• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jan Gerson

    Przeczytaj także...
    Zakon Braci Mniejszych (łac. Ordo Fratrum Minorum, siglum: OFM, pot. franciszkanie, franciszkanie brązowi) – katolicka wspólnota zakonna z grupy zakonów żebrzących. Założona w 1209 przez św. Franciszka z Asyżu. Jeden z największych zakonów katolickich (ponad 13 tys. braci). Do wspólnoty należą na równych prawach zarówno kapłani, jak i bracia laicy. Kościół zalicza Braci Mniejszych do instytutów kleryckich.Jan Hus (ur. 1370 w Husincu, spalony na stosie 6 lipca 1415 w Konstancji) – czeski duchowny i bohater narodowy, filozof, reformator Kościoła, prekursor protestantyzmu, profesor Uniwersytetu Praskiego. Działalność Husa, inspirowana myślą Johna Wycliffe’a, była zapowiedzią podobnego wystąpienia Marcina Lutra sto lat później.
    Zygmunt Luksemburski (Luksemburczyk), (ur. 14 lub 15 lutego 1368 w Norymberdze, zm. 9 grudnia 1437 w Znojmie) – elektor (margrabia) brandenburski od 1378, król węgierski od 1387, niemiecki od 1411, książę Luksemburga od 1419, król włoski od 1431, Święty Cesarz Rzymski od 1433, król czeski od 1419 (objął władzę w 1436).
    Jan Gerson

    Jan (Jean) Charlier de Gerson (ur. 14 grudnia 1363 w położonej w Szampanii wiosce Gerson (biskupstwo Reims), zm. 12 lipca 1429) – francuski wykładowca, reformator i poeta, pełnił funkcję kanclerza uniwersytetu paryskiego. Istotną rolę odegrał podczas soborów ekumenicznych w Pizie i Konstancji.

    Sobór w Pizie – sobór powszechny biskupów chrześcijańskich zwołany przez 23 kardynałów obu obediencji w 1409 r. w celu przywrócenia jedności chrześcijaństwa i zakończenia ponad 30-letniego okresu wielkiej schizmy. Nie został zwołany przez papieża i dlatego nie jest uznawany przez Kościół katolicki.Grzegorz XI (łac. Gregorius XI, właśc. Pierre Roger de Beaufort; ur. w 1329 w Maumont koło Limoges, zm. 27 marca 1378 w Rzymie) – papież w okresie od 30 grudnia 1370 do 27 marca 1378. Ostatni z papieży "niewoli awiniońskiej.

    Jego rodzice Arnulf Charlier i Elżbieta de la Chardeniêre (druga "święta Monika") byli pobożnymi wieśniakami, a siedmioro ze swoich dwunastu dzieci, cztery córki i trzech synów, poświęcili życiu religijnemu. Młody Gerson został wysłany w wieku czternastu lat do Paryża na sławne Kolegium Nawarry. Po pięcioletnich studiach otrzymał tytuł licencjata sztuk i rozpoczął studia teologiczne pod kierunkiem dwóch sławnych nauczycieli Gilles'a Deschampsa (Aegidius Campensis) oraz Pierre'a d'Ailly (Petrus de Alliaco) rektora Kolegium Nawarry, kanclerza uniwersytetu a później biskupa Le Puy-en-Velay, arcybiskupa Cambrai i kardynała. Pierre d'Ailly pozostał jego dozgonnym przyjacielem a w późniejszym wieku uczeń najwidoczniej stał się nauczycielem (zobacz wstęp do Liber de vita Spir. Animae).

    Orlean (fr. Orléans) – miasto i gmina w środkowej Francji, położone nad Loarą. Stolica Regionu Centralnego i departamentu Loiret. Ważny ośrodek przemysłowy i usługowy. Według danych na rok 2008 gminę zamieszkiwało 116 515 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 4239 osób/km².Arbitraż – metoda rozwiązywania sporów prawnych bez udziału sądu powszechnego, w której kompetencje takiego sądu powierza się bezstronnemu specjaliście.

    Gerson i ]

