• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Janusz Pelc - historyk



    Podstrony: [1] 2 [3]
    Przeczytaj także...
    Filologia polska, in. polonistyka – filologia, której przedmiotem jest język polski, literatura polska i kultura polska.Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.
    Dorobek naukowy[ | edytuj kod]

    Jako historyk literatury Janusz Pelc rozwijał badania nakierowane na filologiczne studium tekstu, także jednak na interpretację, rozumianą jako rzetelne rozpoznanie sensu dzieła. Zajmował postawę komparatystyczną, rozpatrując polską literaturę na rozległym tle kultury europejskiej. Prowadził często studia interdyscyplinarne, otwarte zwłaszcza na historię sztuki.

    Edytor – osoba zajmująca się merytorycznym opracowywaniem tekstów przeznaczonych do publikacji. Mogą to być zarówno książki, jak i artykuły w czasopismach, encyklopediach i stronach WWW. Edytor jest zwykle kluczową osobą, która oprócz samego autora ma wpływ na ostateczną postać publikacji, a czasami decyduje też o tym, czy daną publikację odrzucić, czy przyjąć do druku.Antoni Czyż (ur. 10 listopada 1955 w Warszawie) - prof. nadzw. dr hab., polski literaturoznawca (historyk literatury) i historyk idei, także historyk duchowości (zwłaszcza mistycznej), edytor i filmoznawca.

    Najwcześniej zajął go renesans. Przedmiotem fascynacji i wieloletnich badań Janusza Pelca był Jan Kochanowski, któremu poświęcił najpierw rozprawę doktorską o oddziaływaniu poety na literaturę polską (Jan Kochanowski w tradycjach literatury polskiej), a po latach obszerną, nowatorską w zakresie ustaleń i wznawianą, monografię (Jan Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej). Zajmowali go też Mikołaj Rej i Szymon Szymonowic. Z badań nad epoką wyrósł obszerny zbiór studiów Europejskość i polskość literatury naszego renesansu oraz synteza Literatura renesansu w Polsce.

    Habilitacja (z łac. habilitas – zdatność, zręczność) – posiadające różny zakres, w zależności od sytuacji prawnej w danym kraju, uprawnienie do:Mikołaj Rej (historyczna pisownia nazwiska: Rey - na początku XX wieku wprowadzono pisownię "Rej") z Nagłowic herbu Oksza, pseud.: Ambroży Korczbok Rożek; Adrianus Brandenburgensis; Doctor Civitatis Lublinensis; Doktor lubelski Adrian Brandenburczyk; Albertus Branderburgensis; Andrych, twój dobry towarzysz; Jakób Podwysocki Pherrat(?); Joachim Heller, mistrz norymberski; Ks. Jan, kaznodzieja z Waśniewa; Wojciech Kaszota(?); Andrzej Trzecieski(?), (ur. 4 lutego 1505 w Żurawnie pod Haliczem, zm. między 8 września a 5 października 1569 w Rejowcu) – polski poeta i prozaik renesansowy, tłumacz, a także polityk i teolog ewangelicki. Choć nie był humanistą w naukowym rozumieniu tego słowa, zawdzięcza się mu upowszechnienie idei humanitas w polskiej kulturze. Długo uznawano go za "ojca literatury polskiej", przez wielbicieli nazywany także – za sprawą moralitetu Wizerunek – "polskim Dantem". Pomimo znaczącego wkładu, jaki przypisuje się Rejowi w rozważaniach na temat początków literatury narodowej, zdaniem wielu współczesnych badaczy pozostaje on twórcą wciąż niepoznanym. Większość obiegowych opinii na temat Reya w dalszym ciągu pochodzi z błędnego wizerunku "rubasznego, niewykształconego prostaka", jaki przypisała mu tradycja.

    Szczególnie odkrywcze były badania Pelca nad barokiem. Przywołał z zapomnienia twórczość Zbigniewa Morsztyna, poświęcając mu, po latach ustaleń archiwalnych i filologicznych, dwie książki: obszerną pracę habilitacyjną Zbigniew Morsztyn, arianin i poeta oraz monografię ukazującą poetę na tle epoki. Praca ta (w tym nad Morsztynowym cyklem Emblemata) zaprowadziła Janusza Pelca w stronę badań nad fenomenem emblematu jako gatunku oraz nad barokową wspólnotą literatury i sztuk plastycznych, rozpatrywaną na tle wielowiekowej refleksji estetycznej o powinowactwie sztuk. Z dociekań tych wyrosła nowatorska w wymiarze europejskim książka Obraz - słowo - znak, po latach przetworzona i rozbudowana przez autora do rozmiarów syntezy Słowo i obraz. Uwieńczeniem badań nad epoką była synteza Barok - epoka przeciwieństw.

    Komparatystyka, inaczej literaturoznawstwo porównawcze – dział nauki o literaturze, którego celem jest porównanie utworów należących do literatur różnych narodów oraz wpływów i zależności w literaturze światowej. Nowoczesna komparatystyka zajmuje się także badaniem związków pomiędzy literaturą a innymi dziedzinami sztuki, np. muzyką, malarstwem, filmem.Barok (z por. barocco – "perła o nieregularnym kształcie" lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku. Uznany za oficjalny styl Kościoła katolickiego czasów potrydenckich, stąd pojawiające się jeszcze w połowie XX wieku zamienne określenia: "sztuka jezuicka" czy "sztuka kontrreformacyjna". W odróżnieniu od humanizmu antropocentrycznego doby renesansu, barok reprezentował humanizm teocentryczny. W znaczeniu węższym, barok to jeden z nurtów literackich XVII wieku, koegzystujący z klasycyzmem i manieryzmem; od niego XX-wieczni literaturoznawcy wyprowadzili jednak nazwę dla całej epoki.

