• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Język udmurcki

    Przeczytaj także...
    Język urzędowy – język, który otrzymał wyjątkowy status prawny na terenie państwa lub regionu administracyjnego. Zazwyczaj jest to język używany w krajowych strukturach legislacyjnych, np. parlamencie, choć prawo niektórych krajów wymaga, by dokumenty urzędowe były przedstawiane również w innych językach.Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.
    Iżewsk (ros. Ижевск, udm. Ижкap) – miasto w europejskiej części Federacji Rosyjskiej, stolica Udmurcji, położone nad rzeką Iż, dopływem Kamy. W latach 1984-1987 nosiło nazwę Ustinow (ros. Устинов). Liczba ludności w 2009: 611,0 tys. Znaczny ośrodek przemysłowy: przemysł zbrojeniowy (prod. m.in. automatów Kałasznikowa i pocisków rakietowych), produkcja środków transportu, maszyn (zakłady Iżmasz, IżAwto, Bajkał), hutnictwo żelaza, przemysł lekki, ważny węzeł kolejowy, lotnisko.

    Język udmurcki (удмурт кыл; inna nazwa: język wotiacki) – język należący do permskiej grupy języków ugrofińskich. Jest on językiem ojczystym dla ok. 550 000 mieszkańców Udmurcji w zachodniej części Przeduralu, czyli dla 77% ogólnej liczby Udmurtów (ok. 770 000, 1989). Ok. 15 000 ludzi mówi językiem udmurckim w Kazachstanie. W 1775 roku nakładem Akademii Nauk Imperium Rosyjskiego ukazał się w Sankt Petersburgu pierwszy opis gramatyki udmurckiej, pt. Сочиненія принадлежащія къ грамматикѣ вотскаго языка.

    Litera ъ w latach 20. i 30. XX st. była zamieniana apostrofem. Obecnie taki sposób oddawania litery ъ można spotkać w rękopisach osób starszych.Konkurs Piosenki Eurowizji 2012 – 57. edycja festiwalu, która odbyła się w Baku w Azerbejdżanie, dzięki wygranej duetu Ell & Nikki w 2011 roku. Wszystkie trzy koncerty zostały zorganizowane w Baku Crystal Hall, półfinały konkursu odbyły się 22 i 24 maja, a finał – 26 maja 2012 roku.

    Rozróżnia się 4 grupy dialektów języka udmurckiego: dialekt północny, południowy, peryferyjny południowy oraz bessermiański (wessermiański). Język literacki opiera się na dialektach północnym i południowym. Język udmurcki spokrewniony jest z językiem komi.

    Język udmurcki jest językiem aglutynacyjnym z elementami fleksyjnymi. Posiada 15 przypadków i nie zna kategorii rodzaju gramatycznego. Początki literatury w tym języku przypadają na XVIII wiek.

    Dialekt (stgr. διάλεκτος dialektos – "rozmowa, sposób mówienia") – regionalna odmiana języka, odznaczająca się swoistymi cechami fonetycznymi, leksykalnymi itp.Udmurcja (ros. i udm. Удмуртия), pełna nazwa Republika Udmurcka (ros. Удмуртская Республика, udm. Удмурт Республика lub Удмурт Элькун) – autonomiczna republika wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej.

    Język udmurcki jest obok języka rosyjskiego językiem urzędowym Udmurcji. Mimo to niewiele się ukazuje w tym języku gazet i czasopism, rzadkie są też programy udmurckie w radiu i telewizji. Brakuje również kompetentnych nauczycieli oraz materiałów dydaktycznych do nauczania tego języka w szkołach. Jedynie ok. jednej trzeciej wszystkich udmurckich uczniów uczy się swojego języka ojczystego w szkole.

    Istnieją dwa podstawowe sposoby klasyfikacji języków – klasyfikacja genetyczna i klasyfikacja strukturalna. Rzadziej stosowane są też klasyfikacje funkcjonalne.Kazachstan, Republika Kazachstanu (kaz. Қазақстан, Қазақстан Республикасы, trl. Ķazaķstan, Ķazaķstan Respublikasy, trb. Kazakstan, Kazakstan Respublikasy; ros. Казахстан, Республика Казахстан trl. Kazahstan, Respublika Kazahstan, trb. Kazachstan, Riespublika Kazachstan) – państwo leżące częściowo w Azji (88% powierzchni) i częściowo w Europie (12% powierzchni – tereny na zachód od rzeki Emba), powstałe w 1991 w wyniku rozpadu Związku Radzieckiego. Graniczy z następującymi państwami: Chinami (1460 km granicy), Kirgistanem (980 km), Turkmenistanem (380 km), Uzbekistanem (2300 km) oraz Federacją Rosyjską (6467 km). Łączna długość granic Kazachstanu wynosi 12 187 km. Kazachstan ma również dostęp do największego jeziora świata – Morza Kaspijskiego – na długości 2340 km.

