczne czy Uralskie Towarzystwo Medyczne. Na ten okres przypada także rozwój kolei żelaznej w Rosji. W 1876 r. pierwsza linia kolejowa połączyła Jekaterynburg ze stolicą guberni, Permem. W 1886 r. otwarto linię Jekaterynburg-Tiumeń, w 1897 r. Jekaterynburg-Czelabińsk, a miasto z uwagi na swoje położenie znalazło się na szlaku Kolei Transsyberyjskiej. Akcjonariuszem linii Jekaterynburg-Tiumeń oraz Syberyjskiego Banku Handlowego był Polak, Alfons Koziełł-Poklewski. W 1884 r. ufundował on w mieście kościół katolicki. Jekaterynburg zaczął rozwijać się także jako ważny ośrodek spożywczy, szczególnie jeśli chodzi o produkcję mąki. W 1887 r. zorganizowano w Jekaterynburgu Syberyjsko-Uralską Wystawę Naukowo-Przemysłową. W roku 1904 populacja miasta przekroczyła 55 000 mieszkańców. W mieście działało wtedy 49 zakładów produkcyjnych.

Moskiewski Uniwersytet Państwowy im. M.W. Łomonosowa, skrótowo Uniwersytet Moskiewski lub Uniwersytet (im.) Łomonosowa (w Moskwie); ros. Московский государственный университет имени М.В.Ломоносова, skrótowo МГУ имени М.В.Ломоносова lub МГУ – rosyjski uniwersytet publiczny w Moskwie, największy i najbardziej znany w kraju, otwarty 25 stycznia 1755. Został założony przez cesarzową Elżbietę Piotrowną, dzięki pomysłowi Michaiła Łomonosowa i aktywnym zabiegom Iwana Szuwałowa. GIRD (ros. ГИРД – Группа Изучения Реактивного Движения, Gruppa Izucheniya Reaktivhogo Dvizheniya, Grupa Badania Ruchu Odrzutowego) – radziecka grupa badawcza zajmująca się budową pierwszych radzieckich silników odrzutowych i rakietowych, a także rakiet (GIRD-X).

Jekaterynburg – okres rewolucyjno-wojenny[ | edytuj kod]

W czasie rewolucji 1905 roku jak w całej Rosji w Jekaterynburgu dochodziło do strajków i zamieszek. Sytuacja w mieście radykalizowała się, w zajściach brał udział m.in. Jakow Swierdłow, późniejszy patron miasta. Władze tłumiły manifestacje i nielegalne zgromadzenia. W 1911 r. i 1914 r. w mieście działał także Aleksander Kiereński. W okresie przed I wojną światową miasto w dalszym ciągu się rozwijało. Stało się także ważnym ośrodkiem dla staroobrzędowców. Jekaterynburg rywalizował na różnych płaszczyznach z Permem. Najbardziej znaną sprawą była kwestia utworzenia pierwszego na Uralu uniwersytetu. W 1911 r. Ministerstwo Edukacji Imperium zadecydowało o utworzeniu w Jekaterynburgu uniwersytetu. 3 czerwca 1914 r. decyzję tę zatwierdził imperator Mikołaj II. Wkrótce jednak wybuchła wojna i projekt powołania uczelni nie mógł zostać zrealizowany. W międzyczasie Perm dzięki hojnym datkom swoich najbogatszych mieszkańców otworzył w 1916 r. uniwersytet. W ten sposób wygrał wyścig o palmę pierwszeństwa.

Pałac Zimowy w Petersburgu (rus. Зимний дворец) – położony na brzegu Newy barokowy pałac budowany w latach 1754 - 1762 według projektu Bartolomeo Rastrellego dla Elżbiety (wzorowany był na francuskim Wersalu). Budowę ukończono po jej śmierci. Jako pierwsza zamieszkała w nim cesarzowa Katarzyna II.Niżny Nowogród (ros. Нижний Новгород, Niżnij Nowgorod, w latach 1932-1990 Gorki) – duże miasto w europejskiej części Rosji, przy ujściu Oki do Wołgi.
Dom Ipatiewa, w którym zamordowano cesarza Mikołaja II z rodziną

