• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jaskinia krasowa

    Przeczytaj także...
    Namulisko jaskiniowe – namulisko powstające na dnie jaskiń i schronisk (na spągu). Ze względu na pochodzenie wyróżnia się trzy jego rodzaje: Tatry (514.5, słow. Tatry, niem. Tatra, węg. Tátra) – najwyższe pasmo w łańcuchu Karpat, również najwyższe między Alpami a Uralem i Kaukazem. Są częścią Łańcucha Tatrzańskiego, w Centralnych Karpatach Zachodnich.
    Jaskinia Wielka Śnieżna – najgłębsza i najdłuższa jaskinia Polski oraz najgłębsza jaskinia Tatr – 23 723 m długości i 824 m deniwelacji. Otwory jaskini znajdują się w Tatrach Zachodnich, w górnej części Doliny Małej Łąki i Doliny Litworowej (część Doliny Miętusiej). Jaskinia Wielka Śnieżna to jedyna jaskinia tatrzańska, której otwory znajdują się w dwóch różnych walnych dolinach.

    Jaskinia krasowajaskinia utworzona wskutek procesu krasowienia przez wody opadowe, rzadziej przez wody hydrotermalne. Jest to najczęściej na Ziemi występujący typ jaskiń – jaskinie krasowe stanowią około 90% wszystkich jaskiń. Jaskinie tego typu występują na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy. Znajdują się wśród nich najgłębsze i najdłuższe jaskinie świata. W jaskini Tham Konglor w Laosie jeden z korytarzy ma ponad 100 m wysokości i szerokości, Jaskinia Mamucia w USA ma łączną długość korytarzy wynoszącą ponad 649 km, a Jaskinia Krubera na Kaukazie w Gruzji ma głębokość 2190 m. W Polsce najdłuższa i najgłębsza jest Jaskinia Wielka Śnieżna w Tatrach. Jaskinie krasowe mają też znacznie bogatszą szatę naciekową, niż inne jaskinie.

    Stalaktyt, sopleniec, nawis – grawitacyjny naciek jaskiniowy mający zazwyczaj kształt wydłużonego, odwróconego stożka (sopla), narastającego od stropu jaskini krasowej ku jej spągowi.Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

    Początkowo określenie jaskinie krasowe odnosiło się do jaskiń powstałych w wapieniach, potem rozszerzono je na jaskinie powstałe w gipsach i skałach węglanowych, a później również na jaskinie powstałe w skałach siarczanowych i solnych. Najczęściej jaskinie krasowe powstają wzdłuż szczelin tektonicznych lub pęknięć międzyławicowych. Gdy przez szczelinę (jest to tzw. szczelina inicjalna) zaczyna przepływać woda, z czasem wypłukuje ona chemicznie i mechanicznie jej ściany powodując powiększanie się szczelin i powstawanie korytarzy i sal. Z drugiej strony, szczeliny i korytarze z czasem zaczynają się wypełniać osadami jaskiniowymi. Zwykle wszystkie jaskinie krasowe częściowo, a czasami całkowicie wypełnione są osadami jaskiniowymi. Mogą one powstawać ze skał budujących ściany jaskini – są to nacieki jaskiniowe, mogą też pochodzić z zewnątrz. Do osadów pochodzących z zewnątrz należą osady fluwialne (naniesione przez wody przepływające jaskinią) i osady eoliczne (naniesione przez wiatr). Do osadów zewnętrznych należą też osady pochodzące od ludzi i zwierząt zamieszkujących jaskinię. Osady zalegające na dnie jaskini to tzw. namulisko. Dla archeologów ich badanie ma ogromne znaczenie. Umożliwia stwierdzenie przebywania w jaskini ludzi prehistorycznych, scharakteryzowanie warunków ich życia, a także identyfikację fauny zamieszkującej na danym terenie w różnych epokach dziejów Ziemi.

    Jaskinia Krubera (Jaskinia Wronia), ru. Пещера Крубера-Воронья jest obecnie najgłębszą znaną jaskinią na świecie, zarazem jedyną, która przekracza głębokość 2000 metrów.Jaskinia – naturalna pusta przestrzeń w skale o rozmiarach umożliwiających jej penetrację przez człowieka. Najliczniejsze są jaskinie krasowe, grawitacyjne, tektoniczne, lodowcowe, wietrzeniowo-erozyjne lub pseudokrasowe. Odkrywanie (eksploracja), dokumentowanie oraz naukowe badanie jaskiń to speleologia.

    Woda do jaskini dostaje się z powierzchni, przesiąkając w głąb skał mikroszczelinami, do jaskini mogą też ponorem wpływać potoki i rzeki. W niżej położonych miejscach woda uchodzi ze skał wywierzyskami. Na dnie jaskiń mogą też powstawać jeziorka jaskiniowe. Jaskinie mogą być rozbudowane w kierunku poziomym lub pionowym. Często tworzą skomplikowane systemy jaskiniowe.

