• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jaworowe Turnie

    Przeczytaj także...
    Zadnia Jaworowa Turnia (słow. Zadná Javorova veža, niem. I. Südöstlicher Javorovaturm, węg. I. Délkeleti Javorovatorony) – turnia o wysokości 2335 m n.p.m. znajdująca się w słowackich Tatrach Wysokich. Leży w Jaworowej Grani odchodzącej od Małego Jaworowego Szczytu. Od kopuły szczytowej tegoż szczytu oddzielona jest Wyżnią Rówienkową Przełęczą, natomiast od Wielkiej Jaworowej Turni oddziela ją Wyżnia Ryglowa Przełęcz.Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.
    Wyżnia Rówienkowa Przełęcz (słow. Zadné Javorové sedlo, niem. Hinterste Jaworowascharte, węg. Leghátsó-Jávor-csorba) – przełęcz położona w słowackich Tatrach Wysokich. Znajduje się w bocznej grani odchodzącej na północny zachód od Małego Jaworowego Szczytu, tuż poniżej jego wierzchołka. Oddziela ten szczyt od Zadniej Jaworowej Turni.
    Jaworowy Mur (podpisane formacje)

    Jaworowe Turnie (słow. Javorové veže, niem. Javorovatürme, Ahorntürme, węg. Javorova-tornyok) – pięć wybitnych turni w Jaworowej Grani – bocznej grani odchodzącej od Małego Jaworowego Szczytu (Malý Javorový štít) w kierunku północno-zachodnim. Grań ta położona jest pomiędzy Doliną Białej Wody (Bielovodská dolina) i Doliną Jaworową (Javorová dolina). Od Małego Jaworowego Szczytu oddzielona jest Wyżnią Rówienkową Przełęczą (Zadné Javorové sedlo).

    Wyżnia Ryglowa Przełęcz (słow. Horné Ríglové sedlo) – przełęcz położona w słowackich Tatrach Wysokich. Znajduje się w Jaworowej Grani odchodzącej na północny zachód od Małego Jaworowego Szczytu. Przełęcz oddziela Zadnią Jaworową Turnię od Wielkiej Jaworowej Turni.Dolina Białej Wody (słow. Bielovodská dolina, Podúplazská dolina, niem. Poduplaskital, Alpengrund, węg. Poduplaszki-völgy) – prawe odgałęzienie Doliny Białki. Położona jest na terytorium Słowacji, po północnej stronie Tatr Wysokich.

    Kolejno od Wyżniej Rówienkowej Przełęczy znajdują się:

  • Zadnia Jaworowa Turnia (Zadná Javorová veža, ok. 2335 m n.p.m.),
  • Wyżnia Ryglowa Przełęcz (Horné Ríglové sedlo),
  • Wielka Jaworowa Turnia (Veľká Javorová veža, 2291 m),
  • Ryglowa Przełęcz (Ríglové sedlo),
  • Pośrednia Jaworowa Turnia (Prostredná Javorová veža, ok. 2209 m),
  • Zadnia Rogowa Przełęcz (Zadné Rohové sedlo),
  • Jaworowy Róg (Javorový roh, 2238 m),
  • Pośrednia Rogowa Przełęcz (Prostredné Rohové sedlo),
  • Rogowa Grań (Rohový hrebeň),
  • Skrajna Rogowa Przełęcz (Predné Rohové sedlo),
  • Skrajna Jaworowa Turnia (Predná Javorová veža, 2222 m).
  • Turnie te opadają na północny wschód (do Doliny Jaworowej) wysokimi i urwistymi ścianami skalnymi, tworzącymi wspólnie z urwiskami Jaworowych Szczytów wspaniały mur skalny – Jaworowy Mur. Od strony Doliny Rówienek urwiska są nieciągłe i wyraźnie niższe. Oprócz wymienionych obiektów w grani znajduje się wiele mniejszych turniczek i zębów skalnych.

    Zadnia Rogowa Przełęcz (słow. Zadné Rohové sedlo) – przełęcz położona w słowackich Tatrach Wysokich. Znajduje się w Jaworowej Grani odchodzącej na północny zachód od Małego Jaworowego Szczytu. Zadnia Rogowa Przełęcz oddziela Pośrednią Jaworową Turnię od Jaworowego Rogu.Zofia Radwańska-Paryska (ur. 3 maja 1901 w Warszawie, zm. 24 października 2001 w Zakopanem) – botaniczka, taterniczka, pisarka. Żona i współtowarzyszka pracy Witolda Henryka Paryskiego.

    Kontynuacją Jaworowych Turni na północny zachód są Jaworowe Wierchy, za którymi wypiętrza się rozłożysty masyw Szerokiej Jaworzyńskiej. Od najbliższego z grupy Jaworowych Wierchów Żabiego Wierchu Jaworowego oddziela je Skrajna Jaworowa Przełęcz (Predné Javorové sedlo).

    Jaworowe Turnie oraz Jaworowe Wierchy tworzą razem tzw. Jaworową Grań (Javorový hrebeň).

