• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jama nosowa

    Przeczytaj także...
    Błona śluzowa, śluzówka (gr. mucosa) – wyściółka przewodów i jamistych narządów wewnętrznych mających kontakt ze środowiskiem zewnętrznym organizmu kręgowca. Składa się z dwóch zasadniczych warstw: nabłonka i pokrytej przezeń tkanki łącznej zwanej blaszką właściwą zawierającej naczynia krwionośne i limfatyczne, nerwy, często różne receptory, gruczoły czy mięśnie gładkie.Gardło (łac. pharynx) – maczugowata cewa włóknisto-mięśniowa, rozciągającą się od podstawy czaszki do VI kręgu szyjnego. Długość gardła u dorosłego człowieka wynosi średnio 12-13 cm. Krzyżuje się tam droga pokarmowa z oddechową. Jego najszersza część znajduje się na wysokości kości gnykowej i wynosi 5 cm.
    Kość jarzmowa (łac. os zygomaticum), parzysta kość czaszki, tworząca część boczną twarzy. Od ustawienia kości jarzmowej w dużej mierze zależą również kształty twarzy. Ustawienie tych kości w płaszczyźnie czołowej nadaje twarzy wyraz mongoloidalny u odmiany białej.

    Jama nosowa (łac. cavum nasi) – przestrzeń ograniczona powierzchnią wewnętrzną nosa zewnętrznego oraz kośćmi twarzoczaszki.

    Anatomia[]

    Kości ściany bocznej jamy nosowej prawej z zaznaczoną na różowo kością sitową i małżowinami nosowymi górną i środkową oraz na niebiesko małżowiną nosową dolną.

    Jama nosowa leży w górnej części trzewioczaszki.

    Pośrodkowo jamę nosową na dwie części przedziela przegroda nosowa. Można w jej obrębie wyróżnić część kostną, budowaną przez kość sitową dzięki jej blaszce pionowej, a także część chrzęstną, chrząstkę przegrody nosa. Od góry jamę nosową ograniczają kości nosowe, a w części doogonowej również kości czołowe. Boczna ściana nosa budowana jest przez liczne kości: kość jarzmowa, kość szczękowa, kość siekaczowa, kość łzowa. Szczęka i kość siekaczowa uczestniczą też w tworzeniu dolnej ściany jamy nosowej, w czym pomaga im kość podniebienna.

    Kość podniebienna (łac. os palatinum; ang. palatine bone) - parzysta kość czaszki, składająca się z blaszki poziomej i pionowej oraz trzech wyrostków: piramidowego, oczodołowego oraz klinowego. Blaszka pozioma tworzy tylny odcinek podniebienia kostnego. Brzeg przedni łączy się wyrostkiem podniebiennym szczęki, tylny – stanowi przyczep dla rozcięgna podniebienia miękkiego. Przyśrodkowo, w miejscu połączenia prawej kości podniebiennej z lewą powstaje grzebień nosowy. Blaszka pionowa jest wklinowana pomiędzy trzon szczęki i wyrostek skrzydłowaty kości klinowej i wchodzi w skład ściany bocznej jamy nosowej. Na powierzchni nosowej blaszki pionowej ciągnie się pionowo grzebień małżowiny, stanowiący przyczep dla małżowiny nosowej dolnej.Komórki kubkowe – komórki wchodzące m.in. w skład ludzkiego nabłonka dróg oddechowych (drugie co do częstości, obok komórek z brzeżkiem migawkowym). Są kształtu kielichowatego z przyszczytową, poszerzoną częścią zawierającą duże ilości ziaren wydzielniczych. Biorą udział w produkcji i wydzielaniu śluzu.

    Od tyłu jama nosa przechodzi w przewód nosowo-gardłowy, idący dalej aż do nosogardła.

    W środku jamy nosa leży błędnik sitowy oraz małżowiny nosowe, leżące w dodziobowej jego części. Wyróżnia się małżowinę górną i dolną. Ponadto istnieć może małżowina nosowa środkowa. Ze względu na położenie małżowin, głównie górnej i dolnej, wyróżna się w jamie nosowej przewody:

    Kość nosowa (łac. Os nasale) – parzysta kość czaszki w kształcie prostokątnej płytki. Tworzy przedni odcinek ściany górnej jamy nosowej. Kość nosowa łączy się u góry z kością czołową, z boku z wyrostkiem czołowym szczęki, a po stronie przyśrodkowej z kością strony drugiej. Na jej powierzchni wewnętrznej zaznacza się podłużna bruzda sitowa (sulcus ethmoidalis) dla nerwu sitowego przedniego.Trzewioczaszka – część czaszki kręgowców dookoła jamy gębowej i gardzieli otaczająca przednią część przewodu pokarmowego; zbudowana jest z chrząstek i kości tworzących rusztowania skrzeli (a u kręgowców lądowych inne narządy) i aparat chwytny; w rozwoju ewolucyjnym trzewioczaszki następuje coraz ściślejsze połączenie kości i zmniejszanie ich liczby.
  • przewód nosowy dogrzbietowy, czyli węchowy (obejmuje okolicę węchową)
  • przewód nosowy środkowy, czyli zatokowy
  • przewód nosowy dobrzuszny, czyli oddechowy
  • przewód nosowy wspólny
  • Ponadto na bocznej ścianę jamy osowej biegnie przewód nosowo-łzowy, uchodzący ujściem nosowo-łzowym do jamy nosowej. Położenie tego ujścia stanowi cechę garunkową.

