• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Janusz Chmielowski



    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Gerlach (główny egzonim) lub Gierlach (egzonim wariantowy), dawniej też Garłuch (słow. Gerlachovský štít, Gerlachovka, niem. Gerlsdorfer Spitze, Gerlach, węg. Gerlachfalvi-csúcs, 2655 m n.p.m.) – najwyższy szczyt Tatr i całych Karpat, położony na Słowacji, w bocznej grani Tatr Wysokich.Ryga (łot. Rīga, niem. Riga, lit. Ryga, est. Riia, liw. Rīgõ, fin. Riika, jidysz ריגע, Rige, ros. Рига, Riga, ukr. Рига, Ryha) – stolica Łotwy, miasto położone nad rzeką Dźwiną w pobliżu jej ujścia do Bałtyku w Zatoce Ryskiej. Jest głównym ośrodkiem gospodarczo-przemysłowym, komunikacyjnym (port morski, lotniczy i węzeł kolejowy Ryga Centralna), kulturalnym i naukowym kraju. Posiada liczne zabytki, w tym jeszcze z czasów średniowiecza. Jest wpisana na listę światowego dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego UNESCO. Stanowi jedno z największych w Europie skupisk architektury secesyjnej.
    Pisarstwo górskie[ | edytuj kod]

    W latach 1900–1931 ogłosił liczne artykuły na tematy taternictwa i alpinizmu, biografie, sprawozdania, recenzje, notatki itd. Poza fachowymi opisami nowych dróg taternickich (od 1907 r.) opublikował kilka wspomnień ze swych wypraw tatrzańskich. W artykule pt. Z wycieczki po Alpach Tyrolskich („Taternik” 1907) przeprowadził porównanie wejść alpejskich z tatrzańskimi.

    Rumanowy Szczyt (słow. Rumanov štít, niem. Rumanspitze, węg. Ruman-csúcs) – dwuwierzchołkowy szczyt o wysokości 2428 m n.p.m. położony w głównej grani Tatr Wysokich na terytorium Słowacji.Tatry (514.5, słow. Tatry, niem. Tatra, węg. Tátra) – najwyższe pasmo w łańcuchu Karpat, również najwyższe między Alpami a Uralem i Kaukazem. Są częścią Łańcucha Tatrzańskiego, w Centralnych Karpatach Zachodnich.

    Pisywał również na takie fachowe tematy taternickie (jak „W sprawie klasyfikacyi wycieczek tatrzańskich”, 1910) i ogłosił szereg prac z dziejów taternictwa, m.in. Droga na Łomnicę od strony północnej (1902), Południowa ściana Ostrego Szczytu (1910), Przyczynki do monografji Łomnicy (1924), Lodowy Szczyt (1928), Kozia Turnia (1931).

    Raki – metalowe kolce mocowane do butów. Umożliwiają turystom górskim i wspinaczom poruszanie się po lodzie i śniegu. Zazwyczaj spotyka się modele z 14 i 12 zębami (10 skierowanych do dołu, pozostałe do przodu), rzadziej z 10 zębami skierowanymi tylko w dół, bez zębów atakujących.Petersburg (forma zalecana), Sankt Petersburg (egzonim wariantowy) (ros. Санкт-Петербург, Sankt-Pietierburg, potocznie Петербург, Pietierburg; dawniej Piotrogród, ros. Петроград, Leningrad, ros. Ленинград) – miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską na terytorium zawierającym m.in. ponad 40 wysp. W latach 1712–1918 stolica Imperium Rosyjskiego. Powierzchnia 1439 km², liczba ludności 4 600 276.

    Oprócz szeregu drobniejszych napisał kilka obszerniejszych biografii ludzi związanych z Tatrami: Klimek Bachleda (1910), prof. Leopold Świerz (1911 i 1912), Kazimierz Przerwa-Tetmajer (1941).

    Zajmował się też fotografowaniem w Tatrach. Jego zdjęcia były reprodukowane zarówno w czasopismach polskich (np. „Taternik”), jak i zagranicznych (np. „Turistaság és Alpinizmus”), a także na pocztówkach. Ogłosił też artykuł Nieco o nowoczesnych aparatach fotograficznych dla taternika (1928). Wygłaszał pogadanki o taternictwie przez radio (Rozgłośnia Katowicka w 1926).

    Morskie Oko (słow. Morské oko, niem. Fischsee, Meerauge, węg. Halas-tó) – największe jezioro w Tatrach, położone w Dolinie Rybiego Potoku u stóp Mięguszowieckich Szczytów, na wysokości 1395 m n.p.m.Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.

