• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jakucja



    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Mirny (ros. Мирный) – miasto w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji, ośrodek administracyjny ułusu mirnińskiego.Wieczna lub wieloletnia zmarzlina, zwana też czasem wieczną marzłocią lub marzłocią trwałą lub zlodowaceniem podziemnym lub (ang.) permafrostem – zjawisko trwałego (minimum dwa kolejne lata) utrzymywania się części skorupy ziemskiej w temperaturze poniżej punktu zamarzania wody niezależnie od pory roku. Powstaje w warunkach suchego i jednocześnie zimnego klimatu (o średniej temperaturze powietrza poniżej –11 stopni Celsjusza). Obejmuje około ⁄5 Alaski, większość północnej Kanady i ⁄3 Syberii (ciągła zmarzlina występuje prawie wyłącznie we wschodniej Syberii, w zachodniej jest obecna tylko na północnym wybrzeżu oceanu). Ciągła zmarzlina sięga aż do północnej Mongolii, punktowo występuje też w Górach Skandynawskich i na Grenlandii. Natomiast nieciągłe zmarzliny zajmują także większość Tybetu, są też znane z Alp. Wieczną zmarzlinę odkryto również w północno-wschodniej Polsce, w okolicy Suwałk na głębokości 357 metrów poniżej poziomu gruntu. Jest to pozostałość po zmarzlinie z okresu ostatniego zlodowacenia, która przetrwała dzięki specyficznym warunkom geologicznym, tak zwanej suwalskiej anomalii geotermiczno-hydrogeochemicznej.
    Podział administracyjny[]
    Podział administracyjny republiki

    Pod względem administracyjnym terytorium Jakucji podzielone jest na 34 ułusy (odpowiadające rejonom w większości innych podmiotów Federacji Rosyjskiej. Dwa największe miasta kraju – Jakuck i Neriungri nie wchodzą w skład żadnego ułusu i stanowią miasta wydzielone.

    Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.Ułus ojmiakoński (ros. Оймяконский улус, jakuc. Өймөкөөн улууhа) – ułus (jednostka podziału administracyjnego w rosyjskiej Jakucji, odpowiadająca rejonowi w innych częściach Rosji) we wschodniej części położonej na Syberii autonomicznej rosyjskiej republiki Jakucji.

    Ułusy Jakucji:

  • Ułus abyjski (ros. Абыйский улус)
  • Rejon ałdański (ros. Алданский район)
  • Ułus ałłaichowski (ros. Аллаиховский улус)
  • Ułus amgiński (ros. Амгинский улус)
  • Narodowy (dołgańsko-ewenkijski) ułus anabarski (ros. Анабарский национальный (долгано-эвенкийский) улус)
  • Ułus bułuński (ros. Булунский улус)
  • Ułus changałaski (ros. Хангаласский улус)
  • Ułus czurapczyński (ros. Чурапчинский улус)
  • Ułus eweno-bytantajski (ros. Эвено-Бытантайский улус
  • Ułus gorny (ros. Горный улус)
  • Ułus kobiajski (ros. Кобяйский улус)
  • Ułus leński (ros. Ленский улус)
  • Ułus miegino-kangałaski (ros. Мегино-Кангаласский улус)
  • Ułus mirniński (ros. Мирнинский улус)
  • Ułus momski (ros. Момский улус)
  • Ułus namski (ros. Намский улус)
  • Ułus niurbiński (ros. Нюрбинский улус)
  • Ułus niżniekołymski (ros. Нижнеколымский улус)
  • Wyspy Nowosyberyjskie
  • Ułus ojmiakoński (ros. Оймяконский улус)
  • Ułus oleniocki (ros. Оленёкский улус)
  • Ułus olokmiński (ros. Олёкминский улус)
  • Ułus sriedniekołymski (ros. Среднеколымский улус)
  • Ułus suntarski (ros. Сунтарский улус)
  • Ułus tattiński (ros. Таттинский улус)
  • Ułus tompoński (ros. Томпонский улус)
  • Ułus ust-ałdański (ros. Усть-Алданский улус)
  • Ułus ust-jański (ros. Усть-Янский улус)
  • Ułus ust-majski (ros. Усть-Майский улус)
  • Ułus wierchniekołymski (ros. Верхнеколымский улус)
  • Ułus wierchniewilujski (ros. Верхневилюйский улус)
  • Ułus wierchojański (ros. Верхоянский улус)
  • Ułus wilujski (ros. Вилюйский улус)
  • Ułus żygański (ros. Жиганский улус)
  • Historia[]