    Nos – wyniosłość w obrębie twarzy stanowiąca drogę przepływu powietrza w procesie oddychania. Powietrze przechodzące przez nos zostaje ocieplone i nawilżone. Dociera później do okolicy węchowej znajdującej się w jego górnej części. Substancje chemiczne zawarte w powietrzu są rozpuszczane w śluzie i pobudzają wtedy liczne receptory znajdujące się w okolicy węchowej. Następnie impuls wędruje przez nerw węchowy do mózgowia, gdzie jest odbierany. Obecne w nosie włoski wyłapują drobinki zanieczyszczeń nie pozwalając im dostać się do płuc.Kość łzowa (os lacrimale) – najmniejsza kość trzewioczaszki, buduje ona przyśrodkową ścianę oczodołu. Ma dwie powierzchnie i cztery brzegi. Łączy się od przodu z wyrostkiem czołowym szczęki, od góry z częścią oczodołową kości czołowej, od tyłu z kością sitową, a od dołu ze szczęką. Na powierzchni bocznej kości znajdziemy: grzebień łzowy tylny (crista lacrimalis posterior) przechodzący ku dołowi w haczyk łzowy (hamulus lacrimalis) oraz, położoną przed grzebieniem łzowym tylnym, bruzdę łzową (sulcus lacrimalis) – miejsce lokalizacji woreczka łzowego.

    Uwypuklenia śluzówki jamy nosowej tworzą zatoki przynosowe.

    Histologia[]

    Jama nosowa wyścielona jest unaczynioną błoną śluzową z nabłonkiem wielorzędowym migawkowym, zawierającym liczne komórki kubkowe.

    Przypisy

    1. Krysiak, Kobryń i Kobryńczuk 2012 ↓, s. 128.
    2. Krysiak, Kobryń i Kobryńczuk 2012 ↓, s. 129.
    3. Wojciech Sawicki: Histologia: podręcznik dla studentów. Wyd. V (dodruk). Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2009, s. 449. ISBN 978-83-200-4.

    Bibliografia[]

  • Kazimierz Krysiak, Henryk Kobryń, Franciszek Kobryńczuk: Anatomia zwierząt. T. 1: Aparat ruchowy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012. ISBN 978-83-01-16755-4.
  • Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

    Szczęka (łac. maxilla) albo kość szczękowa (łac. os maxillare) – kość parzysta, stanowiąca zasadniczą część składową czaszki twarzowej. Kość szczękowa składa się z trzonu (corpus) i czterech wyrostków: czołowego, jarzmowego, podniebiennego i zębodołowego.Przegroda nosowa inaczej przegroda nosa (łac. septum nasi) leży pośrodkowo w jamie nosowej dzieląc ją na dwie części.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Małżowina nosowa środkowa (łac. concha nasalis medius) – część ściany bocznej jamy nosowej, wraz z małżowiną nosową górną stanowią część kości sitowej. Przybiera formę cienkiej blaszki kostnej pokrytej błoną śluzową. Jej brzeg wolny, określany jako głowa małżowiny rozpoczyna się powyżej oraz około 1 do 2 cm ku tyłowi od przedniego brzegu małżowiny nosowej dolnej.
    Nabłonek migawkowy, nabłonek rzęskowy, nabłonek orzęsiony – typ nabłonka, którego komórki wyposażone są w wici lub rzęski ułatwiające transport substancji po powierzchni nabłonka. Występuje na powierzchni ciała wirków, mięczaków i larw wielu typów, w jamie płaszczowej mięczaków, w szczelinach skrzelowych wielu bezkręgowców oraz w drogach oddechowych i rodnych wielu kręgowców. Nie występuje u nicieni i stawonogów.
    Kość sitowa (łac. os ethmoidale) - kość nieparzysta, bierze udział w ograniczeniu jamy czaszki, oczodołów i jamy nosowej. Zbudowana jest z dwóch prostopadle ustawionych do siebie blaszek: poziomej i pionowej.
    Kość czołowa (łac. os frontale), nieparzysta, składa się z wypukłej ku przodowi łuski czołowej, położonej poziomo części oczodołowej i części nosowej.
    Przewód nosowo – łzowy (łac. ductus nasolacrimalis) – przewód o długości ok. 15 mm i średnicy 4 mm łączący woreczek łzowy z jamą nosowa. Uchodzi do przewodu nosowego dolnego.
    Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.
    Zatoki przynosowe, (łac. sinus paranasales) - przestrzenie pneumatyczne w kościach twarzoczaszki mające połączenie z jamą nosową. Są to wpuklenia błony śluzowej wrośnięte od jamy nosowej w otaczające kości, od których przyjmują swoje nazwy. Zaczynają się one rozwijać u człowieka już w życiu płodowym, ostateczne zaś wymiary osiągają w drugiej dekadzie życia. W rozwoju embrionalnym jako pierwsza wykształca się zatoka szczękowa.

    Reklama