    Wybitną pozycję w piśmiennictwie tatrzańskim zdobył jednak Chmielowski przede wszystkim swym przewodnikiem: Przewodnik po Tatrach (t. 1–4, 1907–1912). Był to pierwszy w tatrzańskiej literaturze przewodnik dla taterników, a nie tylko dla zwykłych turystów. Pojawił się po turystycznych przewodnikach Walerego Eljasza i Mieczysława Kowalewskiego oraz po współczesnych im turystycznych przewodnikach niemieckim i węgierskim. Stał się pozycją przełomową w tatrzańskiej literaturze przewodnikowej i odegrał wielką rolę nie tylko w rozwoju taternictwa, ale również i w poznawaniu topografii Tatr, w ustalaniu ich nazewnictwa i terminologii topograficznej. Podkreślić należy, że pierwsze przewodniki taternickie w innych językach pojawiły się później (od 1914). Następnie, już wspólnie z Mieczysławem Świerzem, Chmielowski opublikował nowe wydanie swego przewodnika: Tatry Wysokie (Kraków, t. 1–4, 1925–26), znowu zdobywając przodującą rolę w tej dziedzinie piśmiennictwa tatrzańskiego.

    Górny Śląsk (łac. Silesia Superior, śl. Gůrny Ślůnsk, czes. Horní Slezsko, śl-niem. Oberschläsing, niem. Oberschlesien) – kraina historyczna położona na terenie Polski i Czech w dorzeczu górnej Odry oraz początkowego biegu Wisły, południowo-wschodnia część Śląska.Jędrzej Wala młodszy (ur. 25 lipca 1841 w Zakopanem, zm. po 1900 w okolicach Preszowa) – przewodnik tatrzański, syn Jędrzeja Wali starszego.

    Równocześnie z pierwszym wydaniem swego przewodnika opublikował Chmielowski także mapę Tatry Wysokie (1:50 000) oraz mapy szkicowe: Tatry Zachodnie i Tatry Bielskie (obie 1:75 000).

    Stowarzyszenia taternickie[ | edytuj kod]

    Chmielowski należał do czołowych działaczy taternickich na polu organizacyjnym. Był jednym z głównych inicjatorów i współzałożycieli, a w 1903–1904 pierwszym prezesem pierwszego stowarzyszenia taternickiego – Sekcji Turystycznej Towarzystwa Tatrzańskiego, której kontynuacją stał się Klub Wysokogórski i wreszcie Polski Związek Alpinizmu.

    Polskie Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Województwa Śląskiego – stowarzyszenie zawodowe zrzeszające w dwudziestoleciu międzywojennych polskich inżynierów i techników na Górnym Śląsku.Kazimierz Przerwa-Tetmajer (ur. 12 lutego 1865 r. w Ludźmierzu, zm. 18 stycznia 1940 r. w Warszawie) – polski poeta, nowelista, powieściopisarz, przedstawiciel Młodej Polski, brat przyrodni malarza Włodzimierza Tetmajera.

    Chmielowski przez szereg lat do 1914 r. zajmował się szkoleniem i egzaminowaniem przewodników tatrzańskich. Zarówno wśród taterników, jak i przewodników upowszechnił stosowanie nowoczesnego sprzętu alpinistycznego, jak lina, raki, czekan, specjalne obuwie itd. Żywo interesował się sprawami nazewnictwa tatrzańskiego i przyczynił się do jego uporządkowania w polskim piśmiennictwie, a także do ustalenia tatrzańskiej terminologii topograficznej, opartej w znacznej mierze na gwarze podhalańskiej.

    Skierniewice – miasto na prawach powiatu, położone na Równinie Łowicko-Błońskiej, w połowie drogi między Warszawą a Łodzią, w województwie łódzkim. Miasto było stolicą województwa skierniewickiego w latach 1975–1998. Miasto położone jest w dorzeczu Wisły, na Nizinie Środkowomazowieckiej, w południowej części Równiny Łowicko-Błońskiej. Były miastem duchownym.Poślednia Przełączka (słow. Posledná štrbina, niem. Chmielowskischarte, węg. Chmielowski-rés, ok. 2510 m) – przełęcz w słowackich Tatrach Wysokich, w długiej południowo-wschodniej grani Wyżniego Baraniego Zwornika. Znajduje się pomiędzy Poślednią Turnią na północnym zachodzie a Małą Poślednią Turniczką na południowym wschodzie i jest drugą od południowego wschodu z pięciu przełączek pomiędzy Łomnicą a Durnym Szczytem.

