• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jan XXIII - antypapież

    Przeczytaj także...
    Baptysterium San Giovanni – najstarszy budynek usytuowany na Piazza San Giovanni we Florencji. Znajduje się w pobliżu wejścia do katedry Santa Maria del Fiore.Władysław II Jagiełło (ur. ok. 1362 lub ok. 1352, zm. 1 czerwca 1434 w Gródku) – wielki książę litewski w latach 1377–1381 i 1382–1401, król Polski 1386-1434 i najwyższy książę litewski 1401–1434. Syn Olgierda i jego drugiej żony Julianny, córki księcia twerskiego Aleksandra, wnuk Giedymina. Założyciel dynastii Jagiellonów.
    Święte Cesarstwo Rzymskie (łac. Sacrum Romanum Imperium lub Sacrum Imperium Romanum (S.I.R.) od 1254, niem. Heiliges Römisches Reich, potocznie (od 1441) łac. Sacrum Romanum Imperium Nationis Germanicae, niem. Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation) – nazwa państwa stanowiącego kontynuację cesarstwa zachodniorzymskiego, odwołująca się zarówno do idei jak i kształtu politycznego średniowiecznej i wczesnonowożytnej Europy. Składało się formalnie z rdzenia którym było Królestwo Niemieckie oraz z równoprawnych mu formalnie Królestwa Włoch (de facto do 1648) i Królestwa Burgundii (od 1032, de facto do 1378).

    Jan XXIII, właśc. Baldassare Cossa (ur. ok. 1360/1370 w Neapolu, zm. 22 grudnia 1419 we Florencji) – antypapież obediencji pizańskiej podczas wielkiej schizmy zachodniej w okresie od 17 maja 1410 do 29 maja 1415.

    Neapol (wł. Napoli, j. neapolitański Nàpule, łac. Neapolis z gr. he nea polis, dosł. nowe miasto) – miasto w południowych Włoszech w rejonie Kampania, którego jest stolicą, a także ośrodkiem administracyjnym prowincji Neapol. Założony przez Greków jako Partenope.Zygmunt Luksemburski (Luksemburczyk), (ur. 14 lub 15 lutego 1368 w Norymberdze, zm. 9 grudnia 1437 w Znojmie) – elektor (margrabia) brandenburski od 1378, król węgierski od 1387, niemiecki od 1411, książę Luksemburga od 1419, król włoski od 1431, Święty Cesarz Rzymski od 1433, król czeski od 1419 (objął władzę w 1436).

    Życiorys[]

    Urodził się około 1360/1370 jako jedno z czwórki dzieci Giovanniego Cossy, neapolitańskiego szlachcica, signora wyspy Procida, oraz Ciccioli Barile. Od strony matki był dalekim krewnym papieża Bonifacego IX. Dorastał w Bolonii, na tamtejszym uniwersytecie uzyskał doktorat z prawa krótko przed 1389. Studiował także teologię w Rzymie. Zanim rozpoczął karierę duchownego, był żołnierzem i marynarzem. Gdy zdobywał kolejne szczeble hierarchii kościelnej, również wykazywał się wojowniczym charakterem i uważano go bardziej za polityka niż przywódcę duchowego.

    Sobór w Pizie – sobór powszechny biskupów chrześcijańskich zwołany przez 23 kardynałów obu obediencji w 1409 r. w celu przywrócenia jedności chrześcijaństwa i zakończenia ponad 30-letniego okresu wielkiej schizmy. Nie został zwołany przez papieża i dlatego nie jest uznawany przez Kościół katolicki.Republika Florencka (wł. Repubblica di Firenze, Repubblica fiorentina) – historyczne miasto-państwo we Włoszech, istniejące w latach 1115–1537 na terenie obecnej prowincji Toskania. Stolicą państwa była Florencja.

    Od 1386 piastował urząd kanonika kapituły katedralnej w Bolonii. Papieski szambelan w 1392, a także członek Roty Rzymskiej, w 1396 został archidiakonem kapituły w Bolonii. Papież Bonifacy IX mianował go kardynałem diakonem bazyliki św. Eustachego w Rzymie podczas konsystorzu 27 lutego 1402. W maju 1408 Cossa poparł, wraz z sześcioma innymi kardynałami, bunt przeciwko papieżowi Grzegorzowi XII, który odmówił abdykacji. Został za to pozbawiony urzędu, odzyskał go jednak z mocy dekretu obranego przez sobór w Pizie antypapieża Aleksandra V.