15 marca 1917 roku doszło do rewolucji lutowej, w jej wyniku powstał Rząd Tymczasowy, który został zaakceptowany przez władze Jekaterynburga. W nocy z 24 na 25 października (6/7 listopada) doszło w Piotrogrodzie do przewrotu i władzę przejęli bolszewicy. Już 26 października władzę w Jekaterynburgu przejęła lokalna rada bolszewicka. Nowy rząd przeniósł siedzibę guberni z Permu do Jekaterynburga, tworząc w ten sposób gubernię jekaterynburską. Do więzienia w mieście trafił w tym czasie Gieorgij Lwow, pierwszy premier postcarskiej Rosji po rewolucji lutowej; zwolniony na czas procesu z zakazem opuszczania miasta, zdołał jednak zbiec. Tyle szczęścia nie miał ostatni imperator Rosji. 30 kwietnia 1918 r. do Jekaterynburga została przewieziona rodzina carska. Uwięziono ich w domu Nikołaja Ipatiewa – tzw. domu specjalnego przeznaczenia, otoczonym wysokim drewnianym płotem. W nocy z 16 na 17 lipca z rozkazu Włodzimierza Lenina przeprowadzono egzekucję Mikołaja II, jego żony, Aleksandry Fiodorowny, następcy tronu cesarzewicza Aleksego oraz księżniczek Olgi, Tatiany, Marii i Anastazji. Dzień później w pobliskim Ałapajewsku bolszewicy zamordowali innych członków dynastii Romanowów.

Petersburg (forma zalecana), Sankt Petersburg (egzonim wariantowy) (ros. Санкт-Петербург, Sankt-Pietierburg, potocznie Петербург, Pietierburg; dawniej Piotrogród, ros. Петроград, Leningrad, ros. Ленинград) – miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską na terytorium zawierającym m.in. ponad 40 wysp. W latach 1712–1918 stolica Imperium Rosyjskiego. Powierzchnia 1439 km², liczba ludności 4 600 276.Nikołaj Iwanowicz Chabibulin, (ros. Николай Иванович Хабибулин; ur. 13 stycznia 1973 w Swierdłowsku, obecnie Jekaterynburg w Rosji) – rosyjski hokeista. Reprezentant WNP i Rosji, dwukrotny olimpijczyk.

Dziesięć dni później Korpus Czechosłowacki pod dowództwem pułkownika Siergieja Wojciechowskiego, przy wsparciu innych formacji, m.in. Korpusu Baszkirskiego, zdobył Jekaterynburg. Przez najbliższy rok miasto znajdowało się pod kontrolą Białych. W mieście zaczęła działać Francuska Misja Wojskowa. Biali otwarli tu także swoją agencję prasową. W mieście zaczęto formować oddziały wojskowe, m.in. 7 Uralską Dywizję Strzelców Górskich i 12 Uralską Dywizję Strzelecką. Wkrótce wznowiono prace rozwiązanej przez bolszewików rady miejskiej. 13 sierpnia 1918 r. w mieście zaczął funkcjonować Tymczasowy Obwodowy Rząd Uralu, który następnie podporządkował się Ogólnorosyjskiemu Rządowi Tymczasowemu, a następnie się rozwiązał. 18 listopada 1918 r. do władzy doszedł admirał Aleksandr Kołczak. Ciągle trwała wojna domowa. Z oddziałami bolszewickimi zacięte boje toczyła Armia Syberyjska. Jednak 14 lipca 1919 r. Armia Czerwona zdobyła miasto i odrzuciła Białych na wschód.

Gliptyka – sztuka rzeźbienia i rytowania reliefów w kamieniach szlachetnych i półszlachetnych oraz wykonywanie niewielkich rzeźb i bibelotów; obrobione tak kamienie noszą nazwę gemm.Diament – minerał z gromady pierwiastków rodzimych. Nazwa pochodzi od stgr. ἀδάμας adamas (dopełniacz ἀδάμαντος adamantos, łac. diamentum) = "niepokonany, niezniszczalny" i nawiązuje do wyjątkowej twardości tego minerału. Jest najtwardszą znaną substancją z występujących w przyrodzie.

