• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jacob Pontusson De la Gardie

    Przeczytaj także...
    Kalendarz juliański – kalendarz słoneczny opracowany na życzenie Juliusza Cezara przez astronoma greckiego Sosygenesa i wprowadzony w życie w roku 709 AUC (45 p.n.e.) jako kalendarz obowiązujący w państwie rzymskim. Obowiązywał w Europie przez wiele stuleci, np. w Hiszpanii, Portugalii, Polsce i Włoszech do 1582, w Rosji od 1700 do 1918 (wcześniej stosowano kalendarz bizantyjski, w którym rok zaczynał się 1 września), a w Grecji aż do 1923. Kalendarz juliański został zastąpiony przez kalendarz gregoriański w roku 1582; do dzisiaj jednak niektóre Kościoły wciąż posługują się tym kalendarzem aby podkreślić swoją odrębność.Jan III Waza (ur. 20 grudnia 1537 w zamku Stegeborg, zm. 17 listopada 1592 w Sztokholmie) – król Szwecji w latach 1569–1592. Syn Gustawa I Wazy i jego drugiej żony Małgorzaty Leijonhufvud.
    Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1917. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją. Od zachodu ma ponadto dostęp do Morza Bałtyckiego.
    Jacob De la Gardie w 1606 na obrazie z Muzeum Narodowego w Sztokholmie

    Jacob Pontusson De la Gardie, szw. Jakob Pontusson De la Gardie (ur. 20 czerwca 1583 w Rewlu (dziś Tallinn w Estonii), zm. 22 sierpnia 1652 w Sztokholmie) – szwedzki polityk i żołnierz, syn Pontusa De la Gardieego i Zofii Johansdotter Gyllenhielm, nieślubnej córki króla szwedzkiego Jana III Wazy.

    Maurycy Orański, książę Nassau (w Holandii Maurits van Nassau) (ur. 14 listopada 1567 w Dillenburgu, zm. 23 kwietnia 1625 w Hadze) – książę Oranii-Nassau (1618-1625), syn Wilhelma Cichego i księżniczki Anny Saskiej. Urodził się w zamku Dillenburg. Imię odziedziczył po ojcu swej matki, elektorze saskim Maurycym.Haapsalu (do 1917 używano niemieckiej i szwedzkiej nazwy Hapsal) – miasto w zachodniej Estonii, nad Zatoką Haapsalu (Morze Bałtyckie). Liczy ok. 12 tys. mieszkańców. Port morski. Znane uzdrowisko klimatyczne i balneologiczne. Jest stolicą prowincji Lääne.

    Biografia[]

    Jacob Pontusson De la Gardie urodził się w Rewlu. Przy porodzie zmarła jego matka, a ojciec 2 lata później w Narwie. Wychowywany był w Finlandii (wówczas części Szwecji) przez babkę Karin Hansdotter.

    W latach 1606–1608 służył pod rozkazami holenderskiego generała Maurycego Orańskiego. Doświadczenia te posłużyły mu później do reformy armii szwedzkiej. W czasie wojny polsko-moskiewskiej (1609–1618) Szwecja poparła cara Wasyla Szujskiego, a De la Gardie został oddelegowany na czele fińskich sił ekspedycyjnych królestwa Szwecji wewnątrz Rosji przeciw I Rzeczypospolitej (tzw. Kampania De la Gardiego), później w łamiącej sojusz wojnie szwedzko-rosyjskiej 1610–1617 przeciw Rosji.

    Wasyl IV Iwanowicz Szujski (ros. Васи́лий IV Иоа́ннович Шу́йский) (ur. 22 września 1552 w Niżnym Nowogrodzie, zm. 12 września 1612 w Gostyninie) – car Rosji w latach 1606-1610.Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.

    Wojska De la Gardiego wsparły rosyjskiego księcia Michaiła Skopina-Szujskiego i ruszyły przez Nowogród na Moskwę ze wparciem dla Wasyla IV Szujskiego, po drodze przerywając oblężenie monastyru Św. Trójcy (23 września 1608 – 12 stycznia 1610) przez wojska I Rzeczypospolitej. W czerwcu 1610 wojska szwedzko-rosyjskie pod dowództwem Dymitra Szujskiego wyruszyły na Smoleńsk, celem przerwania oblężenia, lecz zostały pobite w bitwie pod Kłuszynem 4 lipca 1610. Większa część armii najemnej De la Gardiego została rozbita lub przeszła na stronę polską. Porażka ta przekreśliła plany szwedzkiego króla Karola XI osadzenia swojego syna Karola Filipa na tronie w Nowogrodzie.

