• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jak-9



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.Samolot myśliwsko-bombowy (myśliwiec bombardujący, samolot myśliwsko-szturmowy) – rodzaj samolotu wojskowego łączący cechy samolotów myśliwskich i bombowych. Obecnie wypierane są przez myśliwce wielozadaniowe.

    Jak-9 (ros. Як-9) – radziecki samolot myśliwski z czasów drugiej wojny światowej, powstały w biurze konstrukcyjnym Jakowlewa jako rozwinięcie myśliwca Jak-7, wywodzącego się z kolei z konstrukcji Jak-1. Był najliczniejszym modelem rodziny myśliwców Jak, produkowanym w licznych różniących się wersjach w latach 1942–1948, w łącznej liczbie 16 769 sztuk.

    Samolot rozpoznawczy - statek powietrzny przeznaczony do zwiadu na terytorium wroga, wyposażony w odpowiednią aparaturę, zazwyczaj były to aparaty fotograficzne do zdjęć obiektów naziemnych wroga, bądź radary do obserwacji powietrznych. NS-37 – automatyczne działko lotnicze produkcji radzieckiej. Wykorzystywało długi nabój skonstruowany na potrzeby niezbyt udanego działka Szpitalnyj Sz-37. Pierwszy projekt został stworzony przez A. E. Nudelmana i A. Suranowa z biura konstrukcyjnego OKB-16 w kwietniu 1941 r. i zaaprobowany do dalszych prac w czerwcu. Po próbach frontowych w 1943 zostało przyjęte do uzbrojenia na samolotach ŁaGG-3 i Jak-9 (montowane między tłokami silnika V), Ił-2 (pod skrzydłami) i Su-8 (pod kadłubem, tylko prototyp). Silny nabój miał być skuteczny zarówno przeciw celom naziemnym - pozwolić na przebijanie pancerzy dachowych czołgów niemieckich - i powietrznych (zniszczenie wrogiego bombowca jednym trafieniem). Wskazywało na to m.in. doświadczenie z samolotami Airacobra. Przestrzelenie dachu czołgu wymagało to jednak trafienia pod dużym kątem (ponad 40°), co w warunkach bojowych było trudne do uzyskania. Ponadto, silny odrzut i stosunkowo niska szybkostrzelność powodowały trudności z celowaniem. W uzbrojonej w NS-37 wersji Jaka-9T (T - od tankowyj, (przeciw)czołgowy, lub tiażołyj - ciężki) właściwie tylko pierwszy pocisk był celny, następne ulegały rozproszeniu; pilotów szkolono, by strzelać krótkimi, 3-nabojowymi seriami. Z tego względu działko zostało po wojnie zastąpione przez strzelające słabszym (37x155mm) nabojem działko N-37.

    Podstawowymi wersjami były: myśliwiec dalekiego zasięgu Jak-9D i myśliwiec z ciężkim uzbrojeniem Jak-9T z 1943, myśliwce Jak-9M i Jak-9U z 1944, samolot szkolno-treningowy Jak-9W z 1945 oraz powojenny myśliwiec Jak-9P.

    Historia rozwoju[ | edytuj kod]

    Prototyp Jak-7DI[ | edytuj kod]

    Jak-7DI

    Prototypem myśliwca Jak-9 stał się samolot Jak-7DI, zbudowany na bazie myśliwca Jak-7B z silnikiem WK-105PF (M-105PF), jako wariant myśliwca dalekiego zasięgu. Najważniejszą zmianą było zastosowanie skrzydła konstrukcji mieszanej (duraluminiowej) opracowanego dla prototypu samolot myśliwsko-rozpoznawczego Jak-7D, zamiast dotychczasowego skrzydła drewnianego. Umożliwiła to wzrastająca produkcja aluminium, a także jego dostawy z USA. Skrzydło to mieściło cztery większe zbiorniki paliwa o pojemności 673 l. Dzięki nowemu skrzydłu samolot stał się lżejszy od standardowego Jaka-7B. Ponadto, w celu zmniejszenia masy osłabiono jego uzbrojenie, które stanowiło teraz działko 20 mm i 1 wkm 12,7 mm (analogicznie do Jak-1b). Zakładano, że będzie mógł służyć jako myśliwiec dalekiego zasięgu z pełnym zapasem paliwa, dysponując wówczas osiągami nie gorszymi od Jaka-7B lub wykorzystywać lepsze osiągi ze zmniejszonym do 350 l zapasem paliwa. Podobnie jak późne Jaki-7B, miał on kroplową osłonę kabiny pilota i obniżony grzbiet kadłuba za kabiną (analogiczne także do Jaka-1b), a także nadal miał przedział transportowy za kabiną, zamykany sklejkową pokrywą. Prototyp testowano od czerwca 1942, jego próby państwowe prowadzono do 5 sierpnia 1942. Zakończyły się one pomyślnie, po czym skierowano go do produkcji pod nowym oznaczeniem Jak-9.

