• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jakub I Zdobywca

    Przeczytaj także...
    Rajmund VI z Tuluzy, Rajmund VI z Saint-Gilles (ur. 27 października 1156, zm. 2 sierpnia 1222) – syn Rajmunda V – hrabiego Tuluzy, po śmierci ojca w 1194 został hrabią Tuluzy i podobnie jak ojciec nie podejmował działań zmierzających do rozprawienia się z herezją albigensów.Híjar – gmina w Hiszpanii, w prowincji Teruel, w Aragonii, o powierzchni 165,36 km². W 2011 roku gmina liczyła 1806 mieszkańców.
    Królestwo Majorki – utworzone zostało na mocy testamentu króla Aragonii Jakuba I Zdobywcy w 1262 r., jako przyszłe królestwo dla młodszego syna Jakuba II.

    Jakub I Zdobywca (katal. Jaume I el Conqueridor, hiszp. Jaime I el Conquistador, ur. 2 lutego 1208 w Montpellier, zm. 27 lipca 1276 w Walencji) – król Aragonii i hrabia Barcelony od 1213 r., noszący również tytuły króla Walencji oraz króla Majorki.

    Syn Piotra II Katolickiego i Marii de Montpellier. Z poczęciem Jakuba wiąże się dość niecodzienna historia. Jego ojciec, znany kobieciarz, co potwierdza kronika Jakuba, dążył do unieważnienia małżeństwa z matką przyszłego Zdobywcy. Maria nie cieszyła się jego zainteresowaniem i Jakub nigdy nie przyszedłby na świat, gdyby nie intryga patrycjuszy Montpellier i rycerza Guillema de Alcalá, bliskiego współpracownika Piotra. Plan zakładał podstawienie Marii w miejsce kochanki, z którą Piotr zamierzał spędzić noc. Średniowieczne alkowy często pogrążone były w mroku – władca zorientował się, z kim ma do czynienia, dopiero o poranku. Ten epizod nie poprawił stosunków między królewską parą. Ostatecznie jednak werdykt papieski z 1213 r. utrzymał małżeństwo w mocy i Jakub pozostał prawowitym dziedzicem tronu.

    Sycylia (wł., łac. Sicilia, w starożytności Trinacria) – największa wyspa na Morzu Śródziemnym (25 710 km²), leżąca na południowy zachód od Półwyspu Apenińskiego, od którego oddziela ją wąska Cieśnina Mesyńska. Zamieszkuje ją około 5 milionów mieszkańców.Minorka (hiszp., katal. Menorca) – wyspa hiszpańska na Morzu Śródziemnym, druga co do wielkości w archipelagu Balearów. Długość około 50 km, szerokość około 16 km, powierzchnia 668 km². Zamieszkuje ją około 92 000 mieszkańców. Głównym miastem wyspy jest Mahón (katal. Maó), a najwyższym szczytem – El Toro.

