• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jan VI Kantakuzen



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Tukidydes z Aten (gr. Θουκυδίδης ὁ Ἀθηναῖος Thukydides ho Athenaios; ur. między 471 p.n.e. a 460 p.n.e., zm. między 404 p.n.e. a 393 p.n.e.) – grecki historyk.Oktawiusz Jurewicz (ur. 30 kwietnia 1926 w Białymstoku) – polski filolog klasyczny, historyk, bizantynista. Profesor nadzwyczajny w 1971, zwyczajny w 1986 Uniwersytetu Warszawskiego. Dyrektor Instytutu Filologii Klasycznej UW w latach 1971-1996, kierownik Zakładu Filologii Greckiej, Bizantyńskiej i Nowogreckiej w Instytucie Filologii Klasycznej w latach 1963-1966, prodziekan i następnie dziekan Wydziału Filologicznego UW 1966-1973. W latach 1973-1979 pracował na stanowisku profesora (professeur associe) Uniwersytetu Paris IV-Sorbonne i jednocześnie dyrektora Centre de Civilisation Polonaise tegoż Uniwersytetu. Założył i redagował czasopismo naukowe "Les Cahiers Franco Polonais" (roczniki 1977-1983). Odbył wiele stażów naukowych min. na uniwersytetach w Belgradzie, Berlinie, Budapeszcie, Kolonii, Monachium, Moskwie i Paryżu. Autor publikacji około 100 prac, artykułów, książek wydanych w językach polskim, niemieckim i włoskim oraz szeregu przekładów źródeł historycznych greckich na język ojczysty. Wykształcił kilkunastu magistrów, byłem promotorem trzech doktorów nauk humanistycznych, recenzował 14 prac doktorskich różnych uniwersytetów i 6 prac habilitacyjnych. Członek zwyczajny Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, członek korespondent Polskiej Akademii Umiejętności, członek Polskiego Towarzystwa Filologicznego, członek i członek honorowy Komitetu Nauk o Kulturze Antycznej PAN, członek Komisji Bizantynologicznej KNoKA PAN i jej przewodniczący do 2000 (obecnie członek honorowy), członek Polskiej Akademii Umiejętności, członek Towarzystwa Historycznego Mommsengesellschaft.

    Jan VI Kantakuzen, gr. Ιωάννης ΣΤ' Καντακουζηνός (ur. w 1294 lub 1295 w Konstantynopolu, zm. 15 czerwca 1383 w Mistrze) – cesarz bizantyński w latach 1347–1354, od 1325 wielki domestyk.

    W 1321 w wojnie Andronika III z Andronikiem II stanął po stronie tego pierwszego, a po jego zwycięstwie Janowi zostały powierzone rządy w państwie. Pochodząc z bogatej rodziny osiadłej na Peloponezie był w stanie z własnych funduszy dbać o rozwój floty. Walczył w 1329 bezskutecznie w Azji Mniejszej, uczestniczył w kampanii zwieńczonej sukcesem (odzyskanie Tesalii i Epiru). Po śmierci Andronika III (15 czerwca 1341) chciał zostać regentem w imieniu Jana V. Napotkał opór ze strony Anny Sabaudzkiej, patriarchy Kalekasa i Aleksego Apokauka, którzy przejęli regencję. Okrzyknięty został przez wojsko cesarzem w Didymotyce 26 października 1341. Rok później sprzymierzył się z królem serbskim Stefanem Duszanem; po rozpadzie sojuszu jego kolejnym partnerem był Umur, emir Aydinu. Następnie, w 1346, zawarł układ z sułtanem tureckim Orchanem. Wzmocniony tym sojuszem koronował się w Adrianopolu, po roku (3 lutego 1347) został uznany cesarzem w Konstantynopolu, koronowany zaś 13 maja 1347. W trzy lata po koronacji podporządkował sobie Tesalonikę, nie zdołał jednak ocalić granicy przed swoim dawnym sojusznikiem Stefanem IV Duszanem. Prowadził aktywną politykę dynastyczną, mianował swego starszego syna Mateusza cesarzem, zaś młodszego, Manuela, despotą Morei. Wobec rosnących aspiracji Jana V Paleologa nie zdołał utrzymać rządów i abdykował w listopadzie 1354. Wstąpił następnie do klasztoru i jako mnich Joazaf dożył tam później starości. Uczestniczył w sporach religijnych tamtych czasów.

    Georgije Ostrogorski (nazwisko często podawane w obcych brzmieniach: ang. George Alexandrovič Ostrogorsky, niem. Georg Ostrogorski, ros. Георгий Александрович Острогорский; ur. 19 stycznia 1902 w Petersburgu, zm. 24 października 1976 w Belgradzie) – serbski historyk urodzony w Rosji, międzynarodowej sławy bizantynolog.Mistra (gr. Μυστράς (Mistrás)) – ufortyfikowane miasto bizantyjskie w Grecji położone na zboczach gór Tajget na Peloponezie, w pobliżu współczesnego miasta Sparta. Dziś pełni funkcję ważnego ośrodka turystycznego. W roku 1989 zespół architektoniczny obejmujący fortecę, pałac, kościoły i klasztory został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

    Był utalentowanym dyplomatą i wodzem, ale także płodnym pisarzem. Napisał Dzieje, będące kroniką czasów od 1320 do 1354, a fragmentami aż do 1364. Pozostawił także liczne dzieła teologiczne, w których zwalczał islam i judaizm, był wielkim orędownikiem hezychazmu.

