• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jaworowy Szczyt

    Przeczytaj także...
    Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.Dolina Staroleśna (słow. Veľká Studená dolina, niem. Großes Kohlbachtal, węg. Nagy-Tarpataki-völgy) – jedna z największych dolin tatrzańskich położonych na terenie Słowacji w Tatrach Wysokich. Otwarta w kierunku południowo-wschodnim łączy się z Doliną Małej Zimnej Wody (Malá Studená dolina), tworząc Dolinę Zimnej Wody. System Doliny Zimnej Wody i jej dwóch gałęzi tworzy dolinę walną.
    Siwa Grań – grań tatrzańska odchodząca na południowy wschód od głównego wierzchołka Jaworowego Szczytu w grani głównej słowackich Tatr Wysokich. Siwa Grań opada w kierunku Doliny Staroleśnej i rozdziela jej dwie części – Siwą Kotlinę i Zbójnickie Korycisko. Od środkowych i górnych partii grani w kierunku południowo-zachodnim opada duży, piarżysty taras zwany Jaworową Galerią, poniżej którego znajduje się grań Jaworowych Baszt. Na żaden z obiektów w Siwej Grani nie prowadzą żadne znakowane szlaki turystyczne, obiekty się w niej znajdujące są dostępne jedynie dla taterników.

    Jaworowy Szczyt (słow. Javorový štít, niem. Krotenseespitze, węg. Varangyos-tavi-csúcs) – słowacki szczyt o wysokości 2418 m n.p.m. (według wcześniejszych pomiarów 2417 m) w głównej grani Tatr, położony pomiędzy Małym Jaworowym Szczytem (Malý Javorový štít) a Ostrym Szczytem (Ostrý štít).

    Zbigniew Korosadowicz (ur. 12 grudnia 1907 w Krakowie, zm. 2 czerwca 1983 w Zakopanem) – geograf, taternik, naczelnik TOPR.Jaworowa Szczerbina (słow. Javorová štrbina) – płytka przełęcz znajdująca się w grani głównej słowackich Tatr Wysokich. Oddziela ona Pośredni Jaworowy Szczyt od głównego wierzchołka Jaworowego Szczytu. Na siodło tej przełęczy nie prowadzą żadne znakowane szlaki turystyczne, jest ona dostępna jedynie dla taterników.

    Topografia[ | edytuj kod]

    Od Małego Jaworowego Szczytu wierzchołek jest oddzielony przełęczą Rozdziele (Javorová škára), głęboko wciętą w niemal poziomą grań szczytową. Bliżej Rozdziela znajduje się niższy zachodni wierzchołek, Pośredni Jaworowy Szczyt (Prostredný Javorový štít). Na wschód od niego, za płytką Jaworową Szczerbiną (Javorová štrbina), położony jest główny wierzchołek. Od Małego Ostrego Szczytu w masywie Ostrego Szczytu jest on oddzielony Jaworową Przełęczą (Javorové sedlo).

    Dolina Zadnia Jaworowa (słow. Zadná Javorová dolina) – najwyżej położone, skręcające w kierunku wschodnim, górne, ułożone tarasowo piętro Doliny Jaworowej (Javorová dolina).Gyula Andor Hefty (wym. [ɟulɒ ɒndor hɛfc]), także Julius Andreas Hefty (ur. 14 lutego 1888 r. w Bratysławie, zm. 3 grudnia 1957 r. w Budapeszcie) – węgierski taternik, narciarz, działacz turystyczny i profesor szkoły handlowej w Kieżmarku.
    Jaworowy Szczyt widziany od wschodu
    Jaworowy Szczyt i Jaworowy Mur

