• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Język nowogrecki



    Podstrony: [1] [2] 3 [4]
    Przeczytaj także...
    Demokracja – ustrój polityczny i forma sprawowania władzy, w których źródło władzy stanowi wola większości obywateli (sprawują oni rządy bezpośrednio lub za pośrednictwem przedstawicieli).Międzynarodowy alfabet fonetyczny, MAF (ang. International Phonetic Alphabet, IPA; fr. Alphabet phonétique international, API) – alfabet fonetyczny, system transkrypcji fonetycznej przyjęty przez Międzynarodowe Towarzystwo Fonetyczne jako ujednolicony sposób przedstawiania głosek wszystkich języków. Składają się na niego zarówno symbole alfabetyczne jak i symbole niealfabetyczne oraz ok. 30 znaków diakrytycznych.
    Innowacje i cechy charakterystyczne[]

    Rozróżnienie pomiędzy językiem starogreckim a współczesnym nowogreckim jest bardzo ważne. Greka starożytna to język o bogatej fleksji i bogatym systemie czasowym, natomiast w języku nowogreckim doszło do znacznych zmian gramatycznych i fonetycznych. Ponadto w języku nowogreckim występuje bardzo wiele słów tureckich, sporo jest także pożyczek z języków zachodnich (francuski, angielski, niemiecki) oraz (głównie w dialektach północnych) pewna liczba zapożyczeń z języków słowiańskich. Z drugiej strony język nowogrecki zachował też wiele wyrazów, których znaczenie i wymowa niemal nie zmieniły się od tysiącleci. Posiada też szereg neologizmów, opartych na rodzimych rdzeniach słowotwórczych mimo istnienia wspólnych, międzynarodowych terminów w innych językach europejskich, np. ξενοδοχείο (ksenodochío) – hotel, λεωφορείο (leoforío) – autobus, θερμίδα (thermída) – kaloria.

    Język urzędowy – język, który otrzymał wyjątkowy status prawny na terenie państwa lub regionu administracyjnego. Zazwyczaj jest to język używany w krajowych strukturach legislacyjnych, np. parlamencie, choć prawo niektórych krajów wymaga, by dokumenty urzędowe były przedstawiane również w innych językach.Celownik (łac. dativus) – forma używana jako dopełnienie dalsze (Kasia dała Ali prezent) oraz do oznaczania celu pożytku lub szkody (np. dzieci zepsuły mu telewizor - mu nie dotyczy tu bezpośrednio akcji, a jedynie jej skutków). W języku polskim odpowiada na pytania: komu? czemu?. W języku niemieckim i greckim spełnia rolę narzędnika na zasadzie tzw. synkretyzmu przypadków.

    Liga bałkańska[]

    Typologicznie język nowogrecki bywa często zaliczany do bałkańskiej ligi językowej, ze względu na obecność pewnych charakterystycznych cech, występujących także w innych językach ligi. Najbardziej charakterystyczne z nich to:

  • zanik bezokolicznika – konstrukcje z czasownikami modalnymi tworzy się za pomocą specjalnej partykuły να (na) i osobowej formy czasownika głównego (por. bułg. да i analogiczne konstrukcje w innych językach ligi). W słownikach tradycyjnie za formę podstawową uważa się pierwszą osobę czasu teraźniejszego liczby pojedynczej,
  • tworzenie czasu przyszłego za pomocą partykuły θα (thá), wywodzącej się od czasownika θέλω (thélo) o znaczeniu chcieć i czasownika w czasie teraźniejszym lub w aoryście (por. użycie bułg. ще, alb. do lub rum. czasownika a voi).
  • Gramatyka[]

    W porównaniu z greką klasyczną język nowogrecki znacznie uprościł system gramatyczny. Rzeczowniki odmieniają się współcześnie tylko przez cztery przypadki: mianownik, dopełniacz, biernik i wołacz (celownik wyszedł z użycia już w okresie średniogreckim, zastąpiony najczęściej dopełniaczem lub konstrukcją przyimka σε z biernikiem; wołacz utrzymuje się szczątkowo, przede wszystkim w rzeczownikach i przymiotnikach rodzaju męskiego, zwykle jednak równy jest formie mianownika). Pozostałe przypadki oddaje się za pomocą odpowiednich przyimków. Z drugiej strony język nowogrecki wykształcił rodzajnik nieokreślony, którego brakło w grece klasycznej. Zmniejszyła się też liczba deklinacji, a poszczególne wzorce odmiany uległy zmianom i znacznemu uproszczeniu. Główne innowacje w tym zakresie:

    Wydawnictwo „Wiedza Powszechna” w Warszawie – wydawca słowników dwujęzycznych i podręczników do nauki języków obcych, słowników i poradników języka polskiego, podręczników do nauki języka polskiego dla cudzoziemców oraz popularnych rozmówek, a także leksykonów i książek popularnonaukowych z różnych dziedzin.Język średniogrecki – termin używany przez lingwistów na określenie czwartej fazy w rozwoju i ewolucji języka greckiego w okresie między założeniem Konstantynopola w roku 330 a jego upadkiem w roku 1453. Ponieważ język ten stanowił język całej epoki bizantyjskiej przeto często nazywany jest greką bizantyńską.
  • końcówka (-s) wskazuje zawsze albo mianownik rodzaju męskiego (wyjątkowo rodzaju nijakiego, np. το έτος, lub żeńskiego, np. η μέθοδος) albo dopełniacz rodzaju żeńskiego przy wspólnym mianowniku liczby mnogiej z końcówką -ες (-es).
  • zanik skróconej formy mianownika rzeczowników rodzaju żeńskiego deklinacji III, np. gr. klas. ἡ Ἑλλάς : τῆς Ἑλλάδος → nowogr. η Ελλάδα : της Ελλάδος (Grecja : Grecji); gr. klas. ἡ γλαῦξ : τῆς γλαυκός → nowogr. η γλαύκα : της γλαύκας (sowa" : [tej] sowy). Analogicznej zmianie uległa odmiana dwutematycznego w grece klasycznej rzeczownika ἡ γυνή : τῆς γυναικός, obecnie posiada on już tylko jeden temat i odmienia się według wzorca η γυναίκα : της γυναίκας (kobieta : [tej] kobiety).
  • przejście wielu wyrazów deklinacji III do deklinacji I lub II, np. gr. klas. ἡ μήτηρ : τὴν μητέρα → nowogr. η μητέρα : τη μητέρα (matka : matkę); gr. klas. ὁ πατήρ : τὸν πατέρα → nowogr. ο πατέρας : τον πατέρα (ojciec : ojca /biernik/)
  • zmiana odmiany w liczbie pojedynczej rzeczowników o tematach zakończonych na -ί-, -ύ- na regularny wzorzec deklinacji I z końcówką -η-, np. ἡ πόλις : τῆς πόλεως : τὴν πόλιν → nowogr. η πόλη : της πόλης : την πόλη (miasto : miasta /dopełniacz/ : miasto /biernik/). Liczba mnoga tych wyrazów – po uwzględnieniu zmian wymowy (zob. niżej) – pozostała bez zmian. W katharewusie wyrazy te zachowują archaiczne formy również w mianowniku i dopełniaczu liczby pojedynczej. Wyrazy tej grupy nazywane są archéoklita (αρχαίοκλιτα).
  • Analogicznie do zmian w odmianie rzeczownika uprościła się deklinacja przymiotników.

    Związek frazeologiczny, frazeologizm – utrwalone w użyciu z ustalonym znaczeniem połączenie dwóch lub więcej wyrazów.Deklinacja (od łac. declinare – odmieniać) – odmiana wyrazu (imienia) przez przypadki i liczby. Deklinacji podlegają rzeczowniki, przymiotniki, imiesłowy przymiotnikowe, zaimki rzeczowne, przymiotne i liczebne oraz liczebniki. Pojęciem deklinacji określa się także zespół form fleksyjnych, występujący w odmienianych w ten sposób wyrazach.

    Dużemu zubożeniu uległ też system odmiany czasownika. Współcześnie występują już bowiem tylko trzy tryby: orzekający, łączący i rozkazujący (zniknął starożytny optativus). Istnieją trzy aspekty: imperfectum, perfectum i aoristus i trzy czasy – teraźniejszy, przyszły i przeszły (szczątkowo także czas zaprzeszły). Rozwinięciu uległa opozycja czasu teraźniejszego imperfectum i aorystu – oznaczających w grece nowożytnej odpowiednio czynność ciągłą i momentalną. Formy dawnej strony medialnej i biernej zastąpione zostały jedną stroną bierno-zwrotną. Starogreckie formy czasownika perfectum, plusquamperfectum zastąpione zostały formami opisowymi z czasownikiem posiłkowym έχω. Formy futurum zastąpiono opisowymi konstrukcjami z θα.

    Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.Cyklady (gr. Κυκλάδες Kikládes) – archipelag znajdujący się w południowo-zachodniej części Morza Egejskiego, u południowo-wschodnich wybrzeży Grecji. Cyklady to także jedna z prefektur (nomosów) w regionie administracyjnym Wyspy Egejskie Południowe, ze stolicą w Ermupolis na wyspie Síros.

    Czasowniki odmieniają się według jednej z dwóch koniugacji. Zarówno w odmianie rzeczownika, jak i czasownika znikła starożytna liczba podwójna.

    Wymowa[]

    W stosunku do greki klasycznej znacznym zmianom uległa też wymowa. Zniknął dawny akcent prozodyczny zastąpiony dynamicznym. Zniknęły też dawne przydechy. Doszło również do regularnych zmian niektórych głosek oraz zanikły dyftongi. We współczesnej grece nie istnieje już też iloczas.

    Zmiany w wymowie głosek[]

    Zmianom uległy następujące głoski:

    Samogłoska – głoska, przy powstawaniu której uczestniczą jedynie wiązadła głosowe, a strumień powietrza swobodnie przepływa przez kanał głosowy. Samogłoski charakteryzują się regularnym rozkładem energii akustycznej, mają wyraźną strukturę formantową, która decyduje o ich barwie. Podczas ich artykulacji słychać tylko jedną głoskę, wymawia się je tak samo jak się pisze.Cypr (Republika Cypryjska) – państwo położone na wyspie Cypr leżącej we wschodniej części Morza Śródziemnego u wybrzeży Turcji, Syrii i Libanu. Od 1 maja 2004 roku jest członkiem Unii Europejskiej.
  • dawne [b] zapisywane literą Β, β wymawia się jako [v], np. Βοιωτία (Beocja), wymawiane w grece klasycznej jako [boɪɔ:'tia], obecnie [vio'tia]. Rzadki we współczesnej grece dźwięk [b] zapisuje się dwuznakiem μπ. Głoska [b] występuje w większości w wyrazach obcego pochodzenia. Wewnątrz i na końcu wyrazu realizowana jest najczęściej jako [mb]. Przykłady: Μπέλφαστ = Belfast, ναϊτ κλάμπ [nait 'kla(m)b] night club (klub nocny).
  • dawne [d] zapisywane literą Δ, δ wymawia się jako [ð] (jak th w ang. that), np. δημοκρατία (demokracja) wymawiane w grece klasycznej jako [dɛ:mokra'tia], obecnie jako [ðimokra'tia]. Rzadki w języku nowogreckim dźwięk [d] zapisuje się dwuznakiem ντ, realizowanym w nagłosie najczęściej jako [d], w pozostałych pozycjach najczęściej jako [nd], tak w wyrazach rodzimych, jak i zapożyczonych, a więc: κέντρο ['kendro] (centrum), Ντόρτμουντ ['dortmund] (Dortmund). Dźwięk [d] powstaje też w wyniku udźwięcznienia nagłosowej głoski [t] po [n] kończącym wyraz poprzedzający, np. στον τόπο [ston 'dopo] w miejscu (zob. niżej).
  • dawne [g] zapisywane literą Γ, γ wymawia się jako [ɣ] (h dźwięczne), a przed [i] oraz [e] jak [ʝ] (zbliżone do polskiego j), a więc γεωγραφία (geografia) wymawia się dziś [ʝeoɣra'fia]. Rzadki współcześnie dźwięk [g] oddawany jest dwuznakiem γκ, realizowanym w nagłosie najczęściej jako [g], w pozostałych pozycjach jako [ng], a więc: Πωλ Γκωγκέν [pol go(n)'gen] (Paul Gauguin). Dźwięk [g] powstaje też w wyniku udźwięcznienia nagłosowej głoski [k] po [n] kończącym wyraz poprzedzający (zob. niżej).
  • dawne ɛ: ("e" długie) zapisywane literą Η, η wymawia się jako [i], więc δημοκρατία [ðimokra'tia]; dźwięk "e" oddawany jest za pomocą litery Ε, ε, oznaczającej w starożytności [e] krótkie, stąd γέννηση ['ʝenisi] (narodziny, poród, por. pol. geneza). Jako [e] wymawia dziś również dyftong αι (zob. niżej).
  • Monoftongizacja[]

    Zmiany wymowy dyftongów w języku greckim rozpoczęły się już w starożytności. W języku nowogreckim dyftongi te uległy już całkowitej monoftongizacji.

