• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jangczuanozaur



    Podstrony: [1] 2 [3]
    Przeczytaj także...
    Szczęka (łac. maxilla) albo kość szczękowa (łac. os maxillare) – kość parzysta, stanowiąca zasadniczą część składową czaszki twarzowej. Kość szczękowa składa się z trzonu (corpus) i czterech wyrostków: czołowego, jarzmowego, podniebiennego i zębodołowego.Kość ramienna (łac. humerus) – jedna z kości kończyny górnej, należy do kości długich. Wyróżnia się w niej koniec bliższy, trzon (łac. corpus humeri) i koniec dalszy.
    Systematyka i odkrycia[ | edytuj kod]

    Kladogram teropodów według Holtza (2000); zmodyfikowany:

    Najwęższy klad zawierający Carcharodontosaurus saharicus, ale nie Allosaurus fragilis czy Sinraptor dongi, oznaczony !, określa się jako Carcharodontosauridae.

    Drzewo ścisłej zgodności według Carrano, Bensona i Sampsona (2012) uzyskane, gdy w analizie nie uwzględniono rodzajów Poekilopleuron, Streptospondylus i Xuanhanosaurus.

    Ornitopody, dinozaury ptasionogie (Ornithopoda, z gr. ornis – ptak + pous – stopa) – grupa dinozaurów z rzędu ptasiomiednicznych (Ornithischia).Czaszka (łac. cranium) – struktura kostna lub chrzęstna, która służy jako szkielet głowy. Stanowi naturalną osłonę mózgu i innych narządów znajdujących się w głowie.

    W czerwcu 1977 w miejscu budowy tamy w powiecie Yongchuan (ob. dzielnica Chongqingu) w chińskiej prowincji Syczuan napotkano spoczywający w ciemnoczerwonych mułowcach prawie kompletny dobrze zachowany szkielet teropoda. Nigdy wcześniej nie znaleziono w Chinach prawie kompletnego kośćca dinozaura. Brakowało mu tylko przednich łap i części ogona. Otaczające go skały wchodziły w skład formacji Shaximiao, należąc do środkowo-górnej jej części. Kości zachowały pozycje zajmowane za życia. Odkrycia szkieletu dokonał Zhang Yihong z Muzeum Historii Naturalnej w Chongqingu. Dong, Chang i Zhou opisali go jako Yangchuanosaurus shangyouensis. Nazwa rodzajowa i epitet gatunkowy odnoszą się do miejsca znalezienia jego szczątków. Szkielet zmontowano, brakujące fragmenty ręki i stopy rekonstruując na podstawie okazu CV 00214, dystalnej części ogona nie zrekonstruowano.

    Afryka Wschodnia – umowny region geograficzny w Afryce obejmujący tereny na wschód od Nilu i Wielkiego Rowu Afrykańskiego, w tym wyspy na Oceanie Indyjskim, tradycyjnie zaliczane do Afryki.Kość udowa (łac. femur) — kość kończyny dolnej będąca elementem wspierającym tkanki miękkie uda. Jest to kość długa, dlatego wyróżnić w niej można trzon i dwa końce: koniec bliższy i koniec dalszy. Jednocześnie jest to najcięższa i najdłuższa z kości długich organizmu; mierząc prawie dokładnie 26% długości ciała człowieka, jest pomocnym wskaźnikiem rekonstrukcji szkieletowych. Występuje u człowieka i zwierząt. U człowieka jest ustawiona pionowo, u zwierząt w kierunku przednio-dolnym.

    Biorąc pod uwagę budowę czaszki i występujących w niej otworów oraz położenie kości biodrowej, sklasyfikowano jangczuanozaura w posiadającej rangę infrarzędu grupie karnozaurów, włączając go do rodziny megalozaurów. Grupa ta pełniła funkcję "worka na śmieci" − umieszczano w niej rodzaje, których klasyfikacja nastręczała trudności, nie pasujące do innych grup. Wydaje się jednak, że chiński drapieżnik przypomina megalozaura. Odnaleziono podobieństwa m.in. w budowie kości szczękowej i uzębieniu. Z drugiej strony Megalosaurus charakteryzował się tylko pojedynczą parą okien przedoczodołowych. Co więcej, jego otwór w żuchwie nie dorównywał jangczuanozaurowemu wielkością.