    Zbocza opadają w kierunku dolin: Zadniej Jaworowej (Zadná Javorová dolina) i Staroleśnej (Veľká Studená dolina). Północne ściany schodzące do Doliny Jaworowej tworzą wysokie (ok. 400 m) urwiska, którymi poprowadzono znane drogi taternickie. Razem ze ścianami Małego Jaworowego Szczytu i Jaworowych Turni tworzą one Jaworowy Mur – jeden z najpotężniejszych murów skalnych w Tatrach. W kierunku Doliny Staroleśnej, na południowy wschód od wierzchołka Jaworowego Szczytu odchodzi granitowa Siwa Grań o długości kilkuset metrów, kończąca się w pobliżu szlaku turystycznego poprowadzonego z przełęczy Czerwona Ławka (Priečne sedlo) do Schroniska Zbójnickiego. Znajdują się w niej kolejno: Siwy Przechód, Siwa Kopa, Siwa Ławka, Siwy Mnich, Siwa Szczerbina i Siwy Mniszek. Na południowy zachód od grani rozciąga się Jaworowa Galeria, pochyły taras ograniczony z dołu Jaworowymi Basztami. W grani opadającej od głównego wierzchołka na Jaworową Przełęcz znajdują się niewielkie Siwe Czuby (Sivé zuby), oddzielone trawiastymi Siwymi Wrótkami (Sivé vrátka).

    Rozdziele (słow. Javorová škára, niem. Krotenseescharte, węg. Varangyostavi-csorba) – głęboka, wąska przełęcz w głównej grani Tatr położona na wysokości 2330 m n.p.m., pomiędzy Małym Jaworowym Szczytem (Malý Javorový štít, 2380 m) a Jaworowym Szczytem (Javorový štít, 2418 m), a dokładnie jego zachodnim wierzchołkiem, Pośrednim Jaworowym Szczytem (Prostredný Javorový štít). Po północnej stronie przełęczy znajduje się Dolina Zadnia Jaworowa (Zadná Javorová dolina), a po południowej – Dolina Staroleśna (Veľká Studená dolina).Zofia Radwańska-Paryska (ur. 3 maja 1901 w Warszawie, zm. 24 października 2001 w Zakopanem) – botaniczka, taterniczka, pisarka. Żona i współtowarzyszka pracy Witolda Henryka Paryskiego.

    Historia i nazewnictwo[ | edytuj kod]

    Pierwsze odnotowane wejścia – krakowianin Karol Englisch z matką Antoniną i przewodnikiem Johannem Hunsdorferem 13 sierpnia 1897 r., zimą węgierscy taternicy: Gyula Hefty i Gyula Komarnicki 9 grudnia 1911 r. Do najważniejszych dróg w masywie należy m.in. te wyznaczone w 1932 r. na północnej ścianie przez Wiesława Stanisławskiego. W zimie pierwszy raz ścianą tą weszli Zbigniew Korosadowicz i Jan Staszel 5–7 stycznia 1933 r.

    Jaworowe Turnie (słow. Javorové veže, niem. Javorovatürme, Ahorntürme, węg. Javorova-tornyok) – pięć wybitnych turni w Jaworowej Grani – bocznej grani odchodzącej od Małego Jaworowego Szczytu (Malý Javorový štít) w kierunku północno-zachodnim. Grań ta położona jest pomiędzy Doliną Białej Wody (Bielovodská dolina) i Doliną Jaworową (Javorová dolina). Od Małego Jaworowego Szczytu oddzielona jest Wyżnią Rówienkową Przełęczą (Zadné Javorové sedlo).Jaworowy Mur – mur skalny w Tatrach zamykający od południa Dolinę Zadnią Jaworową. Tworzą go urwiska Jaworowego Szczytu (Javorový štít), Małego Jaworowego Szczytu (Malý Javorový štít) i Jaworowych Turni (Javorové veže) rozciągające się na długości blisko 2 km i mające do ok. 450 metrów wysokości. Jaworowy Mur należy do najpotężniejszych i najwspanialszych tego typu formacji w Tatrach. Do Doliny Jaworowej najniżej schodzi lewy filar północnej ściany Rogowej Grani.

    Nazwa szczytu związana jest z położoną poniżej Doliną Jaworową.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Úrad geodézie, kartografie a katastra Slovenskej republiky, Produkty leteckého laserového skenovania.
    2. Witold Henryk Paryski: Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część XVI. Rozdziele – Czerwona Ławka. Warszawa: Sport i Turystyka, 1973.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