Swierdłowsk – okres radziecki[ | edytuj kod]

Władze bolszewickie potwierdziły nowy status miasta jako stolicy guberni. 19 października 1920 r. z polecenia Włodzimierza Lenina utworzono w mieście Uralski Państwowy Uniwersytet. W 1923 r. przeprowadzono w Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republice Radzieckiej reformę administracyjną. Jekaterynburg stał się stolicą nowego obwodu uralskiego, który notabene był większy niż obecny Uralski Okręg Federalny, a więc jednostka stojąca jeszcze ponad dzisiejszymi rosyjskimi obwodami. W latach dwudziestych liczba mieszkańców miasta przekroczyła 100 000. Miasto straciło jednak pierwsze miejsce pod względem liczby ludności na Uralu na rzecz Orenburga. W roku 1924 nazwę miasta zmieniono na Swierdłowsk na cześć Jakowa Swierdłowa, zmarłego w 1919 r. przewodniczącego Centralnego Komitetu Wykonawczego Rosyjskiej SFRR. Swierdłowska nie ominęła masowa akcja walki z religią różnych wyznań. W 1925 r. w mieście wybudowano nowoczesny system kanalizacyjno-ściekowy. W Swierdłowsku zaczęły powstawać nowe budynki użyteczności publicznej, wznoszone w stylu socrealistycznym. Były to m.in. nowy budynek rady miejskiej (1930-1932), Teatr Dramatyczny (1930), Teatr Muzyczny (1933), Filharmonia (1936), Muzeum Geologiczne (1930), Galeria Sztuki. Powstały także nowe parki i ogrody, m.in. Centralny Park im. Władimira Majakowskiego (1933), arboretum (1934), ogród im. Fryderyka Engelsa (1926) oraz ogród im. Pawlika Morozowa (1931). Nowa Polityka Ekonomiczna przyniosła nawrót do prywatnej przedsiębiorczości, zwłaszcza jeśli chodzi o instytucje finansowe, tkactwo, obróbkę metali oraz przetwórstwo żywności. 7 listopada 1929 r. rozpoczęto eksploatacje pierwszej miejskiej linii tramwajowej. W 1932 r. decyzją władz w Moskwie w Swierdłowsku ustanowiono Uralski Oddział Akademii Nauk ZSRR. W latach trzydziestych Józef Stalin rozpoczął gwałtowną industrializację kraju. Polityka ta uczyniła ze Swierdłowska centrum przemysłu ciężkiego i metalurgicznego. Symbolem tej epoki jest jedna z największych fabryk radzieckich Uralmasz. Zakładano także zakłady chemiczne, elektrownie, zakłady produkujące turbiny i silniki. Liczba mieszkańców wzrosła w tym czasie z 136 500 (1926) do 423 000 (1939). Dynamika wzrostu ludności była najwyższa w całym Związku Radzieckim. Pod koniec lat trzydziestych w Swierdłowsku działało 140 zakładów przemysłowych, 25 instytutów badawczych i 12 uczelni.

Pucz moskiewski, Pucz sierpniowy lub Pucz Janajewa to nieudana próba przejęcia władzy w ZSRR przez "twardogłowych" liderów KPZR w sierpniu 1991.Bolszewicy (ros. большевики) – określenie grupy członków Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji, która na II Zjeździe tej partii w 1903 roku, uznała się za większościową frakcję w partii, a swoich przeciwników określiła mienszewikami.

W czasie II wojny światowej wiele instytutów technologicznych (np. Instytut Naukowo-Badawczy Napędu Odrzutowego), uczelni (niektóre wydziały Uniwersytetu Moskiewskiego, Kijowskiego Konserwatorium), a nawet całych fabryk zostało przeniesionych do Swierdłowska. W lipcu 1941 r. do miasta ewakuowano także z Leningradu część kolekcji Państwowego Muzeum Ermitażu. Pozostała tu ona do października 1945 roku. Wkład Swierdłowska w wielką wojnę ojczyźnianą był następujący: ponad 100 000 mieszkańców walczyło na wszystkich frontach wojny, 62 otrzymało tytuły Bohatera Związku Radzieckiego (m.in. Nikołaj Kuzniecow), 41 772 mieszkańców nie powróciło z wojny (z czego 21 397 zginęło w walce, 4778 w wyniku odniesionych ran, 15 491 zaginęło, a 106 w niemieckich obozach koncentracyjnych). W mieście wśród obywateli odbywały się regularne zbiórki gotówki i kosztowności na specjalny fundusz wojenny. Zebrane fundusze przekroczyły kwotę 55 milionów rubli. W szpitalach wojskowych przez cały czas trwania wojny mieszkańcy oddali około 70 ton krwi na rzecz żołnierzy. W okolicy miasta znajdowały się obozy jenieckie nr 231 i nr 523 w obwodzie Swierdłowskim dla obywateli Polski, którzy zostali aresztowani w latach 1944–1945 i byli przetrzymywani bez wyroku w obozach NKWD–MWD ZSRR jako internowani.