    Kreta (gr. Κρήτη od słowa krateia – silna, łac. Creta, tur. Kirid, wen. Candia) – grecka wyspa położona na Morzu Śródziemnym. Jest ona największą grecką wyspą i piątą co do wielkości wyspą śródziemnomorską. Linia brzegowa ma długość ok. 1040 km. Największym miastem jest Heraklion (Iraklion).Tracja (gr. Θρᾴκη, Thraki, łac. Thracia, bułg. Тракия, Trakija, tur. Trakya). Historycznie: starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon (Struma). Obecnie region geograficzny na pograniczu Bułgarii (Tracja Północna), Grecji (Tracja Zachodnia) i Turcji (Tracja Wschodnia).
  • dawne dyftongi [eu], [au] - zapisywane Ευ, ευ i Αυ, αυ - wymawia się dziś odpowiednio [ev] i [av] przed spółgłoską dźwięczną i samogłoską oraz [ef] i [af] w pozostałych położeniach. Tak więc Ευρώπη (Europa), czytane w starożytności jako [eʊ'rɔ:pɛ:], dziś wymawia się [ev'ropi].
  • dawny dyftong [ai], zapisywany Αι, αι wymawia się w języku nowogreckim jak [e], a więc dawne τῆς γυναῖкας ("tej kobiety"), zapisywane obecnie jako της γυναίκας wymawia się [tiz ʝi'nekas].
  • dawne dyftongi [oi], [ei] - zapisywane Οι, οι i Ει, ει - wymawia się dziś jako [i], na przykład: δήμοι (gminy – zob. demos), wymawiane dawniej jako ['dɛ:moɪ], w języku nowogreckim wymawia się jako ['ðimi].
  • W zapisie języka nowogreckiego dwie kropki nad jotą i ypsilonemΪ, ϊ, Ϋ, ϋ oznaczają, że wspomniane wyżej połączenia głosek należy wymawiać oddzielnie, a więc na przykład Ρωμαϊκός (rzymski) wymawia się [romai'kos]. Innym sposobem oznaczenia utrzymujących się jeszcze w niektórych wyrazach dyftongów jest znak akcentu nad pierwszą samogłoską (w dyftongach historycznych oznacza się drugi człon), np. πλάι [plai] (obok).

    Język – ukształtowany społecznie system budowania wypowiedzi, używany w procesie komunikacji interpersonalnej. Na język składają się dwa elementy:Optativus (tryb życzący) – tryb czasownika, występujący w niektórych językach. Wyraża życzenie, nadzieję lub możliwość. Znany jest m. in. w klasycznej grece i sanskrycie, a z żywych języków w farerskim, tureckim, rumuńskim, łotewskim i innych. Optativus rekonstruowany jest też dla języka praindoeuropejskiego.

    Afereza i apokopa[]

    W języku nowogreckim występuje często zjawisko tzw. aferezy – zaniku samogłoski początkowej wyrazu po wyrazie zakończonym na samogłoskę, np. μου΄ φερε zamiast μου έφερε (przyniósł mi). Analogicznym zjawiskiem jest apokopa, czyli zanik samogłoski wygłosowej przed wyrazem z samogłoską w nagłosie, np. θ΄ ακούσει zamiast θα ακούσει (usłyszy).

    Język albański (alb. Gjuha shqipe) – język indoeuropejski z grupy satem, którym posługuje się ok. 6,2 mln Albańczyków zamieszkujących Albanię (3,6 mln), Kosowo (1,7 mln), Macedonię (450 tys.), a także Włochy (Arboresze) i Grecję (Arwanici). W Albanii, Kosowie i Macedonii posiada on status języka urzędowego.Język osmańsko-turecki (czasem także używa się określenia: język osmański, tur. Osmanlıca lub Osmanlı Türkçesi, nazwa wł. لسان عثمانی‎, lisân-ı Osmânî) - oficjalny język imperium osmańskiego, wywodzący się z grupy języków tureckich. Zapisywany był zmodyfikowanym alfabetem arabskim (perskim).