    Wielkokalibrowy lotniczy (karabin) Szpitalnego-Władimirowa (SzWAK) – (ШВАК – Шпитального – Владимирова авиационный крупнокалиберный) radziecki karabin i działko lotnicze skonstruowane przez B. Szpitalnego i S. W. Władimirowa.Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie – muzeum w Warszawie, prezentujące zbiory poświęcone historii wojskowości oraz historii Polski, zlokalizowane przy Al. Jerozolimskich 3.

    Jak-9[ | edytuj kod]

    Produkcję nowego samolotu podjęto od października 1942 w zakładzie nr 153 w Nowosybirsku, produkującym Jaki-7. Wariant seryjny od Jaka-7DI różnił się zmniejszeniem pojemności zbiorników paliwa do 440 l. Samoloty rodziny Jak-9 można było odróżnić od Jak-1b przede wszystkim po większej chłodnicy wody pod centropłatem, przesuniętej bardziej do przodu (na wysokości kabiny); różniły się one także osłonami podwozia (Jaki-9 i Jaki-7 miały osłony goleni podwozia dość wiernie odpowiadające obrysowi goleni i części koła, natomiast Jaki-1 i Jaki-3 miały większe dwuczęściowe osłony z prostą tylną krawędzią). Praktycznie nie odróżniały się z zewnątrz od późnych Jaków-7B, lecz miały słabsze uzbrojenie (działko 20 mm i 1 wkm zamiast działka i 2 wkm). Do marca 1943 zbudowano 195 Jaków-9 podstawowej wersji, a dalsze 264 od stycznia do sierpnia 1943 w zakładzie nr 166 – łącznie 459.

    Serbia, Republika Serbii (serb. Република Србија/ Republika Srbija – państwo w południowej Europie, powstałe 5 czerwca 2006 roku po rozpadzie federacji Serbii i Czarnogóry. Stolicą jest Belgrad. Serbia graniczy z Węgrami na północy, Rumunią i Bułgarią na wschodzie, Macedonią i Albanią na południu oraz z Czarnogórą, Chorwacją i Bośnią i Hercegowiną na zachodzie. De facto na południu Serbia graniczy z Kosowem, którego jednostronnie ogłoszoną niepodległość uznała część państw świata. Od 29 lutego 2012 r. kraj ten posiada status oficjalnego kandydata do Unii Europejskiej, a w czerwcu 2013 UE wyraziła zgodę na rozpoczęcie rozmów akcesyjnych w styczniu 2014.1 Pułk Lotnictwa Myśliwskiego „Warszawa” im. gen. bryg. pil. Stefana Pawlikowskiego (1 plm) – oddział lotnictwa myśliwskiego ludowego Wojska Polskiego i Sił Zbrojnych RP.

    Jak-9D[ | edytuj kod]

    Kiedy na początku 1943 Armia Czerwona przeszła do operacji ofensywnych na froncie, pojawiła się potrzeba myśliwców o przedłużonym zasięgu, mogących operować w większej odległości od baz. W nowej wersji Jak-9D (dalnyj) zastosowano ponownie 4 zbiorniki paliwa o pojemności łącznej 650 l. Uzbrojenie stanowiło działko 20 mm i wkm. Po próbach państwowych od stycznia do lutego 1943, nowy wariant skierowano do produkcji. Od marca 1943 zbudowano ich 3058 (3035 według innych danych) w zakładach nr 153 i 166; produkcję kontynuowano aż do czerwca 1946.

    Centralne Muzeum Sił Lotniczych Federacji Rosyjskiej (ros. Центральный музей Военно-Воздушных Сил РФ) – jedno z największych muzeów lotniczych na świecie; położone w Monino w obwodzie moskiewskim, około 20 km na wschód od Moskwy. Do 2001 muzeum było zamknięte dla publiczności z uwagi na dużą kolekcję prototypów samolotów byłego ZSRR.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

    W praktyce samoloty najczęściej eksploatowano jako zwykłe myśliwce frontowe, z mniej niż połową paliwa w zbiornikach podczas startu, w celu uzyskania lepszych osiągów.

    Jak-9T[ | edytuj kod]

    Jak-9T

    Pod koniec 1942 postanowiono opracować wariant Jaka-9 z silnym uzbrojeniem strzeleckim dużego kalibru, po pozytywnych doświadczeniach z Jakiem-7-37 oraz z otrzymanymi z USA myśliwcami Bell P-39 Airacobra. Potrzeba takich samolotów uwidoczniła się zwłaszcza podczas walk pod Stalingradem; kaliber taki był szczególnie przydatny do zwalczania bombowców i samolotów transportowych, przeciw którym standardowe uzbrojenie często okazywało się niewystarczające. Mogło też służyć do zwalczania pojazdów opancerzonych (oznaczenie T rozwijane jest jako tankowyj – czołgowy lub tjażołyj – ciężki).