    Megadomestyk[ | edytuj kod]

    Wojny z Andronikiem II[ | edytuj kod]

    Jan był synem Michała Kantakuzena i Teodory Angeliny Paleologiny. Urodził się około 1295. Jego ojciec od 1308 do swej przedwczesnej śmierci w 1316, zarządzał Moreą. Jan należał do grona młodych arystokratów związanych z wnukiem cesarza Andronika II – przyszłym cesarzem Andronikiem III. Lekkomyślny tryb życia młodego Andronika, jego rozwiązłość i marnotrawstwo, a z drugiej strony ciążąca młodzieńcowi opieka dziadka prowadziły do licznych napięć i urazów. Nieszczęśliwy koniec jednej z przygód wnuka, w wyniku której został omyłkowo zabity młodszy brat Andronika, Manuel, doprowadził do otwartego konfliktu. Rozgniewany Andronik II pozbawił wnuka praw do tronu. Po stronie Andronika III stanęła młoda arystokracja bizantyńska: oprócz Kantakuzena wywodzący się z Kumanów, a spokrewniony przez matkę z dworem cesarskim, Syrgianes oraz dowódcy wojsk z Tracji i Macedonii (Teodor Synaden i Aleksy Apokauk). Kantakuzen wykorzystał nabyte wcześniej za duże pieniądze stanowisko prefekta Tracji do organizowania oporu przeciw rządowi w Konstantynopolu. Młodego Andronika poparła ludność Tracji zmęczona niepowodzeniami Andronika II i prowadzoną przez niego polityką oszczędności. Na Wielkanoc w 1321 cesarz stanął na czele armii zebranej w Adrianopolu. Zebrana przez młodego Andronika armia, pomaszerowała tymczasem pod dowództwem Syrgianesa na Konstantynopol. Ostatecznie, z obawy przed powstaniem w stolicy, Andronik II zawarł pokój, w wyniku którego doszło do podziału państwa między walczące strony. Wnuk cesarza otrzymał Trację i niektóre okręgi w Macedonii.

    Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Domestyk (łac: "domesticus", z gospodarstwa domowego, gr: "δομέστικος") – tytuł wojskowy, cywilny i kościelny w późnym Cesarstwie rzymskim i w Bizancjum.

    Kantakuzen został mianowany megadomestykiem, Syrgianes natomiast megaduksem. W krótkim czasie doszło do tarć między dwoma głównymi współpracownikami młodszego Andronika. Gdy Andronik stanął po stronie Kantakuzena, Syrgianes przeszedł do obozu cesarskiego. W 1322 wojna rozgorzała na nowo. Opinia ludności coraz bardziej przechylała się na stronę młodego władcy, tym bardziej że nie szczędził on obietnic. Poddały mu się nawet miasta leżące w pobliżu Konstantynopola. Kolejne porozumienie zachowywało status quo, a Andronik II przyznał wnukowi tytuł współcesarza. Uroczysta koronacja miała miejsce 2 lutego 1325.

    Hagia Sophia (gr. Ἁγία Σοφία, tur. Ayasofya) – muzeum w Stambule (dawny Konstantynopol). W przeszłości świątynia chrześcijańska, następnie meczet. Budynek uważany za najwspanialszy obiekt architektury i budownictwa całego pierwszego tysiąclecia naszej ery.Prilep (maced. Прилеп, gr. Πρίλαπο – Prílapo, tur. Pirlepe) – miasto w południowej Macedonii Północnej, w kotlinie Priłepsko połe, w regionie Pelagonija. Ośrodek administracyjny gminy Prilep. Jugosłowiańskie miasto-bohater. Liczba mieszkańców w 2013 roku wynosiła 73 793 osoby .

    Po raz trzeci wojna wybuchła w marcu 1327. Jej właściwym przywódcą był Kantakuzen. Andronik II rozpoczął w przymierzu z Serbami działania w Macedonii, doprowadzając do tego, że cała Macedonia opowiedziała się po stronie młodszego z Androników. Jego zwierzchnictwo uznała również Tesalonika. W styczniu 1328 Andronik III wraz z Kantakuzenem uroczyście wkroczyli do Tesaloniki. Przejściowo na stronę Andronika II przeszedł car bułgarski, dotąd związany z Andronikiem III. Ostatecznie jednak wycofał się ze współdziałania ze starym cesarzem. 24 maja 1328 Andronik III wkroczył bez walki do Konstantynopola. Andronik Starszy abdykował.

