• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Języki semickie

    Przeczytaj także...
    Afryka Północna – region Afryki, obejmujący północną część kontynentu. Zazwyczaj do krajów Afryki Północnej zalicza się:Dialekt staroakadyjski – najstarszy znany dialekt języka akadyjskiego, poświadczony w mezopotamskich źródłach pisanych z 2 połowy III tys. p.n.e. Na źródła te składają się dokumenty ekonomiczno-prawne oraz imiona własne, a także niewielka liczba inskrypcji królewskich. Staroakadyjski był żywym językiem do około 1950 roku p.n.e. Do jego podziału na dwa dialekty – północny asyryjski i południowy babiloński – wpłynęły migracje i osiedlanie się w regionie ludności semickiej.
    Spółgłoski faryngalne (spółgłoski gardłowe) - spółgłoski szczelinowe artykułowane poprzez silne cofnięcie nasady języka, tak że powstaje szczelina między nagłośnią a tylną ścianką jamy gardłowej. Występują w językach semickich (np. w arabskim i sefardyjskiej wymowie języka hebrajskiego), północnokaukaskich i niektórych językach indiańskich (zwłaszcza salisz i wakaskich). Zgodnie z teorią laryngalną język praindoeuropejski mógł również zawierać spółgłoski faryngalne.
    Współczesny zasięg języków semickich (kolor jasnopomarańczowy) na tle rodziny afroazjatyckiej

    Języki semickierodzina języków, należąca do języków afroazjatyckich, wywodząca się z języka prasemickiego. Językami semickimi posługuje się obecnie ok. 280 mln mówiących, zamieszkujących głównie na Bliskim Wschodzie, w Afryce Północnej i Etiopii.

    Samaria (hebr. שומרון) − ruiny starożytnego miasta położonego w Samarii, w środkowej części Izraela. Miejsce wykopalisk archeologicznych znajduje się pod administracją Autonomii Palestyńskiej.Język żydowsko-arabski (Al-Jahudijja, Arabijja Djalna) – grupa wielu dialektów, dawniej używanych przez Żydów zamieszkałych w państwach arabskich, głównie Mizrachijczyków, współcześnie w większości żyjących w Izraelu i Francji.

    Rodzina języków semickich obejmuje języki fleksyjne, poświadczone od końca IV tysiąclecia p.n.e. do dziś. W starożytności językami semickimi posługiwano się na obszarze między Morzem Śródziemnym a Tygrysem oraz na północno-wschodnich wybrzeżach Afryki. Współcześnie do najważniejszych języków rodziny semickiej zaliczają się:

    Języki etiopskie, włśc. języki etiosemickie - grupa języków z południowo-zachodniej gałęzi języków semickich, używana w Etiopii i Erytrei. Z powodu długotrwałych kontaktów z językami spoza rodziny semickiej od innych języków z tej rodziny odróżnia je m. in.:Język prasemicki – rekonstruowany wspólny język Semitów, prajęzyk, z którego wywodzą się wszystkie współczesne i historyczne języki semickie. Rozwinął się, obok staroegipskiego oraz protoberberyjskiego i protoczadyjskiego ze wspólnego przodka rodziny afroazjatyckiej – języka protoafroazjatyckiego.
  • język amharski,
  • język arabski,
  • język hebrajski,
  • język maltański
  • język tigrinia
  • Współczesne żywe języki semickie, np. arabski czy hebrajski, ze względu na charakterystyczną dla języków afroazjatyckich budowę spółgłoskowo-rdzeniową (zob. alternacja), używają spółgłoskowych pism alfabetycznych (abdżadów), zwyczajowo pisanych od prawej do lewej. Fonetycznie charakteryzują się dużą liczbą spółgłosek gardłowych. Języki semickie wykazują też wiele cech typologicznych wspólnych z językami indoeuropejskimi, co świadczy o kontaktach tych dwóch rodzin w głębokiej starożytności.