    Głównym osiągnięciem Gersona było to, co zrobił dla zakończenia wielkiej schizmy zachodniej. Grzegorz XI zmarł w 1378 r., ledwie rok po tym, jak Gerson poszedł do kolegium Nawarry, i od jego śmierci Kościół miał dwóch papieży, co dla średniowiecznego umysłu oznaczało dwa kościoły i podzielonego Chrystusa. Za schizmę odpowiadała w dużej mierze Francja. Papieże byli pod francuskimi wpływami tak długo, że posiadanie własnego papieża stało się dla Francji niemal oczywistością. Pobożni Francuzi czuli się odpowiedzialni za skandale związane ze schizmą. Stąd melancholijna pobożność Gersona, Pierre'a d'Ailly oraz ich towarzyszy, i energia, z jaką walczyli, aby zakończyć schizmę. W czasie życia Klemensa VII, Uniwersytet Paryski wielokrotnie odbywał dysputy na temat stanu chrześcijaństwa. Wnioski przedstawiały się następująco: schizma może zakończyć się na dwa sposoby: przez ustąpienie, jeżeli obaj papieże bezwarunkowo zrzekliby się tiary, oraz przez arbitraż powszechnego soboru. Gdy zmarł Klemens, król Francji naciskany przez uniwersytet usiłował nie dopuścić do wyboru nowego papieża. Kardynałowie najpierw dokonali wyboru, a dopiero potem przeczytali królewski list. W nowych wyborach zarówno w Rzymie, jak i w Awinionie wpływ Paryża był tak silny, że obydwaj papieże przysięgli zrzec się stanowiska, jeżeli tylko rywal zrobi to samo.

    Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych (ang.: Library of Congress) – największa biblioteka świata. Gromadzi ponad 142 mln różnego rodzaju dokumentów, ponad 29 mln książek, 58 mln rękopisów, 4,8 mln map i atlasów, 12 mln fotografii, 6 mln mikrofilmów, 3,5 mln dokumentów muzycznych, 500.000 filmów; wszystko w ponad 460 językach. 7% zbiorów to dokumenty w językach słowiańskich, w tym największy w USA zbiór polskich książek. Całość zajmuje 856 km półek. Biblioteka dysponuje (w 3 budynkach) 22 czytelniami ogólnymi, 3 wydzielonymi czytelniami dla kongresmenów oraz biblioteką sztuki (John F. Kennedy Center). Zatrudnia 5 tysięcy pracowników. Wyposażona jest w system komputerowy o pojemności 13 mln rekordów oraz w 3000 terminali. Pełni funkcję biblioteki narodowej.Tiara – papieska korona, składająca się z trzech diademów (z tego powodu zwana też w łac. triregnum), wysadzana kamieniami szlachetnymi i perłami, ozdobiona na szczycie małym krzyżem. W tej formie używana od przełomu XIII/XIV wieku aż do 1965 roku, czyli do pontyfikatu Pawła VI, który przekazał ją na cele charytatywne. Tiara widnieje nadal w godle Watykanu. Benedykt XVI jako pierwszy papież wycofał ją jednak z herbu papieskiego (zastąpił ją mitrą i paliuszem).

    W tym samym czasie w 1395 stany Francji i francuski kler przyswoiły sobie program uniwersytetu: cesja lub sobór powszechny. Ruch rósł w siłę. W 1398 większość kardynałów i koronowanych głów Europy zgodziła się na przeprowadzenie planu. Podczas tego okresu Gerson z niespożytymi siłami pracował – atmosfera powszechnego oczekiwania, nadziei i strachu jest odzwierciedlona w jego wielu pamfletach. Na początku istniała nadzieja, że strony zgodzą się na cesję. Lecz wkrótce zachowanie papieży sprawiło, że Europa straciła cierpliwość i wzrosła chęć zwołania powszechnego soboru (patrz De concilio generali unius obedentiae) Ostatecznie sobór został zwołany do Pizy.

    Jan XXIII, właśc. Baldassare Cossa (ur. ok. 1360/1370 w Neapolu, zm. 22 grudnia 1419 we Florencji) – antypapież obediencji pizańskiej podczas wielkiej schizmy zachodniej w okresie od 17 maja 1410 do 29 maja 1415.Królestwo Nawarry – historyczne królestwo na północy Półwyspu Iberyjskiego, terytorium jednego z plemion baskijskich: Basconum. Wcześniej nazywane Królestwem Pampeluny, obejmowało wszystkie terytoria zamieszkane przez Basków. Istniało w latach 824–1620. Nazwa pochodzi od baskijskiego słowa „nabarra”, używanego w epoce średniowiecza, które oznaczało „wielkie równiny w górach”. Językiem Królestwa Nawarry był język baskijski.

    Najważniejszymi z nauk soboru były: Trilogus in materia scismatis (ii.83) oraz De unitate Ecclesiae (ii 113), w których, podążając za Pierre'em d'Ailly, Gerson udowadnia, że idealna jedność Kościoła, bazująca na Chrystusie, a zniszczona przez papieży, może zostać przywrócona wyłącznie przez sobór powszechny, najwyższy i pełny w prawach, choć nie zwołany przez papieża. Sobór odwołał obydwu antypapieży i powołał na namiestnika św. Piotra Aleksandra V. Gerson został wybrany, aby wygłosić do nowego papieża mowę o jego obowiązkach. Zrobił to w swoim Sermo coram Alexandro Papa in die ascencionis in concilio Pisano (ii 131). Wszystkie nadzieje na reformy zostały jednakże ochłodzone w trakcie panowania nowego papieża, który, jako franciszkanin, hołubił swój zakon ponad wszelką miarę. Wydał bullę, wedle której kler parafialny i uniwersytety zostały zdane na łaskę i niełaskę mendykantów. Na uniwersytecie paryskim narastał bunt, wiedziony przez jego kanclerza, który napisał stanowczy pamflet: Censura professoru in theologia circa izullam Alexandri V (ii. 442).