    Samolot – statek powietrzny cięższy od powietrza (aerodyna), utrzymujący się w powietrzu dzięki wytwarzanej sile nośnej za pomocą nieruchomych, w danych warunkach względem statku, skrzydeł. Ciąg potrzebny do utrzymania prędkości w locie poziomym wytwarzany jest przez jeden lub więcej silników.Jak-3 (ros. Як-3) – radziecki samolot myśliwski produkowany od 1944, należący do rodziny samolotów myśliwskich powstałych w biurze konstrukcyjnym Jakowlewa, rozwinięcie konstrukcji samolotu Jak-1. Stanowił jeden z najlepszych myśliwców II wojny światowej.

    Prototyp zbudowano w styczniu 1943, uzbrojony był w działko 37 mm NS-37 strzelające przez wał śmigła i jeden wkm. Działko miało zapas amunicji 32 naboje i proste przeziernikowe przyrządy celownicze, składające się z pierścienia i muszki. Dla zamocowania dłuższego działka przesunięto kabinę pilota o 40 cm do tyłu, a jego lufa wystawała z kołpaka śmigła na 16 cm. Ponieważ dłuższe serie nie były celne, z działka oddawano maksymalnie serie 2-3 strzałowe, a drugą funkcją wkm-u było wcześniejsze wstrzeliwanie się w cel pociskami smugowymi. W marcu 1943 ukończono badania państwowe i samolot skierowano do produkcji w zakładzie 153. Produkcję kontynuowano do lipca 1945 i zbudowano ich 2748. Miał on jedynie nieco słabsze osiągi od bazowego Jaka-9, a uzbrojenie okazało się efektywne w walce z samolotami i celami naziemnymi. Mimo początkowych planów zwiększenia zapasu paliwa, samoloty produkowano ze zbiornikami, jak w podstawowym wariancie Jaka-9.

    Jakowlew (ros. ОАО «Опытно-конструкторское бюро им. А. С. Яковлева») to rosyjskie (dawniej radzieckie) lotnicze biuro konstrukcyjne i przedsiębiorstwo przemysłu lotniczego. Zostało założone w 1934 roku przez Aleksandra Jakowlewa. W przedsiębiorstwie opracowano wiele typów samolotów o bardzo różnych zastosowaniach - od małych samolotów szkolnych do odrzutowców pasażerskich. W biurze skonstruowano ponad 200 typów samolotów - z czego 100 weszło do seryjnej produkcji. Siedziba firmy znajduje się w Moskwie nieopodal północnej części lotniska Chodynka.NS-23 – (ros. НС-23 od Nudelman-Suranow, oznaczenie fabr. 115П) radzieckie automatyczne działko lotnicze skonstruowane przez zespół w składzie A. E. Nudelman, A. Suranow, G. Żirnych, W. Niemenow, S. Lusin i M. Bundin jako powojenny następca działka WJa. NS-23 zostało wprowadzone do uzbrojenia w 1945 roku.

    Jak-9K[ | edytuj kod]

    Jak-9K

    Po opracowaniu udanego wariantu Jak-9T, jesienią 1943 podjęto prace nad jeszcze silniej uzbrojonym samolotem, z działkiem automatycznym kalibru 45 mm NS-45 (Jak-9K – krupnokalibiernyj – wielkokalibrowy). Był on zbliżony do Jaka-9T, jedynie z kołpaka śmigła wystawała na 36 cm lufa działka z hamulcem wylotowym. Pociski 45 mm zostawiały za sobą smugę świetlną, lecz z powodu oddziaływania odrzutu na samolot, istniały niewielkie możliwości korekcji ognia. Pomimo hamulca, odrzut był tak silny, że często doprowadzał do przecieków w instalacjach samolotu, mimo że serie ograniczano do 2-3 strzałów. Osiągi były nieco niższe od Jaka-9T. Mimo niedostatków, nowe uzbrojenie było na tyle potężne (jeden pocisk niszczył samolot lub samochód), że po badaniach prowadzonych od stycznia do kwietnia 1944, od kwietnia do lipca 1944 zbudowano 53 samoloty serii próbnej. Ponieważ jednak działko nie było do końca dopracowane, produkcji nie kontynuowano.

    Muzeum Lotnictwa w Belgradzie (Музеј ваздухопловства у Београду, Muzej vazduhoplovstva u Beogradu) zostało założone w 1957 r. przy Dowództwie Lotnictwa Wojskowego. Od 1989 muzeum mieści się w nowoczesnym, szklano-betonowym budynku na belgradzkim lotnisku Nikola Tesla.Podwozie – zespół płatowca (samolotu, śmigłowca lub szybowca) umożliwiający postój na podłożu oraz przejście ze stanu spoczynku do lotu w powietrzu i odwrotnie. Podwozie umożliwia postój płatowca na ziemi, wodzie lub konstrukcji (np. pokładzie okrętu), jego przemieszczanie po podłożu (kołowanie), start i lądowanie (lub wodowanie).

