• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Języki khoisan

    Przeczytaj także...
    Republika Południowej Afryki (RPA, afr. Republiek van Suid-Afrika, ang. Republic of South Africa) – państwo na południowym krańcu Afryki.Roman Stopa (ur. 8 lipca 1895 w Woli Batorskiej k. Bochni - zm. 15 kwietnia 1995 w Krakowie) - polski językoznawca, afrykanista, folklorysta.
    Angola (Republika Angoli - República de Angola) – państwo w południowo-zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, członek Unii Afrykańskiej. Sąsiaduje z Demokratyczną Republiką Konga, Namibią, Kongiem oraz Zambią. W przeszłości była kolonią portugalską. Posiada znaczne zasoby surowców naturalnych, w tym ropy naftowej i diamentów.
    Rozpowszechnienie geograficzne języków khoisan (kolor żółty)

    Języki khoisan (języki buszmeńsko-hotentockie) – rodzina językowa obejmująca ponad 100 języków występujących w Afryce, głównie krajach Afryki południowej (RPA, Namibia, Angola, Botswana i Tanzania). Języki tej rodziny reprezentują typ języków mlaskowych, których cechą charakterystyczną jest występowanie tzw. mlasków, mających status fonemów. Niekiedy uznawane są za najstarszą z rodzin językowych i przeciwstawiane pozostałym językom ludzkości, które zatraciły mlaski.

    Język hadza (inne nazwy: hadzabi, hadzapi, hatsa, kangeju, kindiga, “tindiga” , wakindiga) – izolowany język z rodziny afrykańskich języków khoisan. Posługuje się nim mniej niż 1000 osób z następujących regionów Tanzanii: Singida (osady południowe i północno-zachodnie) na południowo-wschodnim brzegu jeziora Ejasi), Manyara (dystrykty Iramba i Mbulu), Shinyanga (w dystrykcie Masawa). Jego cechą charakterystyczną, podobnie jak w przypadku innych języków z rodziny khoisan, są tzw. mlaski. Według niektórych badaczy dialektem khoisan może być bali.Język nama (język hotentocki) – najważniejszy język khoisański, używany przez około 250 tys. Hotentotów, głównie w Namibii (gdzie jest jednym z języków urzędowych i uznawany jest za wspólny język narodowy) i Republice Południowej Afryki. Język ten jest typowym przedstawicielem rodziny khoisan z charakterystycznymi głoskami mlaszczącymi, tworzącymi samodzielne fonemy.

    Większość języków tej rodziny jest wymarłych lub zanikających. Współcześnie posługuje się nimi zaledwie ok. 350 tys. mówiących. Najważniejszym z języków khoisan jest język nama.

    Jednym ze światowej sławy i renomy specjalistów zajmujących się językami mlaskowymi był polski etnograf i językoznawca Roman Stopa (1895–1995). Przed II wojną światową badał on ludy Bantu, Buszmenów i Hotentotów.

    Klasyfikacja języków khoisan[]

    Powszechnie przyjmowana klasyfikacja języków khoisan jest klasyfikacją sztuczną. Za właściwe języki khoisan uważa się rodzinę języków khoe. Oprócz tego do rodziny tej zalicza się spokrewnione z językami khoe rodziny języków tuu oraz Juu-ǂHoan, a także język sandawe.

    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.

    Do języków khoisan zaliczany jest również używany przez Pigmejów w Tanzanii język hadza, pomimo iż jest on oddalony od pozostałych języków khoisan i niespokrewniony z nimi. język hadza (ok. 975) język sandawe (ok. 40 tys.) języki khoe język kwadi † języki khoekhoe nama (ok. 250 tys.) eini † południowe języki khoekhoe język korana (6) język xiri (90) języki tshu-kwe wschodnie język shua (6 tys.) język tsoa (9,3 tys.) zachodnie język kxoe (11 tys.) język naro (14 tys.) język gǁana-gǀwi (4,5 tys.) języki tuu języki taa !Xóõ (4,2 tys.) dolny nossob † języki ǃKwi Nǁng (8) ǀXam † ǂUngkue † ǁXegwi † języki juu-ǂhoan język ǂHõã (200) języki juu (ok. 45 tys.) !kung juǀʼhoan

    Bibliografia[]