    Jaworowe Wierchy – północno-zachodnia, łagodniejsza część Jaworowej Grani, rozciągająca się od Skrajnej Jaworowej Przełęczy (Predné Javorové sedlo) po Szeroką Przełęcz (Široké sedlo), za którą wznosi się masyw Szerokiej Jaworzyńskiej. Jaworowe Wierchy oddzielają Dolinę Białej Wody (Bielovodská dolina) od Doliny Jaworowej (Javorová dolina). Tworzą dość szeroki grzbiet, w którym można wyróżnić następujące szczyty i przełęcze (kolejno od południowego wschodu):Jaworowy Mur – mur skalny w Tatrach zamykający od południa Dolinę Zadnią Jaworową. Tworzą go urwiska Jaworowego Szczytu (Javorový štít), Małego Jaworowego Szczytu (Malý Javorový štít) i Jaworowych Turni (Javorové veže) rozciągające się na długości blisko 2 km i mające do ok. 450 metrów wysokości. Jaworowy Mur należy do najpotężniejszych i najwspanialszych tego typu formacji w Tatrach. Do Doliny Jaworowej najniżej schodzi lewy filar północnej ściany Rogowej Grani.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

    1. Witold Henryk Paryski: Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część XV. Mały Jaworowy Szczyt – Szeroka Jaworzyńska. Warszawa: Sport i Turystyka, 1972.
    Skrajna Jaworowa Przełęcz (słow. Predné Javorové sedlo) – przełęcz położona w słowackich Tatrach Wysokich. Leży w bocznej grani odchodzącej na północny zachód od Małego Jaworowego Szczytu. Znajduje się pomiędzy Żabim Wierchem Jaworowym a Skrajną Jaworową Turnią.Jaworowa Grań (słow. Javorový hrebeň, niem. Javorovagrat, Ahorngrat, Uhrngrat, węg. Jávor-gerinc, Javorova-gerinc) – boczna grań odchodząca od Małego Jaworowego Szczytu (Malý Javorový štít) w kierunku północno-zachodnim i ciągnąca się aż do Szerokiej Przełęczy (Široké sedlo), za którą wznosi się masyw Szerokiej Jaworzyńskiej. Grań ta położona jest pomiędzy Doliną Białej Wody (Bielovodská dolina) i Doliną Jaworową (Javorová dolina). Od Małego Jaworowego Szczytu oddzielona jest Wyżnią Rówienkową Przełęczą (Zadné Javorové sedlo).




    Warto wiedzieć że... beta

    Mały Jaworowy Szczyt (słow. Malý Javorový štít, niem. Javorovaspitze, Antonienspitze, Uhrnspitze, Ahornspitze, węg. Jávor-csúcs, Antónia-csúcs) – słowacki szczyt o wysokości 2380 m n.p.m. położony w głównej grani Tatr pomiędzy Świstowym Szczytem (Svišťový štít) a Jaworowym Szczytem (Javorový štít).
    Żabi Wierch Jaworowy (słow. Žabí vrch Javorový, niem. Froschberg, węg. Békáshegy) – szczyt o wysokości 2203 m n.p.m. w słowackich Tatrach Wysokich. Leży w Jaworowej Grani, którą na północny zachód wysyła Mały Jaworowy Szczyt. Od Skrajnej Jaworowej Turni oddziela go Skrajna Jaworowa Przełęcz, a od Zielonego Wierchu Jaworowego płytka przełęcz zwana Żabim Przechodem.
    Pośrednia Jaworowa Turnia (słow. Prostredná Javorova veža, niem. Mittlerer Javorovaturm, węg. Középső Javorovatorony) – turnia o wysokości 2209 m n.p.m. w słowackich Tatrach Wysokich. Leży w Jaworowej Grani odchodzącej na północny zachód od Małego Jaworowego Szczytu. Od Jaworowego Rogu oddzielona jest Zadnią Rogową Przełęczą, a od Wielkiej Jaworowej Turni – Ryglową Przełęczą i kilkoma mniej znaczącymi obiektami. Kolejno od wierzchołka Pośredniej Jaworowej Turni w jej południowo-wschodniej grani znajdują się:
    Skrajna Rogowa Przełęcz (słow. Predné Rohové sedlo) – przełęcz położona w słowackich Tatrach Wysokich. Znajduje się w Jaworowej Grani odchodzącej na północny zachód od Małego Jaworowego Szczytu. Skrajna Rogowa Przełęcz leży pomiędzy Skrajną Jaworową Turnią, poniżej jej wierzchołka, a Jaworowym Rogiem (dokładniej Rogową Granią).
    Witold Henryk Paryski (ur. 10 września 1909 w Pittsburgh w stanie Pensylwania, USA, zm. 16 grudnia 2000 r. w Zakopanem) – krajoznawca, taternik, przewodnik tatrzański i ratownik TOPR-u, alpinista, działacz ochrony przyrody, absolwent medycyny, autor wielu prac o Tatrach i Podtatrzu. Autor przewodnika taternickiego Tatry Wysokie oraz (razem z żoną Zofią Radwańską-Paryską) Wielkiej encyklopedii tatrzańskiej.
    Dolina Rówienki lub Dolina Rówienek, Rówienki (słow. Rovienky, dolina Rovienok, niem. Rovinkital, węg. Rovinki-völgy) – dolina położona w Tatrach Wysokich, na terenie Słowacji. Jedno z większych (o powierzchni ok. 4 km²) odgałęzień Doliny Białej Wody (Bielovodská dolina), od której odchodzi w kierunku wschodnim poniżej Polany pod Wysoką (Poľana pod Vysokou).
    Pośrednia Rogowa Przełęcz (słow. Prostredné Rohové sedlo) – przełęcz położona w słowackich Tatrach Wysokich. Znajduje się w Jaworowej Grani odchodzącej na północny zachód od Małego Jaworowego Szczytu. Przełęcz znajduje się pomiędzy Jaworowym Rogiem, tuż poniżej jego wierzchołka, a Skrajną Jaworową Turnią (dokładniej Rogową Granią).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.682 sek.