• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jan Klimak



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Oktawiusz Jurewicz (ur. 30 kwietnia 1926 w Białymstoku) – polski filolog klasyczny, historyk, bizantynista. Profesor nadzwyczajny w 1971, zwyczajny w 1986 Uniwersytetu Warszawskiego. Dyrektor Instytutu Filologii Klasycznej UW w latach 1971-1996, kierownik Zakładu Filologii Greckiej, Bizantyńskiej i Nowogreckiej w Instytucie Filologii Klasycznej w latach 1963-1966, prodziekan i następnie dziekan Wydziału Filologicznego UW 1966-1973. W latach 1973-1979 pracował na stanowisku profesora (professeur associe) Uniwersytetu Paris IV-Sorbonne i jednocześnie dyrektora Centre de Civilisation Polonaise tegoż Uniwersytetu. Założył i redagował czasopismo naukowe "Les Cahiers Franco Polonais" (roczniki 1977-1983). Odbył wiele stażów naukowych min. na uniwersytetach w Belgradzie, Berlinie, Budapeszcie, Kolonii, Monachium, Moskwie i Paryżu. Autor publikacji około 100 prac, artykułów, książek wydanych w językach polskim, niemieckim i włoskim oraz szeregu przekładów źródeł historycznych greckich na język ojczysty. Wykształcił kilkunastu magistrów, byłem promotorem trzech doktorów nauk humanistycznych, recenzował 14 prac doktorskich różnych uniwersytetów i 6 prac habilitacyjnych. Członek zwyczajny Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, członek korespondent Polskiej Akademii Umiejętności, członek Polskiego Towarzystwa Filologicznego, członek i członek honorowy Komitetu Nauk o Kulturze Antycznej PAN, członek Komisji Bizantynologicznej KNoKA PAN i jej przewodniczący do 2000 (obecnie członek honorowy), członek Polskiej Akademii Umiejętności, członek Towarzystwa Historycznego Mommsengesellschaft.Pustelnia Glińska, oficjalnie Glińska Pustelnia Narodzenia Matki Bożej – prawosławny męski klasztor w Sosniwce (rejon głuchowski obwodu sumskiego Ukrainy), o statusie stauropigialnym w strukturze Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego.

    Jan Klimak lub Klimaks, Jan Scholastyk (opat), Jan Synaita, cs. Prepodobnyj Ioann Lestwicznik gr. Ἰωάννης τῆς Κλίμακος trans. Ioannis tis Klimakos, ros. Иоа́нн Ле́ствичник, trans. Ioann Lestwicznik (ur. pom. 525 a 579, zm. 30 marca pom. 595 a 680 na Górze Synaj) – jeden z ojców Kościoła wschodniego, eremita i mistyk, mnich w klasztorze św. Katarzyny na Synaju, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego, uważany za ojca hezychazmu.

    Makary Wielki Egipski, Makary Starszy, cs. Prepodobnyj Makarij Wielikij, Jegipietskij (ur. ok. 300 w Górnym Egipcie, zm. ok. 390 w Skete) – chrześcijański mnich, uważany za jednego z ojców egipskiego monastycyzmu, święty katolicki i prawosławny.Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.

    Życie[ | edytuj kod]

    Data i miejsce urodzenia Jana nie są znane. Proponuje się daty: ok. 525, ok. 569, ok. 575. Przydomek zawdzięcza swemu głównemu dziełu, jest też zwany Synaitą od miejsca swego zamieszkania, a dla uczoności Scholastykiem. Wiadomości o jego życiu zachowały się w krótkim Żywocie autorstwa Daniela z Raithu z VI wieku.

    Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.At-Tur (albo Al Tur lub El Tur, arab. الطور) znane też jako Tur Sinai, początkowo znane jako Raithu – stolica administracyjna Synaju Południowego (Dżanub Sina) w Egipcie, zlokalizowana na Półwyspie Synaj nad Morzem Czerwonym (Riwiera Morza Czerwonego) w Zatoce At-Tur.