    Wapień – skała osadowa (chemogeniczna lub organogeniczna) zbudowana głównie z węglanu wapnia, przede wszystkim w postaci kalcytu.Gips − nazwa pochodzi od gr. gypsos (γύψος) (łac. gypsum) oznaczającego czynność gipsowania, a także kredę lub cement. Nazwa ta obejmuje dwa pokrewne pojęcia:

    Coraz wyraźniejsza staje się potrzeba ochrony jaskiń. W licznych, ogólnie dostępnych jaskiniach zniszczona została szata naciekowa przez coraz liczniejszą rzeszę zwiedzających je ludzi. Niektóre jaskinie są przez okolicznych mieszkańców traktowane jako źródła kamienia budowlanego lub wysypiska śmieci. W wielu jaskiniach hibernują nietoperze. Odwiedzanie tych jaskiń zimą powoduje ich wybudzenie i zwykle śmierć wskutek utraty energii. Z tego powodu niektóre jaskinie są zamknięte kratami.

    Osady eoliczne – osady utworzone przez wiatr podczas procesu eolicznego. Materiałem budującym skały eoliczne jest najczęściej bardzo drobny pył kwarcowy z nieznacznymi domieszkami pyłu kalcytowego i frakcji ilastej.Gruzja (gruz. საქართველო, Sakartwelo) – państwo w Azji na Kaukazie Południowym (Zakaukaziu). Obszar 69,7 tys. km². Graniczy na północy z Rosją, na wschodzie z Azerbejdżanem, a na południu z Armenią i Turcją; zachodnią granicę kraju wyznacza wybrzeże Morza Czarnego. Stolicą Gruzji jest Tbilisi, przy czym od 2012 r. siedzibą parlamentu jest Kutaisi, a sądu konstytucyjnego Batumi.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Encyklopedia speleologiczna [dostęp 2019-12-31].
    2. Encyklopedia Interia [dostęp 2020-01-05].
    3. Worlds Longes Caves [dostęp 2020-01-05].
    4. Jaskinie Jury [dostęp 2019-12-31].
    5. Słownik speleologiczny [dostęp 2020-01-05].
    Laos (Lao, Laotańska Republika Ludowo-Demokratyczna – Sathalanalat Paxathipatai Paxaxôn Lao) – państwo w Azji Południowo-Wschodniej, na Półwyspie Indochińskim. Stolica Wientian (180 tys. mieszkańców), główna rzeka Mekong. Na północy Laos graniczy z Mjanmą i Chinami, na wschodzie z Wietnamem, na południu z Kambodżą, a na zachodzie z Tajlandią.Archeologia (z gr. ἀρχαῖος archaīos – dawny, stary i -λογία -logiā – mowa, nauka) – nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie źródeł archeologicznych, czyli materialnych pozostałości działań ludzkich.




    Warto wiedzieć że... beta

    Wywierzysko, reokren – typ źródła o silnym wypływie. Najczęściej występuje w regionach górskich. Jest to przeważnie źródło typu wokluzyjskiego (od Vaucluse – miasto we Francji) – nazwa źródła, w którym wypływają na powierzchnię wody podziemne na obszarach krasowych. Wydajność takiego źródła może być znaczna, jeśli jest mniejsza od ilości wody wpływającej do ponoru (wchłonu) jest to ujemny bilans zlewni.
    Tham Konglor (także Tham Kong Lo) – jaskinia krasowa w środkowym Laosie, w Górach Annamskich, o długości 12,4 km.
    Stalagnat – naciek jaskiniowy w formie kolumny, słupa itp., łączący strop jaskini krasowej z jej spągiem. Powstaje on w efekcie równoczesnego rozwoju stalaktytu idącego od stropu i stalagmitu na dnie jaskini, który tworzy się z wytrącania węglanu wapnia z wody kapiącej z tego stalaktytu. Odpowiednio długi rozrost obu form leżących na jednej osi prowadzi do ich połączenia i wykształcenia stalagnatu.
    Kras (procesy krasowe, krasowienie) – procesy rozpuszczania skał przez wody powierzchniowe i podziemne, jeden z rodzajów wietrzenia chemicznego. Krasowieniu podlegają skały krasowiejące: przede wszystkim wapienie, a także dolomity, margle, gips, anhydryt, halit (potocznie sól kamienna).
    Jaskinia w Zielonej Górze – jaskinia na wzniesieniu Zielona Góra w miejscowości Kusięta w województwie śląskim, w powiecie częstochowskim, w gminie Olsztyn. Znajduje się w lesie, nieco poniżej szczytu wzniesienia, w obrębie rezerwatu przyrody Zielona Góra.
    Stalagmit – naciek jaskiniowy, grawitacyjny osiągający duże rozmiary. Może występować w postaci słupa, stożka, guza itp. Narasta od dna jaskini krasowej ku górze wskutek wytrącania się węglanu wapnia z kapiącej ze stropu wody – w przypadku jaskini lodowej – jej zamarzania. Stalagmitowi odpowiada zazwyczaj stalaktyt w stropie jaskini, w wyniku ich połączenia powstaje kolumna zwana stalagnatem.
    Kaukaz (także Wielki Kaukaz; azer.: Qafqaz, orm. Կովկաս, gruz. კავკასიონი, ros. Кавказские горы) – łańcuch górski w zachodniej Azji pomiędzy Morzem Czarnym i Morzem Kaspijskim. Leży na terenie Gruzji, Azerbejdżanu, Armenii i Rosji. W paśmie tym znajdują się najwyższe szczyty: Rosji (Elbrus – 5642 m, najwyższy szczyt całego Kaukazu), Gruzji (Szchara – 5193 m), Azerbejdżanu (Bazardüzü – 4485 m) i Armenii (Aragac – 4090 m).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.022 sek.