• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jan von Endorf

    Przeczytaj także...
    Malbork (łac. Mariaeburgum, Mariae castrum, Marianopolis, niem. Marienburg) – miasto w północnej Polsce, w województwie pomorskim nad Nogatem. Siedziba powiatu malborskiego.Wielcy mistrzowie zakonu krzyżackiego – zwierzchnicy Zakonu Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie.
    Stan psychiczny to element procesu psychicznego. Składają się na niego stan emocjonalny (afekt i nastrój), napęd, procesy poznawcze, tożsamość, percepcja siebie i zachowanie.
    Złota Brama na zamku w Malborku, gdzie 18 listopada 1330 roku Jan von Endorf dokonał udanego zamachu na życie wielkiego mistrza Wernera von Orseln

    Jan von Endorf (? – po 1330) – brat-rycerz krzyżacki, który dokonał udanego zamachu na życie wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego Wernera von Orseln.

    Zakon krzyżacki – pełna nazwa: Zakon Szpitala Najświętszej Maryi Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (zakon krzyżacki, zakon niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Theutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XI i XII wieku. Sprowadzony, by zapewnić bezpieczeństwo ewangelizacji Prusów, opanował militarnie obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem formację państwową Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.Zamek w Malborku (niem. Ordensburg Marienburg) – zamek w Malborku, na prawym brzegu Nogatu, gotycki, ceglany, warowny, otoczony fosą, wzniesiony w kilku etapach od 3 ćw. XIII w. do poł. XV w. przez zakon krzyżacki, początkowo konwentualny i siedziba komtura, w latach 1309–1457 siedziba wielkich mistrzów zakonu krzyżackiego i władz Prus Zakonnych, w latach 1457–1772 rezydencja królów Polski, od 1466 siedziba władz Prus Królewskich, od 1568 siedziba Komisji Morskiej, w 1772 zajęty przez administrację Królestwa Prus i zdewastowany w latach 1773–1804; rekonstruowany w latach 1817–1842 i 1882–1944, zniszczony w 1945, ponownie rekonstruowany od 1947; w 1949 wpisany do rejestru zabytków, w 1994 uznany za pomnik historii, w 1997 wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO; od 1961 siedziba Muzeum Zamkowego w Malborku.

    Życiorys[ | edytuj kod]

    Jan von Endorf wstąpił do zakonu krzyżackiego, w ramach pokuty. Wcześniej był przestępcą. Śluby zakonne złożył między 1311 a 1324 rokiem. Najpierw był w załodze konwentu w Kłajpedzie, a następnie pogranicznej warowni Skirstymoń (Christmemel).

    Werner von Orseln (ur. ok.1280, zm. 18 listopada 1330 w Malborku) – wielki mistrz zakonu krzyżackiego w latach 1324-1330.Komtur, inaczej komandor – zwierzchnik domu zakonnego w niektórych zakonach rycerskich (np. krzyżacy, joannici, templariusze). Później w państwach tych zakonów — zarządca okręgu, prowincji (komturii), złożonej z 1 lub kilku zamków i przyległego terytorium. W Zakonie krzyżackim podlegali mu Prokuratorzy.

    W 1330 roku był ponownie rycerzem krzyżackim w Kłajpedzie. W 1330 roku z niejasnych do dziś przyczyn miał zatarg z komturem Kłajpedy, który wyrzucił go z klasztoru za nieposłuszeństwo. Po tym wydarzeniu zdesperowany Jan von Endorf miał udać się do Malborka, gdzie uzyskał audiencję u wielkiego mistrza.

    Brat – nazwa relacji rodzinnej dla krewnego drugiego stopnia w linii bocznej o płci męskiej, należącego do rodzeństwa. Brat może mieć z probantem tych samych oboje rodziców bądź tylko jednego wspólnego (brat przyrodni). Sensu stricto tzw. brat przybrany (syn ojczyma lub macochy z ich poprzednich związków, będący pasierbem dla rodzonego ojca lub matki) nie jest krewnym ani powinowatym.Zakonnik – człowiek, który wybrał życie w jakiejś wspólnocie religijnej. Kapłana zakonnika często nazywa się ojcem (pater), a zakonników niekapłanów braćmi (frater).

    18 listopada 1330 roku Werner von Orseln nakazał zakonnikowi powrót do jego macierzystego konwentu i poddanie się pokucie. Endorf pozostał jednak w Malborku i próbował ponownie uzyskać posłuchanie. Gdy mu się to nie udało, po wieczornej mszy w kaplicy zamkowej zaczaił się na wychodzącego ze Złotej Bramy wielkiego mistrza i zadał mu dwa ciosy sztyletem. Na skutek odniesionych ran Werner von Orseln zmarł późnym wieczorem 18 listopada 1330 roku. Po zamachu Jan von Endorf został postawiony przed sądem kapituły generalnej zakonu. Nie podjęła się ona jednak wydania wyroku i przekazała sprawę bezpośrednio Stolicy Apostolskiej. Papież nie zasądził dla Endorfa kary śmierci i skazał rycerza na dożywotnie więzienie o chlebie i wodzie.

    Sztylet (staropolskie tulich, włoskie stiletto) – potoczna nazwa zmniejszonego puginału, zwykle używana przez cywili. Najczęściej: krótka, biała broń kłująca o prostej, cienkiej, ostro zakończonej głowni i niewielkim, prostym jelcu. Najwcześniejsze formy sztyletu, wykonywane z kamienia, kości lub rogu, znane są z paleolitu. Rozpowszechnił się w okresie średniowiecza i renesansu, kiedy był wykonywany w całości ze stali. Specyficznym rodzajem sztyletu był XVIII-wieczny sztylet artyleryjski, na którego głowni wyryta była podziałka służąca do obliczania kalibru dział.Rycerstwo – stan społeczny złożony z konnych wojowników istniejący w Europie w okresie pełnego średniowiecza i późnego średniowiecza. Warstwa ta wytworzyła swoisty styl życia, ceremoniał i etykę. W zamian za nadanie ziemskie przyjmowało obowiązek służby pod rozkazami seniora. W późnym średniowieczu przekształciło się w szlachtę.

    Kontrowersje[ | edytuj kod]

    Do dziś szczegóły śmierci Wernera von Orseln pozostają zagadką. Oficjalne dokumenty zakonu, a także pismo wystawione w dniu pogrzebu wielkiego mistrza przez biskupów pruskich wskazywały, że motywem zabójstwa, którego dopuścił się Jan von Endorf był rzekomo stan psychiczny sprawcy (obłąkanie). Wiele jednak wskazuje na to, że za zamachem kryły się inne przyczyny, których jednak nie da się dziś wyjaśnić.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Witold Mikołajczyk, Wojny polsko-krzyżackie Wydawnictwo Replika Zakrzewo 2009, s.42.
    2. Natalia Klimczak: Malborskie tajemnice. Zabójstwo Wielkiego Mistrza (pol.). www.wiadomosci24.pl. [dostęp 2010-03-12].

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Paweł Pizuński, Poczet wielkich mistrzów krzyżackich, wyd. Wyd. 3 popr. i uzup, Gdańsk: [s.n.], 2003, ISBN 83-909057-7-9, OCLC 749170928.



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.012 sek.