    Udźwięcznienie[]

    W języku nowogreckim częste jest zjawisko udźwięczniania spółgłosek bezdźwięcznych w otoczeniu spółgłosek dźwięcznych. Udźwięcznieniu ulegają:

  • nagłosowe spółgłoski [k], [t] oraz zbitki [ks], [ts] po [n] w wygłosie wyrazu poprzedzającego, np. τον ξέρω [ton 'gzero] (znam go), στον τόπο [ston 'dopo] w miejscu i inne. Sama wygłosowa spółgłoska [n] ulega w takich przypadkach osłabieniu,
  • nagłosowa spółgłoska [p] oraz zbitka [ps] po [n] w wygłosie wyrazu poprzedzającego, np. στην ψυχή [stim bzi'çi] (w duszy). Sama wygłosowa spółgłoska [n] zmienia się w takich przypadkach w osłabione [m],
  • głoska [s] przed spółgłoskami dźwięcznymi [v], [γ], [ð], [z], [m], [n], [r], np. της μέρας [tiz 'meras] (dnia). Udźwięcznieniu uległo też w takim położeniu historyczne [s] wewnątrz wyrazu, np. κόσμος ['kozmos] (świat).
  • Zobacz też[]

  • alfabet grecki
  • język grecki
  • język starogrecki
  • języki helleńskie
  • Słownik – zbiór słów lub wyrażeń ułożonych i opracowanych według określonej zasady. Struktura słownika dzieli się na artykuły hasłowe ułożone w porządku alfabetycznym, rzadziej tematycznym lub gniazdowym (w oparciu o wspólne gniazda etymologiczne).Strona – kategoria gramatyczna właściwa czasownikowi, wyrażająca stosunek między czynnością oznaczaną przez ten czasownik a gramatycznym podmiotem i gramatycznym dopełnieniem.


    Podstrony: [1] [2] 3 [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Tryb łączący (łac. coniunctivus, subiunctivus) – tryb gramatyczny, występujący w wielu językach indoeuropejskich, służący do wyrażania życzeń, poleceń, emocji, możliwości, osądów, potrzeb oraz stwierdzeń przeciwnych aktualnym faktom. Użycie trybu jest zależne od zasad kierujących językiem. W języku polskim funkcje trybu łączącego są podzielone między tryb przypuszczający oraz tryb rozkazujący. Istnieje jednakże w języku polskim odpowiednik trybu łączącego. Tworzy się go poprzez dodanie za partykułą "oby", "żeby", "gdyby" formy dawnego imiesłowu przeszłego, np. Oby on to zrobił. Chciałbym, żeby już napisał list.
    Dialekt attycki - jeden z głównych dialektów klasycznego języka greckiego, w okresie klasycznym rozpowszechniony w Attyce i na północnych wybrzeżach Morza Egejskiego. Najbardziej zbliżony do dialektu jońskiego, wraz z którym tworzy grupę jońsko-attycką. Dialekt ten w swoim wczesnym stadium zaświadczony jest już w grece archaicznej okresu homeryckiego (ok. VIII wiek p.n.e.) - pojawia się sporadycznie w Iliadzie i Odysei. W dialekcie attyckim powstała większość dzieł poetów i pisarzy okresu klasycznego, jest to też język starożytnych mówców ateńskich. Na dialekcie attyckim opiera się też w znacznej mierze późniejsza greka koine, używana w okresie hellenistycznym.
    Ipsylon (ypsilon, st.gr. ὖψιλόν, nw.gr. ύψιλον, pisana Υυ) – dwudziesta litera alfabetu greckiego. W greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 400.
    Czasownik – odmienna oraz samodzielna część mowy przedstawiająca dziejące się czynności oraz niektóre stany. W zdaniu tworzy orzeczenie. Czasowniki są nazwami czynności jakie wykonują w danym czasie istoty żywe, narzędzia lub maszyny, oraz nazwami stanów, w jakich te istoty bądź przedmioty się znajdują. Nie w każdym języku da się wyróżnić jasną klasę czasowników, np. w języku japońskim przymiotniki mają wiele właściwości charakterystycznych dla czasowników.
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>,
    Cypr – azjatycka wyspa we wschodniej części Morza Śródziemnego, często traktowana jako część Bliskiego Wschodu, czasami jednak zaliczana do Europy, historycznie, kulturowo i politycznie stanowiąca część Europy. Trzecia pod względem wielkości wyspa na Morzu Śródziemnym po Sycylii i Sardynii.
    Monoftongizacja (od stgr. μονόφθογγος monophthongos - "jednobrzmiący") – proces fonetyczny polegający na przekształcaniu się dyftongów w pojedyncze samogłoski (monoftongi). Monoftongizacja zaszła między innymi w łacinie i języku prasłowiańskim.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.214 sek.