    Obszary nad główną rzeką Jakucji, Leną, zamieszkane były już od czasów prehistorycznych. W etnogenezie współczesnych Jakutów wzięli udział przede wszystkim przedstawiciele turkojęzycznych ludów pasterskich, którzy przybyli na obszary nad Leną znad Angary i terytoriów nadbajkalskich. Spotkali się oni z zamieszkałymi tu już wcześniej narodami, do których należeli przede wszystkim Tunguzi (Ewenkowie) i Dołganie. Za datę włączenia Jakucji w skład państwa rosyjskiego uznaje się 1632, kiedy wyprawa wojskowego Piotra Biekietowa wzdłuż rzeki Leny doprowadziła do założenia tam rosyjskich stanowisk wojskowych i obłożenia Jakutów obowiązkowymi dostawami na rzecz caratu, w których skład wchodziły zwłaszcza mające ogromną wartość skóry zwierząt futerkowych. Już w 1638 powstał jakucki ujezd, przemianowany w 1775 na prowincję jakucką, potem obwód jakucki (początkowo w składzie guberni irkuckiej - od 1805 samodzielny) - największą terytorialnie jednostkę administracyjną Imperium Rosyjskiego.

    Bajkał (ros. Озеро Байкал) – jezioro tektoniczne w Azji, zwane „Syberyjskim morzem” i "Błękitnym okiem Syberii", położone na terytorium Rosji (Syberia) w Republice Buriacji i obwodzie irkuckim. Jest ono najstarszym i najgłębszym jeziorem na świecie, a ponadto – pod względem powierzchni – drugim jeziorem w Azji i siódmym na świecie.Morze Łaptiewów (ros. Море Лаптевых) – morze stanowiące część Oceanu Arktycznego, u północnych wybrzeży Azji, położone w całości poza północnym kołem podbiegunowym, pomiędzy półwyspem Tajmyr i Ziemią Północną na zachodzie a archipelagiem Wysp Nowosyberyjskich na wschodzie.

    Od drugiej połowy XVII wieku następowało osiedlanie się tutaj wprowadzających swe tradycje rolnicze Rosjan, którzy przedsiębrali także próby chrystianizacji autochtonicznych narodów. W XVII i XVIII wieku Jakucja staje się obszarem zsyłek. Trafiali tu również polscy powstańcy. Bolszewicy przejęli władzę w Jakucji w 1922. 27 kwietnia 1922 Wszechrosyjski Centralny Komitet Wykonawczy zadecydował o powstaniu Jakuckiej ASRR w składzie Rosyjskiej FSRR. Pod koniec lat 20. zaczyna się rozwój przemysłu, zwłaszcza górnictwa węgla. Jego dynamika jest jednak raczej niewielka, a produkcja przeznaczona na potrzeby regionu. W późniejszych czasach Jakucja ze względu na wielką ilość różnych bogactw naturalnych odegrała ogromną rolę w rozwoju radzieckiej gospodarki. Po II wojnie światowej władze radzieckie zajęły się zwłaszcza wydobyciem diamentów, dla którego potrzeb zbudowano rozległą infrastrukturę w postaci fabryk, dróg, portów lotniczych, elektrowni. Powstały wtedy górnicze miasta Mirny, Udacznyj, Ajchał. Od 1974 zaczęto stosować technologię odkrywania pokładów rud diamentowych za pomocą podziemnych wybuchów atomowych. To one właśnie są przyczyną zwiększonego poziomu radiacji w niektórych obszarach republiki i włączenia jej w 1996 w rosyjski rządowy program likwidacji skutków promieniowania atomowego.

    Chandyga (ros. Хандыга) - osiedle typu miejskiego w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji; ośrodek administracyjny ułusu tompońskiego.Wierchojańsk (ros. Верхоянск) – miasto w Rosji, w Jakucji, przystań na prawym brzegu rzeki Jany w odległości 900 km od Jakucka. 1434 mieszkańców (2002).

    Republika Sacha w składzie Federacji Rosyjskiej powstała w 1992. Pierwszym jej prezydentem został Michaił Nikołajew. 4 kwietnia 1992 Rada Najwyższa Republiki Sacha przyjęła tekst Konstytucji. 27 stycznia 2002 stanowisko prezydenta objął Wiaczesław Sztyrow.

    Gospodarka[]

    Wiodącą gałęzią przemysłu Jakucji jest wydobycie diamentów (o wartości ponad 1,7 mld dolarów amerykańskich w 2003). Obecnie na Jakucję przypada około 1/4 ich światowej produkcji. W ostatnich latach rząd republiki wprowadza działania mające na celu rozbudowę infrastruktury, która pozwoliłaby na przerób większej ilości rudy diamentowej na miejscu, zatrzymując w ten sposób odpływ kapitału poza granice republiki. Oprócz diamentów prowadzi się wydobycie złota (w 2003 19,8 ton). Stale prowadzone są również działania mające na celu zwiększenie poziomu wydobycia takich bogactw jak srebro, miedź czy wolfram. Jakucja znajduje się na pierwszym miejscu wśród rosyjskich regionów pod względem zapasów węgla, które szacuje się na ponad 9,5 mld ton. W 2003 wydobyto zaledwie nieco ponad 10 milionów ton węgla, co nie zaspokaja nawet regionalnego zapotrzebowania. Planowane są inwestycje w Zagłębiu Elgińskim, które pozwoliłyby na znaczne zwiększenie wydobycia. Oprócz tego Sacha posiada ogromne, dość słabo wykorzystywane dotąd zapasy ropy naftowej i gazu ziemnego. Ogólne zapasy nafty wynoszą ponad dwa mld ton. Największe w republice jest Talakańskie Zagłębie Naftowe z około 120 mln ton nafty. Ogólne zapasy gazu ziemnego wynoszą w Jakucji, jak się szacuje, około 2,3 biliona metrów sześciennych. Największe zapasy tego bogactwa znajdują się w Zagłębiu Czajandińskim.