    Pirat – osoba, która napada w celu rabunkowym używając statku lub łodzi. Piraci atakują zwykle inne statki, ale mogą również napadać cele nabrzeżne.Jan XXIII (łac. Ioannes XXIII, właśc. Angelo Giuseppe Roncalli; ur. 25 listopada 1881 w Sotto il Monte, zm. 3 czerwca 1963 w Watykanie) – patriarcha Wenecji (1953-1958), papież i 3. Suweren Państwa Miasto Watykan w okresie od 28 października 1958 do 3 czerwca 1963, błogosławiony Kościoła katolickiego.

    Cossa został następcą Aleksandra V i przyjął imię Jana XXIII w 1410. Za prawowitego papieża uznały go Francja, Anglia, Czechy, Portugalia, Polska, niektóre księstwa Świętego Cesarstwa Rzymskiego oraz część leżących na północy włoskich miast-państw, w tym Florencja oraz Wenecja; rezydujący w Awinionie antypapież Benedykt XIII miał z kolei poparcie Królestw Aragonii, Kastylii oraz Szkocji, a Grzegorz XIIWładysława andegaweńskiego, Karola I Malatesty, książąt bawarskich, Ludwika III Wittelsbacha oraz części pozostałych księstw wchodzących w skład Rzeszy.

    Bank Medyceuszy, działający w latach 1397–1494, był największym i najbardziej poważanym bankiem w piętnastowiecznej Europie. Szacuje się, że ród Medyceuszy był przez pewien czas najbogatszą rodziną Europy. Oddanie wartości ich majątku we współczesnym pieniądzu jest trudne i z założenia nieprecyzyjne, jako że posiadali bezcenne dzieła sztuki, ziemię, złoto oraz inne dobra. Dysponując tych rozmiarów bogactwem, Medyceusze uzyskali wpływy polityczne, początkowo we Florencji, później w całych Włoszech i Europie.Edward Gibbon (ur. 27 kwietnia 1737 r. w Putney k. Londynu, zm. 16 stycznia 1794 r. tamże) – brytyjski historyk, członek Parlamentu, wolnomularz.

    Antypapież Jan XXIII wydaną 28 sierpnia 1412 bullą In eminenti specula przeniósł stolicę lokalnej archidiecezji z Halicza do Lwowa, a kościół parafialny pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP podniósł do rangi archikatedry. Kolejna bulla, z datą 28 września 1412, nadawała prepozytowi klasztoru Bożogrobców w Miechowie prawo noszenia insygniów biskupich.

    Wikariusz (łac. vicarius) – zastępca w Kościele katolickim i Kościele ewangelickim. W Kościele baptystycznym jest to nieordynowany duchowny przygotowujący się do ordynacji pastorskiej Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.

    Z początkiem soboru w Konstancji wydał inną bullę znoszącą przywileje krzyżackie wobec ziem polskich i litewskich a Władysława Jagiełłę ustanawiającą wikariuszem generalnym dla Pskowa i Nowogrodu.

    Gdy Władysław Andegaweński zdobył Rzym w 1413, Jan XXIII musiał ratować się ucieczką do Florencji. W 1414 Zygmunt Luksemburski zmusił go do zwołania soboru w Konstancji, z którego Cossa zbiegł w przebraniu pachołka, w 1415, aby uniknąć grożącego mu procesu. Jego przewidywania, że bez niego odbywający się pod patronatem popierającego go Fryderyka IV Habsburga sobór nie będzie w stanie kontynuować obrad, okazały się błędne. Gdy Cossa próbował przedrzeć się na tereny pod panowaniem Jana II, księcia Burgundii, Fryderyk IV wydał go na łaskę Zygmunta Luksemburskiego oraz soboru, co doprowadziło do uwięzienia antypapieża przez Ludwika III Wittelsbacha.

