• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jan Malalas



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Stworzenie świata – opis, który rozpoczyna Biblię, przedstawia pochodzenie wszechświata i człowieka od Boga, zależności między Bogiem, człowiekiem i światem, oraz podkreśla doskonałość tego, co stworzone. Interpretacja teologiczna opisów stworzenia jest różna w zależności od wyznania.Oktawiusz Jurewicz (ur. 30 kwietnia 1926 w Białymstoku) – polski filolog klasyczny, historyk, bizantynista. Profesor nadzwyczajny w 1971, zwyczajny w 1986 Uniwersytetu Warszawskiego. Dyrektor Instytutu Filologii Klasycznej UW w latach 1971-1996, kierownik Zakładu Filologii Greckiej, Bizantyńskiej i Nowogreckiej w Instytucie Filologii Klasycznej w latach 1963-1966, prodziekan i następnie dziekan Wydziału Filologicznego UW 1966-1973. W latach 1973-1979 pracował na stanowisku profesora (professeur associe) Uniwersytetu Paris IV-Sorbonne i jednocześnie dyrektora Centre de Civilisation Polonaise tegoż Uniwersytetu. Założył i redagował czasopismo naukowe "Les Cahiers Franco Polonais" (roczniki 1977-1983). Odbył wiele stażów naukowych min. na uniwersytetach w Belgradzie, Berlinie, Budapeszcie, Kolonii, Monachium, Moskwie i Paryżu. Autor publikacji około 100 prac, artykułów, książek wydanych w językach polskim, niemieckim i włoskim oraz szeregu przekładów źródeł historycznych greckich na język ojczysty. Wykształcił kilkunastu magistrów, byłem promotorem trzech doktorów nauk humanistycznych, recenzował 14 prac doktorskich różnych uniwersytetów i 6 prac habilitacyjnych. Członek zwyczajny Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, członek korespondent Polskiej Akademii Umiejętności, członek Polskiego Towarzystwa Filologicznego, członek i członek honorowy Komitetu Nauk o Kulturze Antycznej PAN, członek Komisji Bizantynologicznej KNoKA PAN i jej przewodniczący do 2000 (obecnie członek honorowy), członek Polskiej Akademii Umiejętności, członek Towarzystwa Historycznego Mommsengesellschaft.

    Jan Malalas lub Jan z Antiochii zwany Malalas (gr. Ιωάννου Μαλάλα lub Ιωάννου Αντιοχεως του επικλην Μαλάλα/Iōannou Antioheōs tou epiklēn Malala, łac. Ioannis Malalas – ur. ok. 491, zm. ok. 578) – kronikarz bizantyński.

    Jan Malalas był zhellenizowanym Syryjczykiem z Antiochii, który za panowania cesarza Justyniana I przeniósł się do Konstantynopola. Malalas jest autorem Kroniki powszechnej (Chronographía) w 18 księgach, obejmującej dzieje całego ówczesnego świata od jego stworzenia po czasy współczesne autorowi. Kronika Malalasa stanowi typowy przykład historii popularnej przeznaczonej dla szerokiej publiczności. Naiwna i bezkrytyczna, nie odznacza się wysokim poziomem historycznym. Malalas rozbudował, wyczuwając oczekiwania publiczności, niektóre epizody, wprowadził szereg ciekawostek, opowiadań przerywających główny tok narracji. Nie ustrzegł się też błędów i nieporozumień. Kronika została napisana w potocznej, obrazowej koine greckiej. Ze względu na walory literackie była chętnie czytana również w wiekach następnych. Kronika Malalasa stała się od razu skończonym wzorem nowego gatunku literackiego dla pokoleń jego następców, aż po wiek XIII. Przełożona na łacinę, bułgarski, gruziński i cerkiewnosłowiański silnie oddziałała też na literaturę innych krajów.

    Język staro-cerkiewno-słowiański, język s-c-s, język scs, język starobułgarski (scs. Ѩзыкъ словѣньскъ, Językŭ slověnĭskŭ) – najstarszy literacki język słowiański, formujący się od połowy IX wieku i oparty głównie na słowiańskich gwarach Sołunia (dzisiejsze Saloniki). Język s-c-s stał się podstawą literacką języków: bułgarskiego, rosyjskiego, serbsko-chorwackiego w różnych redakcjach. Najbliżej spokrewniony jest ze współczesnym językiem bułgarskim i macedońskim, jakkolwiek literackie postaci tych języków oparte są na innych dialektach i cechują się innymi zasadami gramatycznymi, wynikającymi z przynależności do bałkańskiej ligi językowej.Argiwowie – mieszkańcy starożytnego Argos. Określenie Greków spotykane w starożytnej literaturze, zwłaszcza u Homera.

