• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jean-Philippe Rameau



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Alexandre-Jean-Joseph Le Riche de La Popeliniere (ur. 26 czerwca 1692 w Chinon, zm. 5 listopada 1762 w Passy), był finansistą, dzierżawcą generalnym i jednym z najbogatszych Francuzów swych czasów. Był także opiekunem i mecenasem artystów i filozofów. Sam interesował sie literaturą i pisał dramaty, które wystawiał w swej paryskiej rezydencji. Do jego sztuk należą: Daïra i Les Tableaux des moeurs de ce temps.Lazare Rameau (1757-1794) – kompozytor francuski, jego ojcem był Claude Rameau (1690-1761) (młodszy brat wielkiego Jean-Phillippe’a Rameau). Przyrodnim starszym bratem Lazare’a był Jean-François Rameau (1716-1777) (bohater powiastki Diderota Kuzynek mistrza Rameau).
    Życiorys[edytuj kod]

    Był synem organisty, studiował we Włoszech. Działał jako organista i kapelmistrz w Awinionie, Clermont-Ferrand oraz Paryżu, gdzie w 1722 roku osiadł na stałe. Twórczość Rameau obejmuje 3 zbiory miniatur klawesynowych (Pièces de clavecin – 1706-1728), utwory kameralne (5 koncertów na klawesyn ze skrzypcami lub fletem i altówką – 1741 rok), opery i inne dzieła sceniczne (tragedie liryczne, opery, balety, komedie-balety). W Paryżu patronował mu bogacz i pisarz Alexandre-Jean-Joseph Le Riche de La Popeliniere (1692-1762).

    Mała suita (fr. Petite suite) to tytuł utworu fortepianowego na cztery ręce Claude’a Debussy’ego z 1889 roku. Na całość dzieła składają się cztery miniatury utrzymane w tanecznym charakterze.Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

    Pierwszą operę napisał dopiero w wieku 49 lat, była to tragedia liryczna Samson napisana we współpracy z Wolterem, jednak nigdy jej nie wystawiono ze względu na niechęć środowisk religijnych do osoby Woltera. Rok później wystawiono tragedię Hippolyte et Aricie (1733), która poniosła klęskę. Drugi wystawiony utwór sceniczny Rameau, opera-balet Les Indes Galantes, odniósł już sukces. Mimo że Rameau był kontynuatorem stylu F. Couperina i J.B. Lully’ego, jego utwory były często uznawane za zbyt nowoczesne, trudne i hałaśliwe. Dlatego w początkowym okresie twórczości scenicznej stał się on obiektem walki zwolenników nowego stylu (ramistów) z tradycjonalistami (lullystami).

    Z rodu Boreasza (fr.: Les Boréades) – Ostatnie dzieło Jeana-Philippe’a Rameau, francuskiego kompozytora epoki późnego Baroku, pięcioaktowa tragedia liryczna (tragédie lyrique) z 1763 roku (kompozytor zmarł w 1764 r.). Dzieło nie zostało wystawione za życia jego twórcy (prapremiera miała miejsce w 21 lipca 1982 roku w Taetrze Arcybiskupim w Aix-en-Provence).Aix-en-Provence (prowan. Ais de Provença) to miejscowość i gmina we Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Delta Rodanu. Miasto jest ulokowane w dolinie rzeki Arc, o milę od prawego brzegu rzeki.

    Wznowienie jednoczęściowej opery (tzw. Acte de Ballet) Pygmalion w 1751 roku przyniosło kompozytorowi laur zwycięstwa. Niestety już w następnym roku, po przedstawieniu intermezza La serva padrona Pergolesiego wybuchł nowy spór, którego stronami byli zwolennicy lekkiego stylu włoskiego i tradycyjnego stylu francuskiego. W sporze między zwolennikami włoskiej opera buffa (buffoniści) i francuskiej tragédie lyrique (antybuffoniści) opowiedział się za tradycją francuską (Erreurs sur la musique dans l’Encyclopédie z 1755 roku). W sporze tym tradycjonaliści przegrali i utwory sceniczne Rameau powoli popadły w zapomnienie.