    W 1211 Piotr przekazał swego pierworodnego potomka w ręce Szymona z Montfort, wodza krucjaty przeciw albigensom, przewidzianego w umowie z Sant Nazari de Masol (11 września 1211) na teścia królewicza. Niebawem drogi Piotra II i Montforta rozeszły się – "Lew Krucjaty", podbijając na rozkaz papieża Langwedocję, zagroził katalońskim interesom. Zbrojne starcie Muret (12 września 1213) rozstrzygnęło losy konfrontacji na korzyść Montforta; walczący incognito (dokonał zamiany zbroi z pewnym rycerzem) król Piotr poległ. Kronika Jakuba podaje, że wyczerpany upojną nocą z langwedocką metresą król nie był w stanie wysłuchać na stojąco mszy przedbitewnej. W maju 1214 Jakub został w Narbonie przekazany swoim baronom na polecenie papieża Innocentego III, zwierzchnika lennego Aragonii. Legat Pietro da Benevento towarzyszył infantowi w drodze do Lleidy, gdzie zwołał Kortezy, na których trzy stany przysięgły wierność nowemu monarsze. W imieniu Jakuba rządy przejął jako prokurator generalny jego stryjeczny dziadek, hrabia Roussillon (Rosselló) Sanczo. Z woli Rzymu wychowanie i opiekę nad młodym władcą powierzono mistrzowi prowincji templariuszy Guillemowi de Mont-rodon. Tym samym papież dopilnował, by Jakub nie poszedł w ślady ojca i nie kontynuował tradycyjnej katalońskiej polityki w Langwedocji i nie wspomagał tamtejszych baronów, oskarżonych o sprzyjanie herezji, w walce z krucjatą Montforta. 23 stycznia 1216 r. papież wyznaczył do udziału w zarządzie państwem u boku hrabiego Sancza siedmiu doradców. W skład tego grona weszli: z Katalonii arcybiskup Tarragony Espàreg de la Barca, mistrz templariuszy Guillem de Mont-rodon, wicehrabia Guillem de Cardona i prawnik Guillem de Cervera, a z Aragonii biskup Tarazony García Frontín oraz baronowie Ximeno Cornell i Pedro Ahonés. W zamyśle papieża rada miała ograniczyć władzę Sancza jako człowieka sprzyjającego "heretykom" z Langwedocji; w rzeczywistości jednak wzmocniła jego autorytet przez asystę siedmiu znakomitości w jego rządach i rozproszyła odpowiedzialność za niepopularne w Rzymie decyzje. Jednym z takich bulwersujących papiestwo posunięć było udzielenie posiłków przybyłemu po pomoc hrabiemu Tuluzy Rajmundowi VI jesienią 1216 r.

    Jakub II z Majorki , hiszp. Jaime II de Mallorca, katal. Jaume de Mallorca (ur. 1243; zm. 29 maja 1311 w Palma de Mallorca) – król Majorki 1276-1311, hrabia Roussillon, władca Montpellier,Lista władców Aragonii. W latach 926-1134 również władców Nawarry, od 1164 także hrabiów Barcelony, a od 1238 królów Walencji
    Pomnik w Elche

    Po dojściu do lat sprawnych Jakub oparł się na mieszczaństwie Barcelony przeciw opozycji możnowładczej. Doświadczenia z okresu małoletności skłoniły go do faworyzowania Katalończyków, w porównaniu z Aragończykami mniej krnąbrnych i przywiązanych do feudalnych przywilejów. Dążąc do wewnętrznego uspokojenia państwa, Jakub skierował zainteresowania swych baronów na tory rekonkwisty. Rozszerzył terytorium Korony Aragonii kosztem rozpadającej się Hiszpanii muzułmańskiej, czyli Al-Andalus. W 1229 podbił Majorkę, w 1234 Minorkę, w 1235 Ibizę, a w 1238 królestwo Walencji. Po tych podbojach Jakub przyjął tytuły (prócz wcześniejszego tytułu króla Aragonii) króla Walencji i króla Majorki. Zwycięstwa Jakuba wzmocniły jego pozycję w państwie, ułatwiły złamanie opozycji i przeprowadzenie kodyfikacji praw dla Walencji i Aragonii. Rozwój handlu morskiego prowadzonego przez miasta Aragonii i związany z tym rozwój floty skłonił Jakuba do podjęcia zabiegów o opanowanie zachodniej części basenu Morza Śródziemnego.

    Manfred, wł. Manfredo (ur. 1232, zm. Venosa 26 lutego 1266 koło Benewentu) – król Sycylii 1258-1266, książę Benewentu i Neapolu. Syn cesarza i króla Sycylii Fryderyka II Hohenstaufa z jego pozamałżeńskiego związku z Bianką Lancią (zm. 1233/1234), córką Manfreda II, margrabiego di Busca.Montpellier (oksyt. Montpelhièr) - miasto i gmina na południu Francji w odległości 10 km od wybrzeża Morza Śródziemnego, nad rzeką Lez, w regionie Langwedocja-Roussillon, w departamencie Hérault.

