• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Język tadżycki

    Przeczytaj także...
    Sobirdżon Hoszimowicz Hoszimow (tadż. Собирҷон Ҳошимович Ҳошимов, ros. Сабирджон Хашимович Хашимов, Sabirdżon Chaszimowicz Chaszimow; ur. 10 lutego 1942 we wsi Pulodon dystryktu Konibodom wilajetu Leninabadskiego Tadżyckiej SRR Związku Radzieckiego) – tadżycki iranista, pracownik i wykładowca Słowiańskiego Uniwersytetu Tadżycko-RosyjskiegoSłowiański Uniwersytet Tadżycko-Rosyjski, uhonorowany tytułem „Przodownik Szkolnictwa Republiki Tadżykistan“ (1992)..Język urzędowy – język, który otrzymał wyjątkowy status prawny na terenie państwa lub regionu administracyjnego. Zazwyczaj jest to język używany w krajowych strukturach legislacyjnych, np. parlamencie, choć prawo niektórych krajów wymaga, by dokumenty urzędowe były przedstawiane również w innych językach.
    Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.

    Język tadżyckietnolekt z grupy irańskiej języków indoeuropejskich, zazwyczaj uważany za wariant języka perskiego. Jest językiem urzędowym Tadżykistanu.

    Język tadżycki wyewoluował z języka perskiego pod wpływem sąsiednich języków tureckich (przede wszystkim uzbeckiego). Zachował wiele archaicznych form gramatycznych i leksykalnych, które zanikły we współczesnym języku perskim.

    Cyrylica – pismo alfabetyczne służące do zapisu języków wschodniosłowiańskich, większości południowosłowiańskich i innych. Nazwa nawiązuje do apostoła Słowian – św. Cyryla, który wspólnie ze św. Metodym, prowadząc misję wielkomorawską wśród Słowian zapisał i wprowadził do liturgii język słowiański. Do zapisu tego języka zostały stworzone dwa alfabety – głagolica i później cyrylica (pismo uproszczone na bazie dużego alfabetu greckiego – majuskuły oraz głagolicy, z której zostały przeniesione niektóre litery).Alfabet łaciński, łacinka, alfabet rzymski – alfabet, system znaków służących do zapisu większości języków europejskich oraz wielu innych. Jest najbardziej rozpowszechnionym alfabetem na świecie – posługuje się nim ok. 35% ludzkości. Wywodzi się z systemu służącego do zapisu łaciny.

    Dialekty[]

    W języku tadżyckim wyróżnia się 4 dialekty:

  • północne
  • centralne
  • południowe
  • południowo-wschodnie
  • Ponadto za dialekt języka tadżyckiego uważa się język bucharski.

    Pismo[]

    Pierwotnie język tadżycki, podobnie jak perski, zapisywany był pismem arabskim.

    Po wejściu Tadżykistanu w skład ZSRR najpierw w 1923 uproszczono pismo arabskie, w 1929 zastąpiono je alfabetem łacińskim, a od roku 1940 używa się cyrylicy.

    Język uzbecki (uzb. Oʻzbekcha) – język z rodziny języków tureckich, urzędowy w Uzbekistanie. Dane mówiące o liczbie mówiących językiem uzbeckim są rozbieżne. Zgodnie ze spisem powszechnym, przeprowadzonym w 1989 r., językiem uzbeckim na terenie byłego ZSRR posługiwało się ok. 16,7 mln osób. Poza Uzbekistanem uzbecki jest i był w przeszłości używany głównie w Afganistanie, gdzie liczbę jego użytkowników ocenia się na ok. 1,2-1,4 mln osób. Uzbeckim posługują się także Uzbecy osiadli w sąsiednich republikach środkowoazjatyckich: w Kazachstanie, Kirgistanie, azjatyckiej części Rosji, w Turkmenistanie, a także w Chinach. Stosunkowo niewielkie skupiska emigrantów uzbeckich występują w Australii, Izraelu, Niemczech, Turcji, na Ukrainie i w USA.Języki irańskie – podrodzina języków indoeuropejskich, którymi posługuje się przeszło 100 mln osób zamieszkujących Bliski i Środkowy Wschód oraz Azję Środkową. Wśród nich najbardziej rozpowszechnione są: perski (75 mln), paszto (40 mln) i kurdyjski (32 mln).