    Giovanni Battista Pergolesi (ur. 4 stycznia 1710 r. w Jesi koło Ankony, zm. 16 marca 1736 w Pozzuoli koło Neapolu) – włoski kompozytor, skrzypek i organista epoki baroku.Hippolyte et Aricie – typowa dla francuskiej tradycji operowej i dla twórczości Jeana-Philippe’a Rameau opera skomponowana dla opery w Paryżu na sezon 1733 roku. Był to tak zwana tragedia liryczna - tragédie lyrique) - 5 aktów z prologiem . Druga wersja powstała w 1742 roku.

    Renesans twórczości Rameau nastąpił w drugiej połowie XX wieku. Początkowo do repertuaru filharmonicznego powróciły utwory klawesynowe. Wraz ze wzrostem zainteresowania muzyką dawną i grą na oryginalnych instrumentach zaczęto wystawiać opery. W 1956 roku na festiwalu w Aix-en-Provence wystawiono Ballet Bouffon Platée. Pod koniec lat 60. nagrano na płyty Hippolyte et Aricie, gdzie Fedrę kreowała Janet Baker. W latach 70. utwory Rameau nagrywali: Nicolaus Harnoncourt (Castor et Pollux) i Jean-Claude Malgoire (Hippolyte et Aricie). Kolejne dziesięciolecia przyniosły nowe realizacje fonograficzne, których dyrygentami byli: Nicholas McGegan, Sigiswald Kujken, John Eliot Gardiner, William Christie, Marc Minkowski. Obecnie utwory sceniczne kompozytora są stałym elementem repertuaru oper zachodnioeuropejskich, regularnie powstają też nowe nagrania. W Polsce wystawiono dotąd tylko dwa z dzieł Rameau: Pigmaliona (Warszawa 2015, dyr. Benjamin Bayl, reż. Natalia Kozłowska) i trzykrotnie operę-balet Les Indes Galantes - w Poznaniu w 2004 r. (dyr. Frans Brüggen, reż. Jeroen Lopes Cardozo), we Wrocławiu w 2014 r. (dyr. Tadeusz Zathey, reż. Cezary Tomaszewski i Elżbieta Lejman-Krzysztyniak) oraz w Bydgoszczy w 2016 r. (dyr. Stefan Plewniak, reż. Natalia Kozłowska). Ponadto kilka innych (np. Z rodu Boreasza) doczekało się prezentacji w wersjach koncertowych.

    Barok (z por. barocco – "perła o nieregularnym kształcie" lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku. Uznany za oficjalny styl Kościoła katolickiego czasów potrydenckich, stąd pojawiające się jeszcze w połowie XX wieku zamienne określenia: "sztuka jezuicka" czy "sztuka kontrreformacyjna". W odróżnieniu od humanizmu antropocentrycznego doby renesansu, barok reprezentował humanizm teocentryczny. W znaczeniu węższym, barok to jeden z nurtów literackich XVII wieku, koegzystujący z klasycyzmem i manieryzmem; od niego XX-wieczni literaturoznawcy wyprowadzili jednak nazwę dla całej epoki.Kastor i Polluks (Castor et Pollux) – tragedia liryczna (tragédies lyriques) składająca się z 5 aktów z prologiem. Pierwsza wersja pochodzi z 1737 roku, druga wersja z 1754 r. Skomponowana przez Jean-Philippe Rameau. Akcja nawiązuje do dwóch nierozłącznych braci znanych z mitów greckich Kastora i Polluksa.

    W historii muzyki fundamentalne znaczenie mają prace teoretyczne Rameau, w których stworzył podstawy harmoniki funkcyjnej i systemu dur-moll.

    Jego najwybitniejszym dziełem jako teoretyka muzyki było „Traite de l’harmonie reduite a ses principies naturels divise en IV livres” (Traktat o harmonii sprowadzonej do jej naturalnych zasad z podziałem na 4 księgi).