    Życiorys[ | edytuj kod]

    Jan Malalas urodził się około 491 roku w Antiochii. Był zhellenizowanym Syryjczykiem, na co wskazuje przydomek melel, nadany mu przez Konstantyna Porfirogenetęa pochodzący prawdopodobnie od syryjskiego malâlâ – „retor”. Za panowania cesarza Justyniana I przeniósł się do Konstantynopola, gdzie prawdopodobnie zmarł około 578 roku.

    Efraim – kronikarz bizantyński żyjący na przełomie XIII i XIV wieku, autor wierszowanej kroniki przedstawiającej cesarzy rzymskich od Kaliguli do Michała VIII Paleologa.Jan Antiochijczyk (gr.: Ιωάννης Αντιοχεύς, Joánnes Antiocheús) – kronikarz bizantyński z VII wieku. Autor, w większości zaginionej, Kroniki świata, doprowadzonej do 610 roku.

    Twórczość[ | edytuj kod]

    Kronika powszechna[ | edytuj kod]

    Antiochia – główny bohater Kroniki Malalasa

    Malalas jest autorem Kroniki powszechnej (Chronographía) w 18 księgach, obejmującej dzieje całego ówczesnego świata od jego stworzenia po czasy współczesne autorowi. W księdze I autor przedstawia dzieje biblijne poczynając od Adama i Ewy, w księdze II – bajeczne czasy starożytnego Egiptu, w III – dzieje Abrahama i potop, w IV opowiada o Argiwach, w V o zburzeniu Troi, w VII – o początkach Rzymu. Księgę VIII poświęca przestawieniu historii Macedonii, po czym przechodzi do omówienia działań rzymskich konsulów (księga IX). W księdze X omawia okres rządów cesarza Augusta i narodziny Chrystusa. Księgi od XI do XVIII poświęcone są rządom kolejnych cesarzy od Trajana do Justyniana. Narrację urozmaicają opowieści biblijne, mity greckie, cytaty z pieśni. Kronika urywa się na roku 563, choć jeden z fragmentów wskazuje, że mogła zostać doprowadzona do śmierci cesarza Justyniana w 565 roku, a według świadectwa Chronicon Paschale („Kroniki Wielkanocnej”) nawet do 574 roku.

    Kekrops, gr. Κέκροψ – w mitologii greckiej półczłowiek, półwąż, syn Gai. Był pierwszym, mitycznym królem Attyki. Założył miasto Kekropię, późniejsze Ateny. Za jego panowania Atena i Posejdon prowadzili spór o władze nad Attyką i o jego rozstrzygnięcie zwrócili się do Kekropsa. Posejdon w celu przypodobania sie Kekropsowi sprawił, że na Akropolu wytrysnęła słona woda, natomiast Atena posadziła drzewa oliwne. Kekrops rozstrzygnął spór na korzyść Ateny, co straszliwie rozgniewało Posejdona, który zesłał na Attykę potop. Wprowadził kult Ateny i Zeusa, monogamię oraz palenie zwłok. Wynalazł pismo, ustanowił rytuał zawierania małżeństw i zniósł ofiary z ludzi. Miał jednego syna – Erysichtona i trzy córki: Aglauros, Herse i Pandrosos.Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.
    Grobowiec św. Piotra w Antiochii

    Geograficznym centrum autora i ośrodkiem jego zainteresowań do początków XVIII księgi pozostaje ojczysta Antiochia, opisywana na podstawie miejscowych dokumentów, tak że Krumbacher nie waha się nazwać dzieła Malalasa kroniką Antiochii, połączoną następnie z kroniką świata. Do początków XVIII księgi tekst zawiera ślady herezji monofizyckiej. W księdze XVIII centrum Kroniki przenosi się do Konstantynopola, a wymowa utworu staje się wyraźnie ortodoksyjna. Przyjmuje się, że Malalas napisał tę ostatnią księgę, po przeprowadzeniu się do stolicy, a być może inny kronikarz ją dokończył. Niewątpliwie istniały dwa wydania Kroniki. Jedno w 17 księgach z około 540 roku, wspominane przez Ewagriusza Scholastyka i Chronicon Paschale i drugie wydane po 565 lub 574 w 18 księgach wzmiankowane przez Jana z Efezu i w rzymskiej Kronice palatyńskiej (Chronicum Palatinum).

