• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jan Dembowski - biolog

    Przeczytaj także...
    Petersburski Uniwersytet Państwowy (Санкт-Петербургский Государственный Университет, СПбГУ) – uniwersytet w Sankt Petersburgu, w Rosji. Jest jednym z najstarszych rosyjskich uniwersytetów. Ma 19 wydziałów, 13 instytutów naukowo-badawczych. Budynki uniwersytetu znajdują się w różnych rejonach miasta. Obecnie na uniwersytecie uczy się ponad 20 tysięcy studentów w trybie dziennym i 9 tysięcy studentów w trybie zaocznym.Etologia (gr. ήθος - obyczaj) – dziedzina zoologii, zajmująca się szeroko pojętymi badaniami zachowań zwierząt, zarówno dziedziczonych jak i nabytych, ich aspektem przystosowawczym, rozwojem osobniczym, orientacją przestrzenną, zachowaniami społecznymi.
    Petersburg (forma zalecana), Sankt Petersburg (egzonim wariantowy) (ros. Санкт-Петербург, Sankt-Pietierburg, potocznie Петербург, Pietierburg; dawniej Piotrogród, ros. Петроград, Leningrad, ros. Ленинград) – miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską na terytorium zawierającym m.in. ponad 40 wysp. W latach 1712–1918 stolica Imperium Rosyjskiego. Powierzchnia 1439 km², liczba ludności 4 600 276.
    Nagronek Jana i Stanisławy Dembowskich

    Jan Bohdan Dembowski (ur. 26 grudnia 1889 w Petersburgu, zm. 22 września 1963 w Warszawie) – polski biolog, prezes PAN, marszałek Sejmu PRL, członek Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu w 1958 roku.

    22 września jest 265. (w latach przestępnych 266.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 100 dni.Biologia (z gr. βίος (bios) - życie i λόγος (logos) - słowo, nauka) – nauka przyrodnicza zajmująca się badaniem życia i organizmów żywych.

    Życiorys[]

    Urodził się w polskiej rodzinie inteligenckiej w Petersburgu. Studiował na Uniwersytecie Petersburskim i Wiedeńskim, od 1934 z tytułem prof. nadzwyczajnego, 1947 prof. zwyczajnego.

    W latach 1919–1934 pracownik naukowy Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego w Warszawie, w latach 1920–1930 prof. w Wolnej Wszechnicy Polskiej, w latach 1922–1934 docent na Uniwersytecie Warszawskim, w latach 1934–1939 prof. Uniwersytetu im. Stefana Batorego w Wilnie, w latach 1940–1941 wykładowca Uniwersytetu Marksizmu-Leninizmu w Wilnie. W latach 1944–1947 był attaché naukowym przy ambasadzie RP w ZSRR, a także pracownikiem naukowym Instytutu Biologii Doświadczalnej w Moskwie. W tym czasie działał w Związku Patriotów Polskich.

    Cmentarz Wojskowy w Warszawie (określany też potocznie jako "Powązki Wojskowe") – warszawski cmentarz komunalny przy ul. Powązkowskiej 43/45.Pierwotniaki, protisty zwierzęce (Protozoa) – drobne (według tradycyjnych definicji – jednokomórkowe) organizmy eukariotyczne, zaliczane tradycyjnie (do XX w.) do królestwa zwierząt, w randze typu lub podkrólestwa. W nowszych systemach klasyfikacji włączane są do królestwa Protista jako sztuczny takson (dział). Według jednej z propozycji taksonomicznych, pierwotniaki są wydzielane jako odrębne królestwo Protozoa, obejmując również wielokomórkowe śluzowce, nie obejmując z kolei licznych grup jednokomórkowców zaliczanych do roślin, grzybów lub chromistów.

    W latach 1947–1952 prof. Uniwersytetu Łódzkiego, w latach 1947–1961 dyrektor Instytutu Biologii Doświadczalnej w Warszawie, w latach 1952–1960 prof. Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1952–1956 prezes PAN.

    W 1949 roku był delegatem Krajowej Rady Obrońców Pokoju na Kongres Obrońców Pokoju w Paryżu.

    W latach 1952–1957 był marszałkiem Sejmu I kadencji, w latach 1952–1957 zastępcą przewodniczącego Rady Państwa; poseł na Sejm w latach 1952–1956.