    Romajowie (΄Ρωμαίωι, Romaiōi) również Romejowie1. termin określający poddanych cesarza bizantyńskiego, 2. średniowieczne określenie Greków.Bozca (gr. Τένεδος, Tenedos) – wyspa wchodząca w skład Turcji, na Morzu Egejskim, w pobliżu wejścia do cieśniny Dardanele i wyspy Gökçe. Ludność to ok. 2350 osób. Główne gałęzie przemysłu to rybołówstwo i turystyka. Znana jest z winorośli, wina i czerwonych maków.

    Szef rządu[ | edytuj kod]

    W nowej sytuacji Kantakuzen został faktycznym kierownikiem państwa. Andronik poświęcił się sprawom wojska, ster rządów oddając w ręce swego megadomestyka. Po zakończeniu działań wojennych nowemu rządowi przyszło się borykać z poważnym kryzysem finansowym wywołanym dalszym spadkiem wartości monety złotej, musiał więc Kantakuzen odstąpić od wcześniejszych obietnic i powrócić do dawnego kursu gospodarczego, wyznaczonego przez obalony rząd. Częściowym powodzeniem zakończyła się natomiast reforma sądownictwa mająca na celu ograniczenie przekupstwa wśród bizantyńskich sędziów. W 1329 zostało powołane najwyższe kolegium sądowe złożone z czterech członków: dwóch duchownych i dwóch świeckich. Generalni sędziowie rzymscy (katholikoi kritai ton Romaion) otrzymali prawo kontroli całego aparatu sądowniczego, a ich werdykty były ostateczne.

    Kompania Katalońska – armia zaciężna utworzona przez Rogera de Flor po zakończeniu wojny nieszporowej o Sycylię w 1302 r., od 1303 roku na służbie cesarza bizantyńskiego Andronika II Paleologa. Po zdradzieckim zamordowaniu wodza przez Alanów i Turkopulów na dworze młodszego basileusa Michała IX dokonała odwetowego spustoszenia Tracji, Macedonii i Tesalii (tzw. wendetta katalońska, 1305-1309). Wynajęta przez księcia Aten Waltera z Brienne, przejęła kontrolę nad księstwem w wyniku bitwy pod Almirem i położyła fundamenty pod katalońskie państewko w Grecji centralnej, obejmujące także Neopatrię z Tebami (1311–1388).Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.

    W 1329 Andronik III i Kantakuzen na czele dwutysięcznego oddziału wyruszyli na pomoc oblężonej przez Osmana Nikei. Zostali jednak rozbici w bitwie pod Filokreną. W 1331 Nikea poddała się Turkom. W 1337 padła Nikomedia. W ręku bizantyńskim na azjatyckim brzegu pozostały tylko Filadelfia i Heraklea Pontyjska. Napór Osmanów od wschodu skłonił Kantakuzena do zacieśnienia współpracy z emirami seldżuckimi, podobnie jak Bizancjum, zagrożonymi ekspansją Turków osmańskich. Pozwoliło to rządowi cesarstwa podjąć działania zmierzające do zerwania sojuszu z Genueńczykami i odzyskania niezależności handlowej i morskiej oraz wysp w basenie Morza Egejskiego. Wymagało to jednak najpierw odbudowania floty cesarskiej. Ponieważ skarb państwa był pusty. rozbudowę floty sfinansowali Kantakuzen i pozostali magnaci. Przy pomocy Seldżuków flota cesarska opanowała w 1339 wyspę Chios rządzoną przez genueńską rodzinę Zaccaria. Władzę cesarską uznała też znajdująca się w ręku genueńskim Fokea. Dzięki pomocy emirów seldżuckich cesarstwu udało się również uchronić przed atakiem łacinników wyspę Lesbos.

    Morze Egejskie (gr. Αιγαίο Πέλαγος - Egeo Pelagos, łac. Mare Aegeum) – morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, położone między Półwyspem Bałkańskim, Azją Mniejszą a wyspami Kretą, Karpathos i Rodos. Poprzez cieśninę Dardanele łączy się z Morzem Marmara i Morzem Czarnym, a przez Kanał Koryncki z Morzem Jońskim. Linia brzegowa tego morza jest doskonale rozwinięta (liczne półwyspy i zatoki), a powierzchnię wodną urozmaicają liczne wyspy (archipelagi Cykladów, Dodekanezu, Sporadów Północnych, pojedyncze wyspy: Eubea, Chios, Lemnos, Lesbos, Samotraka, Imroz i inne). Dodatkowo wyróżniono więc trzy akweny: Morze Trackie na północy, Morze Mirtejskie i Kreteńskie na południu. Pochodzenie nazwy jest najczęściej wiązane z postacią Egeusza, mitycznego króla Aten.Megaduks (gr.: μέγας δούξ, megas douks, wielki wódz) – jeden z najwyższych urzędów w późnym Cesarstwie Bizantyńskim. Zlatynizowana forma megadux powstała z greckiego μεγαδούξ. Greckie słowo δούξ oznacza wodza, dowódcę.