    Hezychiusz z Miletu (gr. Ησύχιος ο Μιλήσιος, Hesychios o Milesios) – kronikarz bizantyński z VI wieku. Autor, w większości zaginionej, Historii rzymskiej i powszechnej, kroniki doprowadzonej do 518 roku oraz Onomatologa, zestawionego w porządku chronologicznym wykazu sławnych pisarzy greckich.Jan z Efezu zwany też Janem z Azji (urodzony około 507, zmarł około 586 roku) duchowny, jeden z przywódców syriackich chrześcijan odrzucających postanowienia Soboru Chalcedońskiego z 451 roku. Należy do grupy najważniejszych i najwcześniejszych historyków piszących w języku syriackim.

    Charakterystyka[ | edytuj kod]

    Kronika Malalasa stanowi typowy przykład historii popularnej przeznaczonej dla szerokiej i niezbyt wyrobionej publiczności, przystępnej językowo, łatwej i ciekawej treściowo. Naiwna i bezkrytyczna, nie odznacza się wysokim poziomem historycznym. Malalas rozbudował, wyczuwając oczekiwania publiczności, niektóre epizody, wprowadził szereg ciekawostek, opowiadań przerywających główny tok narracji. Powoływał się wprawdzie z dumą na źródła historyczne, z których korzystał, wyraźnie widać jednak, że nie korzystał z nich bezpośrednio. Cytaty i opisy roją się od najróżniejszych błędów i nieporozumień. Cycerona i Salustiusza nazywa najmądrzejszymi poetami rzymskimi; poetkę Safonę, żyjącą w VII wieku, uważa za współczesną mitycznemu założycielowi Aten Kekropsowi; rzymskiego triumwira myli z triumfatorem; Cyklopowi przyznaje nie jedno ale troje oczu, Herodota (V w. p.n.e.) uznaje za następcę Polibiusza (II wiek p.n.e.).

    Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.Chronicon Paschale (Kronika Wielkanocna) – anonimowa kronika bizantyńska, powstała między 631 a 641 rokiem opisująca wydarzenia od początku świata, za który przyjęto po raz pierwszy erę bizantyńską, od 5507 do 627 roku po narodzeniu Jezusa Chrystusa.

    Głównym źródłem Malalasa był Sekstus Juliusz Afrykańczyk oraz kroniki Domnina i Nestoriana. Innych historyków, na których się powoływał znał wyłącznie z Kroniki Eustatiusza Epifanijczyka. Historię wojny trojańskiej przepisał, z zaginionych obecnie, dzieł Diktysa Kreteńczyka i Syzyfa z Keos. Dzieje V i VI wieku oparł na ustnych przekazach, uważanych za posiadające pewną wartość historyczną. Szczególnie cenne są informacje Malalasa o Hunach, o roli Bułgarów w powstaniu Witaliana (514/515 rok), o najazdach Słowian na ziemie trackie.

    Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa (lit. Lietuvos nacionalinė Martyno Mažvydo biblioteka) – litewska biblioteka narodowa założona w 1919 roku w Kownie, przeniesiona w 1963 roku i działająca do dziś w Wilnie. Michał Panaretos (gr: Μιχαήλ Πανάρετος, Michaēl Panaretos; ur. 1320 - zm. 1390) – historyk bizantyński, autor kroniki cesarzy Trapezuntu - Wielcy Komneni cesarze Trapezuntu

    Kronika została napisana w potocznej, obrazowej koine greckiej, jaką mówiono w Syrii, wykazującej w słownictwie naleciałości łacińskie i orientalne. Ze względu na walory literackie była chętnie czytana również w wiekach następnych.

    Recepcja[ | edytuj kod]

    Konstantyn VII otruty przez Teofano. Ilustracja z Kroniki Skylitzesa

    Z informacji zawartych w Kronice Malalasa korzystali Jan z Efezu, Ewagriusz Scholastyk, autor Chronicon Paschale, Jan biskup Nikiu, Jan z Damaszku, Kronika palatyńska, Teofanes, Jerzy Mnich, Jan Zonaras, Teodor Sikeliota. Cytowali go Konstantyn VII Porfirogeneta w X wieku i Jerzy Kedren w XI.