    Język syryjski (syriacki, ܣܘܪܝܝܐ suryāyā) – dialekt wschodnioaramejski z okolic Edessy (obecnie Şanlıurfa w Turcji). Chociaż przestał być używany w mowie w VIII wieku po najeździe Arabów na Syrię, stał się głównym językiem literackim i liturgicznym chrześcijaństwa na Bliskim Wschodzie. Używany jest do dziś m.in. przez kościoły jakobicki, asyryjski, maronicki i malabarski.Bliski Wschód (arab. الشرق الأوسط; hebr. המזרח התיכון; per. خاورمیانه, Xâvar-e Miyâne; przestarzałe Lewant) – region geograficzny leżący na styku Azji, Europy i Afryki.

    Klasyfikacja języków semickich[]

    Podział języków semickich (kolor zielony – wschodnio- , czerwony – centralno- , niebieski – południowosemickie).

    Powszechnie używa się i akceptuje się rozróżnienie języków semickich ze względu na podział geograficzny (wschodnie, północno-wschodnie i południowo-zachodnie), choć takie podejście jest w świetle nowych badań przestarzałe.

    Maltański to język z grupy semickiej rodziny afroazjatyckiej. Maltański jest używany m.in. przez około 350 tys. osób na Malcie, gdzie jest językiem urzędowym.Języki indoeuropejskie – jedna z największych i najwcześniej odkrytych rodzin języków. Zalicza się do niej kilkaset spokrewnionych ze sobą języków współczesnych, używanych od kilku tysięcy lat w Europie, Indiach (stąd przymiotnik indoeuropejski) i południowo-zachodniej Azji. W czasach nowożytnych języki indoeuropejskie rozprzestrzeniły się na wszystkie kontynenty, głównie za sprawą angielskiego, hiszpańskiego i portugalskiego. Obecnie jako językami ojczystymi posługuje się nimi ok. 3 miliardy osób na całym świecie (co stanowi ok. 45% ziemskiej populacji).
    języki afroazjatyckie (chamito-semickie) (ok. 350 mln) języki semickie (ok. 280 mln) języki wschodniosemickie akadyjski dialekt staroakadyjski dialekt asyryjski dialekt babiloński eblaicki języki zachodniosemickie języki centralnosemickie południowoarabski epigraficzny arabski (ponad 200 mln, w tym język maltański i judeo-arabski) języki północnozachodniosemickie aramejski języki zachodnio aramejskie, w tym biblijny judeo-palestyński, dialekty samarytańskie języki wschodnio aramejskie, w tym judeo-babiloński syryjski i inne dialekty. ugarycki amorycki (amorytycki) języki kananejskie amonicki edomicki fenicki z punickim hebrajski (ok. 7 mln) moabicki języki południowosemickie współczesny południowoarabski języki etiopskie (ok. 38 mln) języki północnoetiopskie gyyz (ge'ez, etiopski klasyczny) dahalik tigre tigrinia języki południowoetiopskie amharski (ok. 12,7 mln) argobba adare (harari) guragie gafat

    Przypisy

    1. Uberti M. L., Wprowadzenie do historii starożytnego Bliskiego Wschodu, Warszawa 2010, s. 30–31. ISBN 978-83-235-0680-5.
    2. Uberti M. L., Wprowadzenie do historii starożytnego Bliskiego Wschodu, Warszawa 2010, s. 31. ISBN 978-83-235-0680-5.
    3. Cf. Mansoor, Menahem: Biblical Hebrew step by step. T. 1. s. 7.

    Bibliografia[]