    Wzrost potęgi państwa serbskiego doprowadził rząd bizantyński do zacieśnienia związków z Bułgarią. Armia bułgarska została jednak rozbita w bitwie pod Welbużdem 28 lipca 1330, zanim jeszcze do działań wojennych włączyły się oddziały bizantyńskie. W wyniku klęski Bułgarii w następnych latach król serbski Stefan Duszan przy pomocy Syrgianesa opanował główne twierdze Macedonii: Ochrydę, Prilep, Strumicę, Kastorię i Wodenę. Pokój zawarty w sierpniu 1334 przyznawał Serbii Macedonię Wardarską z Ochrydą, Prilepem i Strumicą.

    Piotr IV Aragoński (hiszp. Pedro IV de Aragon) (ur. 5 września 1319, zm. 6 stycznia 1387) – król Aragonii w latach 1336–1387. Nosił przydomek “Ceremonialny” (hiszp. el Ceremonioso) ze względu na panującą na jego dworze sztywną etykietę.Tracja (gr. Θρᾴκη, Thraki, łac. Thracia, bułg. Тракия, Trakija, tur. Trakya). Historycznie: starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon (Struma). Obecnie region geograficzny na pograniczu Bułgarii (Tracja Północna), Grecji (Tracja Zachodnia) i Turcji (Tracja Wschodnia).

    W 1333 zmarł najpotężniejszy z książąt tesalskich, Stefan Gabrielopul Melisen. Chaos, który zapanował w Tesalii, wykorzystał namiestnik cesarski w Tesalonice, Synaden, a wkrótce podążył za nim cesarz. W wyniku wyprawy bizantyńskiej Tesalia została przyłączona do cesarstwa. Despota Epiru Jan II Orsini, który próbował zagarnąć zachodnią część Tesalii, został odparty. Wkrótce potem (1335) został otruty przez żonę Annę. Andronik III z Kantakuzenem na czele silnej armii, której trzon stanowiły oddziały tureckie, przeszli Tesalię, stłumili powstanie w Albanii i wcielili do cesarstwa Epir i Akarnanię (1337). Anna i jej małoletni syn Nicefor, ogłoszony przez matkę despotą Epiru, zostali wywiezieni do Tesaloniki. Administrację w podbitym kraju przejął namiestnik cesarski protostrator Synaden.

    Andronik Asen (gr. Ανδρόνικος Ασάν, zm. 1322) – despota Morei, panował od 1316 roku aż do swojej śmierci w roku 1322.Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie. Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w niej objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.

    W 1339 andegaweński zarządca Draczu wzniecił w Epirze powstanie mające przywrócić władzę Orsinim. Nicefor II został proklamowany w Arcie władcą Epiru, a Synaden znalazł się w więzieniu. Za wspieranym przez łacinników despotesem opowiedziały się jednak tylko nieliczne miasta, tak że wiosną 1340 Andronik III i Kantakuzen bez trudu opanowali sytuację, wkraczając do Epiru na czele niewielkiej armii. Nicefor II powrócił do Tesaloniki. Kantakuzen w swoim dziele z entuzjazmem wypowiada się o tym sukcesie, wskazując że mimo wielu wysiłków nie byli go w stanie osiągnąć poprzedni cesarze.

    Weria (nw.gr. Βέροια, st.gr Βέροια, biblijna Berea, oficjalna translit. Veroia) – miasto w Grecji w regionie Macedonia Środkowa, na terenie historycznej Tracji. Leży na żyznej równinie u podnóża góry Wermion (starożytne Bermion), ok. 35 km od morza Egejskiego, 509 km od Aten i 69 km od Salonik. Liczy około 47 tys. mieszkańców i jest środkiem administracyjnym prefektury Nomos Imatia.Akarnania (Ακαρνανία, Akarnanía) - kraina historyczna w zachodniej części Grecji, między Etolią a Epirem, rozłożona nad Zatoką Ambrakijską. Jest to kraj górzysty, w starożytności pokryty lasami i zamieszkiwany początkowo przez plemiona iliryjskie, a później opanowany przez plemiona doryckie. W III wieku p.n.e. Akarnania należała do Związku Etolskiego. Obecnie terytorium Akarananii wchodzi w skład prefektury Etolia i Akarnania.

    Antycesarz[ | edytuj kod]

    Początek nowej wojny domowej[ | edytuj kod]

    Aleksy Apokauk w stroju urzędowym

    15 czerwca 1341 zmarł Andronik III, pozostawiając 9-letniego syna Jana. Kantakuzen, jako faktyczny kierownik państwa, wystąpił z roszczeniami do objęcia regencji jako najbliższy przyjaciel zmarłego cesarza. Przeciwko Kantakuzenowi zawiązała się opozycja sformowana wokół cesarzowej – wdowy Anny Sabaudzkiej, patriarchy Konstantynopola Jana Kalekasa i Aleksego Apokauka, który wyróżnił się w ostatniej wojnie domowej, a dzięki Kantakuzenowi doszedł do majątku i zaszczytów.