    Według komentarza Nicefora Kaliksta Ksantopula do Drabiny do raju Jan był synem św. Ksenofonta i bratem Arkadiusza, a urodził się w Konstantynopolu w VI wieku. Informacja ta jest jednak stosunkowo późna i nigdzie indziej niepotwierdzona. W wieku szesnastu lat przybył na górę Synaj w pragnieniu całkowitego poświęcenia się Bogu. Został mnichem i uczniem opata Martyriusza. Po czterech latach, po śmierci Martyriusza, przeniósł się do pieczary u podnóża góry, w miejscowości Tola, odległej o osiem kilometrów od obecnego klasztoru świętej Katarzyny. Oprócz modlitwy zajmował się uprawianiem ogródka, a wieczorami lub nocami pisał. Prowadzone w odosobnieniu życie eremity nie przeszkadzało mu spotykać się z ludźmi szukającymi kierownictwa duchowego oraz odwiedzić kilku klasztorów w pobliżu Aleksandrii. Do tego okresu jego życia odnosi się opowieść o tym, jak dzięki jego modlitwom został uratowany od śmierci jego uczeń Mojżesz.

    Kult świętych – w katolicyzmie i prawosławiu szczególny szacunek do osób uważanych za zbawione, oraz do świętych aniołów, którzy stawiani są za wzór dla wszystkich żyjących. Do świętych można zwracać się z prośbą o wstawiennictwo do Boga.Eremita lub pustelnik (gr. ἐρημίτης herēmítēs, żyjący na pustkowiu) – osoba, która z pobudek religijnych wycofuje się z życia w społeczeństwie i decyduje się na życie w izolacji i celibacie. Poświęca się przede wszystkim modlitwie i życiu w ascezie. Utrzymuje się, jak to miało np. miejsce u zarania życia pustelniczego w Egipcie i Palestynie, z jałmużny lub rzemiosła.

    Po czterdziestu latach życia pustelniczego, w czasie którego modlił się, płakał z powodu grzechów, walczył z demonami, został mianowany igumenem klasztoru na górze Synaj i powrócił do życia cenobickiego. Pełnił tę funkcję przez cztery lata. Na kilka lat przed śmiercią przekazał kierowanie klasztorem jednemu z braci i powrócił do swojej pustelni. Zmarł, mając około osiemdziesięciu lat. Data jego śmierci również nie jest pewna, podaje się okolice roku 600 lub 650 (niektórzy mówią o roku 649), a nawet 670–680.

    Patriarcha Antiochii – tradycyjny tytuł przysługujący biskupowi Antiochii, jeden z patriarchów w Kościołach Wschodnich. Z czasem doszło do podziałów i powstaniu kilku odrębnych stolic patriarszych.Makary, imię świeckie Michaił Jakowlewicz Głuchariow (ur. 30 października 1792 we Wiaźmie, zm. 1847) – rosyjski duchowny prawosławny, misjonarz na Ałtaju, tłumacz Biblii na język rosyjski.

    Twórczość[ | edytuj kod]

    Drabina do raju[ | edytuj kod]

    XII-wieczna ikona z klasztoru św. Katarzyny przedstawiająca Drabinę do raju o symbolicznych 30 stopniach

    Tytułem do sławy Jana Klimaka jest jego traktat Drabina do raju (Klimáks tu paradéjsu) znany też jako Drabina cnót (Klimáks ton aretòn) albo Tablice (Plákes). Utwór został napisany pod wpływem wizji drabiny ze snu patriarchy Jakuba i był przeznaczony dla mnichów jako pomoc w osiągnięciu duchowej doskonałości, do której trzeba się wspinać, niczym po szczeblach drabiny. Traktat składa się z 30 rozdziałów odpowiadających liczbie lat życia Jezusa w ukryciu i dzieli się na dwie części. Pierwsza przedstawia trudy mniszego życia w codziennej walce z ułomnościami natury ludzkiej (rozdziały 1 do 23), druga omawia sposób osiągnięcia cnót moralnych i teologicznych (rozdziały 24 do 30).

