• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jan Thurzo - burmistrz

    Przeczytaj także...
    Kutná Hora (niem. Kuttenberg) – stolica powiatu Kutná Hora w kraju środkowoczeskim, w Czechach w odległości ok. 65 km od Pragi. Populacja miasta wyniosła w 2003 r. 21 218 mieszkańców.Góry Złote (czes. Rychlebské hory, dawniej cz. Rychleby lub Rychlebské pohoří, niem. Reichensteiner Gebirge) 332.61 – pasmo górskie położone w Sudetach Wschodnich. W potocznym znaczeniu ciągną się od Przełęczy Kłodzkiej na północnym zachodzie, aż do Przełęczy Ramzowskiej (czes. Ramzovské sedlo) na południowym wschodzie i przełęczy pomiędzy Pasieczną a Smrekiem na południu. Przełęcz Różaniec (583 m n.p.m.) dzieli łańcuch ten na dwie części: północno-zachodnią niższą i południowo-wschodnią wyższą.
    Baia Mare (nazwa oznacza po polsku "Wielką Kopalnię", węg. Nagybánya, niem. Frauenbach) - stolica i największe miasto okręgu Marmarosz (obecnie często błędnie uznawanym za część Siedmiogrodu), Rumunia; 137 921 mieszkańców.

    Jan Turzon (ur. 30 kwietnia 1437 w Lewoczy, zm. 10 października 1508 w Baia Mare) – kupiec, przedsiębiorca i patrycjusz z węgierskiego rodu Thurzo von Bethlemfalva (z Betlanovców).

    Herb rodowy Turzonów

    Najstarszy syn Jerzego Turzona (zm. przed 1458), również kupca i przedsiębiorcy, który wydając swą córkę Martę za olkuskiego żupnika Jana Tesznara wydobywającego rudę ołowiu położył podwaliny pod przyszłą potęgę rodu. Jan Turzon wysłany został przez ojca do Wenecji i Padwy, gdzie pogłębiał swą wiedzę o hutnictwie.

    Kupiec – dawna nazwa wędrownego handlarza, który przemieszczał się pomiędzy różnymi miastami i sprzedawał (ewentualnie kupował) towar. W średniowieczu kupcy wraz z innymi rzemieślnikami tworzyli mieszczaństwo, w tym samym czasie zrzeszali się również w organizacjach zwanych cechami. Jednym z obowiązków, który mieli spełniać w określonych przez króla miastach, było prawo składu. W Polsce okresu międzywojennego pojęcie kupca oznaczało podmiot, który we własnym imieniu prowadził przedsiębiorstwo zarobkowe (art.2§1 Kodeksu handlowego). W roku 1965 zgodnie z art. VI Przepisów wprowadzających Kodeks cywilny,art.2 KH został uchylony, w związku z czym zniknęło pojęcie kupca z prawa polskiego, a zamiast niego pojawiło się pojęcie jednostka gospodarki uspołecznionej i jednostka gospodarki nieuspołecznionej. W roku 1988 ustawa o działalności gospodarczej wprowadza pojęcie "podmiot gospodarczy", które w 1999 roku zostaje zastąpione pojęciem "przedsiębiorca".Węgrzy (t. Madziarzy, węg. l.poj. magyar, l.mn. magyarok) – naród europejski z grupy ludów ugrofińskich, zamieszkujący głównie własne państwo narodowe - Węgry w Europie Środkowej, posługujący się językiem węgierskim.

    Po powrocie z Włoch nadal rozwijał rodzinny interes, doglądając wydobycia rud ołowiu, srebra, złota i miedzi w Olkuszu w Polsce, Kutnej Horze w Czechach oraz na Węgrzech, a także w Górach Złotych na Dolnym Śląsku. Stosowana przez niego metoda odciągania srebra z rud miedzi przy pomocy ołowiu przynosiła mu ogromne dochody. W 1463 osiadł w Krakowie; jako administrator węgierskiego króla Macieja Korwina doglądał kopalni rud miedzi na terenach dzisiejszej Słowacji, m.in. w Szpaniej Dolinie w rejonie Bańskiej Bystrzycy, w Bańskiej Szczawnicy, Novej Bani oraz Kremnicy i sprowadzał surowiec do Krakowa. W 1469 r. założył hutę miedzi i srebra w podkrakowskiej Mogile. 14 września 1478 kupił kopalnię srebra w Rammelsbergu koło Goslaru w Górach Harzu.

    Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.Špania Dolina (do 1927 także Baňa, niem. Herrengrund, węg. Úrvölgy, do 1882 Urvölgy) - wieś w środkowej Słowacji w kraju bańskobystrzyckim, w powiecie Bańska Bystrzyca, ok. 11 km na północ od Bańskiej Bystrzycy; liczy 185 mieszkańców (2005 r.). Centrum leży na wysokości 730 m n.p.m. Dawna osada górnicza i centrum wydobycia rud miedzi. Od 10 stycznia 1979 r. rezerwat architektury ludowej, w którym zinwentaryzowano 76 chronionych obiektów.

    Żenił się dwukrotnie, oba razy z córkami wpływowych patrycjuszy krakowskich: z Urszulą, córką Jana Bema oraz z Barbarą, córką Jana Becka; małżeństwa te oraz zamożność postawiła go bardzo wysoko w hierarchii krakowskiego patrycjatu. W roku 1477, Jan sięgnął po urząd burmistrza Krakowa; od tego też roku aż do śmierci w 1508 pełnił funkcję rajcy miejskiego.