    Jakub poparł króla Sycylii Manfreda Hohenstaufa w jego dążeniach do stworzenia królestwa Włoch nie powiązanego z Niemcami. Sojusz z Manfredem utwierdził Jakub w 1262 małżeństwem swego syna Piotra z córką Manfreda Konstancją. W tej sytuacji Karol I Andegaweński, obawiając się wzmocnienia Jakuba, przyjął w 1265 odrzuconą poprzednio propozycję papieską podboju Sycylii i przy wsparciu papieża Urbana IV pokonał w 1266 Manfreda, a w 1268Konradyna. Jakub został zmuszony do porzucenia swych planów.

    Istnieją spory co do liczby papieży i antypapieży w historii. Wymienia się od 36 do 43 antypapieży. W roku 1942 kardynał Giovanni Mercati, prefekt Archiwów Watykanu, stworzył listę papieży, która od tamtej pory została oficjalnie uznana przez Kościół katolicki. Zamieszczona poniżej lista jest zgodna z listą Mercatiego.Walencja, Wspólnota Walencka (katal. Comunitat Valenciana, hiszp. Comunidad Valenciana) – wspólnota autonomiczna położona w południowo-wschodniej Hiszpanii ze stolicą w Walencji. W większości obejmuje historyczny region zwany Krajem Walencji (hiszp. País Valenciano), który jako Królestwo Walencji (katal. Regne de València) wraz z Katalonią, Aragonią i Balearami tworzył historyczne Królestwo Aragonii. Od północy graniczy z Katalonią i Aragonią, od zachodu z Kastylią-La Manchą, od południa z Murcją.

    Za panowania Jakuba zwołano pierwsze Kortezy aragońskie (Lleida 1214). Władca napisał obszerną autobiografię pod tytułem Commentari (lub: Libre) dels feyts esdevenguts en la vida del molt alt senyor en Jacme, lo Conqueridor (Komentarz (lub: Księga) czynów dokonanych w ciągu żywota wielce wysokiego pana króla Jakuba, Zdobywcy). Alternatywny tytuł tej kroniki (zachowało się kilka różnych manuskryptów) brzmi: Chronica o comentaris del gloriosissim e invictissim Rey en Jacme Primer Rey d'Aragó, de Mallorques e de Valencia compte de Barcelona e de Montpesler (Kronika lub komentarze najsławetniejszego i niezwyciężonego Króla Jakuba Pierwszego Króla Aragonu, Majorki i Walencji, hrabiego Barcelony i Montpellier).

    Elx, Elche (kat. Elx, hiszp. Elche - oficjalnie ma dwie nazwy) – miasto w Hiszpanii położone między Murcją a Alicante, we wspólnocie autonomicznej Walencji, liczące ponad 200 tysięcy mieszkańców.Alfons VIII Kastylijski, nazywany Él de las Navas (ur. 11 listopada 1155 w Sorii, zm. 5 października 1214 w Gutierre-Muñoz) – król Kastylii od 1158 do śmierci.

    Potomstwo[edytuj kod]

    Jakub był trzykrotnie żonaty, jego pierwszą żoną od 1221 była Eleonora Kastylijska (córka króla Alfonsa VIII Szlachetnego, i Eleonory Plantagenet). Ich małżeństwo zostało anulowane, ale mieli oni ślubnego syna:

  • Alfonsa (12291260), męża Konstancji de Montcada, hrabiny Bigorry.
  • Druga żona Jakuba – Jolanda węgierska (córka króla Andrzeja II Arpadowicza) urodziła mu 10 dzieci:

  • Jolantę (12361301), żonę Alfonsa X Mądrego – króla Kastylii,
  • Konstancję (12391269), żonę Juana Manuela – pana Villena (syna Ferdynanda III),
  • Piotra III Wielkiego Aragońskiego (12401285), króla Aragonii, Katalonii i Walencji,
  • Jakuba (12431311), króla Majorki,
  • Ferdynanda (12451250),
  • Sanchę (12461251),
  • Izabelę (12471271), żonę Filipa III Śmiałego – króla Francji,
  • Marię (12481267), zakonnicę,
  • Sancha (12501279), arcybiskupa Toledo,
  • Eleonorę (ur. 1251 i zm. w dzieciństwie).
  • Jego trzecią żoną była Teresa Gil de Vidaure, którą zostawił, kiedy zachorowała na trąd. Mieli oni 2 synów:

    Bitwa pod Muret – starcie zbrojne, które miało miejsce 12 września 1213 podczas wojen albigeńskich (1209–1229), gdzie wojska krzyżowców pod wodzą Szymona IV de Montfort pokonały wojska dowodzone przez króla Aragonii Piotra II Katolickiego i wojska jego wasali z Langwedocji.Majorka, (hiszp. i kat. Mallorca) – największa w archipelagu Balearów wyspa hiszpańska na Morzu Śródziemnym o długości około 100 km i powierzchni 3600 km². Zamieszkuje ją około 846 000 mieszkańców. Głównym miastem i stolicą wyspy jest Palma de Mallorca.
  • Jakuba (ok. 12551285), pana Xèrica,
  • Piotra (12591318), pana Ayerbe.
  • Jakub miał kilkanścioro dzieci ze swoimi kochankami:

  • Z Blancą d'Antillón – Ferrana Sanchisa lub Fernando Sáncheza (12401275), barona Castro,
  • Z Berenguelą Fernández – Pedro Fernándeza, barona Híjar,
  • Z Elvirą Sarroca – Jaume Sarroca (ur. 1248), arcybiskupa Hueski.
  • Bibliografia[edytuj kod]

  • Jaume I, Libre dels feyts esdevenguts en la vida del Rey en Jacme, lo Conqueridor = The Chronicle of James I, tłum. John Forster, Chapman and Hall, London 1883 = Chronica o comentaris del gloriosissim e invictissim Rey en Jacme Primer Rey d'Aragó, de Mallorques e de Valencia compte de Barcelona e de Montpesler, ed. M. Aguiló i Fuster, Barcelona 1873.
  • Ferran Soldevila, Jaume I, Pere el Gran, Barcelona 1955.
  • Ferran Soldevila, Els primers temps de Jaume I, Barcelona 1968.
  • José Luis Villacañas, Jaume I el Conquistador, Madrid 2004.
  • Przypisy

    1. Piotr II uczynił Aragonię lennem świętego Piotra w roku 1204 r. ku oburzeniu baronów królestwa. Thomas N. Bisson, Prelude to Power: Kingship and Constitution in the Realms of Aragon, 1175–1250 [in:] The Worlds of Alfonso the Learned and James the Conqueror. Intellect and Force in the Middle Ages, ed. Robert I. Burns, Princeton 1985, s. 31. Precedens zależności feudalnej Aragonii od papiestwa stworzył jeszcze w 1068 r., na 69 lat przed unią z hrabstwem Barcelony, król Sancho I Ramírez (1063–1094). Paul Kehr, Cómo y cuándo se hizo Aragón feudatario de la Santa Sede, Estudios de Edad Media de la Corona de Aragón, 1 (1945), s. 302.