    Kalendarz juliański – kalendarz słoneczny opracowany na życzenie Juliusza Cezara przez astronoma greckiego Sosygenesa i wprowadzony w życie w roku 709 AUC (45 p.n.e.) jako kalendarz obowiązujący w państwie rzymskim. Obowiązywał w Europie przez wiele stuleci, np. w Hiszpanii, Portugalii, Polsce i Włoszech do 1582, w Rosji od 1700 do 1918 (wcześniej stosowano kalendarz bizantyjski, w którym rok zaczynał się 1 września), a w Grecji aż do 1923. Kalendarz juliański został zastąpiony przez kalendarz gregoriański w roku 1582; do dzisiaj jednak niektóre Kościoły wciąż posługują się tym kalendarzem aby podkreślić swoją odrębność.Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.

    W drodze do doskonałości mnich musi najpierw zerwać ze światem, by powrócić do stanu ewangelicznego dziecięctwa, przy czym istotne jest nie samo zerwanie, ale powrót do prawdziwego dziecięctwa, stanie się, jak powiedział Jezus, podobnymi do dzieci. Jan tak to komentuje: Dobry fundament składa się z trzech podstaw i trzech filarów: niewinności, postu i czystości. Wszyscy nowo narodzeni w Chrystusie zaczynają od tych rzeczy, biorąc przykład z nowo narodzonych fizycznie (1,20; 636). Opuszczenie bliskich osób i miejsc pozwala duszy głębiej zjednoczyć się z Bogiem, prowadzi do posłuszeństwa i pokory poprzez upokorzenia doznawane ze strony braci.

    Ikona (gr. εικων, eikón oznaczające obraz) – obraz sakralny, powstały w kręgu kultury bizantyńskiej wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne. Charakterystyczna dla chrześcijańskich Kościołów wschodnich, w tym prawosławnego i greckokatolickiego. Pierwowzorem ikon, były prawdopodobnie, ponieważ nie ma pewności wśród historyków sztuki portrety grobowe z Fajum bądź wczesnochrześcijańskie malarstwo katakumbowe.Włodzimierz II Monomach (ros. Владимир Мономах, ukr. Володимир Мономах, imię przyjęte na chrzcie: Wasyl) (ur. 1053, zm. 19 maja 1125) – wielki książę Rusi Kijowskiej (1113-1125), uznawany za jednego z najbardziej zasłużonych władców tego państwa. Ojciec Jerzego Dołgorukiego uznawanego za założyciela Moskwy.

    Osoba, która zerwała ze światem, musi podjąć walkę z namiętnościami. Każdy szczebel drabiny związany jest z jakąś namiętnością. Klimak opisuje każdą z nich, przedstawia sposób jej uleczenia i odpowiadającą jej cnotę. Opis wszystkich szczebli stanowi jądro traktatu. Autor zauważa: Wszyscy podejmujący tę piękną walkę, twardą i mozolną, [...] niechaj wiedzą, że przyszli rzucić się w ogień, jeśli naprawdę pragną, by zamieszkał w nich ogień niematerialny (1,18; 636). Jedynie ogień Ducha Świętego, który jest ogniem miłości i prawdy, zapewnia zwycięstwo. Klimak zwraca jednak uwagę, że namiętności same w sobie nie są złe, stają się takimi, gdy człowiek robi z nich zły użytek. Oczyszczenie namiętności, dzięki połączonym siłom ascezy i łaski, otwiera człowiekowi przystęp do Boga.

    Idiom, idiomat, idiomatyzm (z łac. idioma – „specyfika języka, osobliwości językowe”; od gr.: idiōma, dop. idiōmatos – „specyficzna cecha; właściwość” od idiousthai – odpowiedni; ídios – „własny; prywatny; swoisty”) — wyrażenie językowe, którego znaczenie jest swoiste, odmienne od znaczenia jakie należałoby mu przypisać biorąc pod uwagę poszczególne części składowe oraz reguły składni.Biblioteka Narodowa Korei – biblioteka narodowa Korei Południowej znajdująca się w Seulu. Powstała w 1945 roku. Jej zbiory liczą ponad 11 milionów woluminów (2018), w tym ponad milion zagranicznych książek.