    Bonifacy IX (łac. Bonifacuis IX, właśc. Pietro Tomacelli; ur. ok. 1350 w Neapolu, zm. 1 października 1404 r. w Rzymie) – papież w okresie od 2 listopada 1389 do 1 października 1404.Zmierzch i upadek cesarstwa rzymskiego (ang. The History of the Decline and Fall of the Roman Empire) – dzieło brytyjskiego historyka Edwarda Gibbona opublikowane w sześciu tomach, w latach 1776–1789. Książka opisuje dzieje upadku imperium rzymskiego oraz bizantyńskiego, na tle historii Europy i rozwijającego się Kościoła katolickiego w latach 192–1590.

    14 maja 1415 sobór suspendował w funkcjach papieskich Jana XXIII, a 29 maja złożył z urzędu za skandaliczne prowadzenie się (podobno w czasach, gdy był legatem, uwiódł 200 kobiet), symonię i krzywoprzysięstwo. 11 listopada 1417 zaś sobór obrał na Tron Piotrowy Oddone Colonnę, który przyjął imię Marcina V. Nowo obrany papież udał się do Florencji w lutym 1419. Cossa został wówczas wykupiony z niewoli przez Republikę Florencką z inicjatywy Giovanniego di Bicci de' Medici (Ludwik III wypowiedział posłuszeństwo Zygmuntowi Luksemburskiemu w 1417). Wpłacenie okupu mogło stanowić zarówno wyraz wdzięczności za udzielone wcześniej Florencji poparcie, jak i próbę wywarcia nacisku na Marcina V (przebywającego wówczas we Florencji). Cossa będąc bolońskim legatem papieskim pomagał Florencji zdobyć Pizę w 1405, jako papież mianował Bank Medyceuszy generalnym depozytariuszem majątku papieskiego.

    Symonia, świętokupstwo – handel godnościami i urzędami kościelnymi, sakramentami oraz dobrami duchowymi. Termin pochodzący od Szymona Maga, którego św. Piotr zganił za chęć kupienia od apostołów daru udzielenia Ducha Świętego (zob. Dzieje Apostolskie Dz 8, 9-24).Karol I Malatesta (ur. w czerwcu 1368, zm. 13 września 1429) był włoskim kondotierem podczas wojen lombardzkich oraz władcą Rimini, Fano, Ceseny i Pesaro. Był członkiem rodu Malatestów.

    Po przybyciu do Florencji 14 czerwca 1419 podporządkował się Marcinowi V i otrzymał godność kardynalską 23 tegoż miesiąca. Nie cieszył się nią długo – zmarł 22 grudnia 1419. Mimo że został mianowany kardynałem-biskupem Tusculum, nazywał siebie „kardynałem Florencji”. Pochowano go we Florencji, gdzie grób wyrzeźbili mu rzeźbiarze Donatello i Michelozzo.

    Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych (ang.: Library of Congress) – największa biblioteka świata. Gromadzi ponad 142 mln różnego rodzaju dokumentów, ponad 29 mln książek, 58 mln rękopisów, 4,8 mln map i atlasów, 12 mln fotografii, 6 mln mikrofilmów, 3,5 mln dokumentów muzycznych, 500.000 filmów; wszystko w ponad 460 językach. 7% zbiorów to dokumenty w językach słowiańskich, w tym największy w USA zbiór polskich książek. Całość zajmuje 856 km półek. Biblioteka dysponuje (w 3 budynkach) 22 czytelniami ogólnymi, 3 wydzielonymi czytelniami dla kongresmenów oraz biblioteką sztuki (John F. Kennedy Center). Zatrudnia 5 tysięcy pracowników. Wyposażona jest w system komputerowy o pojemności 13 mln rekordów oraz w 3000 terminali. Pełni funkcję biblioteki narodowej.Nowogród Wielki (ros. Вели́кий Но́вгород, Wielikij Nowgorod, w źródłach skandynawskich Holmgård) – miasto w północno-zachodniej Rosji nad rzeką Wołchow; stolica obwodu nowogrodzkiego (przydomek Wielki przywrócono oficjalnie do nazwy miasta w 1998). Miasto zamieszkuje 206 tys. mieszkańców (2004).

