• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Język nepalski

    Przeczytaj także...
    Język urzędowy – język, który otrzymał wyjątkowy status prawny na terenie państwa lub regionu administracyjnego. Zazwyczaj jest to język używany w krajowych strukturach legislacyjnych, np. parlamencie, choć prawo niektórych krajów wymaga, by dokumenty urzędowe były przedstawiane również w innych językach.Tripura (hindi त्रिपुरा, trb.: Tripura, trl.: Tripurā; bengalski ত্রিপুরা; ang. Tripura) - jeden ze stanów Indii, położony w ich północno-wschodniej części. Stolicą stanu, a zarazem największym miastem jest Agartala. Stan został utworzony 21 stycznia 1972 roku.
    Nagaland (hindi नागालैंड, trb.: Nagalaind, trl.: Nāgālaiṁḍ; ang. Nagaland) – jeden ze stanów Indii, położony w ich północno-wschodniej części. Stolicą stanu jest Kohima, a największym miastem Dimapur. Stan został utworzony 1 grudnia 1963 roku.

    Język nepalski, nepali (dawne nazwy: gorkhali, khas kura) – język z grupy indoaryjskiej, z rodziny języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 17 mln ludzi – w tym ok. 11 mln (spis z 2001 r.) to mieszkańcy Nepalu (reszta to m.in. mieszkańcy północnych Indii – przede wszystkim okolic Dardżylingu) i Sikkimu.

    Waranasi (hindi: वाराणसी, trl. Vārāṇasī, trb. Waranasi; ang. Varanasi; dawniej Benares, Kashi) – miasto indyjskie w stanie Uttar Pradesh, ponad 3,1 mln mieszkańców. Stanowi ono ważny ośrodek kultu wyznawców hinduizmu i buddyzmu. Miejsce znane z rytualnych kąpieli w świętej rzece Ganges i palenia zwłok zmarłych na ghatach. Na obrzeżach Waranasi (ok. 13 kilometrów na wschód) mieści się Park Jeleni – miejsce pierwszego kazania Buddy skierowanego do pięciu ascetów.Język – ukształtowany społecznie system budowania wypowiedzi, używany w procesie komunikacji interpersonalnej. Na język składają się dwa elementy:

    Język nepalski jest językiem urzędowym w Nepalu. Zapisuje się go w alfabecie dewanagari; najstarsze zabytki piśmiennictwa w nepali pochodzą z XIV wieku.

    Pismo i teksty literackie[]

    Język nepalski jest zwykle zapisywany pismem dewangari, tak samo jak język hindi czy sanskryt. Istnieją zapisy potwierdzające, że w przeszłości stosowano też pismo takri, szczególnie w zachodnim Nepalu oraz indyjskich prowincjach Uttarakhand oraz Himachal Pradesh. Innym pismem również stosowanym w Nepalu, a starszym od dewanagari jest bhujimol. Kolejnym stosowanym w przeszłości alfabetem był randźana. W krótkim okresie stu lat XIX wieku w języku nepalskim powstało spore dziedzictwo literackie. Do najważniejszych dzieł zalicza się pozycje takie, jak „Adhyatma Ramayana”, „Sundarananda Bara”, „Birsikka” (anonimowy zbiór opowieści ludowych) oraz wersja poematu „Ramayana” autorstwa Bhanubhakta. Znaczący jest również wkład pisarzy tworzących na obczyźnie, głównie w hinduskich miastach Dardżyling oraz Waranasi.

    Arunachal Pradesh (hindi अरुणाचल प्रदेश, trb.: Arunaćal Pradeś, trl.: Aruṇācal Pradeś; ang. Arunachal Pradesh) – region administrowany przez Indie (w ich północno-wschodniej części) jako stan. Graniczy ze stanami Asam i Nagaland na południowym wschodzie. Na wschodzie graniczy z Birmą, na zachodzie z Bhutanem, a na północy z Chinami. W stanie Arunachal Pradesh odkryto język koro.Meghalaya (hindi मेघालय, trb.: Meghalaja, trl.: Meghālaya; ang. Meghalaya) — stan w północno-wschodnich Indii. Stolicą stanu i zarazem jego największym miastem jest Shillong. Stan został utworzony 25 stycznia 1971 roku.

    Liczba użytkowników[]

    Prawie jedna trzecia ludności Nepalu posługuje się nepalskim jako językiem ojczystym. Według danych strony internetowej Ethnologue na świecie żyje ponad 17 milionów użytkowników języka nepalskiego, z których 11 milionów zamieszkuje Nepal (według spisu ludności z 2001 roku).