    Jak-9R[ | edytuj kod]

    Jesienią 1943 przebudowano myśliwiec Jak-9 na wariant rozpoznawczy Jak-9R, przez instalację aparatu fotograficznego AFA-1M lub AFA-3S/50 w przedziale za kabiną pilota. Przechodził on badania od września do października 1943, zakończone pomyślnie. Samoloty Jak-9 przebudowywano na Jak-9R w warsztatach poszczególnych jednostek, w związku z czym liczba przebudowanych samolotów nie jest znana.

    Monino (ros. Монино) - osiedle typu miejskiego w Rosji, w obwodzie moskiewskim w rejonie szczołkowskim, 23 km na wschód od Moskwy.Bułgaria, Republika Bułgarii (България, Република България) – państwo położone w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach. Graniczy z Serbią oraz Macedonią od zachodu, Grecją i Turcją od południa, Morzem Czarnym od wschodu i Rumunią od północy.

    Drugą wersję Jaka-9R jako samolotu rozpoznawczego średniego zasięgu opracowano na bazie Jaka-9D. Miał on 4 zbiorniki paliwa o pojemności 584 l. Uzbrojenie stanowiło jedno działko 20 mm. Do sierpnia 1943 zbudowano 35 samolotów tej wersji w zakładzie nr 166.

    Jak-9M[ | edytuj kod]

    Wersja Jak-9M odpowiadała w zasadzie wersji myśliwskiej Jak-9D, lecz różniła się kabiną przesuniętą o 40 cm do tyłu, podobnie jak w wersji Jak-9T. Zmiana ta była wprowadzona w celu większej unifikacji wersji, ułatwiającej produkcję modelu 9M lub 9T w zależności od potrzeb. Uzbrojenie stanowiło działko 20 mm i wkm, napęd początkowo stanowił ten sam silnik WK-105PF. Wprowadzono ponadto dalsze drobne ulepszenia, w tym wzmocniono poszycie skrzydeł. Wersję tę skierowano do produkcji w maju 1944 i do czerwca 1945 w zakładzie nr 153 zbudowano 4239 samolotów, przez co była to najliczniejsza odmiana Jaka-9.

    Nowosybirsk (ros. Новосибирск, Nowosibirsk; w latach 1904–1925 Nowonikołajewsk) – miasto w Rosji, na Syberii, nad rzeką Ob. Trzecie co do liczby mieszkańców (1 498 921) rosyjskie miasto po Moskwie i Petersburgu. Nowosybirsk jest uważany za nieoficjalną stolicę Syberii.Armia Czerwona, ros. Красная Армия, pełna nazwa Robotniczo-Chłopska Armia Czerwona (Рабоче-Крестьянская Красная Армия, RKKA), od 23 lutego 1946 roku Armia Radziecka (ros. Советская армия, stosowane również tłumaczenie Armia Sowiecka) – wojska lądowe Sił Zbrojnych ZSRR, istniejące do grudnia 1991 (przemianowane m.in. na Wojska Lądowe Republiki Białoruś, Wojska Lądowe Federacji Rosyjskiej oraz wojska lądowe każdej z pozostałych dawnych republik ZSRR).

    Od października 1944, w związku ze zwiększeniem produkcji silników, do napędu tej wersji stosowano mocniejszy silnik WK-105PF2, używany wcześniej jedynie do napędu Jaka-3. Część samolotów Jak-9M (do jednej dziesiątej produkcji) ukończono w wariancie przystosowanym dla celów wojsk obrony powietrznej (PWO). Wyposażono je m.in. w radiopółkompas RPK-10. Ich osiągi były nieco lepsze, niż myśliwców frontowych, dzięki zmniejszeniu zapasu paliwa.

    UBS AG jest firmą finansową, z głównymi oddziałami w Bazylei i Zurychu, w Szwajcarii. Posiada także biura w Nowym Jorku. Zajmuje się bankowością prywatną, inwestycyjną i obrotem papierami wartościowymi. Powstał z połączenia Union Bank of Switzerland i Swiss Bank Corporation w czerwcu 1998.Jak-1 (ros. Як-1) – radziecki samolot myśliwski z 1940 roku. Był pierwszym z rodziny samolotów myśliwskich powstałych w biurze konstrukcyjnym Jakowlewa, stanowiących podstawowe myśliwce radzieckie okresu II wojny światowej. Z Jaka-1 wywodziły się myśliwce Jak-3, a w ramach drugiej równoległej gałęzi rozwoju, myśliwce Jak-7 i Jak-9.