  • The Semitic languages, red. R. Hetzron, New York – London 1997. ISBN 0-415-05767-1.
  • Mansoor, Menahem: Biblical Hebrew step by step. Wyd. 6. T. 1. Grand Rapids, Michigan: 1980, s. 254. ISBN 0-8010-6041-9.
  • O'Leary, De Lacy, Comparative Grammar of the Semitic Languages, London 1923. ISBN 978-1149315019
  • J. Kaltner, S. L. McKenzie (pod red.), Beyond Babel. A Handbook for Biblical Hebrew and Related Languages, SBL, Atlanta 2012. ISBN 1-58983-035-0.
  • Język eblaicki (lub paleosyryjski) – język semicki z grupy wchodniosemickiej, bliski językowi akadyjskiemu. Nazwa języka po raz pierwszy została zastosowana przez włoskiego lingwistę Giovanniego Pettinato, który badał teksty z Ebli. Na tabliczkach, zapisanych pismem klinowym, słowa eblaickie były wplecione w graficzny kontekst sumeryjski.Język amonicki - wymarły język semicki z grupy kananejskiej, bardzo blisko spokrewniony z językiem hebrajskim, używany w starożytności na terenach dzisiejszej Jordanii przez Amonitów (od których wzięła nazwę stolica Jordanii Amman). Znany z nielicznych inskrypcji, głównie na Cytadeli w Ammanie.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Języki kananejskie – grupa językowa w obrębie języków semickich, obejmująca języki używane w Kanaanie. Toponim "kananejski" ma swoje korzenie w Biblii, gdzie nazwą Kanaan określano obszar położony nad Morzem Śródziemnym. Od północy jego granice zakreślał Tell Sukas, od południa – Gaza. Niemniej pojęcie to ma szerszy zakres geograficzny. Wszystkie używane języki z grupy kananejskiej wymarły w pierwszym tysiącleciu p.n.e. Wyjątek stanowi język hebrajski, który przetrwał jako język literacki i religijny Żydów. W XIX wieku rozpoczęto proces rewitalizacji hebrajskiego, zakończony sukcesem: dziś hebrajski jest językiem urzędowym Izraela.
    Etiopia (Federalna Demokratyczna Republika Etiopii – w języku amharskim ኢትዮጵያ, ye-Ītyōṗṗyā Fēdēralāwī Dīmōkrāsīyāwī Rīpeblīk), dawniej Abisynia – państwo położone we wschodniej Afryce. Od południa graniczy z Kenią, na zachodzie z Sudanem i Sudanem Południowym, na wschodzie z Dżibuti i Somalią, a na północnym wschodzie z Erytreą.
    Język amharski (አማርኛ, ’ämarəña, amhara) – język semicki z grupy etiopskiej, rodziny języków afroazjatyckich (chamito-semickich) z silnym wpływem substratu kuszyckiego. Jako język ojczysty używany jest przez około 18 mln osób, pełni także rolę języka urzędowego Etiopii, dzięki czemu na terenie kraju faktyczna liczba jego użytkowników jest większa. Językiem amharskim posługuje się także ok. 2,7 mln etiopskich emigrantów, głównie w Egipcie, Izraelu i Szwecji. Jest roboczym językiem rządu etiopskiego, etiopskiej armii oraz Etiopskiego Kościoła Ortodoksyjnego.
    Abdżad inaczej pismo spółgłoskowe – ogólna nazwa pism alfabetycznych stosowanych do zapisu niektórych języków, posiadających lub stosujących tylko znaki na oznaczenie spółgłosek. Niektóre języki używają abdżadów niepełnych, tzn. samogłoski oznacza się w nich za pomocą specjalnych znaków diakrytycznych lub oznacza się tylko samogłoski długie. Przykładami są tu pismo arabskie i pismo hebrajskie. Terminu abdżad użył po raz pierwszy w swoich pracach naukowych Peter T. Daniels, autor monumentalnego dzieła World’s Writing Systems.
    Język aramejski (aram. ܐܪܡܝܐ – Ārāmāyâ, hebr. ארמית – Arāmît) – język z grupy semickiej, używany na Bliskim Wschodzie od II tysiąclecia p.n.e. do czasów dzisiejszych.
    Język ugarycki – język ludności zamieszkałej w mieście Ugarit, na terenie Kanaanu, zaliczany do języków semickich. Wymarły od XII w. p.n.e., kiedy miasto zostało zniszczone podczas najazdu Ludów Morza.
    Język południowoarabski epigraficzny - język znany z inskrypcji pochodzących z terenu obecnego Jemenu zapisanych pomiędzy VIII w. p.n.e. a VI w n.e. Są wśród nich inskrypcje naskalne, na stelach kamiennych oraz pisane na szypułkach liści palmowych. Język południowoarabski epigraficzny należy do języków południowosemickich. Zapisywano go pismem południowoarabskim, który miał dwie formy: monumentalną i kursywną. Wyróżnia się w nim 4 dialekty (niekiedy klasyfikowane jako osobne języki):

    Reklama