Cerkiew Podwyższenia Krzyża Pańskiego w Jekaterynburgu (ros. Крестовоздвиженская церковь, Церковь Воздвижения Честного Креста Господня) – prawosławna cerkiew znajdująca się w Jekaterynburgu, w obwodzie swierdłowskim. Wzniesiona w latach 1878–1880. Główna świątynia męskiego monasteru Podwyższenia Krzyża Pańskiego w Jekaterynburgu.Praga (czes. i słow. Praha, niem. Prag) – stolica i największe miasto Czech, położone w środkowej części kraju, nad Wełtawą. Jest miastem wydzielonym na prawach kraju, będąc jednocześnie stolicą kraju środkowoczeskiego.

Po wojnie liczba mieszkańców w dalszym ciągu systematycznie rosła, by w 1959 r. osiągnąć 779 000. W dalszym ciągu trwały procesy rozbudowy dotychczasowych i budowy nowych fabryk i zakładów w mieście. Same produkty wytwarzane w Swierdłowsku były eksportowane do 56 krajów. Z uwagi na swoje znaczenie dla przemysłu zbrojeniowego Swierdłowsk był miastem zamkniętym dla cudzoziemców. Przebudowano centrum miasta, rozbudowując i powiększając główny plac miasta oraz dochodzące do niego ulice im. Lenina i im. Swierdłowa. Zainwestowano także w infrastrukturę sportową budując Pałac Kultury (1957) i Stadion Centralny (1957).

Staroobrzędowcy, starowierzy, starowiercy (ros. старообрядчество) – wyznanie powstałe wskutek rozłamu (cs. raskoł) w Rosyjskim Kościele Prawosławnym. Staroobrzędowcy nie uznali reformy liturgicznej patriarchy Nikona z lat 1652–1656, upodabniającej obrzędy Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego do greckich. W ich ocenie wszelkie zmiany typowo ruskich tradycji liturgicznych były herezją i wyrzeczeniem się jedynej prawdziwej wiary. Przywódcami staroobrzędowców byli protopop Awwakum Pietrow, diakon Fiodor i mnisi Monasteru Sołowieckiego.Katastrofa w Swierdłowsku (dzis. Jekaterynburg) – wypadek na przełomie marca i kwietnia 1979 w zakładzie opracowującym, produkującym i magazynującym broń biologiczną pod oficjalną nazwą Instytutu Problemów Techniki Wojskowej w Swierdłowsku.
Zabudowa miasta z czasów sowieckich

W latach sześćdziesiątych miasto przeżywało gwałtowną rozbudowę. Zgodnie z decyzją Nikity Chruszczowa w Swierdłowsku zbudowano wiele dzielnic składających się z typowych radzieckich bloków mieszkalnych. Są to między innymi dzisiejsze dzielnice Kirowska czy Czkałowska. Utworzono nowe szkoły wyższe: Instytut Inżynierów Kolejnictwa (1956), Instytut Ekonomii Narodowej (1967), Instytut Architektury (1972). W 1967 r. otwarto w Swierdłowsku pierwsze w Związku Radzieckim sztuczne lodowisko. 23 stycznia 1967 r. liczba mieszkańców przekroczyła jeden milion. W 1973 r. Swierdłowsku nadano Order Lenina. Na przełomie marca i kwietnia 1979 roku doszło do tragicznego wypadku w fabryce opracowującej, produkującej i magazynującej broń biologiczną. Władze radzieckie próbowały zatuszować katastrofę. Liczbę ofiar śmiertelnych skażenia wąglikiem szacuje się na około 100 osób. Mimo ograniczeń wjazdowych dla cudzoziemców Swierdłowsk zyskał pewne znaczenie jako miejsce spotkań dyplomatycznych. W 1963 r. Nikita Chruszczow spotkał się tutaj z Fidelem Castro. W kolejnych latach w mieście pojawiła się także m.in. delegacja indyjska z Jawaharlalem Nehru i Indirą Gandhi, fińska z Urho Kekkonenem, północnokoreańska z Kim Ir Senem, irańska z Mohammadem Pahlawim, czechosłowacka z Ludvíkiem Svobodą, etiopska z Haile Selassie I, czy wreszcie chińska z Mao Zedongiem i amerykańska z Richardem Nixonem.