    Pod koniec lat 30. do zapisu języka tadżyckiego wprowadzono cyrylicę. Po 1989 władze Tadżykistanu opracowały projekt ponownego wprowadzenia pisma arabskiego, jednak wycofano się z niego w połowie lat 90.

    Pismem arabskim nadal posługują się użytkownicy języka w Afganistanie, podczas gdy w Tadżykistanie prawie zanikła już jego znajomość.

    Przypisy

    1. Ф.Д. Искандарова, С.Х. Хашимов: Учебник таджикского языка для вузов стран СНГ. Ответственные редакторы: д.ф.н., профессор Камолиддинов Б., Зозулина В.Я.. Душанбе: Маориф ва фарҳанг, 2014. ISBN 978-99947-34-27-6. (ros. • tadż.)

    Linki zewnętrzne[]

  • Zasady latynizacji alfabetu tadżyckiego na stronie KSNG
  • Narzędzie transkrypcji
  • Język perski, nowoperski (per. فارسی fārsī) – język z grupy irańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 50 mln mówiących, zamieszkujących głównie Iran (40 mln), Afganistan (7 mln) i Irak (200 tys.). Jest on jednocześnie lingua franca dla blisko 80 mln mieszkańców Środkowego Wschodu.Tadżykistan (Republika Tadżykistanu; tadż: Ҷумҳурии Тоҷикистон, Dżumhurii Todżikiston) – państwo w środkowej Azji ze stolicą w Duszanbe. Tadżykistan graniczy z Uzbekistanem, Kirgistanem, Chinami i Afganistanem.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Języki indoeuropejskie – jedna z największych i najwcześniej odkrytych rodzin języków. Zalicza się do niej kilkaset spokrewnionych ze sobą języków współczesnych, używanych od kilku tysięcy lat w Europie, Indiach (stąd przymiotnik indoeuropejski) i południowo-zachodniej Azji. W czasach nowożytnych języki indoeuropejskie rozprzestrzeniły się na wszystkie kontynenty, głównie za sprawą angielskiego, hiszpańskiego i portugalskiego. Obecnie jako językami ojczystymi posługuje się nimi ok. 3 miliardy osób na całym świecie (co stanowi ok. 45% ziemskiej populacji).
    Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej (KSNG) – komisja odpowiedzialna za ustalanie polskich nazw geograficznych świata (egzonimów) oraz za reprezentowanie Polski w kwestiach nazewnictwa geograficznego na arenie międzynarodowej.
    Alfabet arabski – alfabetyczne pismo używane do zapisu języka arabskiego. Powstało z nabatejskiej odmiany pisma aramejskiego. Pismo arabskie rozpowszechnione jest w krajach muzułmańskich.
    Afganistan, Islamska Republika Afganistanu (dari افغانستان, trl. Afghānestān, trb. Afghanestan; جمهوری اسلامی افغانستان, trl. Jomhūrī-ye Eslāmī-ye Afghānestān, trb. Dżomhuri-je Eslami-je Afghanestan; paszto افغانستان, trl. Afghānistān, trb. Afghanistan; د افغانستان اسلامي جمهوریت, trl. Də Afghānistān Islāmī Jumhūriyat, trb. Dy Afghanestan Eslami Dżumhurijat) – śródlądowe państwo położone w Azji Środkowej.
    Farogat Dadabojewna Iskandarowa (tadż. Фароғат Дадабоевна Искандарова, ros. Фарогат Дадабоевна Искандарова; ur. 28 kwietnia 1955 w Duszanbe) – tadżycka iranistka, wykładowczyni kategorii najwyższej, uhonorowana tytułem „Przodownik Szkolnictwa Republiki Tadżykistan“ (1990)..
    Etnolekt – język, dialekt lub gwara używany przez wyodrębnioną grupę etniczną. Jest zbiorem bardzo podobnych do siebie idiolektów. Termin "etnolekt" jest używany w językoznawstwie polskim szczególnie w przypadkach gdy zastosowanie określenia język, dialekt lub gwara byłoby sporne, w częstych sytuacjach braku precyzyjnych kryteriów pozwalających uznać daną odmianę języka za odrębny język bądź też dialekt (odmianę) innego, pokrewnego języka.
    Duszanbe (w latach 1929-1961 Stalinabad) – stolica i największe miasto Tadżykistanu, położone nad rzeką Duszanbinką.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.023 sek.