    Marica (bułg. Марица, nowogr. Έβρος Évros, starogr. Ἕβρος Hébros, tur. Meriç) – rzeka na Półwyspie Bałkańskim, w Bułgarii, w Grecji i w Turcji. Długość – 544 km, powierzchnia zlewni – 54 tys. km².Nikomedia (stgr. Νικομήδεια) – starożytne miasto hellenistyczne założone w Azji Mniejszej przez Nikomedesa I Bityńskiego w 264 p.n.e. jako stolica Bitynii. Miasto położone jest nad Zatoką Ascytyjską będącą częścią Propontydy. Współczesny Izmit. W czasach rzymskich była to stolica prowincji Bitynia, przez pewien okres swoją rezydencję mieli tu także cesarze rzymscy. W okresie Cesarstwa Bizantyńskiego miasto zostało stolicą temu Optimaton.

    Trudną sytuację cesarstwa wykorzystali jego sąsiedzi. Turcy najechali wybrzeże Tracji. Serbowie oblegli Tesalonikę. Przygotowania do wojny podjęli również Bułgarzy. Kantakuzen przywrócił pokój na czele zwerbowanych na własny koszt oddziałów. Do megaduksa przybyło też poselstwo baronów francuskich, skłóconych z rządzącą Księstwem Achai florencką rodziną Acciaiuoli. Posłowie zgłosili gotowość poddania Achai pod zwierzchnictwo bizantyńskie. Powstała w ten sposób możliwość dalszego wzmocnienia pozycji Bizancjum w Grecji. Plany te nie doczekały się jednak realizacji. Korzystając bowiem z nieobecności Kantakuzena w stolicy, opozycja dokonała zamachu stanu. Megaduks został ogłoszony wrogiem ojczyzny, zburzono jego dom, rozgrabiono majątek, a zwolenników, którzy nie zdołali zbiec, wtrącono do więzienia. Regencję objęli cesarzowa Anna i patriarcha Jan, a Aleksy Apokauk został wyniesiony do godności megaduksa, obejmując zarząd nad stolicą i sąsiednimi miastami i wyspami. Jego władza w Konstantynopolu w krótkim czasie przybrała znamiona dyktatury.

    Księstwo Achai – jedno z państw powstałych na ziemiach Cesarstwa Bizantyjskiego po jego upadku w wyniku IV krucjaty w 1204 r.Mikołaj Kabazylas lub Kabasilas właśc. Mikołaj Chamaetos (gr.: Νικόλαος Καβάσιλας, Nikolaos Kabasilas, zm. ok. 1391) – teolog bizantyński, zwolennik palamityzmu, święty prawosławny.

    Kantakuzen 26 października 1341 w Didymotyce pozwolił się obwołać cesarzem. Do końca wojny domowej kazał jednak na pierwszym miejscu wymieniać imiona cesarzowej Anny i cesarza Jana, a dopiero potem swoje i swej żony Ireny, wskazując że nie walczy z prawowitym cesarzem, ale z Apokaukiem. W walce o władzę oparł się, podobnie jak wcześniej Andronik III, na możnowładztwie trackim.

    Sebastokrator (gr.: σεβαστοκράτωρ, sewastokratōr; bułg. i serb.: cевастократор, sewastokrator ) – tytuł cesarski w późnym Bizancjum. Był także używany przez władców innych krajów pozostających w strefie oddziaływania Cesarstwa Bizantyńskiego. Termin stanowi złożenie słów sebastos (szczęśliwy) i autokratōr (samowładca). Żona sebastokratora była w Cesarstwie nazywana sebastokratorissą (σεβαστοκρατόρισσα), a u Bułgarów i Serbów – sewastokraticą (севастократица).Filadelfia (gr.Φιλαδέλφεια, łac. Philadelphia), obecnie Alaşehir – antyczne miasto położone w krainie i prowincji Lidia, u stóp góry Tmolos.

    Wrzenie religijne i społeczne[ | edytuj kod]

    Jeszcze za panowania Andronika III doszło do gwałtownego sporu między zwolennikami prądu ascetyczno-mistycznego zwanego hezychazmem a ich przeciwnikami. Hezychazm napotkał początkowo na silny opór w łonie greckiego Kościoła. Został uznany dopiero 10 czerwca 1341 na soborze, któremu przewodniczył cesarz Andronik III. W pięć dni później cesarz zmarł. Przeciw hezychazmowi wystąpił wówczas pochodzący z Prilepu Grzegorz Akyndyn. Synod obradujący pod przewodnictwem Kantakuzena w sierpniu 1341 potępił Akyndyna. Konsekwencją zamachu stanu dokonanego przez opozycję w stolicy stało się w następnych miesiącach aresztowanie i ekskomunikowanie przywódcy hezychastów Grzegorza Palamasa przez wrogiego nowej doktrynie patriarchę Kalekasa. W rezultacie zwolennicy hezychazmu skupili się wokół Kantakuzena, a jego przeciwnicy wokół cesarzowej Anny i patriarchy.

    Mateusz Kantakuzen (gr. Ματθαίος Ασάνης Καντακουζηνός, Matthaios Asanēs Kantakouzēnos) (ok. 1325-1383 lub 1391) – cesarz bizantyjski od 1353 do 1357, despota Morei w latach 1380-1383. Syn Jana VI Kantakuzena.Prisztina (serb. Приштина, Priština, alb. Prishtina, Prishtinë) – największe miasto i zarazem stolica Kosowa, terytorium, które 17 lutego 2008 roku proklamowało niepodległość.