    Przekształcenie się dawnego taternictwa, uprawianego na modłę księdza Józefa Stolarczyka czy Tytusa Chałubińskiego, w nowoczesne taternictwo – to zasługa przede wszystkim Chmielowskiego, który doprowadził do tego zarówno swą działalnością w górach, jak i piórem i pracą organizacyjną.

    Nagrody i wyróżnienia[ | edytuj kod]

    W 1913 r. jako jeden z pierwszych otrzymał członkostwo honorowe STTT (potem KWPTT), a w 1948 Order Odrodzenia Polski i członkostwo honorowe Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego za całokształt swych zasług w rozwoju taternictwa polskiego.

    Johann Franz senior (ur. w 1863 r. w Nowej Leśnej, zm. 18 lipca 1939 r. w Tatrach) – jeden z najbardziej znanych spiskoniemieckich przewodników tatrzańskich, ojciec Johanna Franza juniora, również przewodnika.Paul Spitzkopf-Urban, Paul Spitzkopf senior (daty urodzin i śmierci nieznane) – przewodnik tatrzański pochodzenia spiskoniemieckiego.

    W niemieckim i węgierskim nazewnictwie tatrzańskim został Chmielowski uczczony nazwami: Chmielowski-Scharte i Chmielowski-rés (Poślednia Przełączka), Chmielowski-Turm i Chmielowski-torony (Mała Poślednia Turniczka) oraz Chmielowskispitze i Chmielowski-csúcs (Sępia Turnia).

    Wspinaczka – przemieszczanie się w terenie na tyle stromym, że wymaga on użycia rąk co najmniej do utrzymania równowagi.Czubata Turnia (słow. Strapatá veža, niem. Egenhofferspitze, węg. Egenhoffer-csúcs) – turnia o wysokości ok. 2565 m n.p.m. znajdująca się w długiej południowo-wschodniej grani Wyżniego Baraniego Zwornika w słowackich Tatrach Wysokich. Od Małego Durnego Szczytu na wschodzie oddzielona jest Małą Durną Przełęczą, natomiast od Sępiej Turni na zachodzie oddziela ją Przełączka pod Czubatą Turnią.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Mieczysław Kowalewski (ur. 21 czerwca 1857 w Żukowie, zm. 26 czerwca 1919 w Dublanach) – polski zoolog i parazytolog. Zwolennik ewolucjonizmu, miłośnik i znawca Tatr.
    Dulag 121 Pruszków (Durchgangslager 121 Pruszków) – niemiecki nazistowski obóz przejściowy, w którym gromadzono cywilną ludność Warszawy i okolicznych miejscowości, wypędzaną z domów w trakcie oraz po zakończeniu powstania warszawskiego.
    Żabi Mnich (słow. Žabí Mních, niem. Froschmönch, węg. Békás Bárat) – szczyt w Tatrach Wysokich o wysokości 2146 m n.p.m., położony na południowym krańcu Żabiej Grani, na granicy polsko-słowackiej, pomiędzy zwornikowym Żabim Szczytem Wyżnim, oddzielonym Białczańską Przełęczą Wyżnią, a Żabim Szczytem Niżnim, oddzielonym Białczańską Przełęczą.
    Lwów (dawna nazwa form. Królewskie Stołeczne Miasto Lwów), ukr. Львів (Lwiw), ros. Львов (Lwow), niem. Lemberg, łac. Leopolis, jidysz לעמבערג ,לעמבעריק (Lemberg, Lemberik), orm. Լվով (Lwow) – miasto na Ukrainie, ośrodek administracyjny obwodu lwowskiego.
    26 kwietnia jest 116. (w latach przestępnych 117.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 249 dni.
    Zamarła Turnia (2179 m n.p.m.) – dwuwierzchołkowy szczyt w długiej wschodniej grani Świnicy w polskich Tatrach Wysokich. Górną częścią jego północnej ściany, omijając sam wierzchołek, przechodzi szlak Orlej Perci.
    Mont Blanc (wł. Monte Bianco, pol. Biała Góra, 4810,45 m n.p.m.) – najwyższy szczyt Alp i Europy, potocznie nazywany Dachem Europy (niektórzy, w tym alpiniści zdobywający Koronę Ziemi, przyjmując inne granice Europy niż Międzynarodowa Unia Geograficzna, uważają Elbrus za szczyt europejski i tym samym najwyższy w Europie). Główny wierzchołek znajduje się na terytorium Francji w regionie Haute-Savoie i w granicach administracyjnych miasta Saint-Gervais-les-Bains. Granica francusko-włoska przebiega przez pobliski, boczny wierzchołek Mont Blanc de Courmayeur (wł. Monte Bianco di Courmayeur) (4748 m n.p.m.).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.032 sek.