    Tracja (gr. Θρᾴκη, Thraki, łac. Thracia, bułg. Тракия, Trakija, tur. Trakya). Historycznie: starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon (Struma). Obecnie region geograficzny na pograniczu Bułgarii (Tracja Północna), Grecji (Tracja Zachodnia) i Turcji (Tracja Wschodnia).Herodot z Halikarnasu (starogr. Ἡρόδοτος ὁ Ἁλικαρνασσεύς, Herodotos ho Halikarnasseus) (ur. ok. 484 p.n.e. w Halikarnasie, obecnie Bodrum w Turcji, zm. ok. 426 p.n.e. w Turioj lub Atenach) – historyk grecki, zwany Ojcem historii, czasem także Ojcem geografii. Jedynym zachowanym jego dziełem jest 9-księgowa relacja z wojen perskich, opisująca także geografię i historię Hellady, Persji i Egiptu oraz okolicznych krain, zatytułowana Dzieje (Ἱστορίαι Historiai, łac. Historiae). Jego relacje nie były zawsze dokładne, ale − w odróżnieniu od wielu innych historyków, aż po czasy dzisiejsze − zawsze opatrzone klauzulą "zgodnie z tym, czego się dowiedziałem" (Dzieje, I, 2) i "Ja zaś muszę podać, co się opowiada, ale bynajmniej nie jestem zobowiązany w to wierzyć i te słowa mają się odnosić do całych mych Dziejów." (VII, 152).

    W VIII wieku Kronika Malalasa doczekała się przekładu na łacinę, o czym świadczą urywki zachowane w Kronice palatyńskiej. Około 900 roku została przełożona na bułgarski, na przełomie Xi XI wieku ukazał się przekład gruziński. Szczególne znaczenie posiada przekład na język cerkiewnosłowiański z XI wieku, ponieważ został oparty na pełnym tekście greckim, znanym dziś tylko z jednego rękopisu oksfordzkiego z XII wieku, z uszkodzonym początkiem i urwanym zakończeniem. Słowiański przekład zachował się we fragmentach znanych z kompilacji, z których najstarsza (niezachowana) powstała w roku 1262. Z tej podstawy czerpały dwa zachowane rękopisy: wileński z XIII wieku i moskiewski tzw. „archiwalny” z XV wieku.

    Teofanes Wyznawca, Teofanes Homologetes, również Teofanes Confessor, cs. Prepodobnyj Fieofan, ispowiednik Sigrianskij, naczertannyj (ur. ok. 760 w Konstantynopolu, zm. 817 lub 818) – bizantyjski duchowny, historyk, kronikarz oraz święty katolicki i prawosławny.Jerzy Mnich również Jerzy Hamartolos (Grzesznik), Jerzy Monachos (gr.: Γεώργιος Μοναχος, Georgios Monachos, zm. po 867) – mnich bizantyński, autor Zwięzłej kroniki.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Kontynuacja Jerzego (Georgius Continuatus) – anonimowa kronika bizantyńska z X wieku, stanowiąca kontynuację Zwięzłej kroniki Jerzego Mnicha.
    Język syryjski (syriacki, ܣܘܪܝܝܐ suryāyā) – dialekt wschodnioaramejski z okolic Edessy (obecnie Şanlıurfa w Turcji). Chociaż przestał być używany w mowie w VIII wieku po najeździe Arabów na Syrię, stał się głównym językiem literackim i liturgicznym chrześcijaństwa na Bliskim Wschodzie. Używany jest do dziś m.in. przez kościoły jakobicki, asyryjski, maronicki i malabarski.
    Konstantyn Manasses (ur. 1130, zm. 1187) – pisarz, poeta i orator w Bizancjum, autor wierszowanej historii dziejów powszechnych i utworów retorycznych.
    Henryk Łowmiański (ur. 22 sierpnia 1898 w Daugadzie k. Wiłkomierza, zm. 4 września 1984 w Poznaniu) – polski historyk, mediewista, autor m.in. monumentalnych Początków Polski (w sześciu tomach, tom VI wydano już po śmierci autora).
    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.
    Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.
    Cyklopi (także Kiklopi, gr. Κύκλωπες Kýklōpes, łac. Cyclopes ‘okrągłoocy’) – w mitologii greckiej olbrzymy z jednym okiem pośrodku czoła, zajmujące się pasterstwem i budową ogromnych murów (cyklopowe mury). Pracowali też u Hefajstosa w kuźni i kuli pioruny dla Zeusa.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.102 sek.