• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Języki polinezyjskie

    Przeczytaj także...
    Mikronezja, Sfederowane Stany Mikronezji (Micronesia) – państwo na Oceanie Spokojnym obejmujące większą część wysp Mikronezji, często używana jest dla tego kraju nazwa Federacja Mikronezji, lecz jest ona błędna.Nowa Zelandia (ang. New Zealand, język maoryski Aotearoa – Kraj Długiej Białej Chmury) – państwo wyspiarskie, położone na południowo-zachodnim Pacyfiku i składające się z dwóch głównych wysp (Północnej i Południowej) oraz szeregu mniejszych wysp, w tym Wyspy Stewart i Wysp Chatham. Archipelag Nowej Zelandii jest najdalej na południe wysuniętą częścią Oceanii, na południowy wschód od Australii. W skład Nowej Zelandii (a dokładnie w skład Commonwealth realm Nowej Zelandii, czyli są to terytoria stowarzyszone lub zależne Nowej Zelandii, ale wchodzące wraz z nią w skład wspólnej domeny królewskiej tudzież królestwa stowarzyszeniowego, połączonego unią personalną ze Zjednoczonym Królestwem i innymi Commonwealth realms) wchodzą również Wyspy Cooka i Niue, które są samorządne, oraz Tokelau i Dependencja Rossa.
    Język tubu (inna nazwa: język australski, także: język tubuai) - jest to język z rodziny języków polinezyjskich. Używany jest przez lud Tubuai na terenie Wysp Australskich w Polinezji Francuskiej.
    Migracje Polinezyjczyków
    Trójkąt polinezyjski

    Języki polinezyjskie - grupa języków oceanicznych (wschodnioaustronezyjskich) z rodziny języków austronezyjskich, którymi posługuje się ok. 1 mln rdzennych mieszkańców wysp Oceanii. Większość z nich używana jest w obrębie tzw. trójkąta polinezyjskiego, którego zasięg wyznaczają Hawaje, Nowa Zelandia i Wyspa Wielkanocna, niektóre jednak, klasyfikowane jako języki peryferyjne (ang. outlier) geograficznie pozostają poza trójkątem, na terenie Mikronezji i Melanezji.

    Wyspa Wielkanocna (hiszp. Isla de Pascua, Territorio Especial de Isla de Pascua, polinez. Rapa Nui, ang. Easter Island) – wyspa na południowym Oceanie Spokojnym w centralnej części Wyniesienia Wschodniopacyficznego. 3791 mieszkańców (70% stanowią Polinezyjczycy), jedyna miejscowość to Hanga Roa. Należy do Chile, wchodzi w skład regionu Valparaíso. Znajduje się w odległości 2078 km od najbliższej zamieszkanej wyspy – Pitcairn i 3600 km od brzegów Chile i jest jedną z najbardziej oddalonych od wysp i lądów zamieszkaną wyspą na świecie, ustępując pierwszeństwa jedynie wyspom Tristan da Cunha. Znana jest przede wszystkim ze znajdujących się na niej wielkich kamiennych posągów przedstawiających głowy – moai.Język markiski - język z grupy języków polinezyjskich z wielkiej rodziny austronezyjskiej, używany przez około 6 tys. rdzennych mieszkańców Wysp Markizów na Oceanie Spokojnym. Tworzy kontinuum dialektów, zwykle dzielone na dwie grupy: dialekty północnomarkiskie (używane na wyspach Ua Pu i Nuku Hiva) i południowomarkiskie (wyspy Hiva Oa, Tahuata i Fatu Hiva). Dialekt z wyspy Ua Huka ma charakter przejściowy (posiada cechy obu grup).

    Klasyfikacja języków polinezyjskich[]

    języki austronezyjskie języki oceaniczne (wschodnioaustronezyjskie) (2,2 mln) języki polinezyjskie (1 mln) A. Grupa języków rdzennych 1.Wschodnie Markiskie
  • hawajski (24 tys.)
  • mangarewa (600 os.)
  • markiski (8 tys.)
  • Rapańskie
  • rapaiti (300 os.)
  • rapanui (2,6 tys.)
  • Tahitańskie
  • maori (160 tys.)
  • tahiti (maohi) (68 tys.)
  • tuamotu (4 tys.)
  • tubuai (australski) (3 tys.)
  • rarotonga (45 tys.)
  • 2.Samoańskie
  • futuna (6,6 tys.)
  • samoa (360 tys.)
  • tokelau (3,5 tys.)
  • tuvalu (13 tys.)
  • wallis (uwea) (10,4 tys.)
  • B. Grupa tongijska
  • niue (7,8 tys.)
  • tonga (140 tys.)
  • Porównanie fonetyki języków polinezyjskich[]