    Front Jedności Narodu – organizacja społeczno-polityczna utworzona w 1952 (do 1956 roku działał pod nazwą Frontu Narodowego).Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) – oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952–1989. Uprzednio, w latach 1945–1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Państwo to w okresie 1945-1989 propagandowo i kolokwialnie określane było jako Polska Ludowa.

    W latach 1948–1952 przewodniczący Polskiego Komitetu Obrońców Pokoju, w okresie 1951–1953 przewodniczący Komitetu Nagród Państwowych, w latach 1952–1956 zastępca przewodniczącego Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Narodowego. W 1949 i w 1955 laureat nagrody państwowej I stopnia; członek PAN oraz akademii zagranicznych – Akademii Nauk ZSRR (członek honorowy), Węgierskiej Akademii Nauk, Narodowej Akademii Nauk w Nowym Jorku.

    Łysenkizm – ogół teorii i poglądów, których autorem był Trofim Łysenko. Istotą łysenkizmu było zaprzeczenie istnienia genów i uznanie dziedzicznej zmienności środowiskowej za główny czynnik przystosowawczy. Przez proponentów łysenkizm określany był jako "nowa biologia" lub "twórczy darwinizm radziecki".Inteligencja - określenie warstwy społecznej żyjącej z pracy umysłu, wykształconej ostatecznie w XIX wieku głównie ze zubożałej szlachty, ale również ze stanu mieszczańskiego, rzadziej bogatego chłopstwa i podupadłej arystokracji. Tradycyjnie inteligencja obejmowała nauczycieli, lekarzy, artystów, inżynierów i czasami też urzędników, obecnie - osoby zajmujące pozycje zawodowe, wymagające wyższego wykształcenia.

    Od 1949 roku jako członek Koła Przyrodników Marksistów popularyzował łysenkizm, który był rozwinięciem jego krytyki Augusta Weismanna i Thomasa Morgana

    Jako uczony zajmował się badaniami eksperymentalnymi w dziedzinie fizjologii pierwotniaków oraz psychologii (etologii) zwierząt. Wśród jego naukowych zainteresowań były także problemy genetyki, ewolucjonizmu, embriologii, regeneracji, a także metodologia nauk biologicznych. Był popularyzatorem nauki.

    Związek Patriotów Polskich (ZPP) – związek polityczny, powołany 1 marca 1943 przez komunistów polskich w ZSRR; uważany za narzędzie polityki Związku Radzieckiego w sprawie polskiej – przygotowywał warunki do przejęcia władzy przez komunistów w powojennej Polsce.Thomas Hunt Morgan (ur. 25 września 1866 w Lexington, zm. 4 grudnia 1945 w Pasadenie) – amerykański biolog, genetyk, twórca chromosomowej teorii dziedziczności, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny w 1933 r. Profesor zoologii w Columbia University, powtórny odkrywca dziedziczenia chromosomowego.

    Autor m.in. Historia naturalna jednego pierwotniaka (1924, wiele wydań), Darwin (1936), Psychologia zwierząt (1946, także wydania niemieckie i rosyjskie), Psychologia małp (1946, wydania rosyjskie, niemieckie i włoskie), Okiem biologa (1968).

    Jego żoną od 1918 była Stanisława z domu Swinarska (1891-1962). Oboje zostali pochowani na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

    Odznaczenia[]

  • Order Budowniczych Polski Ludowej (1954), otrzymał także
  • Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1951)
  • Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (18 stycznia 1946, postanowieniem Prezydium KRN)
  • Złoty Krzyż Zasługi (19 lipca 1946, uchwałą Prezydium KRN za zasługi na polu pracy kulturalnej)
  • Przypisy

    1. Trybuna Robotnicza, nr 4 (4350) 7 stycznia 1958 roku, s. 2.
    2. Trybuna Robotnicza, nr 92 (1481), 9 kwietnia 1949, s. 1.
    3. Leszek Kuźnicki. Ewolucjonizm w Polsce 1883–1959. „Kosmos”. 3–4 (284–285), s. 297–313. Polskie Towarzystwo Przyrodników im. Kopernika (pol.). 
    4. 20 września 1951 „za wybitną działalność naukową” M.P. z 1951 r. Nr 93, poz. 1275
    5. M.P. z 1946 r. Nr 25, poz. 42
    6. Odznaczenie działaczy ZPP w Moskwie. „Dziennik Rzeszowski”, s. 2, Nr 34 (255) z 6 lutego 1946. 
    7. M.P. z 1947 r. Nr 16, poz. 35