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Mizoram (hindi मिज़ोरम, trb.: Mizoram, trl.: Mizorām; ang. Mizoram) – jeden ze stanów Indii, położony w ich północno-wschodniej części. Stolicą stanu, a zarazem największym miastem jest Aizawl. Stan został utworzony 20 lutego 1987 roku.

    Nepalski jest dominującym językiem w dolinie Katmandu, choć historycznie na tych obszarach przeważał język newarski. Nepalski jest językiem oficjalnym, używany przez administrację, jak i językiem którym coraz większy procent lokalnej ludności posługuje się na co dzień. Niemniej pozycja języka nepalskiego, jako jedynego dopuszczalnego w sądach i urzędach jest podważana. Postuluje się uznanie też innych języków etnicznych, na tym tle dochodzi do konfliktów.

    Języki indoeuropejskie – jedna z największych i najwcześniej odkrytych rodzin języków. Zalicza się do niej kilkaset spokrewnionych ze sobą języków współczesnych, używanych od kilku tysięcy lat w Europie, Indiach (stąd przymiotnik indoeuropejski) i południowo-zachodniej Azji. W czasach nowożytnych języki indoeuropejskie rozprzestrzeniły się na wszystkie kontynenty, głównie za sprawą angielskiego, hiszpańskiego i portugalskiego. Obecnie jako językami ojczystymi posługuje się nimi ok. 3 miliardy osób na całym świecie (co stanowi ok. 45% ziemskiej populacji).Uttarakhand (hindi उत्तराखण्ड, trb.: Uttarakhand, trl.: Uttarākhaṁḍ; ang. Uttarakhand; do grudnia 2006: hindi उत्तरांचल, trb.: Uttarańćal, trl.: Uttarāṁcal; ang. Uttaranchal) – jeden ze stanów Indii, położony w ich północnej części. Stolicą stanu, a zarazem największym miastem jest Dehradun. Stan został utworzony 9 listopada 2000 roku.

    W Bhutanie ludność posługująca się nepalskim (znanym w Bhutanie jako lhotshampa) stanowi według szacunków 35% całej populacji kraju, jeśli weźmie się pod uwagę uchodźców (według nieoficjalnych danych Nepalczycy stanowią pomiędzy 30% a 40% mieszkańców, około 242 tysiące osób)

    Bengal Zachodni (hindi पश्चिम बंगाल, trb.: Paśćim Bangal, trl.: Paścim Baṁgāl; bengalski পশ্চিম বঙ্গ; ang. West Bengal) – jeden ze stanów Indii, położony w jej północno-wschodniej części. Stolicą stanu, a zarazem największym miastem jest Kalkuta. Stan powstał w 1947 roku w wyniku podziału Bengalu na część wschodnią, która przypadła Pakistanowi (obecny Bangladesz) i część zachodnią, która pozostała przy Indiach.Nepal (nep. नेपाल trl. Nepāl, trb. Nepal; nazwa tymczasowa: Federalna Demokratyczna Republika Nepalu, nep. संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल trl. Saṁghīya Lokatāntrik Gaṇatantra Nepāl, trb. Sanghija Lokatantrik Ganatantra Nepal) – demokratyczna republika federalna w Azji Południowej, w środkowej części Himalajów, granicząca na północy z Chinami i na południu, wschodzie i zachodzie z Indiami; bez dostępu do morza.

    Duża społeczność posługująca się językiem nepalskim jest też obecna w Indiach. Szacuje się, że pół miliona osób używa nepalskiego w samym Sikkimie. Prowincję Zachodniego Bengalu zamieszkuje około 1 400 000 użytkowników języka nepalskiego. W prowincjach północno-wschodnich, takich jak Asam, Meghalaya, Nagaland, Manipur, Tripura, Mizoram czy Arunachal Pradesh zamieszkuje ich kilka milionów. Liczne grupy użytkowników języka nepalskiego są też obecne w największych indyjskich miastach.

