• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jan Gadomski - astronom

    Przeczytaj także...
    Obserwatorium Astronomiczno-Meteorologiczne im. Marszałka Józefa Piłsudskiego – dawne polskie obserwatorium astronomiczne, potocznie nazywane "Białym Słoniem", położone w centrum Huculszczyzny, obecnie w stanie ruiny. Znajduje się na szczycie Pop Iwan 2022 m n.p.m. w paśmie Czarnohory w Beskidach Wschodnich na Ukrainie. Ruiny, z których rozciąga się rozległy widok, stanowią lokalną atrakcję turystyczną.Obserwatorium Astronomiczne im. Tadeusza Banachiewicza na Lubomirze – obserwatorium astronomiczne oddane do użytku w 2007 roku na szczycie góry Lubomir w okolicy wsi Węglówka w gminie Wiśniowa w Beskidzie Wyspowym w miejscu przedwojennego obserwatorium, wybudowane dzięki inicjatywie wójta gminy Wiśniowa, Juliana Murzyna, współpracy z wiodącymi uniwersyteckimi ośrodkami astronomicznymi w Polsce i dofinansowaniu projektu „Odbudowa przedwojennego Obserwatorium Astronomicznego – Miasteczko Gwiezdne Lubomir” w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego (ZPORR) ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, budżetu państwa oraz budżetu gminy.
    Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu Jagiellońskiego im. Mikołaja Kopernika, zwane także Obserwatorium Krakowskim – obserwatorium astronomiczne powstałe w 1792 r.

    Jan Gadomski (ur. 24 czerwca 1889 w Czatkowicach, zm. 2 stycznia 1966) – polski astronom, popularyzator astronomii i kosmonautyki.

    Życiorys[]

    W 1908 r. ukończył gimnazjum w Krakowie, po czym podjął studia astronomiczne, które ukończył w 1914 r. Od 1919 roku pracował jako asystent Tadeusza Banachiewicza w Obserwatorium Krakowskim, a od 1927 roku był adiunktem w Obserwatorium Warszawskim.

    Ruiny stacji na Lubomirze

    W 1922 roku założył Stację Obserwacyjną na Lubomirze, w której pracował przez dwa lata. Brał też aktywny udział w tworzeniu Obserwatorium Astronomiczno-Meteorologicznego na szczycie Pop Iwan.

    Tadeusz Banachiewicz (ur. 13 lutego 1882 w Warszawie, zm. 17 listopada 1954 w Krakowie) – polski matematyk, astronom i geodeta.Gwiazda zmienna zaćmieniowa – gwiazda, która obserwowana na ziemskim niebie wykazuje zmiany w swojej jasności. Zmienność gwiazd tego typu wynika z faktu, iż są one układami najczęściej podwójnymi, w których składniki systemu obiegając się, w regularnych odstępach czasu wzajemnie się zasłaniają. To wzajemnie zakrywanie się składników jest powodem zmiany jasności widomej.

    Jego badania naukowe obejmowały obserwacje gwiazd zmiennych zaćmieniowych, dokonał m.in. obserwacji 857 zaćmień Algola.

    Zajmował się popularyzacją astronomii. Od 1930 roku zastąpił Tadeusza Banachiewicza w redagowaniu dodatku astronomicznego do Kalendarza Ilustrowanego Kuriera Codziennego. Był autorem podręczników astronomii dla liceów ogólnokształcących, wydanego w 1938 roku we Lwowie, współautorem (wraz z Eugeniuszem Rybką) podręcznika kosmologii z roku 1931 oraz licznych monografii astronomicznych.

    Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.Księżyc (łac. Luna, gr. Σελήνη Selḗnē; pol. fraz. „Srebrny Glob”, „srebrny glob”; pol. przest. gw. poet. „miesiąc”; pol. przest. poet. „luna”) – jedyny naturalny satelita Ziemi (nie licząc tzw. księżyców Kordylewskiego, które są obiektami pyłowymi i przez niektórych badaczy uważane za obiekty przejściowe). Jest piątym co do wielkości księżycem w Układzie Słonecznym. Przeciętna odległość od środka Ziemi do środka Księżyca to 384 403 km, co stanowi mniej więcej trzydziestokrotność średnicy ziemskiej. Średnica Księżyca wynosi 3474 km, nieco więcej niż 1/4 średnicy Ziemi. Oznacza to, że objętość Księżyca wynosi około 1/50 objętości kuli ziemskiej. Przyspieszenie grawitacyjne na jego powierzchni jest blisko 6 razy słabsze niż na Ziemi. Księżyc wykonuje pełny obieg wokół Ziemi w ciągu 27,3 dnia (tzw. miesiąc syderyczny), a okresowe zmiany w geometrii układu Ziemia-Księżyc-Słońce powodują występowanie powtarzających się w cyklu 29,5-dniowym (tzw. miesiąc synodyczny) faz Księżyca.

    Po wojnie wraz z Michałem Kamieńskim współtworzył obserwatorium przy Uniwersytecie Warszawskim, po rozpoczęciu działalności uczelni został jego kierownikiem . Założył filię obserwatorium w Ostrowiku, gdzie umieścił instrumenty uratowane z obserwatorium na Popie Iwanie. W 1948 r. został, pierwszym po wojnie, prezesem Towarzystwa Miłośników Astronomii, w latach 1946-1950 redagował czasopismo Urania - Postępy Astronomii.

    Zależnie od okresu, Wydawnictwo „Nasza Księgarnia” lub Instytut Wydawniczy „Nasza Księgarnia”, to najstarszy i największy w Polsce wydawca literatury dla dzieci i młodzieży. Założony przez Związek Nauczycielstwa Polskiego w 1921, przez lata swej działalności wydał kilka tysięcy książek dla młodego czytelnika, we wszystkich przedziałach wiekowych.Pop Iwan (ukr. Піп Іван, Pip Iwan) - trzeci co do wysokości (po Howerli i Brebeneskule) szczyt na południowo-wschodnim krańcu pasma Czarnohory - 2022 m n.p.m..

    W 1953 roku został członkiem Komisji Gwiazd Zmiennych, a w roku 1963 członkiem Komisji Badania Fizycznego Planet.

    Imię Jana Gadomskiego nosi krater Gadomski, położony na niewidocznej z Ziemi stronie Księżyca.

    Wybrane publikacje[]

  • Kosmografja: podręcznik dla szkół średnich (1931, wspólnie z Eugeniuszem Rybką)
  • Astronomia: dla 2 kl. liceów ogólnokształcących, wydział humanistyczny i klasyczny (Książnica, Lwów, 1938)
  • Zarys historii astronomii polskiej (Kraków, 1948)
  • Człowiek tworzy własny firmament (Wydawnictwo „Iskry”, 1959)
  • Na kosmicznych szlakach (Nasza Księgarnia, Warszawa, 1961)
  • Powstanie kosmosu i jego życie (Nasza Księgarnia, Warszawa 1963)
  • Poczet wielkich astronomów (1965)
  • Astronomia popularna (współautor, 1967)
  • Przypisy

    1. Andrzej Woszczyk: Jan GADOMSKI, 1889–1966. W: Andrzej Woszczyk: Sylwetki astronomów polskich XX wieku. Toruń: Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego Organizacji i Kierownictwa "Dom Organizatora", 2008, s. 47-48. ISBN ISBN 978-83-7285-385-1.
    2. Kalendarze astronomiczne i astrologiczne, Ewa Wójcik, Konspekt nr 2/2005
    3. Michał Kamieński. In Memoriam Krzysztof Ziołkowski Urania – Postępy Astronomii nr 6/2007

    Linki zewnętrzne[]