    Pogłębiający się kryzys gospodarczy doprowadził też do zaostrzenia napięć społecznych. Majątki ziemskie jak i fortuny miejskie skoncentrowane były w rękach niewielkiej grupy arystokratów. Ponieważ zasadniczo popierała ona Kantakuzena, Aleksy Apokauk wsparł zubożałe masy ludowe, podniecając ich nienawiść do arystokracji. Powstanie ludowe przeciw arystokracji wybuchło najpierw w Adrianopolu i w krótkim czasie objęło inne miasta w Tracji. Wszędzie mordowano arystokratów, zwolenników Kantakuzena. W 1342 powstanie ludowe kierowane przez stronnictwo zelotów doprowadziło do wypędzenia z Tesaloniki stronników Kantakuzena na czele z namiestnikiem Synadenem. Na przeciąg 7 lat Tesalonika znalazła się pod władzą zelotów uznających zwierzchnictwo cesarza w Konstantynopolu i jego namiestnika współdziałającego z przywództwem stronnictwa.

    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji. Kastoria (gr. Καστοριά) – miasto w północno-zachodniej Grecji, w Górach Dynarskich, nad jeziorem Kastoria. Liczba mieszkańców w 2003 roku wynosiła 15 tys. Miasto jest ośrodkiem administracyjnym prefektury Kastoria. Miasto tradycyjnie słynęło z wyrobu futer, zapełniających także komisy PRL. Przemysł ten i rzemiosło zaczęły podupadać w ostatnich dziesięcioleciach XX wieku.

    Przesilenie[ | edytuj kod]

    Na obszarze od Konstantynopola do Tesaloniki władza arystokracji została złamana. Część stronników Kantakuzena z obawy o swe życie i majątki przeszła na stronę Paleologów. Kantakuzen na czele 2000 ludzi przeszedł granicę serbską i poprosił o pomoc króla Stefana Duszana. W lipcu 1342 został z wielkimi honorami przyjęty przez królewską parę w Prisztinie. Układy z królem i możnowładztwem serbskim doprowadziły do zawarcia sojuszu przeciw Paleologom. Podjęte w jego wyniku próby zdobycia Seres w 1342 i 1343 zakończyły się niepowodzeniem, a siły Kantakuzena zmalały w tym czasie do 500 ludzi.

    Tomasz z Akwinu, Akwinata, łac. Thoma de Aquino (ur. ok. 1225, zm. 7 marca 1274) – filozof scholastyczny, teolog, członek zakonu dominikanów. Był jednym z najwybitniejszych myślicieli w dziejach chrześcijaństwa. Święty Kościoła katolickiego; jeden z doktorów Kościoła, który nauczając przekazywał owoce swej kontemplacji (łac. contemplata aliis tradere).Edesa (gr. Έδεσσα) – miasto w północnej Grecji (region Macedonia Środkowa), ośrodek administracyjny nomosu Pella. W 2001 okręg miejski liczył 25 619, a samo miasto 18 253 mieszkańców. Przemysł włókienniczy, spożywczy (głównie tytoniowy, winiarstwo). Ośrodek turystyczny. Zabytkowe świątynie bizantyjskie z freskami i mozaikami.

    W krytycznym dla niego momencie uznała Kantakuzena cesarzem Tesalia – kraj wielkich posiadaczy ziemskich, w którego przyłączeniu do cesarstwa Kantakuzen miał spory udział i o który zawsze dbał. Rządy nad nią antycesarz powierzył swemu krewnemu Janowi Angelosowi. Ten w krótkim czasie rozciągnął swą władzę na Epir, Akarnanię i Etolię oraz na katalońskie posiadłości w Tesalii. Choć uznawał zwierzchność Kantakuzena, sprawował niemal niezależną władzę na podległych mu terenach.

    Język nowogrecki, język grecki nowożytny, greka nowożytna, demotyk(a) (nowogr. η Ελληνική γλώσσα, i Ellinikí glóssa; τα Ελληνικά, ta Elliniká) – język indoeuropejski, używany współcześnie w Grecji (ok. 11 mln mówiących) i na Cyprze (ok. 750 tys.). Jest on jednocześnie językiem urzędowym tych państw (na Cyprze obok tureckiego).Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

    Sukces Kantakuzena doprowadził do rozpadu sojuszu z królem serbskim, który nie był zainteresowany wzmacnianiem pozycji pretendenta do tronu bizantyńskiego i nawiązał kontakt z regencją w Konstantynopolu. Przymierze zostało potwierdzone zaręczynami młodego syna króla serbskiego z siostrą cesarza Jana. W tej sytuacji Kantakuzen uciekł się do pomocy Turków seldżuckich, z którymi bliskie stosunki łączyły go już za panowania Andronika III. Wspólnie z emirem Aydinu Umurem pod koniec 1342 obległ Tesalonikę, a wobec niepowodzenia tego przedsięwzięcia rozpoczął systematyczny podbój Tracji. Wczesną jesienią 1343 zdobył Didymotykę, sukces ten okupić jednak musiał bezlitosnym rabunkiem miasta przez Turków.