    Jak-9DD[ | edytuj kod]

    W końcowym okresie wojny pojawiła się potrzeba myśliwców eskortowych o jeszcze większym zasięgu, niż wersja Jak-9D. W nowej wersji Jak-9DD (dalnego diejstwia – dalekiego działania) zastosowano 9 zbiorników paliwa o pojemności łącznej 845 l. Siedem z nich było pokrytych wykładziną zatykającą przestrzelenia od kul karabinowych. Wersja ta posiadała kabinę pilota przesuniętą 40 cm w tył. Uzbrojenie stanowiło jedynie działko 20 mm. Zastosowano na niej także lepsze wyposażenie radiowe i pilotażowe w postaci amerykańskiej radiostacji SCR-274N i radiopółkompasu. Przy prędkości przelotowej zasięg wynosił 2285 km (6 i pół godziny lotu, podobny zasięg wśród radzieckich myśliwców osiągnięto dopiero w Su-27). Od maja 1944 do września 1945 zbudowano 399 Jaków-9DD (próby państwowe prowadzono w lipcu i sierpniu 1944). Używane były głównie do eskortowania bombowców dalekiego zasięgu.

    Jak-7 (ros. Як-7) – radziecki samolot myśliwski i szkolno-treningowy z czasów II wojny światowej, powstały w biurze konstrukcyjnym Jakowlewa. Wywodził się z konstrukcji myśliwca Jak-1, a z kolei jego rozwinięciem był Jak-9.Muzeum historii Ukrainy w II wojnie światowej w Kijowie (ukr. Національний музей історії України у Другій світовій війні) to kompleks muzealny upamiętniający udział w Ukrainy w II wojnie światowej, położony w południowej części miasta w dzielnicy Peczersk na prawym brzegu Dniepru.

    Jak-9B[ | edytuj kod]

    Jak-9B (bombardirowszczik) był wersją myśliwsko-bombową samolotu, znany też pod oznaczeniem fabrycznym Jak-9Ł. Jego unikalną cechą było to, że bomby przenoszone były wewnątrz kadłuba, w swojego rodzaju komorze bombowej – w czterech wyrzutnikach w formie nachylonych pod kątem od pionu rur, w przedziale za kabiną pilota. Mógł on zabrać maksymalnie 4 bomby 100 kg lub 4 kasety z 32 małymi bombami przeciwpancernymi o masie 1,5 kg PTAB w każdej. Pełny ładunek zabierany był jednak sporadycznie, gdyż samolot miał wówczas problemy ze statecznością podłużną. Z połową ładunku masa samolotu sięgała 3356 kg, a stopień pogorszenia osiągów był niewielki (głównie prędkości wznoszenia). Wadą przyjętego rozwiązania było jednak utrudnione podwieszanie bomb, od dołu, po uniesieniu ogona samolotu i zdjęciu tylnej przeszklonej części osłony kabiny, która została wydłużona w porównaniu do bazowego Jaka-9. Wadą samolotu było też, że nie posiadał on żadnych celowników bombowych i celowano przy użyciu prostych metod.

    Wielkokalibrowy karabin maszynowy (wkm, wukaem) – karabin maszynowy kalibru 12–20 (włącznie) mm. W II Rzeczypospolitej obowiązywała nazwa najcięższy karabin maszynowy (nkm). Po wojnie pod wpływem języka rosyjskiego wprowadzono obecną nazwę.Komora bombowa to element wewnętrznego podziału konstrukcyjnego płatowców samolotów bojowych, przede wszystkim samolotów bombowych, w postaci pomieszczenia służącego do przenoszenia bomb lub innego uzbrojenia podwieszanego.

    Prototyp przebudowano z Jaka-9 w marcu 1944, badania fabryczne zakończono w sierpniu. Jeszcze przed badaniami państwowymi (grudzień 1944 – luty 1945) zbudowano 109 samolotów, które służyły w 130. Dywizji Lotnictwa Myśliwskiego (130.IAD). Jak-9B oceniono jako udany samolot zarówno do zadań myśliwskich, jak i bombowych, lecz wobec zbliżającego się końca wojny, jak też nie do końca satysfakcjonujących charakterystyk i celności bombardowania, nie kontynuowano produkcji.

    Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni – muzeum gromadzące eksponaty związane z Marynarką Wojenną Rzeczypospolitej Polskiej. Powstało w Gdyni 28 czerwca 1953 roku.Aluminium – glin o czystości technicznej, zawierający różne ilości zanieczyszczeń, zależnie od metody otrzymywania. W wyniku rafinacji elektrolitycznej otrzymuje się aluminium zawierające 99,95–99,955% Al. Aluminium hutnicze, otrzymywane przez elektrolizę tlenku glinu w stopionym kriolicie, zawiera 99,0–99,8% Al.

    Jak-9U[ | edytuj kod]

    Jak-9U w malowaniu francuskiego pułku Normandie – Niemen

    Wersja Jak-9U (ułuczszennyj – ulepszony) była jakościowo nową odmianą Jaka-9, odbiegającą konstrukcją od dotychczasowych. Zakres zmian był zbliżony do ulepszeń, jakie wprowadzono w Jaku-3 w stosunku do Jaka-1; nowy samolot upodobnił się zresztą do Jaka-3 sylwetką z uwagi na brak chłodnicy oleju pod silnikiem i zastąpienie jej przez dwie chłodnice w centropłacie, z wlotami u nasady skrzydeł. Większą wagę położono na ulepszenie aerodynamiki samolotu, następnie zastosowano także mocniejszy silnik.