    Betlanovce (niem. Bettelsdorf, Bettlersdorf, Bethlensdorf, Bethelsdorf; węg. Betlenfalu , 1311 Betlehem, 1349 Bethlemfalva) - miejscowość i gmina w środkowo-wschodniej Słowacji, w powiecie Nowa Wieś Spiska w kraju koszyckim. Znajduje się na Kotlinie Popradzkiej.Ungarischer Handel (zwana również Fugger-Thurzo lub Neusohler Kupferhandlung) – na przełomie XV i XVI wieku największa na świecie spółka górniczo-metalurgiczna.

    Jego pierworodny syn Jan V Thurzo (ur. 1466) studiował w Akademii Krakowskiej i później na akademii papieskiej we Włoszech; wybrał powołanie duszpasterskie i został biskupem wrocławskim. Burmistrz Jan Turzon na dziedzica wybrał innego swego syna – Jerzego (ur. 1467). Doprowadził do jego małżeństwa z córką rodu Ulryka Fuggera, Anną, a także do małżeństwa swojej córki Katarzyny z Rajmundem Fuggerem. Związki rodów Turzonów i Fuggerów przypieczętowała w roku 1495 umowa, na mocy której Jan i Jerzy Thurzo stworzyli z Jakubem Fuggerem spółkę wydobywczo-handlową Ungarischer Handel, która w błyskawicznym tempie zmonopolizowała niemal cały przemysł związany z wydobyciem i wytopem miedzi oraz handel tym metalem w całej ówczesnej Europie.

    Uniwersytet Jagielloński (historyczne nazwy: Akademia Krakowska, Szkoła Główna Koronna, Szkoła Główna Krakowska, Uniwersytet Krakowski; łac. Universitas Jagellonica Cracoviensis) – najstarsza polska szkoła wyższa, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie, mieszczący się w Krakowie.Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.

    Inny z synów Jana, Stanisław (ur. 1470), został biskupem Ołomuńca; kolejny, Aleksy (ur. 1490) był sędzią na dworze węgierskim, natomiast urodzony w 1492 Jan – kupiwszy od Kazimierza II cieszyńskiego Księstwo Pszczyńskie – został panem Pszczyńskiego Wolnego Państwa Stanowego.

    Lewocza (słow. Levoča, węg. Lőcse, niem. Leutschau, łac. Leutsovia) - miasto powiatowe we wschodniej Słowacji, w kraju preszowskim, w historycznym regionie Spisz.Srebro (Ag, łac. argentum) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Jest srebrzystobiałym metalem, o największej przewodności elektrycznej i termicznej. W przyrodzie występuje w stanie wolnym, a także w minerałach, takich jak argentyt czy chlorargyryt. Większość wydobywanego srebra występuje jako domieszka rud miedzi, złota, ołowiu i cynku.

    Przypisy

    1. W tym samym roku do Krakowa przybył Wit Stwosz.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Księstwo Pszczyńskie (niem. Fürstentum Pleß) – jedno z dawnych księstw śląskich, którego stolicą rodową była Pszczyna.
    Miedź (Cu, łac. cuprum) – pierwiastek chemiczny, z grupy metali przejściowych układu okresowego. Nazwa miedzi po łacinie (a za nią także w wielu innych językach, w tym angielskim) pochodzi od Cypru, gdzie w starożytności wydobywano ten metal. Początkowo nazywano go metalem cypryjskim (łac. cyprum aes), a następnie cuprum. Posiada 26 izotopów z przedziału mas 55-80. Trwałe są dwa: 63 i 65.
    Słowacja, Republika Słowacka (słow. Slovensko, Slovenská republika) – państwo śródlądowe w Europie Środkowej. Graniczy z Austrią (127 km), Polską (597 km), Czechami (240 km), Ukrainą (98 km) oraz Węgrami (678 km). Łączna długość granicy lądowej wynosi 1740 km. Do 1993 wchodziła w skład Czechosłowacji. Od 1 maja 2004 kraj należy do Unii Europejskiej, oraz NATO, a od 1 stycznia 2009 – do strefy euro. Stolicą państwa jest Bratysława, położona nad Dunajem przy granicy z Austrią i Węgrami.
    Złoto (Au, łac. aurum) – pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 79. Złoto jest ciężkim, miękkim i błyszczącym metalem, będącym najbardziej kowalnym i ciągliwym spośród wszystkich znanych metali. Czyste złoto ma jasnożółty kolor i wyraźny połysk, nie utlenia się w wodzie czy powietrzu. Chemicznie złoto należy do metali przejściowych i pierwiastków grupy 11. Z wyjątkiem helowców (tzw. gazów szlachetnych) złoto jest najmniej reaktywnym pierwiastkiem. Złoto długo przed okresem spisanej historii było drogocennym i poszukiwanym metalem szlachetnym używanym w biciu monet, jubilerstwie, sztuce i zdobieniach.
    Kremnica (niem. Kremnitz, węg. Körmöcbánya, łac. Cremnicium) – miasto w środkowej Słowacji, w kraju bańskobystrzyckim. Leży w Górach Krzemnickich. Ośrodek turystyki. Hutnictwo oraz mennica państwowa.
    Radny (staropol. radźca, póź. rajca) – członek rady. Radnym może zostać każdy obywatel (jeżeli ukończył 18 lat i ma zaświadczenie o niekaralności). W Polsce najczęściej mianem radnych określa się członków wybieralnych organów samorządowych, np. rady gminy czy rady powiatu.
    Wit Stwosz, także Wit Stosz; niem. Veit Stoß (inne wersje imienia: Feyt, Veydt, Vit, nazwiska: Stoss, Stuos) (ur. ok. 1448 w Horb am Neckar, koło Stuttgartu, zm. jesienią 1533 w Norymberdze) – niemiecki rzeźbiarz, grafik i malarz, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli późnego gotyku w rzeźbie.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.037 sek.