    Bibliografia[]

  • Chmurzyński, J.A.: Jan Dembowski. Strona Polskiego Towarzystwa Etologicznego: [1]
  • Ewolucjonizm – dział biologii (z pogranicza biologii środowiska i biologii molekularnej) zajmujący się badaniem procesu ewolucji, jego przebiegu i mechanizmów, co składa się na opis teorii ewolucji. Teoria ewolucji organizmów żywych jest sprzeczna z hipotezą inteligentnego projektu tłumaczącą powstanie życia na Ziemi w niektórych religiach. Procesu ewolucji nie neguje teistyczny ewolucjonizm.Genetyka (ze starożytnej greki: γένεσις genesis – "pochodzenie") – nauka o dziedziczności i zmienności organizmów, które są oparte na informacji zawartej w podstawowych jednostkach dziedziczności – genach.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    August Friedrich Leopold Weismann (ur. 17 stycznia 1834 we Frankfurcie nad Menem, zm. 5 listopada 1914 we Fryburgu Bryzgowijskim) – niemiecki biolog i genetyk, który jako pierwszy wyróżnił substancję dziedziczną (plazmę) i ciało (somę) oraz przewidział, że chromosomy są odpowiedzialne za dziedziczenie. Był głównym przedstawicielem neodarwinizmu.
    Stanisława Wiktoria Dembowska, z domu Swinarska (ur. 6 czerwca 1891 w Moskwie, zm. 16 stycznia 1962 w Warszawie) - polska uczona, biolog, profesor Instytutu Biologii Doświadczalnej im. Nenckiego.
    Embriologia, endogeneza (gr. embryon – zarodek) – nauka zajmująca się rozwojem zarodkowym organizmów zwierzęcych (w tym człowieka) i roślinnych. Zajmuje się procesem rozwojowym charakterystycznym dla zwierząt i roślin wielokomórkowych, rozmnażających się płciowo, obejmującym okres od zapłodnienia do opuszczenia osłonek jajowych (w przypadku zwierząt jajorodnych) lub organizmu matki w czasie porodu (w przypadku zwierząt żyworodnych) lub wytworzenia nasion u roślin. Embriologia jest jednym z pośrednich dowodów teorii ewolucji.
    Paryż (fr. Paris) – stolica i największa aglomeracja Francji, położona w centrum Basenu Paryskiego, nad Sekwaną (La Seine). Miasto stanowi centrum polityczne, ekonomiczne i kulturalne kraju. Znajdują się tu liczne zabytki i atrakcje turystyczne, co powoduje, że Paryż jest co roku odwiedzany przez ok. 30 milionów turystów.
    Order Odrodzenia Polski, Polonia Restituta – drugie najwyższe polskie państwowe odznaczenie cywilne (po Orderze Orła Białego), nadawane za wybitne osiągnięcia na polu oświaty, nauki, sportu, kultury, sztuki, gospodarki, obronności kraju, działalności społecznej, służby państwowej oraz rozwijania dobrych stosunków z innymi krajami. Ustanowione przez Sejm Rzeczypospolitej ustawą z dnia 4 lutego 1921 jako najwyższe odznaczenie państwowe po Orderze Orła Białego. Na straży honoru Orderu stoi Kapituła Orderu.
    Sejm Rzeczypospolitej Polskiej (Sejm RP), Sejm – izba niższa dwuizbowego parlamentu Rzeczypospolitej Polskiej; Izba Poselska wyłoniła się z Sejmu walnego w 1493; od uchwalenia konstytucji Nihil novi (1505) Sejm jest najwyższym organem władzy ustawodawczej w Polsce.
    Order Budowniczych Polski Ludowej – polskie odznaczenie cywilne (order), najwyższe odznaczenie państwowe z lat RP 1949–1952 i okresu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.099 sek.