    Kompozycje[edytuj kod]

    Typ utworu podawany jest w nawiasie według oryginalnej francuskiej klasyfikacji; tragedię liryczną najczęściej nazywa się operą, opéra-ballet tłumaczy się jako opera-balet (nie opero-balet), a pozostałe według uznania:

    Sir John Eliot Gardiner (ur. 20 kwietnia 1943 w Fontmell Magna) – angielski dyrygent, założyciel chóru Monteverdi Choir (1966) i zespołu Monteverdi Orchestra (1968), który następnie przekształcił się w English Baroque Soloists (1978), oraz zespołu Orchestre Révolutionnaire et Romantique (1990).Les Indes galantes – typowa dla francuskiej tradycji operowej i dla twórczości Jeana-Philippe’a Rameau opera – balet (opéra-ballet) skomponowana dla opery w Paryżu na sezon 1735 roku. Składa się z 4 entrées z prologiem (pierwsza wersja posiadała tylko 2 entrées, druga skomponowana pod koniec 1735 roku z 3, a trzecia i ostateczna wersja z 1736 roku z 4 entrées). Tematem opery-baletu jest miłość, która przegnana z Europy wędruje po innych kontynentach, ścigana przez boga wojny Marsa. Odwiedza między innymi Indie i Amerykę Południową (tj. Indie Zachodnie), stąd tytuł utworu. Ostatecznie Mars zostaje pokonany, a miłość i pokój znów goszczą w Europie.
  • Samson (tragedia liryczna – tragédie lyrique) – 5 aktów z prologiem, zaginiona, według niektórych źródeł 1732, według innych ok. 1735, libretto wyd. 1745
  • Hippolyte et Aricie (tragedia liryczna – tragédie lyrique) – 5 aktów z prologiem, pierwsza wersja 1733, druga wersja 1742
  • Les Indes galantes (opéra-ballet) – 4 entrées z prologiem, pierwsza wersja 1735 (tylko 2 entrées), druga wersja 1735 (dodane 3. entrée), trzecia wersja 1736 (dodane 4. entrée)
  • Kastor i Polluks (tragedia liryczna – tragédie lyrique) – 5 aktów z prologiem, pierwsza wersja 1737, druga wersja 1754
  • Les Fêtes d’Hébé, ou Les Talents Lyriques (opéra-ballet) – entrées z prologiem 1739, druga wersja 1747, trzecia wersja 1756, czwarta wersja 1764 (bez prologu)
  • Dardanus (tragedia liryczna – tragédie lyrique) – 5 aktów z prologiem, pierwsza wersja 1739, druga wersja 1744, trzecia wersja 1760 (bez prologu)
  • La princesse de Navarre (comédie-ballet) – 3 akty, pierwsza wersja 1745, druga wersja 1763 (dodany prolog)
  • Platée (ballet bouffon) – 3 akty z prologiem, pierwsza wersja 1745, druga wersja 1749
  • Les Fêtes de Polymnie (opéra-ballet) – 3 entrées z prologiem, pierwsza wersja 1745, druga wersja 1753
  • Les Temple de la Gloire (opéra-ballet) – 5 aktów z prologiem, pierwsza wersja 1745, druga wersja 1746
  • Les Fêtes de Ramire (acte de ballet) – jednoaktówka, 1745
  • Les Fêtes de l’Hymen et de l’Amour (opéra-ballet) – 3 entrées z prologiem, pierwsza wersja 1747 (w 1748 wystawiony pt. Les Dieux de l’Egypte), druga wersja 1754
  • Zaïs (pastorales héroïques) – 3 akty z prologiem, pierwsza wersja 1748, druga wersja 1761 (bez prologu)
  • Pigmalion (acte de ballet) – jednoaktówka, 1748
  • Les Surprises de l’Amour (opéra-ballet) – 3 entrées z prologiem, pierwsza wersja 1748, druga wersja 1757
  • Naīs (pastorale héroïque) – 3-aktowe pastorale z prologiem, pierwsza wersja 1749, druga wersja 1764
  • Zoroastre (tragedia liryczna – tragédie lyrique) – 5 aktów, pierwsza wersja 1749,druga wersja 1756
  • Linus (tragedia liryczna – tragédie lyrique) – 5 aktów, zaginiona, prawdopodobnie około 1752
  • La Guirlamde, ou Les Fleurs Enchantées (acte de ballet) – jednoaktówka, 1751
  • Acante et Céphos, ou La Sympathie (pastorale héroïque) – 3 akty, 1751
  • Daphnis et Eglé (pastorale héroïque) – jednoaktówka, 1753
  • Lysis et Délie (pastorale) – jednoaktówka, zaginiona, prawdopodobnie około 1753
  • Les Sibarites (acte de ballet) – jednoaktówka, pierwsza wersja 1753, druga wersja 1757
  • Zéphyre (acte de ballet) – jednoaktówka, prawdopodobnie 1753
  • La Naissance d’Osiris, ou La Fêtes Pamilie (acte de ballet) – jednoaktówka, 1754
  • Anacréon (pierwszy acte de ballet) – jednoaktówka, 1754
  • Anacréon (drugi acte de ballet) – jednoaktówka, 1757 (wystawiono jako 3. entrée drugiej wersji Les Surprises de l’Amour)
  • Nélée et Myrthis (acte de ballet) – jednoaktówka, data nieznana, prawdopodobnie utwór późniejszy
  • Les Palladins (komedia liryczna – comédie lyrique) – 3 akty, 1760
  • Les Boréades (tragedia liryczna – tragédie lyrique) – 5 aktów, 1763 (prapremiera miała miejsce dopiero w 1982 roku)
  • Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych (ang.: Library of Congress) – największa biblioteka świata. Gromadzi ponad 142 mln różnego rodzaju dokumentów, ponad 29 mln książek, 58 mln rękopisów, 4,8 mln map i atlasów, 12 mln fotografii, 6 mln mikrofilmów, 3,5 mln dokumentów muzycznych, 500.000 filmów; wszystko w ponad 460 językach. 7% zbiorów to dokumenty w językach słowiańskich, w tym największy w USA zbiór polskich książek. Całość zajmuje 856 km półek. Biblioteka dysponuje (w 3 budynkach) 22 czytelniami ogólnymi, 3 wydzielonymi czytelniami dla kongresmenów oraz biblioteką sztuki (John F. Kennedy Center). Zatrudnia 5 tysięcy pracowników. Wyposażona jest w system komputerowy o pojemności 13 mln rekordów oraz w 3000 terminali. Pełni funkcję biblioteki narodowej.Awinion (fr. Avignon, prowans. Avinhon) — miasto na południu Francji (w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Vaucluse), u podnóża wapiennego wzgórza, na lewym brzegu Rodanu, przy ujściu do niego rzeki Durance. Nad miastem góruje zamek papieży (Palais des Papes).