    Pamflet (z ang. pamphlet) – broszura, krótka rozprawa, studium na jakiś temat, nazwa przejęta od bohatera łacińskiego poematu miłosnego z XII w. Pamphilius; wł. Pasquillo, pasquinta – Pasquino oznaczał posąg rzymski odnaleziony w 1501 r., stojący naprzeciw domu szewca Pasquino, na posągu anonimowi autorzy wywieszali w dniu św. Marka paszkwile, czyli utwory o treści oszczerczej i szkalującej jakąś osobę.Cambrai (hist. pisownia: Cambray) – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Nord-Pas-de-Calais, w departamencie Nord.

    Papież umarł wkrótce potem, a jeden z najbardziej rozwiązłych ludzi tych czasów, Jan XXIII (Baldassare Cossa) został wybrany jego następcą. Sobór w Pizie nie przyniósł pokoju, dodał tylko trzeciego papieża. Pierre d'Ailly narzekał na sobory powszechne (zob. jego De difficultate reformationis in concilio universali ale Gerson kontynuował walkę. Ożywiała go kolejna sprawa – waśnie pomiędzy domami Orleanu i Burgundii, które długo pustoszyły Francję. Książę Orleanu został zdradziecko zamordowany przez zwolenników księcia Burgundii, a teolog Jean Petit (1360-1411) publicznie i niedwuznacznie usprawiedliwił ten czyn. Jego usprawiedliwienia morderstwa – "osiem prawd", jak je nazwał, zostały głównie za sprawą Gersona potępione przez uniwersytet paryski, arcybiskupa i wielkiego inkwizytora. Książka Petita została publicznie spalona przed katedrą Notre Dame. Gerson pragnął, aby sobór potwierdził ten wyrok. Jak zwykle, podjął w tym celu wielkie wysiłki – w serii traktatów stwierdzał, że sobór powszechny może odwołać papieża, wysuwał oskarżenia pod adresem panujących papieży, powtarzał oskarżenia przeciwko Petitowi, i ukazywał grzech schizmy – podsumowując, robił wszystko, aby pokazać opinii publicznej zło w Kościele i sposoby jego naprawy.

    Paryż (fr. Paris) – stolica i największa aglomeracja Francji, położona w centrum Basenu Paryskiego, nad Sekwaną (La Seine). Miasto stanowi centrum polityczne, ekonomiczne i kulturalne kraju. Znajdują się tu liczne zabytki i atrakcje turystyczne, co powoduje, że Paryż jest co roku odwiedzany przez ok. 30 milionów turystów.Notre-Dame de Paris – gotycka katedra w Paryżu. Jedna z najbardziej znanych katedr na świecie, między innymi dzięki powieści Dzwonnik z Notre Dame francuskiego pisarza Victora Hugo.

    Jego wysiłki były wspierane przez cesarza Zygmunta i rezultatem był sobór w Konstancji. Autorytet Gersona podczas soboru był wielki – był tym, który podyktował Janowi XXIII akt złożenia urzędu, miał też przewodnią rolę podczas procesu przeciwko Janowi Husowi. Wielu biografów Gersona ma problem z pogodzeniem jego udziału w procesie z jego sceptycznym nastawieniem wobec idei najwyższej władzy papieża. Bierze się to głównie z niezrozumienia pozycji Gersona, a częściowo z omyłkowego przypisywania mu traktatu De modis uniendiae reformandi Ecclesiam in concilio universali. Wszystkie stanowcze sformułowania Gersona dotyczące supremacji soboru dotyczą wyłącznie sytuacji wyjątkowych, takich jak schizma. Z pewnością trudno go nazwać reformatorem, Husa nienawidził z całą nienawiścią, jaką człowiek głęboko zakorzeniony w tradycji darzy reformatora. Trzy traktaty: De necessitate reformationis Ecclesiae, De modis uniendiae reformandi Ecclesia, i De difficultate reformationis in concilio universali, długo przypisywane Gersonowi, zostały wedle nowszych badań uznane za dzieła opata Andreasa z Randuf lub z większym prawdopodobieństwem Dietricha z Nieheim.

    Aleksander V (właśc. Pietro Philarges di Candia OFM; ur. ok. 1339 w Heraklionie, zm. 3 maja 1410 w Bolonii) − franciszkanin, antypapież obediencji pizańskiej w okresie od 26 czerwca 1409 do 3 maja 1410.Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.