    Język szwedzki (szw. svenska språket, svenska) – język północnogermański wschodni (wschodnioskandynawski), używany głównie w Szwecji i częściach Finlandii, przez ok. 9 mln ludzi. W Finlandii język szwedzki jest, obok fińskiego, językiem urzędowym, z uwagi na 5% szwedzkojęzycznych obywateli Finlandii zamieszkałych głównie na wybrzeżach tego kraju. Szwedzki jest dość dobrze zrozumiały dla Norwegów i w mniejszym stopniu także dla Duńczyków. Język standardowy w Szwecji, tzw. rikssvenska (szwedzki państwowy) oparty jest na dialektach regionu sztokholmskiego.Inflanty (łac. Livonia, także Lieflant, niem. Livland, łot. Vidzeme, est. Liivimaa) – nazwa krainy historycznej nad Dźwiną i Zatoką Ryską powstałej w średniowieczu w obrębie posiadłości zakonu kawalerów mieczowych, a zamieszkanej przez plemiona bałtyckie (przodków obecnych Łotyszów) i ugrofińskie (przodków obecnych Estończyków), na których kulturę na przestrzeni wieków wpływała głównie kultura niemiecka, a także skandynawska i polska (szczególnie w Inflantach Polskich/Łatgalii). Dawne Inflanty obejmują terytoria dzisiejszej Estonii i Łotwy.

    W 1617 De la Gardie był głównym negocjatorem w czasie zawierania pokoju w Stołbowie nad jeziorem Ładoga, w rezultacie którego Rosja straciła na koszt Szwecji dostęp do Morza Bałtyckiego. Po 1621 De la Gardie brał udział w wojnach polsko-szwedzkich w Inflantach przeciwko spokrewnionemu z nim królowi Zygmuntowi III Wazie. W 1635 był jednym z negocjatorów w czasie zawierania rozejmu w Sztumskiej Wsi.

    Karol IX Waza, Karol Sudermański jako książę Karol – szw. Hertig Karl (ur. 4 października 1550 w zamku sztokholmskim, zm. 30 października 1611 w Nyköping) – król Szwecji w latach 1604–1611 (koronowany 15 marca 1607), regent Szwecji w latach 1599–1604, książę Sudermanii (Södermanland). Pochowany został w katedrze w Strängnäs.Marszałek polny (czasem marszałek polowy lub feldmarszałek) – najwyższy stopień wojskowy w wielu armiach lądowych świata. W Wielkiej Brytanii Field Marshal, w Niemczech Feldmarschall lub Generalfeldmarschall, w Rosji Фельдмаршал.

    W 1613 został tajnym radcą dworu, w 1621 gubernatorem generalnym szwedzkich Inflant, od 1628 marszałek polny. Był jednym z 5 regentów rządzących Szwecją przed osiągnięciem pełnoletności przez królową Krystynę Wazównę. Jego propolskie, profrancuskie i pacyfistyczne nastawienie było powodem częstych konfliktów z kanclerzem Axelem Oxenstierną, który dowodził armią szwedzką w czasie wojny trzydziestoletniej po śmierci Gustawa Adolfa w 1632. Prowadził skuteczną politykę ekonomiczną, która przynosiła znaczne dochody królestwu.

    Zofia Johansdotter Gyllenhielm (ur. 1556, zm. 20 czerwca 1583 w Rewlu) – nieślubna córka władcy Szwecji Jana III Wazy i fińskiej szlachcianki Katariny Hansdotter.Magnus Gabriel De la Gardie (ur. 1622, zm. 1686) – szwedzki mąż stanu i dowódca, długoletni kanclerz królestwa szwedzkiego.

    W 1626 nabył zamek i majątek Haapsalu w dzisiejszej Estonii. W 1652 zmarł w Sztokholmie i został pochowany w kościele Veckholm w regionie Uppsala. Na jego cześć powstało miasto Jakobstad w Finlandii.