    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Voltaire (Wolter), właśc. François-Marie Arouet (Voltaire jest pseudonimem artystycznym; ur. 21 listopada 1694 w Paryżu, zm. 30 maja 1778 w Paryżu) – francuski pisarz epoki oświecenia, filozof, dramaturg i historyk. Tworzył satyry, powieści, dramaty oraz „Listy”.
    Paryż (fr. Paris) – stolica i największa aglomeracja Francji, położona w centrum Basenu Paryskiego, nad Sekwaną (La Seine). Miasto stanowi centrum polityczne, ekonomiczne i kulturalne kraju. Znajdują się tu liczne zabytki i atrakcje turystyczne, co powoduje, że Paryż jest co roku odwiedzany przez ok. 30 milionów turystów.
    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
    Opera (wł. "dzieło") – sceniczne dzieło muzyczne wokalno-instrumentalne, w którym muzyka współdziała z akcją dramatyczną (libretto). Istotą tego gatunku muzycznego jest synteza sztuk, czyli połączenie słowa, muzyki, plastyki, ruchu, gestu oraz gry aktorskiej. Podobnie jak i balet, wywodzi się z włoskich, renesansowych maskarad karnawałowych, które przerodziły się w widowiska dramatyczne. Opera składa się z aktów, które podzielone są na sceny.
    Nikolaus Harnoncourt, właśc. Johann Nicolaus hrabia de la Fontaine und d’Harnoncourt-Unverzagt (ur. 6 grudnia 1929 w Berlinie, zm. 5 marca 2016 w St. Georgen im Attergau) – austriacki dyrygent specjalizujący się w wykonawstwie muzyki dawnej, przedstawiciel autentyzmu, wiolonczelista, autor książek o muzyce.
    Muzyka (gr. mousike, cz. hudba, staropol. gędźba) – sztuka organizacji struktur dźwiękowych w czasie. Jedna z dziedzin sztuk pięknych, która wpływa na psychikę człowieka przez dźwięki.
    Denis Diderot (ur. 5 października 1713 w Langres we Francji, zm. 31 lipca 1784 w Paryżu) – francuski pisarz, krytyk literatury i sztuki, filozof i encyklopedysta okresu Oświecenia.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.046 sek.