  • Majewicz, Alfred F., Języki świata i ich klasyfikowanie, PWN, Warszawa, 1989, ISBN 83-01-08163-5
  • Piłaszewicz, Stanisław i Rzewuski, Eugeniusz, Wstęp do afrykanistyki, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2004, ISBN 83-235-0061-4
  • Khoikhoi lub KhoeKhoe, transkrypcja tubylczego określenia "ludzie-ludzie", czyli "prawdziwi ludzie", dawniej Hotentoci) - grupa etniczna rdzennych mieszkańców południowej Afryki, spokrewnionych z Buszmenami, prowadzących koczowniczy tryb życia i przemierzających te terytoria od około 30 tysięcy lat. Swe pierwotne siedziby i pastwiska swych stad we wschodniej Afryce, przez ostatnie kilka tysięcy lat, opuszczali falami zmierzając do dzisiejszej Republiki Południowej Afryki, północno-wschodniej Namibii, Botswany, Suazi, Lesotho, południowego Mozambiku i pd. Zimbabwe. Około półtora tysiąca lat temu wyparli z tych rejonów spokrewnione z nimi ludy Buszmenów i Sana. Zamieszkujący na terenie parku narodowego Etosza szczep Heikom (Heilom) jest pozostałością z wymieszania się Sana z Hotentotami. Z kolei nazwą Griqua określa się potomków wymieszania się Hotentotów z holenderskimi kolonistami, Burami. Sama nazwa "Hotentoci", popularna w okresie kolonialnym, jest obecnie uważana za obelżywą i przestarzałą.Eugeniusz Rzewuski – polski afrykanista, specjalista od języka suahili, były ambasador RP w Luandzie (Angola), przez pewien czas sprawował też funkcję polskiego Chargé d’affaires w Tanzanii. Doktorat obronił w 1972 roku, w latach 1977-1983 pracował na Uniwersytecie Eduardo Mondlane w Maputo w Mozambiku, gdzie utworzył ośrodek badań nad językami tego kraju. Obecnie jest pracownikiem Katedry Języków i Kultur Afryki w Wydziale Orientalistycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Jest autorem szeregu książek i artykułów poświęconych językom i kulturom Afryki.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Namibia (Republika Namibii, ang. Republic of Namibia, afrik. Republiek van Namibië, niem. Republik Namibia) – państwo w południowo-zachodniej Afryce, leżące nad Oceanem Atlantyckim (długość wybrzeża – 1572 km). Graniczy z Angolą (długość granicy 1376 km), Botswaną (1360 km), RPA (967 km) oraz Zambią (233 km). Do 1968 Namibia funkcjonowała pod nazwą Afryka Południowo-Zachodnia.
    Język juǀʼhoan (inne warianty nazwy: Zhuǀʼhõasi, Dzuǀʼoasi, Zû-ǀhoa, JuǀʼHoansi) – jeden z języków Buszmenów (Saan) należących do fyli khoisan, używany w Botswanie i Namibii przez kilka tysięcy osób. Rozróżnia się cztery główne dialekty: epukiro, tsumkwe, rundu i omatako.
    Botswana, Republika Botswany (ang. Republic of Botswana, tswana Lefatshe la Botswana) – państwo w południowej Afryce, bez dostępu do morza. Do 1966 Botswana była brytyjskim protektoratem pod nazwą Beczuana, dziś członek Unii Afrykańskiej. Graniczy z:
    Bantu – grupa plemion zaliczonych do rasy czarnej. Zamieszkująca tereny przede wszystkim stepowe w środkowej i południowej Afryce. Liczą łącznie ok. 100 mln. ludzi, trudnią się głównie rolnictwem i hodowlą. Ich organizacje plemienne zostały rozbite w XIX w. przez europejskich kolonizatorów.
    Języki mlaskowe (ang. click languages) – języki, których cechą charakterystyczną jest występowanie tzw. mlasków, mających status fonemów. Współcześnie używane w rejonach pierwotnych i nie zakłóconych wpływami cywilizacyjnymi, typowymi przedstawicielami są języki khoisan. Przypuszczeniem niektórych językoznawców jest, iż ten typ języka jako formy komunikacji, był pierwszym używanym przez gatunki z rodzaju Homo. Do polskich uczonych badających południowoafrykańskie języki mlaskowe należał Roman Stopa.
    Pigmeje – ludy negroidalne, zamieszkujące dżungle Afryki Środkowej, charakteryzuje ich niski wzrost, wahający się od 140 do 150 cm. Częściowo prowadzą koczowniczy tryb życia, zajmując się łowiectwem i zbieractwem. Zamieszkują różne regiony w Afryce równikowej. Ich populacja liczy około 100 tys. osób. Nie posługują się wspólnym językiem, nie mają świadomości wspólnej historii. Stanowią małe, odrębne społeczności, które nic nie wiedzą o istnieniu innych.
    Afryka – drugi pod względem wielkości kontynent na Ziemi. Ma 30,37 mln km² powierzchni, czyli ponad 20,3% ogólnej powierzchni lądowej naszego globu. Przechodzi przez niego południk 0°, obydwa zwrotniki i równik.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.062 sek.