    Durrës, Durrësi (wł. Durazzo, gr. Δυρράχιον, Dyrrhachion, łac. Dyrrachium, srb. Драч) – miasto w Albanii położone nad Adriatykiem.Orchan, także Orhan lub Urchan (ur. 1281/1284, zm. w 1362) – władca z dynastii Osmanów panujący w latach ok. 1324 - 1362.

    Oprócz poparcia Duszana, który w ciągu 1343 zdobył Wodenę, Kastorię i Lerinę i dokończył podboju Albanii, regencja pozyskała również cara bułgarskiego Iwana Aleksandra, który, mimo przekazania mu twierdz w górnym biegu Maricy, Filipopola i Stanimachu, nie udzielił Konstantynopolowi żadnej pomocy. Sukcesem regencji było też pozyskanie dotychczasowego sprzymierzeńca Kantakuzena i Umura, bułgarskiego hajduka Momczyła, który utworzył niezależne państwo w południowych Rodopach. Obdarzony przez Kantakuzena tytułem sebastokratora, a despoty przez cesarzową Annę, został w 1345 pokonany przez Umura i na jego rozkaz ścięty.

    Andronik IV Paleolog (ur. 2 kwietnia 1348 w Konstantynopolu, zm. 28 czerwca 1385 w Selymbrii) – cesarz bizantyjski od 1376 do 1379.Cambridge University Press – angielska oficyna wydawnicza, działająca od 1534 na mocy edyktu króla Henryka VIII. Jest najstarszym nieprzerwanie działającym wydawnictwem na świecie. Zajmuje się wydawaniem pozycji naukowych i edukacyjnych, adresowanych do odbiorców na całym świecie, w tym wydawnictwami z zakresu nauczania języka angielskiego jako obcego. Siedzibą wydawnictwa jest Cambridge; jego biura działają w Europie, Ameryce Północnej, Południowej, na Bliskim Wschodzie, w Afryce, Azji i Oceanii.

    Zwycięstwo[ | edytuj kod]

    Cesarzowa Anna Sabaudzka

    Do lata 1345 cała Tracja znalazła się w ręku Kantakuzena. Regencja poniosła w tym czasie dotkliwą stratę. 11 lipca 1345 podczas inspekcji więzienia, mieszczącego się w pałacu cesarskim, Aleksy Apokauk został napadnięty i zamordowany przez aresztantów. Jego syn Jan Apokauk, który początkowo popierał rządzących w Tesalonice zelotów, poróżnił się z nimi. Zamordował ich przywódcę Michała Paleologa i przejął władzę w mieście. Na wieść o śmierci ojca przeszedł na stronę Kantakuzena. Zeloci pod wodzą Andrzeja Paleologa rozbili siły Apokauka. On sam i jego 100 stronników zostało strąconych z murów cytadeli i zamordowanych. Zeloci przystąpili następnie do ogólnej rozprawy z przedstawicielami warstw wyższych. Ciągnięto ich ulicami jak niewolników na powrozach przywiązanych do szyi. Tu sługa pędził swego pana, a tam niewolnik tego, który go kupił.

    Macedonia (gr. Μακεδονία, mac. Македонија, bułg. Македония) to region geograficzno-historyczny leżący w znacznej części na terenie Grecji, Republiki Macedonii i Bułgarii (niewielkie części regionu znajdują się w Albanii i Serbii). Ma powierzchnię około 67 000 km i liczy niemal 5 milionów mieszkańców. Nazwa regionu i obszar przez niego zajmowany powoduje wiele sporów między Grecją i Republiką Macedonii. Macedonia obejmuje dorzecza rzek Aliakmon, Wardar i Strumy, a także równiny w okolicach Salonik i Serres.WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.

    Po śmierci Apokauka Kantakuzen, popierany przez najsilniejszy ekonomicznie element społeczny i przez ruch religijny hezychastów, mógł być już pewien zwycięstwa. Wprawdzie w 1344 liga państw chrześcijańskich wypowiedziała wojnę Umurowi i opanowała Smyrnę, odciągając najbliższego sojusznika Kantakuzena od działań w Europie. Ten znalazł sobie jednak jeszcze potężniejszego sprzymierzeńca w osobie sułtana osmańskiego Orchana. W 1346 oddał mu za żonę swą córkę Teodorę. 21 maja 1346 patriarcha Jerozolimy koronował Jana Kantakuzena, w Adrianopolu na cesarza. Terytorium podległe cesarzowej Annie ograniczało się już tylko do okolic stolicy.

    Andronik II Paleolog zwany Starszym (ur. 25 marca 1259 w Konstantynopolu; zm. 13 lutego 1332 w Konstantynopolu) – cesarz bizantyński, najstarszy syn Michała VIII Paleologa i Teodory Doukainy Watatziny, wnuczki cesarza Jana III Watatzesa. Mąż Anny Węgierskiej - córki Stefana V króla Węgier. Po śmierci Anny żonaty z Jolantą z Montferratu.Nicefor Gregoras, także Nikefor Gregoras (gr.: Νικηφόρος Γρηγορᾶς; 1295 – 1359/1360) – bizantyński polihistor: historyk, teolog, filolog i astronom.