    Messerschmitt Bf 109 (pot. Me 109) – niemiecki samolot myśliwski, podstawowy myśliwiec Luftwaffe podczas drugiej wojny światowej.B-20 – (ros. Б-20 od Березин) radzieckie automatyczne działko lotnicze skonstruowane przez Michaiła Berezina w 1944 roku.

    Pierwszy prototyp Jak-9U, zbudowany w listopadzie 1943, otrzymał jeszcze silnik WK-105PF2. Płócienne poszycie ogonowej części kadłuba zamieniono gładszym sklejkowym. Wprowadzono lekkie opancerzenie lewej burty kabiny w celu ochrony lewej ręki pilota. Chłodnicę wody pod kadłubem przesunięto do tyłu, co jeszcze bardziej upodobniło nowy samolot do Jaka-3. Uzbrojenie stanowiło działko 23 mm WJa-23 i dwa wkm. Badania państwowe samolotu prowadzono do marca 1944. Miał on lepsze osiągi od dotychczas produkowanych Jaków-9, jedynie nieco słabsze od Jaka-3. Samolot jednak w tej postaci nie wszedł do produkcji.

    Muzeum Lotnictwa Polskiego – muzeum w Krakowie zlokalizowane na terenach dawnego lotniska Rakowice-Czyżyny, gromadzące eksponaty związane z historią rozwoju lotnictwa. Liczba eksponowanych obecnie statków powietrznych przekracza 200. Muzeum wydaje własne publikacje, organizuje imprezy o charakterze edukacyjnym. Jest też uczestnikiem i organizatorem konferencji poświęconych historii lotnictwa i muzealnictwu. Posiada również bibliotekę z ponad 30 tysiącami pozycji.Odrzut – zjawisko powstawania siły, zwanej siłą odrzutu, wywołanego tą siłą przyspieszenia oraz wywołanego nim ruchu ciała (odrzutu), gdy dane ciało (A) działając siłą na inne ciało (B) nadaje mu prędkość (rzuca to ciało). Powstawanie siły odrzutu wynika z III zasady dynamiki Newtona. Obie siły mają takie same wartości i kierunki, przeciwne zwroty, są przyłożone do różnych ciał.

    Postanowiono następnie zastosować do napędu nowego płatowca nowy mocniejszy silnik WK-107 (pierwsza próba zamontowania tego silnika na standardowym Jaku-9 miała miejsce już na początku 1943, lecz prototyp rozbił się 25 lutego 1943 na skutek awarii silnika). Przez 1943 rok prowadzono dalsze prace nad silnikiem WK-107A i w końcu w grudniu 1943 zamontowano go na drugim prototypie Jak-9U. W stosunku do pierwszego prototypu zastosowane także dalsze ulepszenia, między innymi zastosowano wydajniejsze chłodnice i przesunięto skrzydła o 10 cm do przodu w celu lepszego wyważenia. Widocznym detalem, charakterystycznym dla silnika WK-107A, stały się otwory chłodzące świece zapłonowe na masce silnika. Osłona kabiny pilota, przesuniętej w tył, była dłuższa i bardziej opływowa. Uzbrojenie zmieniono na działko 20 mm SzWAK i dwa wkm. Sylwetka samolotu była prawie identyczna, jak Jak-3P i Jak-3 z silnikiem WK-107.

    Bell P-39 Airacobra - amerykański samolot myśliwski zaprojektowany w zakładach Bell Aircraft na zamówienie United States Army Air Forces (USAAF). Samolot używany był w okresie II wojny światowej w stosunkowo niewielkich ilościach przez USAAF oraz siły powietrzne niektórych państw sprzymierzonych, głównym użytkownikiem samolotów były Radzieckie Siły Powietrzne.Ukraina (ukr. Україна, Ukrajina) – państwo położone w Europie Wschodniej. Graniczy od północy z Białorusią, od zachodu z Polską, Słowacją i Węgrami, od południa z Rumunią i Mołdawią oraz Morzem Czarnym i Morzem Azowskim, od północnego wschodu i wschodu z Federacją Rosyjską. Ukraina jest członkiem założycielem ONZ, członkiem Światowej Organizacji Handlu, Rady Europy, Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej oraz organizacji regionalnych i subregionalnych, tj. Wspólnoty Niepodległych Państw, OBWE, GUAM i Organizacji Państw Morza Czarnego.