    Dewanagari (देवनागरी, z sanskr. Devanāgarī; deva "bóg" + nagari) – pismo alfabetyczno-sylabiczne, używane w północnych, zachodnich i środkowych Indiach do zapisu kilkunastu języków z grupy języków indoaryjskich, m.in. sanskrytu, hindi, marathi, nepali.Sikkim (hindi, nepal. सिक्किम, trb.: Sikkim, trl.: Sikkim; ang. Sikkim) – jeden ze stanów Indii, (po Goa najmniejszy pod względem powierzchni), położony w ich północno-wschodniej części. Stolicą stanu jest miasto Gangtok. W XIX wieku brytyjski protektorat, od 1947 roku formalnie niezależna monarchia z własnym królem (za sprawy zagraniczne odpowiedzialne były Indie). Od 1975, po plebiscycie, w którym 97% obywateli wypowiedziało się za detronizacją króla i przyłączeniem do Indii, jest integralną częścią tego państwa.

    Przypisy

    Linki zewnętrzne[]

  • Alfabet dewanagari
  • Dane Ethnologue dla języka nepali
  • Bibliografia[]

  • Majewicz, Alfred F., Języki świata i ich klasyfikacja, PWN, Warszawa, 1989, ISBN 83-01-08163-5
  • O'Rourke M.J., Shrestha B., Nepali Phrasebook, Lonely Planet Publications 1992, ISBN 0 86442 145 1
  • Khadga Man Malla, Nepali Self Taught, Educational Enterprise 1980
  • Niepalsko-Russkij Slovar', Izdatielstvo Sovietskaja Enciklopiedija, Moskva 1968
  • Schmidt, R. L. (1993) A Practical Dictionary of Modern Nepali.
  • Turner, R. L. (1931) A Comparative and Etymological Dictionary of the Nepali Language.
  • Hutt, M. & Subedi, A. (2003) Teach Yourself Nepali.
  • Manders, C. J. (2007) नेपाली व्याकरणमा आधार A Foundation in Nepali Grammar.
  • Asam (hindi असम, trb.: Asam, trl.: Asam; ang. Assam) – stan w północno-wschodnich Indiach ze stolicą w Dispur. Leży u stóp Himalajów i sąsiaduje ze stanami: Arunachal Pradesh, Nagaland, Manipur, Mizoram, Tripura i Meghalaya oraz z Bhutanem i Bangladeszem.Manipur (hindi मणिपुर, trb.: Manipur, trl.: Maṇipur; ang. Manipur) - jeden ze stanów Indii, położony w ich północno-wschodniej części. Stolicą stanu, a zarazem największym miastem jest Imphal. Stan został utworzony 21 stycznia 1972 roku.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Himachal Pradesh (hindi हिमाचल प्रदेश , trb.: Himaćal Pradeś, trl.: Himācal Pradeś; ang. Himachal Pradesh) – górzysty stan w północno-zachodnich Indiach. Sąsiadujący z Tybetem na wschodzie, Dżammu i Kaszmirem na północy i na północnym zachodzie, z Pendżabem na południowym zachodzie, ze stanami Hariana i Uttar Pradesh na południu i Uttarakhand na południowym wschodzie.
    Pismo takri - alfabet sylabiczny, powstały w północnych Indiach w XVI w. . Stosowany był w kilku odmianach jako oficjalny system pisma w różnych regionach Indii i Nepalu do zapisu m. in. języka dogri oraz w dawnym himalajskim królestwie Chamba. Wyszło z użycia na rzecz dewanagari na początku XX w.
    Języki indoaryjskie (indyjskie) - podrodzina języków indoeuropejskich, które wraz z językami irańskimi oraz dardyjskimi tworzyły przed 1500 r. p.n.e. jedną wspólnotę językowo-kulturową (zobacz: języki indoirańskie).
    Język newarski, newari (newari: नेपाल भाषा Nepal bhasza, również Newah bhaye) – język z grupy tybeto-birmańskiej rodziny języków chińsko-tybetańskich. Używany głównie przez ponad 800 tys. Newarów, zamieszkujących Dolinę Katmandu w Nepalu. Posiada bogatą tradycję literacką. Zapisywany jest alfabetem dewanagari.
    Bhutan (Druk, Królestwo Bhutanu – འབྲུག་ཡུལ་ Druk Jul) – państwo w Azji Południowej, we wschodnich Himalajach graniczące na północy, zachodzie i wschodzie z Chinami a na południu z Indiami; bez dostępu do morza. Oficjalna nazwa Druk Jul oznacza Królestwo Smoka.
    Dardżyling (hindi दार्जिलिंग, trl. Dārjiliṁg, trb. Dardźiling; ang. Darjiling, dawniej stosowano zapis Darjeeling) - to miasto w północno-wschodnich Indiach, w stanie Bengal Zachodni w Himalajach, położone na wysokości 2140 m n.p.m., stolica dystryktu o tej samej nazwie.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.027 sek.