  • Biografia w serwisie Kopernik.pl
  • Urania–Postępy Astronomii – dwumiesięcznik poświęcony upowszechnianiu wiedzy astronomicznej. Czasopismo powstałe z połączenia się „Uranii” i „Postępów Astronomii”, wydawane wspólnie pod patronatem PTA i PTMA od 1998 roku. Zachowana została numeracja ciągła Uranii.Czatkowice – niegdyś wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Krzeszowice, obecnie jedno z osiedli miasta Krzeszowice, składa się z dwóch części: Czatkowice Górne (starsza część) i Czatkowice Dolne (młodsza część), która znajduje się nad rzeką Krzeszówką w Dolinie Krzeszówki. W 1997 wieś została przyłączona do Krzeszowic.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Eugeniusz Rybka (ur. 6 maja 1898 w Radzyminie, zm. 8 grudnia 1988 we Wrocławiu) – polski astronom, profesor Uniwersytetu Lwowskiego (1932-1945), Uniwersytetu Wrocławskiego (1945-1958) i dyrektor obserwatorium astronomicznego tamże, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego i dyrektor krakowskiego Obserwatorium Astronomicznego UJ (1958-1968), wiceprezydent Międzynarodowej Unii Astronomicznej w latach 1952-1958, autor prac z dziedziny fotometrii gwiazdowej i historii astronomii.
    Astronomia (gr. ἀστρονομία astronomía) – nauka przyrodnicza zajmująca się badaniem ciał niebieskich (np. gwiazd, planet, komet, mgławic, gromad i galaktyk) oraz zjawisk, które zachodzą poza Ziemią, jak również tych, które oddziałują w jej atmosferze, wnętrzu lub na powierzchni, a są pochodzenia pozaplanetarnego (np. neutrina, wtórne promieniowanie kosmiczne). Skoncentrowana jest na fizyce, chemii, meteorologii i ruchu ciał niebieskich, zajmuje się także powstaniem i rozwojem (ewolucją) Wszechświata.
    Kosmologia (z gr. kósmos: porządek, wszechświat oraz lógos: słowo, nauka) jest to nauka, opierająca się mocno na filozofii, wiedzy i wierzeniach różnych ludów. Nie należy jej mylić z kosmogonią, dotyczącą powstania świata, mimo, iż mają one wiele punktów wspólnych (to, jak został stworzony świat, rzutuje na poglądy na jego temat i odwrotnie, mity o stworzeniu świata są uwarunkowane sposobem jego widzenia).
    Uniwersytet Warszawski – polska uczelnia państwowa, założona 19 listopada 1816 roku w Warszawie. Najlepszy uniwersytet w Polsce według The Times Higher Education Supplement (QS World University Rankings). W rankingu szanghajskim (ARWU) z 2012 roku uczelnia została sklasyfikowana na miejscach 301-400. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities ze stycznia 2013, opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 1. miejsce w Polsce wśród uniwersytetów, a na świecie 234. pośród wszystkich typów uczelni. Corocznie uniwersytet zajmuje 1-2 miejsce w rankingu polskich uczelni państwowych przeprowadzanych przez "Rzeczpospolitą" i "Perspektywy".
    Gadomski – krater na na powierzchni Księżyca o średnicy 65 km, położony na 36,4° szerokości północnej i 147,3° długości zachodniej. Krater ten jest położony na niewidocznej z Ziemi stronie Księżyca.
    Północna Stacja Obserwacyjna Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego znajduje się w miejscowości Ostrowik niedaleko Otwocka. Na wyposażeniu obserwatorium znajduje się 60-centymetrowy teleskop Cassegraina produkcji Carl Zeiss, wyposażony w kamerę CCD 512x512 px Tektronix.
    Astronautyka (gr. kosmonautyka) - zespół dziedzin nauk ścisłych, technicznych, biologiczno-medycznych oraz humanistycznych, które zajmują się lotami (gr. nautike - żegluga) poza atmosferę Ziemi oraz poznawaniem przestrzeni kosmicznej jak również znajdujących się w niej obiektów.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.028 sek.