    W Iżewsku istnieje od 1932 roku katedra filologii udmurckiej na Państwowym Uniwersytecie Udmurckim.

    Alfabet[]

    А а, Б б, В в, Г г, Д д, Е е, Ё ё, Ж ж, Ӝ ӝ, З з, Ӟ ӟ, И и, Ӥ ӥ, Й й, К к, Л л, М м, Н н, О о, Ӧ ӧ, П п, Р р, С с, Т т, У у, (Ф ф), (Х х), (Ц ц), Ч ч, Ӵ ӵ, Ш ш, (Щ щ), Ъ ъ, Ы ы, Ь ь, Э э, Ю ю, Я я.

    Alfabet udmurcki jest oparty na rosyjskim i składa się 38 liter. Oprócz 33 liter występujących w alfabecie rosyjskim zawiera pięć dodatkowych: ӝ, ӟ, ӥ, ӧ, ӵ. Litery ф, х, ц i щ występują wyłącznie w wyrazach zapożyczonych (głównie z języka rosyjskiego).

    Yrjö Jooseppi Wichmann (ur. 1868, zm. 1932) – językoznawca fiński, zasłużony głównie dla poznania języków permskich, języka czeremiskiego (inaczej: maryjskiego) i dialektu Csángó języka węgierskiego.Petersburg (forma zalecana), Sankt Petersburg (egzonim wariantowy) (ros. Санкт-Петербург, Sankt-Pietierburg, potocznie Петербург, Pietierburg; dawniej Piotrogród, ros. Петроград, Leningrad, ros. Ленинград) – miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską na terytorium zawierającym m.in. ponad 40 wysp. W latach 1712–1918 stolica Imperium Rosyjskiego. Powierzchnia 1439 km², liczba ludności 4 600 276.

    Samogłoski[]

    Ciekawostki[]

    W języku tym powstała część tekstu piosenki Party For Everybody zespołu Buranowskije Babuszki, który reprezentował Rosję w Konkursie Piosenki Eurowizji w 2012 roku.

    Do tej pory zrealizowano zaledwie trzy filmy w języku udmurckim: Соперницы („Rywale”, 1929), Тень Алангасара („Cień Ałangasara”, 1994) i Узы-Боры („Jagody”, 2011).

    Zob. też[]

  • Yrjö Jooseppi Wichmann
  • Linki zewnętrzne[]

  • Strona języka udmurckiego (rosyjski, udmurcki)
  • Katedra filologii udmurckiej, Państwowy Uniwersytet Udmurcki w Iżewsku (angielski)
  • Literatura udmurcka (angielski)
  • Udmurcja.pl (polski)
  • Uwagi[]

    1. http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/perepis_itogi1612.htm
    Uzy-Bory (udm. Узы-Боры ros. Ягода-Клубника, pol. Jagody) - udmurcko-polska komedia romantyczna z roku 2011 w reżyserii Piotra Pałgana na podstawie scenariusza autorstwa Darali Leli. Jest to trzeci w historii film nakręcony w języku udmurckim.Język komi (zyriański) – język z grupy permskiej języków ugrofińskich (rodzina uralo-ałtajska). Posługuje się nim ok. 345 tys. Komiaków (dawniej Zyrian), ludu zamieszkującego głównie Republikę Komi w północno-zachodniej części Rosji. Do zapisu języka używany był w przeszłości oparty na cyrylicy i piśmie greckim alfabet staropermski, który jednak w XVI wieku wyszedł z użycia na rzecz dostosowanej doń cyrylicy, a potem grażdanki. Literatura w języku komi od XIV w.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Imperium Rosyjskie, Cesarstwo Rosyjskie (ros. Российская империя) – oficjalna nazwa Rosji w latach 1721–1917. Imperium Rosyjskie u szczytu swej potęgi w 1866 roku liczyło 23,7 mln km² i było trzecim najrozleglejszym państwem w historii ludzkości, po imperium brytyjskim i Wielkim Ułusie Mongolskim. Stolicą Imperium Rosyjskiego był przez niemal cały okres jego istnienia Petersburg. W początkowym okresie historii Imperium krótkotrwałą rolę stolicy pełniła także Moskwa (1728–1730), pozostająca do 1812 roku największym miastem Rosji i miejscem koronacji carów.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.017 sek.