    Tuojiangosaurus to stegozaur żyjący w późnej jurze na terenie obecnych Chin. Jest obecnie największym znanym azjatyckim przedstawicielem tej grupy dinozaurów. Tuodziangozaur został opisany w 1977 roku przez chińskich naukowców (Donga, Li, Zhou i Zhanga) dokładnie sto lat po rodzaju Stegosaurus.Kość kwadratowa – rodzaj kości budującej staw żuchowy, która położona jest po stronie czaszki. Drugą kością połączoną tym stawem jest natomiast kość stawowa.

    Kolejny gatunek (Y. magnus) opisali w 1983 Dong, Zhou i Zhang.

    W lutym 1985 farmerzy z Heping znaleźli kilka kręgów szyjnych, co zaowocowało wyprawą paleontologów, podczas której Gao Juhui, Zhu Shida, Huang Daxi i Jun Jichuan znaleźli wśród purpurowoczerwonych mułowców górnej formacji Shaximiao kompletny szkielet teropoda. W 1992 Gao Juhui z Muzeum Dinozaurów w Zigong opisał trzeci gatunek, nadając mu nazwę Y. hepingensis. Zaliczył go do rodziny megalozaurów w obrębie nadrodziny karnozaurów. Nowo odkryty dinozaur osiągał 8 m długości i cechował się potężną czaszką, której długość w stosunku do kręgów przedkrzyżowych wynosiła 41%, czyli o 10 punktów procentowych więcej, niż u Y. shangyouensis. Różnice dotyczyły także obu par otworów przedoczodołowych, nie przyjmujących tutaj trójkątnego kształtu, zębów i kości zębowej, większej o 1 liczby kręgów grzbietowych, miednicy i kości biodrowej. Od Y. magnus różniły go też pewne cechy szczęki.

    Sichuanosuchus – rodzaj krokodylomorfa z grupy Protosuchia żyjącego w późnej jurze i prawdopodobnie również we wczesnej kredzie na obecnych terenach Chin. Gatunek typowy, S. huidongensis, został opisany w 1995 roku przez Penga Guangzhao w oparciu o niemal kompletny szkielet odkryty w górnojurajskich osadach formacji Shangshaximiao na terenie Basenu Syczuańskiego. Sichuanosuchus osiągał niewielkie rozmiary – czaszka mierzyła około 6,1 cm długości u gatunku typowego i około 6,7 cm u S. shuhanensis, opisanego w 1997 roku przez Wu Xiaochuna, Hansa-Dietera Suesa i Donga Zhiminga. S. shuhanensis żył później – osady, w których odnaleziono jego szczątki, są datowane na prawdopodobnie wczesną kredę. Sichuanosuchus poruszał się czworonożnie, przednie kończyny były stosunkowo długie i smukłe. Heterodontyczne uzębienie z dużymi zębami odpowiadającymi kłom oraz bocznie spłaszczonymi i piłkowanymi zębami znajdującymi się za nimi dowodzi, że Sichuanosuchus odżywiał się mięsem. Prawdopodobnie prowadził wodny tryb życia.Kość jarzmowa (łac. os zygomaticum), parzysta kość czaszki, tworząca część boczną twarzy. Od ustawienia kości jarzmowej w dużej mierze zależą również kształty twarzy. Ustawienie tych kości w płaszczyźnie czołowej nadaje twarzy wyraz mongoloidalny u odmiany białej.

    Chińsko-kanadyjska ekspedycja odkryła w 1987 duży szkielet późnojurajskiego teropoda z formacji Shishugou, reprezentujący nieznany wcześniej gatunek Sinraptor dongi. Spośród opisanych wcześniej gadziomiednicznych wykazywał on największe podobieństwo do jangczuanozaura właśnie, choć dostrzeżono pewne różnice w wymiarach czaszki. Okazało się później, że jeden z gatunków sinraptora, opisany powyżej, błędnie nazywano "Yangchuanosaurus" hepingensis. Tak więc w rodzaju Yangchuanosaurus pozostawiono tylko dwa gatunki.