Mikołaj II Aleksandrowicz Romanow, ros. Николай II, Николай Александрович Романов (ur. 6 maja/18 maja 1868 w Sankt Petersburgu, zm. w nocy z 16 na 17 lipca 1918 w Jekaterynburgu) – ostatni cesarz Rosji, panujący w latach 1894-1917. Koronowany w Moskwie 14 maja/26 maja 1896; syn Aleksandra III z dynastii Romanowów i jego żony carycy Marii Fiodorowny. Święty prawosławny.Metro w Jekaterynburgu składa się z jednej linii o orientacji północ- południe otwartej w 1991 roku. Metro jest zsynchronizowane z działającą tu siecią tramwajową umożliwiającą dostęp do zachodnich dzielnic Jekaterynburga.

W latach osiemdziesiątych miasto wraz z całym krajem przeżywało zastój ekonomiczny. W czasie puczu moskiewskiego w sierpniu 1991 roku Borys Jelcyn wybrał Swierdłowsk na ewentualną zastępczą stolicę Rosji, w razie gdyby władzę w Moskwie przejęli jego przeciwnicy. Do miasta został wysłany Oleg Łobow, ówczesny tymczasowy premier Rosji, który w sytuacji powodzenia puczu miał reprezentować legalny rząd. 4 września 1991 r. decyzją rady miasto ze Swierdłowska na powrót stało się Jekaterynburgiem. 25 grudnia 1991 r. do dymisji podał się prezydent ZSRRMichaił Gorbaczow, następnego dnia (26 grudnia) r. Rada Najwyższa ZSRR uznała ten fakt i sama także się rozwiązała. Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich formalnie przestał istnieć 31 grudnia 1991 roku.

Ermitaż, Państwowe Muzeum Ermitażu (Эрмитаж, z fr. ermitage – "pustelnia") – rosyjskie muzeum państwowe w Sankt Petersburgu. Mieści się w pięciu pałacach nad brzegiem Newy. Nazwa muzeum pochodzi od jednego z pałaców zimowych Piotra I.Kościół św. Anny w Jekaterynburgu (ros. Храм Святой Анны) – rzymskokatolicki kościół, znajdujący się w rosyjskim mieście Jekaterynburg, w obwodzie swierdłowskim.

Jekaterynburg – współczesność[ | edytuj kod]

Cerkiew na Krwi

Jeszcze w grudniu 1991 r. sowiecka rada miejska przekształciła się w nowy organ administracyjny. Został on rozwiązany w październiku 1993 r. przez prezydenta Borysa Jelcyna wraz ze wszystkimi samorządami w kraju. W 1994 r. odbyły się wybory do nowej rady miejskiej, która w 1995 r. została przemianowana na Dumę Miejską Jekaterynburga. Transformacja gospodarczo-ustrojowa spowodowała zahamowanie rozwoju regionu, upadek wielkich zakładów, wzrost bezrobocia i zubożenie ludności. Był to także okres niepokojów społecznych i wzrostu przestępczości, co zaowocowało przezwaniem Jekaterynburga „kryminalną stolicą Rosji”. Doszło nawet do tego, że wrzucono granat do jednego z budynków administracji miejskiej. Mimo to 26 kwietnia 1991 r. udało się oddać do użytku pierwszą linię jekaterynburskiego metra.

Polityka” – polski liberalno-lewicowy, opiniotwórczy tygodnik społeczno-polityczny, wydawany od 1957 w Warszawie. "Polityka" utrzymuje się na czołowych miejscach pod względem wielkości sprzedaży wśród polskich tygodników opinii, w tym często na pierwszym miejscu (ogólna sprzedaż na poziomie ok. 130 tys. egzemplarzy – stan na lipiec 2012).Uralski Uniwersytet Federalny, właściwie Uralski Uniwersytet Federalny im. pierwszego prezydenta Rosji Borysa Jelcyna (ros. Уральский федеральный университет имени первого Президента России Б. Н. Ельцина) – jeden z największych uniwersytetów w Federacji Rosyjskiej, utworzony w 2009 roku w Jekaterynburgu. Powstał z połączenia dwóch jekaterynburskich uczelni: Uralskiego Państwowego Technicznego Uniwersytetu im. Borysa Jelcyna i Uralskiego Państwowego Uniwersytetu im. Maksyma Gorkiego.