    1. Grzegorz Barczyk, Ryszard Jakubowski (red.), Adam Piechowski, Grażyna Żurawska: Bedeker tatrzański. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000. ISBN 83-01-13184-5.
    2. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
    Ostry Szczyt (słow. Ostrý štít, dawniej Končitá veža, Končistá veža, niem. Spitzer Turm, węg. Hegyes-torony, 2360 m n.p.m.) – spiczasty wierzchołek w głównej grani Tatr, w ich słowackiej części.Słowacja, Republika Słowacka (słow. Slovensko, Slovenská republika) – państwo śródlądowe w Europie Środkowej. Graniczy z Austrią (127 km), Polską (597 km), Czechami (240 km), Ukrainą (98 km) oraz Węgrami (678 km). Łączna długość granicy lądowej wynosi 1740 km. Do 1993 wchodziła w skład Czechosłowacji. Od 1 maja 2004 kraj należy do Unii Europejskiej, oraz NATO, a od 1 stycznia 2009 – do strefy euro. Stolicą państwa jest Bratysława, położona nad Dunajem przy granicy z Austrią i Węgrami.




    Warto wiedzieć że... beta

    Jan Staszel senior (ur. 16 stycznia 1915 w Zakopanem, zm. 3 lutego 2003 w Warszawie) – taternik, przewodnik tatrzański, alpinista, żołnierz w wojnie obronnej 1939, jeniec wojenny, uczestnik ruchu oporu w szeregach Armii Krajowej, inżynier poligraf, wieloletni pracownik Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych (PWPW).
    Grań główna Tatr – główny grzbiet Tatr ciągnący się przez 75 kilometrów od Huciańskiej Przełęczy (905 m n.p.m.) do Zdziarskiej Przełęczy (1081 m). Składa się z grani Tatr Zachodnich, grani Tatr Wysokich i części grani Tatr Bielskich.
    Mały Jaworowy Szczyt (słow. Malý Javorový štít, niem. Javorovaspitze, Antonienspitze, Uhrnspitze, Ahornspitze, węg. Jávor-csúcs, Antónia-csúcs) – słowacki szczyt o wysokości 2380 m n.p.m. położony w głównej grani Tatr pomiędzy Świstowym Szczytem (Svišťový štít) a Jaworowym Szczytem (Javorový štít).
    Johann Hunsdorfer senior (ur. 1850 w Wielkim Sławkowie koło Popradu – zm. 30 maja 1917 w Nowej Leśnej) – jeden z najbardziej znanych spiskoniemieckich przewodników tatrzańskich, ojciec Johanna Hunsdorfera juniora, również przewodnika. Zajmował się ciesielstwem, mieszkał w Nowej Leśnej.
    Jaworowa Przełęcz (słow. Javorové sedlo, niem. Hintere Rote Bank, węg. Vörös-pad, 2250 m n.p.m.) – głęboka i szeroka przełęcz w głównej grani Tatr, położona pomiędzy Jaworowym Szczytem (Javorový štít, 2417 m) a Ostrym Szczytem (Ostrý štít, 2360 m), dokładniej zaś Małym Ostrym Szczytem, zachodnim wierzchołkiem masywu. We wschodniej grani Jaworowego Szczytu opadającej na przełęcz położone są niewielkie Siwe Czuby (Sivé zuby). Na północ od przełęczy znajduje się Dolina Zadnia Jaworowa, a na południe – Siwa Kotlina (jedno z odgałęzień Doliny Staroleśnej).
    Pośredni Jaworowy Szczyt (słow. Prostredný Javorový štít) – niższy, zachodni wierzchołek Jaworowego Szczytu znajdujący się w głównej grani słowackich Tatr Wysokich. Od Małego Jaworowego Szczytu oddziela go przełęcz Rozdziele, a od głównego wierzchołka Jaworowego Szczytu oddzielony jest płytką Jaworową Szczerbiną. Na wierzchołek Pośredniego Jaworowego Szczytu nie prowadzą żadne znakowane szlaki turystyczne, dla taterników najciekawsza jest jego północna ściana opadająca w kierunku Doliny Jaworowej, którą wiodą liczne drogi wspinaczkowe.
    Witold Henryk Paryski (ur. 10 września 1909 w Pittsburgh w stanie Pensylwania, USA, zm. 16 grudnia 2000 r. w Zakopanem) – krajoznawca, taternik, przewodnik tatrzański i ratownik TOPR-u, alpinista, działacz ochrony przyrody, absolwent medycyny, autor wielu prac o Tatrach i Podtatrzu. Autor przewodnika taternickiego Tatry Wysokie oraz (razem z żoną Zofią Radwańską-Paryską) Wielkiej encyklopedii tatrzańskiej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.767 sek.