    Korzeń (łac. radix) – część sporofitu, która dostarcza roślinom wodę i substancje odżywcze (sole mineralne), utrzymuje rośliny na podłożu i służy do gromadzenia substancji zapasowych. Występuje niemal u wszystkich roślin naczyniowych, nieobecny jest jedynie u posiadających chwytniki psylotowych i niektórych roślin, u których korzeń zanikł wtórnie (np. u pływaczy i wolffii bezkorzeniowej). Rośliny zakorzenione są zwykle w glebie, u epifitów wykształcają się korzenie powietrzne, u hydrofitów korzenie zanurzone.Kosc łuskowa (łac. squamosum) – kość występująca w tylnym rejonie czaszki czworonogów. U wczesnych Tetrapoda wchodziła w skład regionu skroniowego skórnego dachu czaszki, a u ptaków i ssaków – mózgoczaszki. U ssaków jest połączona stawowo z kością zębową, tworząc górną część stawu skroniowo-żuchwowego, i stanowi tylną część łuku jarzmowego, zakończonego od przodu kością jarzmową. U zaawansowanych ssaków żyworodnych kość łuskowa znajduje się z przodu kości skalistej i wchodzi w skład boku puszki mózgowej, podczas gdy u wszystkich pozostałych ssaków znajduje się z tyłu kości skalistej i nie buduje boku puszki mózgowej. U wielu ssaków wraz z puszką słuchową, kością bębenkową i kosteczkami słuchowymi tworzy kość skroniową.

    Metriakantozaur, teropod opisany w 1964 przez Walkera, przypominał jangczuanozaura do tego stopnia, że w 1988 Paul uznał oba rodzaje za synonimiczne. Jednakże inni specjaliści nie podzielili jego poglądu.

    Carrano, Benson i Sampson (2012) uznali Y. magnus za młodszy synonim Y. shangyouensis, stwierdzając, że różnice w budowie szkieletów tych dwóch gatunków można wytłumaczyć zmiennością wewnątrzgatunkową lub zmianami w budowie kości zachodzącymi w toku ontogenezy. Z przeprowadzonej przez Carrano i współpracowników analizy kladystycznej wynika bliskie pokrewieństwo Y. shangyouensis z gatunkiem "Szechuanosaurus" zigongensis, znanym z okazu holotypowego (niekompletnego szkieletu pozaczaszkowego ZDM 9011), lewej kości szczękowej, dwóch zębów i prawej kończyny tylnej odkrytych w osadach formacji Xiashaximiao w chińskiej prowincji Syczuan. Ponieważ gatunek typowy rodzaju Szechuanosaurus, S. campi, jest znany tylko z czterech zębów, stanowi on nomen dubium i nie można potwierdzić jego bliskiego pokrewieństwa z "S." zigongensis; Carrano i współpracownicy przenieśli więc "S." zigongensis do rodzaju Yangchuanosaurus. Przedstawicielem tego rodzaju jest też okaz CV 00214, niekompletny szkielet pozaczaszkowy odkryty w osadach formacji Shangshaximiao w Syczuanie (pierwotnie uznany za przedstawiciela gatunku Szechuanosaurus campi, jednak nie można potwierdzić jego przynależności do tego gatunku, gdyż zachowane razem z tym okazem zęby najprawdopodobniej należały do innego teropoda; tym samym brakuje zębów CV 00214, które umożliwiłyby porównania z S. campi). Z przeprowadzonej przez Carrano i współpracowników analizy kladystycznej wynika, że CV 00214 jest taksonem siostrzanym do Y. shangyouensis, a z kolei taksonem siostrzanym do obejmującego je kladu jest Y. zigongensis. Wynika z tego, że wbrew wcześniejszym sugestiom CV 00214 i okazy zaliczone do Y. zigongensis nie należą do tego samego gatunku; Carrano, Benson i Sampson zaliczają CV 00214 do gatunku Y. shangyouensis. Analiza Carrano i współpracowników potwierdziła natomiast przynależność "Yangchuanosaurus" hepingensis do rodzaju Sinraptor.