    Dzieci[]

    Jacob Pontusson De la Gardie miał 14 dzieci ze swoja żoną Ebbą Brahe (1596–1674), z czego sześcioro dożyło wieku dojrzałego:

  • Pontus Jacobsson De la Gardie (1619–1632)
  • Kristina De la Gardie (1620–1622)
  • Sofia De la Gardie (1621)
  • Magnus Gabriel De la Gardie (1622–1686), kanclerz Szwecji
  • Brita De la Gardie (1624)
  • Gustav Adolf De la Gardie (1626–1630)
  • Maria Sofia De la Gardie (1627–1694), żona Gustawa Gabrielssona Oxenstierny
  • Jakob Kasimir De la Gardie (1629–1658)
  • Pontus Fredrik De la Gardie (1630–1692)
  • Kristina Katarina De la Gardie (1632–1704), żona Gustawa Adolfa Lewenhaupta i Gustawa Ottona Stenbocka
  • Johan Carl De la Gardie (1634)
  • Birgitta Helena De la Gardie (1636)
  • Axel Julius De la Gardie (1637–1710), marszałek polny i gubernator szwedzkiej Estonii
  • Ebba Margareta De la Gardie (1638–1696), żona Pedra Larssona Sparra.
  • Przypisy

    1. Daty przyjęte za źródłami szwedzkimi, mogą być podane według kalendarza juliańskiego zamiast gregoriańskiego.
    (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych (ang.: Library of Congress) – największa biblioteka świata. Gromadzi ponad 142 mln różnego rodzaju dokumentów, ponad 29 mln książek, 58 mln rękopisów, 4,8 mln map i atlasów, 12 mln fotografii, 6 mln mikrofilmów, 3,5 mln dokumentów muzycznych, 500.000 filmów; wszystko w ponad 460 językach. 7% zbiorów to dokumenty w językach słowiańskich, w tym największy w USA zbiór polskich książek. Całość zajmuje 856 km półek. Biblioteka dysponuje (w 3 budynkach) 22 czytelniami ogólnymi, 3 wydzielonymi czytelniami dla kongresmenów oraz biblioteką sztuki (John F. Kennedy Center). Zatrudnia 5 tysięcy pracowników. Wyposażona jest w system komputerowy o pojemności 13 mln rekordów oraz w 3000 terminali. Pełni funkcję biblioteki narodowej.Nowogród Wielki (ros. Вели́кий Но́вгород, Wielikij Nowgorod, w źródłach skandynawskich Holmgård) – miasto w północno-zachodniej Rosji nad rzeką Wołchow; stolica obwodu nowogrodzkiego (przydomek Wielki przywrócono oficjalnie do nazwy miasta w 1998). Miasto zamieszkuje 206 tys. mieszkańców (2004).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Dymitr Iwanowicz Szujski (ros. Дмитрий Иванович Шуйский) (ur. ok. 1560 zm. 27 września 1612 w Gostyninie) – naczelny wojewoda wojsk moskiewskich, brat cara Wasyla IV Szujskiego, krajczy dworu cara Iwana IV Groźnego w latach 1580-1586, wojewoda kargopolski w latach 1586-1587, bojar od 1586.
    Uppsala to jeden z 21 szwedzkich regionów terytorialnych (szw. län). Graniczy z regionami Sztokholm, Södermanland, Västmanland, Gävleborg oraz z Morzem Bałtyckim. Siedzibą jego władz (residensstad) jest Uppsala.
    Bitwa pod Kłuszynem miała miejsce 4 lipca 1610 roku, tj. 24 czerwca według kalendarza juliańskiego podczas wojny polsko-rosyjskiej 1609-1618.
    Rozejm w Sztumskiej Wsi – rozejm pomiędzy Rzecząpospolitą a Szwecją, przedłużający Rozejm w Altmarku i zmieniający jego postanowienia. Rozejm ten został zawarty po tzw. "wojnie o ujście Wisły" i podpisany 12 września 1635 roku w Sztumskiej Wsi. Zawarty został na 26 lat, termin ten upływał w 1661. Rokowania rozpoczęto w Pasłęku gdzie trwały od stycznia do połowy lutego, po czym w maju rozpoczęto je ponownie w Sztumskiej Wsi.
    Krystyna z dynastii Wazów (ur. 8 grudnia 1626 w Sztokholmie, zm. 19 kwietnia 1689 w Rzymie) – królowa Szwecji w latach 1632–1654.
    Estonia (est. Eesti, Republika Estońska – Eesti Vabariik) – państwo w Europie Północnej, nad Morzem Bałtyckim, powstałe po I wojnie światowej. Członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy z Łotwą od południa i z Rosją od wschodu oraz z Finlandią przez Zatokę Fińską.
    Regent – uprawniona osoba, sprawująca władzę w imieniu monarchy, gdy ten nie może wykonywać swoich obowiązków, np. z powodu małoletności, nieobecności w kraju lub poważnej choroby.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.038 sek.