    Bibliografia[]

  • Majewicz, Alfred F., Języki świata i ich klasyfikacja, PWN, Warszawa, 1989, ISBN 83-01-08163-5
  • Lynch J. (1998). Pacific Languages : an Introduction. University of Hawaii Press.
  • Lynch, John, Malcolm Ross & Terry Crowley (2002). The Oceanic languages. Richmond, Surrey: Curzon Press.
  • Marck, Jeff (2000), Topics in Polynesian languages and culture history. Canberra: Pacific Linguistics.
  • Linki zewnętrzne[]

  • Pełna klasyfikacja języków polinezyjskich według Ethnologue
  • Przypisy

    1. Archaiczne: współczesne słowo to "piti".
    Oceania − nazwa zbiorowa wysp Oceanu Spokojnego, które wraz z Australią tworzą odrębną część świata nazywaną Australią i Oceanią.Melanezja (z stgr. μέλας melas "czarny" + νῆσος nesos "wyspa") – zachodnia część Oceanii. Wyspy Melanezji są przeważnie pochodzenia wulkanicznego, rzadziej koralowego. Natomiast Nowa Gwinea to wyspa kontynentalna. Ich łączna powierzchnia wynosi 925 tys. km, a zamieszkuje je blisko 6,7 mln osób, głównie Papuasów i Melanezyjczyków.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Tuvalu - język mieszkańców wysp Tuvalu, także nielicznych mieszkańców Niue, ok. 13 tys. mówiących (2002). Język zapisywany alfabetem łacińskim znacznie uproszczonym, podobnym do tego, w jakim zapisywany jest język kiribati. Posiada aglutynacyjną gramatykę, jednym z zapożyczeń w australijskim angielskim z jęz. tuvalu jest "tupuna" - przodek.
    Język maoryski Wysp Cooka, znany również jako język rarotonga – język z grupy języków polinezyjskich używanych na Wyspach Cooka. Około 42 tysięcy użytkowników, głównie na Wyspach Cooka, ale także wśród emigrantów z Niue na Nowej Zelandii.
    Język samoański (Gagana Samoa) - język z grupy języków polinezyjskich z wielkiej rodziny austronezyjskiej, używany przez ok. 370 tys. Samoańczyków, przede wszystkim na pacyficznych wyspach Samoa i Samoa Amerykańskiego, gdzie ma status języka urzędowego. Wiele tysięcy Samoańczyków zamieszkuje również Nową Zelandię (zwłaszcza Auckland), Australię i Hawaje, w większości zachowując swój język.
    Wyspa – trwały fragment lądowej powierzchni Ziemi, który jest otoczony ze wszystkich stron wodą. Wyspy istnieją więc na rzekach, jeziorach, stawach, morzach i oceanach. Mała wyspa to wysepka. Za wyspy nie uznaje się ruchomych ławic piaszczystych ani obszarów lądu zalewanych podczas przypływów.
    Język tokelau (także: język tokelauański) - język z rodziny polinezyjskiej, używany przez lud Tokelau - rdzenną ludność archipelagu Tokelau (nowozelandzkie terytorium zależne Tokelau wraz z przyległą wyspą Swains w Samoa Amerykańskim). Blisko spokrewniony z językiem samoańskim. W Tokelau posiada status języka urzędowego (wraz z językiem angielskim).
    Język maori, maoryski, maoryjski – język, którym posługują się Maorysi, rdzenna ludność Nowej Zelandii. Jeden z trzech języków urzędowych tego państwa (pozostałe to język angielski i nowozelandzki język migowy). Posługuje się nim obecnie około 165 tys. osób. Na ponad 500 tysięcy Maorysów jedynie kilkanaście procent potrafi posługiwać się tym językiem.
    Grupa językowa – jednostka używana w genetycznej klasyfikacji języków naturalnych. Określa grupę języków w obrębie podrodziny językowej i może dzielić się na podgrupy (zespoły) językowe.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.028 sek.