    Kość łonowa (łac. os pubis) - parzysta kość wchodząca w skład miednicy. U człowieka ma trzon i 2 gałęzie: górną i dolną. Gałąź górna łączy się z trzonem, a gałąź dolna łączy się z kością kulszową.Stegozaury (Stegosauria) – grupa ptasiomiedniczych dinozaurów należących do podrzędu tyreoforów. Zaliczane są do niej rodziny Huayangosauridae i Stegosauridae. Stegozaury miały bardzo charakterystyczny wygląd: mała w stosunku do reszty ciała czaszka, beczkowaty tułów, cztery silne, dobrze zbudowane kończyny (tylne były dłuższe niż przednie) oraz masywny, trzymany wysoko nad ziemią ogon zakończony dwiema parami długich kolców. Lecz ich najbardziej charakterystyczną cechą budowy były dwa rzędy dużych (najczęściej trójkątnych lub romboidalnych) kostnych płyt, biegnących przez cały grzbiet. Ich rola nie jest pewna, jednakże część paleontologów uważa, że płyty służyły do regulacji temperatury ciała. Niektóre rodzaje stegozaurów (np. kentrozaur) miały jedną parę kolców na wysokości łopatek.

    Jangczuanozaura i sinraptora wydzielono w osobną rodzinę sinraptorów (Sinraptoridae) (być może młodszy synonim rodziny Metriacanthosauridae), blisko spokrewnioną z allozaurami czy karcharodontozaurami. Cały czas można jednak spotkać źródła pozostające przy starszej wersji systematyki. Rodziny allozaurów i sinraptorów wchodzą w skład nadrodziny allozauroidów (Allosauroidea), zawiera ona też takie rodzaje jak karcharodontozaur czy akrokantozaur.

    Abelizaur (Abelisaurus) - rodzaj dinozaura z rodziny abelizaurów żyjącego, w późnej kredzie w Ameryce Południowej (Argentyna). Był dwunożnym mięsożercą, mierzącym prawdopodobnie około 7-9 metrów długości. Wielkość określana jest tylko na podstawie badań nad czaszką, jedyną znaną częścią szkieletu.Allozaury – rodzina dinozaurów drapieżnych z podrzędu Theropoda. Żyły w późnej jurze i wczesnej kredzie, 170-95 mln lat temu w obu Amerykach, Afryce, na obszarze dzisiejszy Chin, w Australii i Europie. Szczyt rozwoju w późnej jurze. Największym przedstawicielem tej rodziny był allozaur z Ameryki Północnej, długości do 12 m, wadze do 4,5 ton i czaszce o długości ponad 1 m.

    Paleoekologia[ | edytuj kod]

    Formacja Shaximiao obejmuje dwa różne zespoły faunistyczne. Zespół faunistyczny Mamenchisaurus, obejmujący m.in. janczuanozaura, porównuje się do wschodnioafrykańskiego zespołu z Tendaguru. Do omawianego chińskiego zespołu zalicza się oprócz wspomnianego teropoda długoszyjego zauropoda mamenchizaura, stegozaury i ornitopody. Prócz wymienionych dinozaurów należą tu żółwie Plesiochelyidae i ryby Ceratodus. Obejmuje on następujące gatunki:

    Kość podniebienna (łac. os palatinum; ang. palatine bone) - parzysta kość czaszki, składająca się z blaszki poziomej i pionowej oraz trzech wyrostków: piramidowego, oczodołowego oraz klinowego. Blaszka pozioma tworzy tylny odcinek podniebienia kostnego. Brzeg przedni łączy się wyrostkiem podniebiennym szczęki, tylny – stanowi przyczep dla rozcięgna podniebienia miękkiego. Przyśrodkowo, w miejscu połączenia prawej kości podniebiennej z lewą powstaje grzebień nosowy. Blaszka pionowa jest wklinowana pomiędzy trzon szczęki i wyrostek skrzydłowaty kości klinowej i wchodzi w skład ściany bocznej jamy nosowej. Na powierzchni nosowej blaszki pionowej ciągnie się pionowo grzebień małżowiny, stanowiący przyczep dla małżowiny nosowej dolnej.Rząd (łac. ordo) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od gromady (classis w zoologii) lub klasy (classis w botanice), a wyższa od rodziny (familia). Termin ordo został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla rzędu są nadrząd (superordo), podrząd (subordo) i infrarząd (infraordo), a w literaturze anglojęzycznej stosowane są jeszcze czasem parvorder (niższa od infrarzędu), magnorder (wyższa od nadrzędu), grandorder i mirorder (między rzędem a nadrzędem).
  • sinraptory: Yangchuanosaurus shangyouensis i Y. magnus, Sinraptor hepingensis
  • inne teropody: Chienkosaurus ceratosauroides, Sinocoelurus fragilis
  • mamenchizaury: Mamenchisaurus hochuanensis, M. constructus, M. anyueensis, M. jingyanensis, M. younhi i M. fuxiensis, Omeisaurus junghsiensis, O. changshounsis, O. fuxiensis i O. maoi
  • brachiozaury: Daanosaurus zhangi
  • stegozaury: Chialingosaurus kauni, Chungkingosaurus jiangbeiensis, Gigantspinosaurus sichuanensis, Tuojiangosaurus multispinus
  • hipsylofodonty: Yandusaurus hongheensis
  • fabrozaury: Gongbusaurus shyii
  • Teleosauridae: Peipehsuchus teleorhinus
  • Hsisosuchidae: Hsisosuchus chungkingensis i H. chowi
  • Protosuchia: Sichuanosuchus huidongensis
  • żółwie: Chengyuchelys baenoides , Plesiochelys chungkingensis, P. radiplicatus, P. latimarginalis, P. jimgyensis, P. kwangensis, P. tatsuensis i P. zigongensis, Sinospideretes wimani, Tienfuchelys tzuyangensis, Yanduchelys delicatus
  • ssaki: Shunotherium dongi
  • ryby z nadgromady Osteichthyes: Ceratodus minor i C. zigonensis, Chungkingichthys tachuensis
  • Tritylodontidae: Bienotheroides wansiensis
  • Zespołowi faunistycznemu mamenchizaura towarzyszyła flora zespołu Coniopteris-Phoenicopsis.

    Otwór zasłoniony, otwór zasłonowy (foramen obturatum, foramen obturatorium) – duży, parzysty otwór znajdujący się w obrębie kości miednicznej, w jej dolnej części, ograniczany przez kość kulszową i kość łonową.Kość piętowa (łac. calcaneus) – największa kość stępu. Leży w jego tylno-dolnej części pod kością skokową.

    Wydaje się też, że mierzący 25 m długości Mamenchisaurus jingyanensis mógł stanowić pokarm dla Y. shangyouensis. Psychologia ewolucyjna spekuluje, że być może nawet ten ostatni potrafił zaplanować atak.

    Podstrony: [1] 2 [3]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Kość przedszczękowa, u ssaków nazywana kością przysieczną (łac. os pr(a)emaxilla, os intermaxillare, os incisivum) – para małych kości czaszki występująca u większości kręgowców. Jest połączona z kością szczękową i nosową. U niektórych zwierząt zawiera siekacze, kolec nosowy przedni oraz obszar skrzydłowy.
    Kość skokowa (talus, astragalus) – kość stępu (tarsus), na której opiera się u góry piszczel (tibia), u dołu łącząca się z kością piętową, po bokach z kostkami goleni, a z przodu z kością łódkowatą. Ze względu na połączenia pomiędzy tymi kośćmi kość skokowa przekazuje całą wagę ciała na stopę.
    Otwór odżywczy (łac. foramen nutricium) – otwór w kości, przez który wnikają do kości odżywiające ją naczynia (vasa nutricia), przebiegające w kości zbitej przez kanały odżywcze (canales nutricii).
    Kość kulszowa (łac.os ischii) – składa się z trzonu (bierze udział w tworzeniu tylnej części panewki) i gałęzi kości kulszowej.
    Ontogeneza, rozwój osobniczy (gr. on, ontos – byt, genesis – pochodzenie) – nauka zajmująca się rozwojem organizmu – zespołem przemian zachodzących w ciągu życia organizmu – od momentu jego powstania w procesie rozmnażania do zakończenia rozwoju.
    Chińska Republika Ludowa podzielona jest na 22 prowincje (省, shěng), 5 regionów autonomicznych (自治区, zìzhìqū), 4 miasta wydzielone (直辖市, zhíxiáshì) oraz 2 specjalne regiony administracyjne (特别行政区, tèbiéxíngzhèngqū).
    Mułowiec – zwięzła skała okruchowa, będąca zlityfikowanym (scementowanym) mułem. Złożona głównie z ziaren kwarcu, czasem łyszczyków, skaleni, minerałów węglanowych i ilastych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.121 sek.