    Sobór w Konstancji, który udowodnił sławę Gersona, pod koniec stał się przyczyną jego upadku. Stał się oskarżycielem w procesie Jeana Petita, a sobór, onieśmielony przez księcia Burgundii, nie zaakceptował wyroku wydanego przez uniwersytet i arcybiskupa Paryża. Usprawiedliwienie mordu autorstwa Petita zostało uznane wyłącznie za opinię etyczną i filozoficzną, nie wywodzącą się z wiary i nie będącą herezją. Gerson nie ośmielił się na powrót do Francji, gdzie z powodu kryzysu królestwa urósł w siłę książę Burgundii. Pozostał w Konstancji, a potem w Rattenbergu, gdzie napisał swą słynną książkę De consolatione theologiae. U schyłku życia przeniósł się do Lyonu. Po śmierci został uznany przez Kościół za błogosławionego.

    Sobór w Konstancji – sobór powszechny Kościoła katolickiego zwołany przez pizańskiego antypapieża Jana (XXIII) (później potwierdzony przez papieża Grzegorza XII) na wezwanie Zygmunta Luksemburskiego (wówczas elektora brandenburskiego, króla węgierskiego i niemieckiego, późniejszego Świętego Cesarza Rzymskiego), trwający od 16 listopada 1414 do 22 kwietnia 1418 w Konstancji. Jego głównym celem było zakończenie wielkiej schizmy zachodniej. Kościół katolicki uznaje formalnie tylko te posiedzenia soborowe, które odbyły się po zatwierdzeniu soboru przez Grzegorza XII. Poprzednie posiedzenia pod przewodnictwem Zygmunta Luksemburskiego i antypapieża Jana XXIII nie są uznawane przez Kościół.Gilles Deschamps (również Gilles des Champs, forma zlatynizowana Aegidius Campensis) (ur. 1350 w Rouen – zm. 15 marca 1413 w Rouen) – był nauczycielem i biskupem Coutances. Został kardynałem wyznaczonym przez antypapieża Jana XXIII 6 czerwca 1411. Pod jego kierunkiem studiował Jan Gerson.

    Dzieła[]

  • De modo se habendi tempore schismatis (ca. 1401)
  • De mystica theologia (1408)
  • De universitate ecclesiae (1409)
  • De auferibilitate papae ab ecclesia (1409)
  • De consolatione theologiae (1418)
  • (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    La Sorbonne - tradycyjna nazwa historycznego uniwersytetu paryskiego założonego w 1257 roku, jednego z najstarszych i najbardziej znanych w Europie.Herezja (gr. αἵρεσις hairesis, łac. haeresis) – pierwotne znaczenie: wybór, podział – błędna interpretacja twierdzeń wiary chrześcijańskiej, polegająca na wyodrębnieniu jakiegoś zagadnienia i przedstawieniu go w sposób, który przeciwstawia się całości nauczania wiary. Nieprzyjmowanie jednego lub więcej twierdzeń, uznanych w Kościele za dogmat. Również: twierdzenie sprzeczne z obowiązującą w danym Kościele doktryną.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Wielka schizma zachodnia (także schizma zachodnia, schizma papieska lub wielka schizma; samo określenie wielka schizma może być jednak używane także w odniesieniu do wielkiej schizmy wschodniej) – okres trwający od 1378 do 1417 roku, kiedy to brak zgody kardynałów, kierujących się głównie pobudkami politycznymi, powodował, że do tytułu głowy Kościoła katolickiego rościło sobie pretensje dwóch, a nawet trzech papieży jednocześnie.
    LIBRIS (Library Information System, pol. System Informacyjny Bibliotek) szwedzki katalog rozproszony utrzymywany przez Narodową Bibliotekę Szwecji w Sztokholmie. Umożliwia wyszukiwanie 6,5 milionów tytułów.
    Święta Monika, Monika z Hippony (Tagasty), łac. i wł. Monica (ur. ok. 332 w Tagaście w Numidii, obecnie Souk Ahras w Algierii, zm. 387 w Ostii) – święta Kościoła katolickiego, matka św. Augustyna.
    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.
    Klemens VII (właśc. Robert de Genève, Robert z Genewy; ur. w 1342 w Genewie lub Annecy, zm. 16 września 1394 w Awinionie) – antypapież obediencji awiniońskiej w okresie od 20 września 1378 do 16 września 1394.
    Lyon (rzymskie Lugdunum, arpit. Liyon) – najstarsze miasto we Francji, trzecia co do wielkości aglomeracja (po Paryżu i Marsylii).
    Błogosławiony – w Kościele katolickim osoba zmarła, która za życia odznaczała się szczególnymi cnotami inspirowanymi doświadczeniem religijnym lub też która z powodu swojej religii poniosła śmierć męczeńską.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.047 sek.