    Narbona (fr. Narbonne oksytański Narbona, łac. Narbo) to miejscowość i gmina we Francji, w regionie Langwedocja-Roussillon, w departamencie Aude.Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych (ang.: Library of Congress) – największa biblioteka świata. Gromadzi ponad 142 mln różnego rodzaju dokumentów, ponad 29 mln książek, 58 mln rękopisów, 4,8 mln map i atlasów, 12 mln fotografii, 6 mln mikrofilmów, 3,5 mln dokumentów muzycznych, 500.000 filmów; wszystko w ponad 460 językach. 7% zbiorów to dokumenty w językach słowiańskich, w tym największy w USA zbiór polskich książek. Całość zajmuje 856 km półek. Biblioteka dysponuje (w 3 budynkach) 22 czytelniami ogólnymi, 3 wydzielonymi czytelniami dla kongresmenów oraz biblioteką sztuki (John F. Kennedy Center). Zatrudnia 5 tysięcy pracowników. Wyposażona jest w system komputerowy o pojemności 13 mln rekordów oraz w 3000 terminali. Pełni funkcję biblioteki narodowej.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Język hiszpański (hiszp. idioma español, castellano) – język należący do rodziny romańskiej języków indoeuropejskich. Współczesne standardy literackie (z Hiszpanii i Ameryki hiszpańskojęzycznej) wywodzą się ze średniowiecznego języka kastylijskiego. Jeszcze dziś język hiszpański bywa nazywany kastylijskim, dla odróżnienia go od innych języków używanych w Hiszpanii (zob. niżej).
    Ferdynand III Święty, również Ferdynand III Kastylijski, hiszp. Fernando III El Santo (ur. 1199 w Zamora, zm. 30 maja 1252 w Sewilli) – król Kastylii w latach 1217-1230 oraz Kastylii i Leónu w latach 1230-1252, tercjarz franciszkański, święty Kościoła katolickiego. Był synem króla Leónu Alfonsa IX i Berengarii Kastylijskiej.
    Kortezy (hiszp. Cortes, katal. Corts) – stanowe zgromadzenia przedstawicielskie w średniowiecznych państwach Półwyspu Iberyjskiego. Wyłoniły się z rady królewskiej (curia regis), do której, oprócz przedstawicieli rycerstwa i duchowieństwa, od XII-XIII w. powoływano także delegatów miast. W Katalonii-Aragonie zebrały się po raz pierwszy w Lleidzie w roku 1214. W Kastylii XIV-XVI w. przekształciły się stopniowo w reprezentację 18 miast; od końca XV w. ich rola była ograniczana; w XVII w. zwoływane sporadycznie, w Portugalii po raz ostatni w 1698; w Hiszpanii od 1724 Kortezy wszystkich części państwa obradowały wspólnie, faktycznie pozbawione uprawnień.
    Walencja (hiszp. Valencia; katal. València) – miasto w Hiszpanii, stolica prowincji i wspólnoty autonomicznej o tej samej nazwie. Jest trzecim pod względem liczby ludności miastem Hiszpanii i dwudziestym pierwszym w Unii Europejskiej. Leży nad rzeką Turia na wybrzeżu Morza Śródziemnego. Pod względem geograficznym Walencja położona jest pośrodku liczącej 930 kilometrów kwadratowych żyznej niziny.
    Autobiografia – gatunek literacki (rodzaj biografii), w którym autor opisuje swoje życie. Głównym tematem tego rodzaju wypowiedzi jest więc jej autor. Większość autobiografii jest napisana w pierwszej osobie, choć zdarzają się i takie, w których autor – ustami narratora – mówi o sobie "on" lub zwraca się do siebie "ty". Na napisanie autobiografii decydują się zazwyczaj osoby publiczne, np. artyści, politycy.
    Guillem IV de Cervera (przed 1174-1245) był katalońskim baronem, jurystą i dyplomatą. Piastował funkcję prokuratora generalnego (zarządcy) Montpellier (Montpelhièr) i członka rady regencyjnej za małoletniości króla Jakuba I Zdobywcy.
    Albigensi – ruch religijno społeczny w XII-XIV w. we Francji, (utożsamiany z katarami) rekrutujący się głównie spośród mieszczan i rycerstwa. Doktryna podobna do manicheizmu, głosząca ideę ubóstwa, przeciwna gospodarczej hegemoni kleru, uznająca wojny za zło. Prześladowani i wytępieni (m.in. wyprawy krzyżowe) przez inkwizycję.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.242 sek.