    Edward Gibbon w Zmierzchu i upadku cesarstwa rzymskiego twierdzi, że Jana XXIII oskarżano o piractwo, morderstwa, gwałty, symonię oraz kazirodztwo, a poważniejsze zarzuty tuszowano. Istnieją sugestie, że zarzuty te należy postrzegać w kontekście politycznym ówczesnej epoki i traktować jako mocno przesadzone. Zwolennicy tego podejścia zwracają uwagę na ich podobieństwo do uznawanych powszechnie za w większości fałszywe oskarżeń wysuwanych przeciw templariuszom.

    Grobowiec antypapieża Jana XXIII (antypapież Jan XXIII – właściwie Baldassare Cossa, ur. ok. 1360/1370, zm. 22 grudnia 1419) – wykonany w marmurze nagrobek przyścienny. Zamówiony przez pełnomocników Cossy już po jego śmierci, wykonany przez Donatella oraz Michelozza dla przystającego do florenckiej katedry baptysterium, powstał w latach 20. XV wieku. Stanowi jeden z wcześniejszych przykładów sztuki renesansowej we Florencji. Według słów Ferdinanda Gregoroviusa, jest „jednocześnie grobowcem wielkiej schizmy w Kościele i ostatnim miejscem pochówku papieża znajdującym się poza Rzymem”.Michelozzo di Bartolommeo zw. Michelozzo Michelozzi (ur. 1396, zm. 1472) – włoski architekt i rzeźbiarz wczesnego renesansu, działający głównie we Florencji.

    Nie należy mylić antypapieża Jana XXIII z żyjącym w XX wieku papieżem Janem XXIII. Fakt, że do XV wieku imię Jana przyjęło bardzo wielu biskupów Rzymu, a przez następne ponad 500 lat żaden tego nie uczynił, to prawdopodobnie skutek kontrowersji wokół statusu Cossy. Gdy konklawe obrało na papieża Angelo Roncalliego i przyjął on imię Jana, powstało pewne zakłopotanie, czy zostanie on Janem XXIII czy XXIV. Nowy przywódca Kościoła rzymskokatolickiego przybrał ostatecznie imię Jana XXIII, oddalając wszelkie wątpliwości. Decyzja ta miała służyć potwierdzeniu nieprawowitości pontyfikatu pierwszego Jana XXIII. Numeracja papieży o imieniu Jan nadal jest przedmiotem sporów. Nie było nigdy papieża Jana XX, Edward Gibbon nazywa w konsekwencji tego Cossę „Janem XXII”.

    Awinion (fr. Avignon, prowans. Avinhon) — miasto na południu Francji (w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Vaucluse), u podnóża wapiennego wzgórza, na lewym brzegu Rodanu, przy ujściu do niego rzeki Durance. Nad miastem góruje zamek papieży (Palais des Papes).Rota Rzymska, oficjalnie Trybunał Roty Rzymskiej - obok Sygnatury Apostolskiej i Penitencjarii Apostolskiej jeden z trybunałów w Kurii Rzymskiej.

    Przypisy[]

    1. Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996, s. 118. ISBN 83-7006-437-X.
    2. John N. D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 331-333. ISBN 83-06-02633-0.
    3. Tak szeroki przedział wynika z tego, że datę narodzin Cossy można jedynie szacować. Salvador Miranda w jego biogramie określa dopuszczalny zakres na lata 1360-70, źródła na których się opierał podają różne daty i przedziały: ok. 1360, 1360-65, 1367, 1369 lub ok. 1370. Datę ok. 1360 popiera K. Dopierała (Księga papieży, Poznań 1996, s. 266), oraz Philippe Levillain (The Papacy. Encyclopedia, Routledge, 2002, s. 851). J. Rajman (Encyklopedia średniowiecza, Kraków 2006, s. 416), podaje datę urodzenia ok. 1370.
    4. Cossa, Baldassare (ang.). The Cardinals of the Holy Roman Church. [dostęp 2013-03-26].
    5. Lightbown, 1980, s. 4
    6. Caplow, 1977, ss. 98–99.
    7. Lightbown, 1980, ss. 4–5.
    8. Michał Kaleta: Działalność synodalna w archidiecezji lwowskiej (pol.). Seminare. Poszukiwania naukowe.. [dostęp 2013-03-26].
    9. Lightbown, 1980, ss. 5–6.
    10. Strocchia, 1992, s. 137
    11. Lightbown, 1980, s. 5.
    12. McHam, 1989, s. 153.
    13. McHam, 1989, s. 154.
    14. Strocchia, 1992, s. 136.
    15. Caplow, 1977, ss. 99–100.
    16. Strocchia, 1992, s. 137.
    17. Edward Gibbon: Zmierzch i upadek Cesarstwa Rzymskiego. T. VII. Londyn: Henry George Bohn, 1866, s. 428.
    18. J.P. Kirsch: John XXIII. T. VIII. New York: Robert Appleton Company, 1910.

