• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Języki romańskie

    Przeczytaj także...
    Język dalmatyński – wymarły język z grupy romańskiej (podgrupa zachodnioromańska), używany w średniowieczu w kilku miastach na wybrzeżu Dalmacji: Dubrownik (dalmat.: Ragusa), Split (Splato), Zadar (Zara) i Trogir (Trau) oraz na wyspach: Cres (dalmat.: Crepsa), Krk (Vikla) i Rab (Arba), a także w jednej miejscowości w obecnej Czarnogórze – Kotorze (Cattaro).Język korsykański (lingua corsa) – dialekt z grupy romańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ok. 260 tys. mieszkańców Korsyki (francuskiej wyspy na Morzu Śródziemnym), a także ok. 80 tys. Korsykan mieszkających w Boliwii, Kanadzie, Kubie, Portoryko, Urugwaju, USA, Wenezueli i we Włoszech.
    Język emilijski - zespół dialektów używanych w środkowo-północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania, i tradycyjnie uważanych za dialekty języka włoskiego. Strukturalnie język emilijski zupełnie się różni od języka włoskiego (F. Agard 1985). Z językoznawczego punktu widzenia język emilijski nie jest dialektem języka włoskiego, gdyż jest klasyfikowany w podgrupie gallo-italskiej języków zachodnioromańskich, , zaś włoski należy do grupy italsko-dalmatyńskiej.Dialekty emilijskie nie wytworzyły jak dotąd formy ustandardyzowanego języka literackiego. Istnieje niezbyt obfita literatura tworzona w gwarach lokalnych takich ośrodków jak Bolonia czy Ferrara.
    Flaga panromańska
    Języki romańskie w Europie
    Zasięg pięciu największych języków romańskich

         język hiszpański

         język portugalski

         język francuski

         język włoski

         język rumuński

    Język galicyjski lub galisyjski (gal. galego, hiszp. gallego, port. galego) – język z grupy romańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ok. 3,2 mln mieszkańców hiszpańskiej Galicji (język urzędowy wraz z kastylijskim [hiszpańskim]) oraz sąsiednie prowincje Asturia, León i Zamora. Podtrzymywany jest także wśród wspólnot emigracyjnych Galisyjczyków w Argentynie, Brazylii i Meksyku.Język aragoński – język zachodnioromański, używany obecnie przez około 11 tysięcy osób mieszkających w prowincji Huesca na obszarze autonomicznego regionu Aragonii w północnej Hiszpanii oraz przez 20 tysięcy osób jako drugi język. Z powodu długotrwałego braku formy standardowej nazywany jest dialektem aragońskim, niektóre źródła natomiast kwalifikują go jako odmianę języka hiszpańskiego.

    Języki romańskiepodrodzina języków indoeuropejskich, którymi posługuje się jako językami ojczystymi około 750 mln osób, zamieszkujących przede wszystkim południowo-zachodnią Europę, Amerykę Łacińską.

    Języki te rozwinęły się w okresie preromańskim (476–800 rok n.e.) z łaciny ludowej, którą posługiwano się na znacznych obszarach imperium rzymskiego. Okres od 800 roku uznaje się za okres romański. Najstarsze zabytki języków romańskich pochodzą z X wieku. Najpowszechniej używanymi językami z tej grupy są: hiszpański, portugalski, francuski, włoski i rumuński. Bogatą tradycję literacką posiadają również języki prowansalski i kataloński.

    Języki italskie - podrodzina języków indoeuropejskich, z których jeden (łacina) dał początek współczesnym językom romańskim.Języki wschodnioromańskie – jedna z trzech grup języków romańskich (obok południowo- i zachodnioromańskich). Posługuje się nimi ok. 24 mln osób (przede wszystkim w Rumunii i Mołdawii).

    Na bazie języków romańskich powstały języki sztuczne, z których najbardziej znane to esperanto, ido, interlingua, lingua franca nova i wenedyk.

    Uproszczona klasyfikacja języków romańskich na podstawie Ethnologue[]

    języki italskie
  • języki romańskie (ok. 750 mln)
  • języki wschodnioromańskie (ok. 26,2 mln)
  • arumuński (macedorumuński) (ok. 150 tys.)
  • istrorumuński (ok. 0,5 tys.)
  • meglenorumuński (ok. 12 tys.)
  • rumuński (dakorumuński) (ok. 26 mln)
  • języki italsko-zachodnioromańskie
  • języki italsko-dalmatyńskie
  • istriocki (ok. 1 tys.)
  • włoski (liczne i zróżnicowane dialekty) (ok. 62 mln)
  • judeo-włoski (ok. 4 tys)
  • neapolitański (ok. 4 mln)
  • sycylijski (ok. 4,8 mln)
  • dalmatyński
  • języki zachodnioromańskie (ok. 720 mln)
  • języki galloromańskie
  • języki gallo-italskie
  • emilijski (ok. 3,5 mln)
  • liguryjski (ok. 1.9 mln)
  • monegaski (ok. 5 tys)
  • lombardzki (ok. 9 mln)
  • piemoncki (ok. 3 mln)
  • wenecki (ok. 2,2 mln)
  • języki gallo-retyckie
  • langues d'oïl:
  • francuski (liczne i zróżnicowane dialekty) (ok. 80 mln)
  • angevin
  • burginioński
  • szampański
  • frainc-comtou
  • gallo
  • lotaryński
  • normandzki
  • auregnais
  • guernésiais
  • jèrriais
  • sercquiais
  • pikardyjski
  • poitevin-saintongeais
  • waloński
  • zarfatit
  • franko-prowansalski
  • oksytański (prowansalski) (ok. 1,2 mln)
  • gaskoński
  • aranes
  • béarnais
  • aupenc
  • gavot
  • langwedocki
  • limuzyński
  • owerniacki
  • nicejski
  • szuadit †
  • języki retoromańskie (ok. 630 tys.)
  • friulski (furlański) (ok. 530 tys.)
  • ladyński (ok. 50 tys.)
  • romansz (ok. 50 tys.)
  • języki iberoromańskie
  • kataloński (walencki)(ok. 11 mln)
  • dialekty balearskie
  • hiszpański (liczne i zróżnicowane dialekty) (ok. 360 mln)
  • rioplatense
  • judeo-hiszpański (ladino)
  • aragoński
  • judeo-aragoński †
  • asturyjski (ok. 125 tys.)
  • galicyjski (ok. 3 mln)
  • portugalski (ok. 200 mln)
  • judeo-portugalski
  • języki południoworomańskie (ok. 1,5 mln)
  • korsykański (ok. 340 tys.)
  • sardyński (ok. 1,5 mln)
  • gallurski (północnowschodniosardyński)
  • kampidański (południowosardyński)
  • logudorski (środkowosardyński)
  • sassarski (północnozachodniosardyński)
  • Oznaczenia:

    Język sassarski (północnozachodniosardyński) to jeden z czterech głównych dialektów języka sardyńskiego. Posługuje się nim ok. 0,1 mln mieszkańców włoskiej wyspy Sardynii, przede wszystkim jej północno-zachodniej części.Język limuzyński (lemosin, fr.: limousin) język romański, używany w regionie Limousin we Francji. Jest uznawany za dialekt języka oksytańskiego. Bywa również uznawany za dialekt języka francuskiego, jednak nie jest to uzasadnione z historycznego i lingwistycznego punktu widzenia.
    † – język wymarły lub dawne stadium historyczne języka dzisiejszego †* – język dawny, ale zachowany tradycyjnie w liturgii, tekstach religijnych, filozoficznych lub naukowych

    Bibliografia[]

  • Majewicz, Alfred F., Języki świata i ich klasyfikacja, PWN, Warszawa, 1989, ISBN 83-01-08163-5
  • Linki zewnętrzne[]

  • Pełna klasyfikacja języków romańskich według Ethnologue/ISO
  • Języki gallo-italskie , Gallo-italico - języki z grupy języków zachodnioromańskich, używane na obszarze północnych Włoch, na północ od linii Spezia-Rimini.Jèrriais jest uznawany za odrębny język, najbliższy językowi normandzkiemu lub za dialekt tego języka. Jest używany na Jersey, jednej z Wysp Normandzkich. W ciągu ostatniego wieku jest coraz bardziej wypierany przez angielski zarówno w oświacie, handlu jak i administracji. Podobny do niego język dgèrnésiais jest używany na sąsiedniej wyspie Guernsey. Na wyspie Sark (kolejnej z Wysp Normandzkich), na której w XVI w. osiedlili się koloniści z Jersey, istnieje odmiana Jèrriais, zwana sercquiais. Osoby posługujące się tymi językami mogą zrozumieć zarówno siebie nawzajem, jak i tych pochodzących z kontynentalnej Francji mówiących językiem normandzkim.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Język żydowsko-włoski lub Italkian (giudeo-italiano, לעז) – grupa dialektów romańskich, używanych przez Żydów zamieszkujących Włochy i wyspę Korfu. Obecnie prawie całkowicie wymarł.
    Dialekt monegaski, także: monageski, monegeski (Munegasc) – dialekt liguryjskiego należącego do rodziny języków indoeuropejskich z grupy języków romańskich, używany przez niektórych mieszkańców Księstwa Monako, Francji i Włoch. Liczba mówiących wynosi około 5 100.
    Język friulski a. friulański a. furlański – jeden z języków retoromańskich, największy pod względem liczby mówiących.
    Dialekt gallurski (północnowschodniosardyński) to jeden z czterech głównych dialektów języka sardyńskiego. Posługuje się nim ok. 0,1 mln mieszkańców włoskiej wyspy Sardynii, przede wszystkim jej północno-wschodniej części.
    Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.
    Język sycylijski (scn.: lu Sicilianu, wł.: lingua siciliana) – zespół dialektów używanych na Sycylii oraz na Półwyspie Apenińskim (Kalabria i Apulia). Znacznie różni się od standardowego języka włoskiego, do tego stopnia, że przez językoznawców uważany jest za odrębny od włoskiego język, jednakże nie ma statusu języka oficjalnego i nie jest uczony w szkołach. Wydawana jest m.in. poezja w dialektach sycylijskich. Używany głównie jako język mówiony.
    Język francuski (fr. langue française lub français) – język pochodzenia indoeuropejskiego z grupy języków romańskich. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ok. 80 mln ludzi: ok. 65 mln Francuzów, ok. 4,5 mln Belgów (czyli 42%), ok. 1,5 mln Szwajcarów (czyli 20%), a także ok. 8 mln mieszkańców kanadyjskich prowincji Québec, Ontario i Nowy Brunszwik. Ok. 201 milionów osób na całym świecie używa francuskiego jako języka głównego (oszacowanie z 2009 r. według Organisation mondiale de la Francophonie), a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, w których francuski jest jednym z języków urzędowych, bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego, jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, w których jest jedynym językiem urzędowym.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.017 sek.