    Badania państwowe Jaka-9U WK-107A, prowadzone od stycznia do kwietnia 1944, ujawniły, że jest szybszy od myśliwców Ła-7 i Jak-3 oraz od zdobycznych egzemplarzy niemieckich Bf 109G-2 i Fw 190А-4. Oceniono go jako najlepszy dostępny myśliwiec. Mimo to, poważne problemy sprawiał nie do końca dopracowany i kapryśny zespół napędowy, w tym pojawiły się problemy z chłodzeniem i niskim resursem silnika (25 godzin). Zdecydowano jednak skierować nowy myśliwiec do produkcji i od kwietnia 1944 do sierpnia 1945 zbudowano ich 3921. Samoloty te jednak borykały się z problemami związanymi z zespołem napędowym; dopiero od grudnia 1944 wyeliminowano część z nich i usprawniono układ chłodzenia.

    WJa-23 — (ros. ВЯ-23 od Wołkow-Jarcew) działko automatyczne kalibru 23 mm skonstruowane w Związku Radzieckim jako pokładowe uzbrojenie strzeleckie samolotów Ił-2, wprowadzone do uzbrojenia w 1941 roku.Bitwa stalingradzka – jedna z największych bitew II wojny światowej, tocząca się w okresie od 23 sierpnia 1942 do 2 lutego 1943 roku.

    Jak-9PD[ | edytuj kod]

    Był to początkowo wariant myśliwca wysokościowego na bazie Jak-9, przeznaczony do przechwytywania niemieckich samolotów rozpoznawczych Ju 86R latających na dużych pułapach. Wyposażony był w silnik wysokościowy M-105PD ze sprężarką Je-100. Uzbrojenie stanowiło tylko działko 20 mm. Osłona kabiny miała bardziej opływowy kształt, a kołpak śmigła miał z przodu duży otwór dla dodatkowego chłodzenia. Pięć zbudowanych samolotów serii próbnej przekazano na badania wojskowe do pułku 12.GIAP w kwietniu 1943. Zespół napędowy nie spełnił jednak oczekiwań, pojawiły się zwłaszcza problemy z chłodzeniem. Osiągnięcie wysokości 11 650 m zajmowało aż 25 minut, z przerwami na chłodzenie silnika. 2 czerwca 1943 nie powiodła się próba przechwycenia Junkersa. Jeden samolot (nr 01-29) następnie przebudowano, zwiększając mu rozpiętość skrzydeł o 1 m, ulepszając sprężarkę i montując większe chłodnice silnika i oleju. Wariant ten był badany od sierpnia do października, lecz również nie okazał się udany. Po zamianie silnika na M-106PW, samolot w październiku uzyskał rekordową wysokość 13 100 m, ale również nie spełnił nadziei.

    Resurs (ang: resource - zasób) - ustalona teoretycznie lub doświadczalnie miara zdolności użytkowej urządzenia, wyrażona w odpowiednich dla tego urządzenia jednostkach. Przyjmuje się, że w tym okresie zagwarantowane jest bezpieczeństwo i sprawność eksploatacji. Przeważnie resurs określa się w godzinach pracy urządzenia. Dla pojazdów resurs określany jest "przebiegiem", czyli liczbą przejechanych kilometrów. Natomiast dla statków powietrznych resurs określa się w godzinach bądź latach.Junkers Ju 86 – niemiecki jednopłatowy samolot bombowy wytwórni Junkersa. Istniała też wersja transportowa Ju 86B.

    W 1944 opracowano całkiem nowy myśliwiec wysokościowy o tym samym oznaczeniu Jak-9PD, tym razem na bazie konstrukcji Jaka-9U. Miał on silnik M-106PW, nowy system chłodzenia i śmigło WISz-105TŁ o szerokich łopatach. Konstrukcja samolotu została znacznie "odchudzona" z mniej potrzebnego wyposażenia, uzbrojenie stanowiło działko 20 mm Sz-20M z jedynie 60 nabojami, na skutek czego masa własna obniżyła się do 2100 kg. Prędkość maksymalna na wysokości 10 500 m wyniosła 610 km/h. Wersja ta była bardziej udana i wyprodukowano jej 30 sztuk w fabryce nr 301 w Moskwie, lecz samoloty te nie wzięły już udziału w walce.

    Samolot myśliwski, myśliwiec – samolot bojowy przeznaczony przede wszystkim do zwalczania innych statków powietrznych i uzyskania przewagi powietrznej, jak i obrony własnych samolotów o innym przeznaczeniu, czym różni się od bombowców, służących do atakowania celów naziemnych, głównie przy użyciu bomb. Myśliwce z założenia są względnie małe, przeważnie jednomiejscowe, a przy tym silnie uzbrojone, szybkie i bardzo zwrotne.Obwód Płowdiw (bułg. Област Пловдив) – jedna z 28 jednostek administracyjnych Bułgarii, położona w środkowej części kraju.