    Diament – minerał z gromady pierwiastków rodzimych. Nazwa pochodzi od stgr. ἀδάμας adamas (dopełniacz ἀδάμαντος adamantos, łac. diamentum) = "niepokonany, niezniszczalny" i nawiązuje do wyjątkowej twardości tego minerału. Jest najtwardszą znaną substancją z występujących w przyrodzie.Półwysep Czukocki (ros. Чукотский Полуостров, Чукотка) – półwysep w Azji, w syberyjskiej części Rosji, nad Morzem Czukockim i pacyficzną Zatoką Anadyrską Morza Beringa. Półwysep ten jest najdalej na wschód wysuniętą częścią rosyjskiego Dalekiego Wschodu, częścią Czukockiego Okręgu Autonomicznego. Zakończony na wschodzie Przylądkiem Dieżniowa (po przeciwnej stronie Cieśniny Beringa znajduje się Półwysep Seward, będący częścią Alaski), na południu Przylądkiem Czukockim; granica morska między obydwoma półwyspami jest zarazem granicą państwową między Rosją i USA oraz linią zmiany daty. Półwysep Czukocki leży na kole podbiegunowym północnym.

    Na przeszkodzie dynamicznego rozwoju jakuckiej gospodarki stoi brak odpowiedniej infrastruktury, której budowa wymaga ogromnych nakładów finansowych ze względu na specyficzne, trudne warunki klimatyczne, jakie panują w republice.

    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5] [6]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Łoś (Alces alces) – największy współcześnie żyjący gatunek ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, wyróżniający się charakterystycznym porożem i wyjątkowo długimi kończynami. Jest jedynym przedstawicielem rodzaju Alces. Żyje w podmokłych lasach północnej Eurazji i Ameryki Północnej. Występujący w Polsce podgatunek A. a. alces – łoś europejski jest największą żyjącą w Polsce zwierzyną łowną. Rzadki i objęty całorocznym okresem ochronnym.
    Ukraińcy (Українці) – naród słowiański mieszkający w Europie Wschodniej, głównie w granicach Ukrainy (także w państwach sąsiednich: w Rosji, Białorusi, Polsce, Słowacji i Mołdawii), zaliczający się do Słowian wschodnich. Ukraińcy są (obok Rosjan i Białorusinów) potomkami Rusinów, zamieszkujących Ruś Kijowską .
    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.
    Gronostaj europejski, gronostaj, łasica gronostaj (Mustela erminea) – gatunek małego drapieżnego ssaka z rodziny łasicowatych (Mustelidae).
    Kraj Chabarowski, ros. Хабаровский край - jest jednostką administracyjną w Rosji. Graniczy: od północy z obwodem magadańskim, od zachodu z Jakucją i obwodem amurskim, na południu z żydowskim obwodem autonomicznym, Chinami i Krajem Nadmorskim a od wschodu oblewają go wody Morza Ochockiego.
    Język jakucki – język Jakutów, narodu zamieszkującego wschodnią Syberię. Mówi nim ok. 300 tys. ludzi. Zaliczany do języków turkijskich, jednak długi wpływ języków tungusko-mandżurskich i mongolskich wywarł duży wpływa na fonetykę, słownictwo i gramatykę. Jest językiem aglutynacyjnym, ale ma też elementy fleksyjne. Charakterystyczną cechą fonetyki jest obecność samogłosek długich oraz dyftongów ("ya", "uo", "ie", "üö"), a także najbardziej wśród języków turkijskich rozwinięta harmonia wokalna, która w języku jakuckim występuje w 3 odmianach: harmonia palatalna (np. *a-e > a-a; *e-a > e-e), harmonia labialna (np. *a-u > a-y; *e-ü > e-i; *ö-i > ö-ü) oraz atrakcja labialna (*o-a > o-o; *ö-e > ö-ö).
    Rosjanie (ros. русские / russkije) – naród wschodniosłowiański, zamieszkujący głównie Rosję oraz inne kraje byłego Związku Radzieckiego, przede wszystkim: Ukrainę, Białoruś, Kazachstan, Uzbekistan, Łotwę, Kirgistan, Estonię, Litwę, Mołdawię i Naddniestrze oraz Turkmenistan. Znaczące diaspory znajdują się w USA, Kanadzie, Wielkiej Brytanii, Brazylii i Niemczech.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.103 sek.