    Siedem ostatnich szczebli drabiny prowadzi do doskonałości chrześcijańskiej. Jest ona dostępna hezychastom, samotnikom, którzy osiągnęli pokój wewnętrzny i zewnętrzny. Prowadzi do niej najpierw prostota, pokora i rozeznanie. Klimak uznaje za najważniejszą zdolność rozeznawania. Wszystko, co czynimy, powinno podlegać rozeznaniu, będącemu wglądem w najgłębsze motywacje naszego działania, dotknięciem serca osoby rozeznającej: Po Bogu, przewodnikiem dla nas i regułą we wszystkim powinno być nasze sumienie (26/1,5; 1013). W ten sposób szukający doskonałości może osiągnąć spokój duszy, dzięki któremu dusza może pochylić się nad głębią Bożej tajemnicy.

    Bóg lub bóstwo – istota nadprzyrodzona, której istnienie postuluje większość religii. Zajmuje się nim teologia i filozofia, gdzie jest ono uważane za zagadnienie metafizyczno-egzystencjalne. Ze względu na duże zróżnicowanie rozumienia tego pojęcia, trudno jest o jego jednoznaczną definicję (co dodatkowo utrudniają założenia teologiczne związane z tym zagadnieniem, pochodzące z poszczególnych religii). Jako najbardziej różniące się od siebie, należy wyodrębnić definicje używane przez religie politeistyczne i monoteistyczne, deizm, panteizm oraz panenteizm.Klasztor Świętej Katarzyny – najstarszy z istniejących dzisiaj klasztorów chrześcijańskich. Znajduje się w wąskiej dolinie Wadi al-Dajr u stóp Góry Świętej Katarzyny i góry Synaj, na półwyspie Synaj, w miejscowości Święta Katarzyna w Egipcie w muhafazie Południowy Synaj, w Parku Narodowym Święta Katarzyna, na wysokości 1570 m n.p.m. Umieszczony wraz z okolicą na liscie światowego dziedzictwa UNESCO.

    Pokój wewnętrzny i zewnętrzny przygotowuje hezychastę do „modlitwy cielesnej” i „modlitwy serca”. Kto modli się cieleśnie musi sobie pomagać postawami ciała: wznosić ręce, wzdychać, bić się w piersi (15,26; 900). Modlitwa serca pojawia się spontanicznie, jest wynikiem rozbudzenia duchowej wrażliwości i darem Bożym dla człowieka oddanego modlitwie cielesnej. Jan nazywa ją „modlitwą Jezusową” (Iesoû euché). Polega ona na nieustannym, niczym oddech, wzywaniu imienia Jezus: Wspominanie Jezusa niechaj stanowi jedną całość z twoim oddechem, a wtedy poznasz pożyteczność hezychii (27/2,26; 1112). Na koniec modlitwa staje się całkiem prosta, imię „Jezus” zlewa się z oddechem.

    Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.Cypr (Republika Cypryjska) – państwo położone na wyspie Cypr leżącej we wschodniej części Morza Śródziemnego u wybrzeży Turcji, Syrii i Libanu. Od 1 maja 2004 roku jest członkiem Unii Europejskiej.

    Ostatni, trzydziesty, szczebel drabiny, trzeźwe upojenie Duchem, poświęcony jest trzem najwyższym cnotom: wierze, nadziei i miłości. Jan włącza w tę miłość również miłość ludzką (éros). Aby wyrazić żar, światło i oczyszczenie miłości do Boga posługuje się obrazem ognia. Ludzka miłość może być ponownie skierowana ku Bogu, jak w oliwną dziczkę może być wszczepiona szlachetna. Autor jest przekonany, że głębokie doświadczenie tej miłości, éros, bardziej służy postępowi duchowemu niż twarde zmaganie się z namiętnościami. Traktat kończy się wezwaniem samego Boga: Niech ta drabina nauczy cię dyspozycji duchowej cnót. Ja stoję na szczycie tej drabiny, jak powiedział mój wielki wtajemniczony: «Tak więc trwają wiara, nadzieja i miłość – te trzy: największa z nich [jednak] jest miłość» (1 Kor 13,13) (30,18; 1160).

    Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu. Kościół katolicki jest jednym z trzech głównych nurtów chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.Teofan Grek (ur. ok. 1340/1350 - zm. między 1405/1415) – malarz bizantyjski. Działał w Konstantynopolu, później w Nowogrodzie Wielkim i Moskwie.

    Pozostałe utwory[ | edytuj kod]

    Jan Klimak u stóp drabiny, miniatura rosyjska z ok. 1500 r.

    W ostatnim rozdziale Drabiny Klimak wymienia inny swój utwór Pouczenia dla pasterza (Lògos pros ton pojména). Powstał on z myślą o igumenie Janie i udziela praktycznych wskazówek dla przełożonych klasztorów. Wzorem dla tego dzieła była dla Klimaka Księga reguły pasterskiej Grzegorza Wielkiego, w zaginionym przekładzie greckim Anastazego II, patriarchy antiocheńskiego (599–609). Jan Klimak jest też autorem Traktatu o powinnościach przełożonego zakonnego. Zachowała się ponadto korespondencja Klimaka i igumena Jana na temat kompozycji Drabiny do raju.

    Nea Moni (gr. Νέα Μονή - Nowy Klasztor) - klasztor bizantyjski położony na greckiej wyspie Chios. W 1990 roku został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Klasztor należy do najważniejszych zabytków architektury bizantyjskiej na greckich wyspach.Samos (gr. Σάμος) – grecka wyspa na Morzu Egejskim u wybrzeży Azji Mniejszej oraz prefektura w regionie administracyjnym Wyspy Egejskie Północne. Prefektura obejmuje samą wyspę Samos i kilka pomniejszych wysp w tym rejonie. Stolicą prefektury i głównym ośrodkiem miejskim wyspy jest miasto Samos.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Synaj (arab. جبل موسى = Dżabal Musa, hebr. הר סיני ), Góra Mojżesza – góra w Egipcie, w południowej części Półwyspu Synaj, w muhafazie Południowy Synaj (Protektorat Święta Katarzyna). Wysokość 2285 m n.p.m. Jest to poszarpany nagi masyw górski z szaroczerwonego granitu. W 2002 obszar ten został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
    Opat (łac. abbas – „ojciec”, aram. ‏abba‎ – „ojciec”) – wyższy przełożony w męskich zakonach katolickich należących do kręgu zakonów mniszych. Odpowiednikiem w zakonach żeńskich jest ksieni.
    Święty mnich (cs. преподобный) – jeden z tytułów świętych funkcjonujących w hagiografii prawosławnej. Tytuł ten przysługuje tym świętym, którzy zostali kanonizowani z powodu szczególnie bogobojnego i ascetycznego życia, jakie prowadzili będąc członkami wspólnot monastycznych. Cerkiewnosłowiański termin преподобный sugeruje, iż osoby te stały się całkowicie podobne, w zachowaniu i relacjach z innymi ludźmi, do Chrystusa poprzez porzucenie życia świeckiego, stosowanie praktyk ascetycznych, postów i szczególną rolę modlitwy w życiu.
    Sofroniusz Jerozolimski, (łac.) Sophronius (ur. ok. 560 w Damaszku, zm. 11 marca 638) – święty katolicki i prawosławny, czczony przez Kościoły chrześcijańskie biskup, pisarz chrześcijański.
    Teodor Studyta (ur. w 758 w Konstantynopolu, zm. 11 listopada 826 w Klasztorze Hagios Tryphon w Bitynii) − mnich bizantyjski, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego.
    Ojcowie Kościoła (łac. Patres Ecclesiae) – pisarze i teologowie we wczesnym chrześcijaństwie, w epoce bezpośrednio po czasach apostolskich, aż do czasów średniowiecza. Pierwszymi Ojcami Kościoła byli Ojcowie Apostolscy (Patres apostolici), nazwani tak ze względu na to, iż uczestniczyli jeszcze w Kościele, któremu przewodzili Apostołowie lub pisali pod bezpośrednim wpływem życia Kościoła czasów apostolskich. Okres ojców trwał aż do VIII wieku. Doktryna starożytnych i wczesnośredniowiecznych ojców Kościoła, a także dział teologii zajmujący się ich nauczaniem, nazywa się patrystyką.
    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.101 sek.