    Jak-9UT[ | edytuj kod]

    Jak-9UT był połączeniem wersji Jak-9U z cięższym uzbrojeniem strzeleckim. Jako uzbrojenie zastosowano jedno działko 37 mm NS-37 i dwa nowo opracowane działka 20 mm o małej masie B-20S. Uzbrojenie to było wyjątkowo silne, o masie salwy sekundowej ok. 6 kg. Prototyp wersji zbudowano na bazie Jaka-9U w lutym 1945, a w marcu przechodził badania (prototyp miał lżejsze działko 37 mm N-37, lecz w samolotach seryjnych powrócono do NS-37). Od lutego do maja 1945 zbudowano 282 samoloty tej wersji.

    Su-27 (kod NATO – Flanker) – współczesny radziecki/rosyjski jednomiejscowy samolot myśliwski przechwytujący, przeznaczony także do wywalczania przewagi w powietrzu.10 sierpnia jest 222. (w latach przestępnych 223.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 143 dni.

    Jak-9W[ | edytuj kod]

    Była to dwumiejscowa wersja szkolno-treningowa bazowej wersji samolotu Jak-9 (wywoznoj). Główną różnicą było dodanie drugiej kabiny instruktora za kabiną pilota, we wspólnej długiej przeszklonej osłonie. W odróżnieniu od poprzedniego nieuzbrojonego samolotu szkolnego Jak-7W, nowy samolot zachował częściowo możliwości bojowe, będąc uzbrojony w działko 20 mm z zapasem 90 nabojów. Był on wyposażony w mocniejszy silnik WK-105PF2, przez co jego osiągi były niewiele gorsze, niż Jak-9T. Zdemontowano opancerzenie, lecz zastosowano bogatsze wyposażenie, jak radiopółkompas RPK-10, radiostację i fotokarabin. Samolot przeszedł próby państwowe w kwietniu 1945, po czym od sierpnia 1945 do sierpnia 1946 zbudowano 793 samoloty, w tym 337 przebudowano z Jaków-9M.

    Duraluminium (skrótowo: dural) to ogólna nazwa stopów metali, zawierających głównie aluminium oraz dodatki stopowe: zwykle miedź (2,0-4,9%), mangan (0,3-1,0%), magnez (0,15-1,8%), często także krzem, żelazo i inne w łącznej ilości ok. 6 do 8%, przeznaczony do przeróbki plastycznej.Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Związek Radziecki, ZSRR (ros. Советский Союз, Союз Советских Социалистических Республик [СССР], trb. Sowietskij Sojuz, Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik, [SSSR]) – historyczne państwo socjalistyczne w Europie północnej i wschodniej oraz Azji północnej i środkowej.

    Jak-9P[ | edytuj kod]

    Jak-9P – eksponat w Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni.

    Jak-9P był powojenną wersją myśliwską, bezpośrednim rozwinięciem Jaka-9U z takim samym silnikiem WK-107A, sylwetką i uzbrojeniem (działko 20 mm i dwa wkm). Najistotniejszą zmianą było zastąpienie mieszanej konstrukcji samolotu konstrukcją całkowicie metalową. Sprzyjała temu większa dostępność aluminium po zakończeniu wojny w połączeniu z koniecznością przestawienia przemysłu z budowy dużej liczby tanich samolotów na bardziej trwałe konstrukcje. Dwa pierwsze prototypy Jak-9P przechodziły próby od czerwca do lipca 1946. Podobnie, jak zbudowane następnie 29 samolotów serii próbnej, miały one metalowe jedynie skrzydła, natomiast kadłub był wciąż kryty sklejką w tylnej części. Kolejne dziesięć samolotów serii próbnej wykonano już jako całkowicie metalowe. Po próbach zdecydowano skierować do produkcji wariant całkowicie metalowego Jaka-9P z powiększonymi do 682 l zbiornikami paliwa, uzbrojeniem z 3 działek 20 mm i bogatszym wyposażeniem radionawigacyjnym (radiopółkompas RPKO-10M, radiostacja, nadajnik systemu identyfikacyjnego SCz-3).

    Pułk Lotnictwa Myśliwskiego "Normandia-Niemen" (ros. Истребительный Aвиационный Полк "Нормандия-Неман") – oddział lotnictwa myśliwskiego Sił Zbrojnych Wolnej Francji, walczący w składzie Armii Czerwonej podczas II wojny światowej.Focke-Wulf Fw 190 Würger (z niem. "dzierzba") – jednomiejscowy, jednosilnikowy niemiecki myśliwiec z czasów drugiej wojny światowej. Wyprodukowany w ponad 20 tysiącach egzemplarzy, w tym około 6 tysięcy w wersji myśliwsko-bombowej.

    Do 23 marca 1948 zbudowano w zakładzie nr 153 w Nowosybirsku 751 Jaków-9P, w tym 29 konstrukcji mieszanej. Dalszej produkcji nie kontynuowano, gdyż myśliwce śmigłowe stały się nieperspektywiczne w obliczu pojawienia się myśliwców odrzutowych.

    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Reklama

    Czas generowania strony: 0.051 sek.