    Bibliografia[]

  • Caplow, Harriet McNeal. 1977. Michelozzo. New York: Garland Publishing, Inc. ISBN 978-0-8240-2678-3
  • Lightbown, R.W. 1980. Donatello & Michelozzo. London: Harvey Miller. ISBN 0-905203-22-4
  • McHam, Sarah Blake. 1989. "Donatello’s Tomb of Pope John XXIII". In Life and Death in Fifteenth-Century Florence. Ed. Tetel, Marcel, Witt, Ronald G., and Goffen, Rona. Durham: Duke University Press. pp. 146–173. ISBN 978-0-8223-0872-0
  • Strocchia, Sharon T. 1992. Death and Ritual in Renaissance Florence. Baltimore: Johns Hopkins University Press. ISBN 978-979-533-077-6
  • Konsystorz (łac. consistorium – zgromadzenie) – zebranie, zgromadzenie określonego gremium w celu rozwiązania ważnych spraw:Królestwo Kastylii – było jednym ze średniowiecznych królestw położonych na Półwyspie Iberyjskim. Jako autonomiczny byt polityczny wyłoniło się w IX wieku w postaci hrabstwa, zależnego od Królestwa Leónu. Przypuszcza się że nazwa Kastylia pochodzi od licznych zamków budowanych w tym rejonie.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Aleksander V (właśc. Pietro Philarges di Candia OFM; ur. ok. 1339 w Heraklionie, zm. 3 maja 1410 w Bolonii) − franciszkanin, antypapież obediencji pizańskiej w okresie od 26 czerwca 1409 do 3 maja 1410.
    Fryderyk IV Habsburg (ur. w 1382, zm. 24 czerwca 1439 w Innsbrucku) - książę Austrii i Tyrolu, syn księcia Leopolda III Habsburga i włoskiej księżniczki Viridis Visconti, nosił przydomek mit der leeren Tasche ("z pustą kieszenią").
    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
    Legat papieski – przedstawiciel Stolicy Apostolskiej, delegowany przez papieża w celu prowadzenia, kształtowania i kontroli polityki kościelnej w danym kraju.
    Sobór w Konstancji – sobór powszechny Kościoła katolickiego zwołany przez pizańskiego antypapieża Jana (XXIII) (później potwierdzony przez papieża Grzegorza XII) na wezwanie Zygmunta Luksemburskiego (wówczas elektora brandenburskiego, króla węgierskiego i niemieckiego, późniejszego Świętego Cesarza Rzymskiego), trwający od 16 listopada 1414 do 22 kwietnia 1418 w Konstancji. Jego głównym celem było zakończenie wielkiej schizmy zachodniej. Kościół katolicki uznaje formalnie tylko te posiedzenia soborowe, które odbyły się po zatwierdzeniu soboru przez Grzegorza XII. Poprzednie posiedzenia pod przewodnictwem Zygmunta Luksemburskiego i antypapieża Jana XXIII nie są uznawane przez Kościół.
    Donatello, właściwie Donato di Niccolò di Betto Bardi (ur. ok. 1386 we Florencji, zm. 13 grudnia 1466 tamże) – rzeźbiarz włoskiego renesansu.
    Język polski (polszczyzna) – język naturalny należący do grupy zachodniosłowiańskich (do których należą również czeski, słowacki, kaszubski, dolnołużycki, górnołużycki i wymarły połabski), stanowiących część rodziny indoeuropejskiej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.106 sek.