    Janusz Pelc był też pomysłodawcą i redaktorem naczelnym interdyscyplinarnego czasopisma naukowego - półrocznika „Barok”, który powstał w 1994 jako efekt wieloletniego zainteresowania epoką i zyskał rozgłos międzynarodowy.

    Równolegle do studiów analitycznych Pelc prowadził prace edytorskie. Dla serii „Biblioteka Narodowa” przygotował wydania autorów renesansu - Jana Kochanowskiego (Fraszki, 1957 i wznowienia; Treny, 1969 i liczne wznowienia) i Szymona Szymonowica (Sielanki, 1964 i wznowienie). Wydał też w BN barokowego Zbigniewa Morsztyna (Wybór wierszy, 1975). Osobno przygotował (wraz z żoną Pauliną Buchwald-Pelcową) pierwszą pełną - zawierającą ilustracje - edycję Emblematów Morsztynowych (2001). Prace edytorskie Pelca cechuje precyzja w zakresie ustalania tekstu oraz kształtowania komentarza.

    Zbigniew Morsztyn inne formy nazwiska: Zbygneus Morztyn, Morstyn, Morstin, kryptonim: M. M. M. (Morsztyn, Miecznik Mozyrski), Z. M. (ur. ok. 1628 w Krakowskiem, zm. 13 grudnia 1689 w Królewcu) – polski szlachcic (herbu Leliwa), poeta epoki baroku, tłumacz, żołnierz i działacz ariański. Syn Jerzego Morsztyna i Katarzyny de Nowotaniec (zm. 7 czerwca, 1645), córki Jerzego Stano, wdowy po Janie Węgierskim. Kuzyn i współpracownik Jana Andrzeja Morsztyna.Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik” - wydawnictwo o profilu humanistyczno-literackim założone z inicjatywy Jerzego Borejszy w 1944 w Lublinie.

    Najważniejsze utwory[ | edytuj kod]

  • Jan Kochanowski w tradycjach literatury polskiej (od XVI do połowy XVIII w.). Warszawa, PIW, 1965 - rozprawa doktorska
  • Zbigniew Morsztyn, arianin i poeta. Wrocław, Ossolineum, 1966 - praca habilitacyjna
  • „Treny” Jana Kochanowskiego. Warszawa, Czytelnik, 1972
  • Zbigniew Morsztyn na tle poezji polskiej XVII w.. Warszawa, Wiedza Powszechna, 1973
  • Obraz - słowo - znak. Studium o emblematach w literaturze staropolskiej. Wrocław, Ossolineum, 1973
  • Jan Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa, PWN, 1980 (i wznowienia pod tytułem: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej)
  • Europejskość i polskość literatury naszego renesansu. Warszawa, Czytelnik, 1984
  • Barok - epoka przeciwieństw. Warszawa, Wydawnictwo Naukowe Semper, 1993
  • Literatura renesansu w Polsce. Warszawa, Wydawnictwo Naukowe Semper, 1994
  • Słowo i obraz. Na pograniczu literatury i sztuk plastycznych. Kraków, Universitas, 2002
  • Adam Karpiński (ur. 13 października 1952 w Nowym Dworze Mazowieckim – zm. 26 października 2011 w Warszawie) – polski historyk literatury.Estetyka (gr. aisthetikos – dosł. „dotyczący poznania zmysłowego”, ale też „wrażliwy”) – dziedzina filozofii zajmująca się pięknem i innymi wartościami estetycznymi. W polskiej literaturze filozoficznej przedmiot estetyki w sposób najbardziej precyzyjny został określony przez Marię Gołaszewską w jej książce pt. Zarys estetyki, gdzie opisano estetykę jako naukę zajmującą się tzw. sytuacją estetyczną. W ramy sytuacji estetycznej wchodzą artysta (twórca), proces twórczy, dzieło sztuki, odbiorca, proces percepcji sztuki oraz wartości estetyczne. Zadaniem estetyki filozoficznej jest opisać relacje pomiędzy poszczególnymi elementami sytuacji estetycznej.


    Podstrony: [1] 2 [3]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Zakład Narodowy im. Ossolińskich (ZNiO, Ossolineum) – zasłużony dla polskiej nauki i kultury Instytut (do 1939 r. – łączył w sobie Bibliotekę, Wydawnictwo i Muzeum Książąt Lubomirskich), ufundowany dla Narodu Polskiego w 1817 roku przez Józefa Maksymiliana Ossolińskiego, otwarty w 1827 roku we Lwowie.
    Kultura (z łac. colere = „uprawa, dbać, pielęgnować, kształcenie”) – termin ten jest wieloznaczny, pochodzi od łac. cultus agri („uprawa roli”), interpretuje się go w wieloraki sposób przez przedstawicieli różnych nauk. Kulturę można określić jako ogół wytworów ludzi, zarówno materialnych, jak i niematerialnych: duchowych, symbolicznych (takich jak wzory myślenia i zachowania).
    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.
    Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas – wydawnictwo założone w 1989 roku w Krakowie przez pracowników naukowych Uniwersytetu Jagiellońskiego.
    Państwowy Instytut Wydawniczy (PIW) – polskie wydawnictwo założone w 1946 w Warszawie; od 2005 dyrektorem wydawnictwa jest Rafał Skąpski.
    Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.033 sek.