Pod koniec lat dziewięćdziesiątych sytuacja ekonomiczna miasta zaczęła się poprawiać. Miasto rozpoczęło inwestycje w transport i infrastrukturę. Zaczęły powstawać hotele i centra handlowe. Wzniesiono nowoczesny kompleks biznesowy Antey. Rozpoczęły się remonty i renowacje budynków użyteczności publicznej oraz obiektów sportowych. Dobra kondycja uralskich przedsiębiorstw sprawia, że w mieście prowadzone są inwestycje na wielką skalę. Przyznanie Rosji prawa do organizacji Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej 2018, podczas których Jekaterynburg ma spore szanse zostać jednym z miast-gospodarczy, powinno utrzymać korzystną koniunkturę.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.Alfons Koziełł-Poklewski (ros. Альфонс Фомич Поклевский-Козелл) (ur. w 1809 w guberni witebskiej, zm. 28 sierpnia 1890) – polski przemysłowiec, działacz społeczny, rzeczywisty radca stanu, jeden z najbogatszych przedsiębiorców na Syberii w XIX wieku.

Miasto w dalszym ciągu utrzymuje pewne znaczenie dyplomatyczne. W 2003 r. odbyło się tutaj oficjalne spotkanie prezydenta Władimira Putina z kanclerzem Gerhardem Schröderem. W 2009 odbyły się tutaj natomiast szczyty Szanghajskiej Organizacji Współpracy i BRICS. W lipcu 2010 r. w Jekaterynburgu doszło do niemiecko-rosyjskich konsultacji z udziałem prezydenta Dmitrija Miedwiediewa i kanclerz Angeli Merkel. Porównując obecny Jekaterynburg z sowieckim Swierdłowskiem, zauważalny jest znaczący spadek znaczenia na gospodarczej mapie Rosji. W latach dziewięćdziesiątych zamknięto wiele fabryk i przedsiębiorstw. Obecnie, biorąc pod uwagę produkcję przemysłową, Jekaterynburg zajmuje ostatnie miejsce wśród miast Rosji o liczbie ludności sięgającej lub przekraczającej jeden milion, za Moskwą, Petersburgiem, Permem, Czelabińskiem, Ufą, Niżnym Nowogrodem i Omskiem.

Stadion Centralny – wielofunkcyjny stadion klubu Urał Jekaterynburg położony w mieście Jekaterynburg w Rosji. Stadion ten ma cztery trybuny, w tym jedną zadaszoną, które są zdolne pomieścić około 27 tys. osób.Rewolucja październikowa w Rosji (według terminologii sowieckiej Wielka Socjalistyczna Rewolucja Październikowa) – określenie, stosowane na:


Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7]




Warto wiedzieć że... beta

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.
Wielki Złatoust, Cerkiew Maksimilianowska — cerkiew prawosławna w Jekaterynburgu, wzniesiona w 1847 jako dzwonnica cerkwi św. Ducha. W czasach stalinowskich zniszczona, odbudowana w latach 2006-2008.
Włodzimierz Lenin (ros. Владимир Ленин), właśc. Władimir Iljicz Uljanow (ros. Владимир Ильич Ульянов), (ur. 10 kwietnia/22 kwietnia 1870 w Symbirsku, zm. 21 stycznia 1924 w Gorkach pod Moskwą) – rosyjski polityk, organizator i przywódca rewolucji październikowej, a następnie pierwszy przywódca Rosji Radzieckiej. Współzałożyciel i lider partii bolszewickiej. Teoretyk ideologii komunizmu.
Kryzys finansowy (2007–2009) – ogólnoświatowy kryzys gospodarczy na rynkach finansowych i bankowych, którego szczyt przypadł na lata 2008-2009, zapoczątkowany zapaścią na rynku pożyczek hipotecznych wysokiego ryzyka w Stanach Zjednoczonych.
Pomnik Klawiatury (ros. Памятник клавиатуре) – znajdujący się w Jekaterynburgu, w obwodzie swierdłowskim pomnik związany ze sztuką ziemi przedstawiający klawiaturę QWERTY.
Sobór św. Jana Chrzciciela w Jekaterynburgu (ros. Иоанно-Предтеченский собор) – jeden z prawosławnych soborów w Jekaterynburgu. Wzniesiony w latach 1846–1860. Konkatedra eparchii jekaterynburskiej. W czasach sowieckich jedyna czynna prawosławna świątynia w mieście.
Cerkiew św. Serafina z Sarowa w Jekaterynburgu (ros. Храм во имя преподобного Серафима Саровского) – prawosławna cerkiew znajdująca się w Jekaterynburgu, w obwodzie swierdłowskim. Jej budowa rozpoczęła się w 2001 roku, a konsekracja nastąpiła w 2012 roku.

Reklama