    Cesarzowej udało się wprawdzie zwerbować 6 tysięcy Seldżuków z emiratu Srukhan. Ci jednak zamiast wyruszyć przeciw Kantakuzenowi najechali Bułgarię, gdzie spodziewali się większych korzyści niż w spustoszonej Tracji. W drodze powrotnej splądrowali okolice Konstantynopola. Cesarzowa, próbując zjednać sobie hezychastów, poleciła odwołać 2 lutego 1347 patriarchę Jana Kalekasa, zwolnić Grzegorza Palamasa i wynieść na stolicę patriarszą jego stronnika Izydora. Były to już jednak ostatnie jej decyzje. 3 lutego garnizon miejski otworzył bramy stolicy przed Kantakuzenem i przeszedł na jego stronę. Cesarzowa musiała zaniechać dalszego oporu. Jej syn Jan został odsunięty od władzy i ożeniony z córką Kantakuzena, Heleną.

    Epir (grecki Ήπειρος – Ipiros, co po polsku oznacza kontynent lub wnętrze dużego lądu) – górzysta kraina położona w północno-zachodniej części Grecji, nad Morzem Jońskim, na północy graniczy z Albanią, na wschodzie z Tesalią, a na południu z Etolią i Akarnanią. Ponadto istnieje także Epir Północny, czyli zamieszkały przez Albańczykow, Greków i Wołochów obszar, położony po albańskiej stronie granicy.Nicefor II Orsini, stgr. Νικηφόρος Β΄ Δούκας (ur. ok. 1328, zm. 1359) – despotes Epiru w latach 1335–1337, 1339-1340 i 1356–1359. Syn Jana II Orsiniego.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Peloponez (Półwysep Peloponeski, nwgr. Πελοπόννησος, Peloponnisos, w średniowieczu znany pod nazwą Morea, gr. Μωρέας lub Μωριάς) – półwysep i kraina historyczna w Grecji. Stanowi najdalej na południe wysuniętą część Półwyspu Bałkańskiego i kontynentalnej Grecji. Znajduje się między Morzem Jońskim a Egejskim. Połączony jest z lądem Przesmykiem Korynckim przeciętym Kanałem Korynckim. Od północy Peloponez ograniczony jest Zatoką Koryncką i Patraską. Silnie rozczłonkowana linia brzegowa tworzy liczne mniejsze półwyspy: Argolidzki, Lakoński, Mani, Mesyński i zatoki: Sarońską, Argolidzką, Meseńska, Kiparysyjską. Powierzchnia Peloponezu wynosi 21,4 tys. km².
    Lesbos (gr. Λέσβος) – jedna z największych wysp na Morzu Egejskim. Należy do Grecji i wchodzi w skład prefektury Lesbos w regionie administracyjnym Wyspy Egejskie Północne. Wyspa położona jest w Azji (na azjatyckim szelfie kontynentalnym) u wybrzeży Turcji, od Azji Mniejszej oddzielają ją cieśniny Muslim na północy i Lesbijska na wschodzie. W południowo-zachodnie wybrzeże wcina się zatoka Kalonis. Stolicą i największym miastem wyspy i prefektury Lesbos jest Mitylena. W starożytności mieszkała tam Safona.
    Dominikanie, Zakon Kaznodziejski (łac. Ordo Praedicatorum – OP) - katolicki zakon męski założony w 1216 przez św. Dominika Guzmána.
    Genua (wł. Genova, lig. Zena) – miasto w północno-zachodniej części Włoch nad Morzem Liguryjskim, nad Zatoką Genueńską, u stóp Apeninu Liguryjskiego; jest stolicą prowincji o takiej samej nazwie i regionu Ligurii. Antyczna etymologia nazwy tego miasta (Jenua, czy też Janua) wskazuje na pochodzenie celtyckie, gdzie wyraz podobny miał oznaczać "wejście".
    Aleksy Apokauk (grecki:Ἀλέξιος Ἀπόκαυκος) – bizantyjski polityk i wysoko postawiony wojskowy (megas doux). Nieznana jest data jego narodzin, zmarł w 1345 roku. Jego życie i kariera przypada na XIV wiek. Mimo że swoją pozycję w wojsku i na dworze zawdzięczał Janowi VI Kantakuzenowi to razem z patriarchą Janem XIV Kalekasem był jednym z liderów stronnictwa popierającego Jana V w bizantyjskiej wojnie domowej, toczącej się między 1341 a 1347 rokiem.
    Edirne (wariantowo Adrianopol) – miasto w europejskiej, północno-zachodniej części Turcji, na Nizinie Trackiej, przy ujściu rzeki Tundża do Maricy, w pobliżu granicy z Grecją.

    Reklama

    Czas generowania strony: 1.109 sek.