• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Język mon

    Przeczytaj także...
    Azja Południowo-Wschodnia – nazwa stosowana dla określenia regionu Azji obejmującego Półwysep Indochiński i Archipelag Malajski wraz z Filipinami. Obejmuje on zatem następujące państwa: Mjanma, Tajlandia, Kambodża, Laos, Wietnam, Malezja, Singapur, Indonezja, Timor Wschodni, Brunei i Filipiny. Zajmują one powierzchnię około 4,495 mln km², z liczbą ludności przekraczającą 550 mln mieszkańców (szacunek na rok 2004).Pismo mon, pismo mońskie - alfabet sylabiczny wywodzący się z południowo-indyjskiego pisma Pallawa, używany do zapisu języka mon na terenie Birmy. Z dawnego pisma mon wywodzi się współczesne pismo birmańskie oraz pismo lanna w północnej Tajlandii. Od pisma birmańskiego pismo mońskie odróżnia duża ilość tzw. ligatur, czyli kombinacji liter oddających zbitki spółgłoskowe.
    Thatôn (ang. Thaton) - miasto w południowej Mjanmie, w stanie Mon. Według danych szacunkowych na rok 2007 liczy 130 763 mieszkańców. Ośrodek przemysłowy.

    Język mon - język należący do rodziny języków austroazjatyckich, używany przez 750 tysięcy członów ludu Mon w Mjanmie oraz około 100 tysięcy w Tajlandii. Większość użytkowników posługuje się również językiem birmańskim, młodsi Monowie znają czasami wyłącznie birmański.

    Język birmański – język z grupy tybeto-birmańskiej języków chińsko-tybetańskich, używany jako język ojczysty przez około 35 milionów ludzi oraz przez dalsze 10 milionów jako środek komunikacji ponadetnicznej w Mjanmie, gdzie posiada status języka urzędowego. Do jego zapisu stosuje się pismo birmańskie.Lingua franca (wł. język Franków) – w wąskim ujęciu: język mieszany typu pidżynowego używany w basenie Morza Śródziemnego, o zredukowanej fleksji i gramatyce, powstały na bazie słownej głównie z języków: francuskiego, włoskiego, greckiego, hiszpańskiego i arabskiego. Używany w portach śródziemnomorskich jeszcze w XX wieku, głównie w kontaktach handlowych i dyplomatycznych, obecnie jest już językiem martwym.

    Historia[]

    Do XII w. język mon służył jako lingua franca w dolinie Irawadi, również w birmańskim królestwie Pagan. Zapisywany był pismem mon proweniencji indyjskiej, z którego wywodzi się współczesne pismo birmańskie. Pisany język mon był używany również po upadku mońskiego królestwa Thaton w XI w. Liczne inskrypcje w języku mon znajdowano także w Tajlandii.

    Języki austroazjatyckie – duża rodzina językowa, skupiająca języki, używane w południowo-wschodniej Azji oraz na małych obszarach, rozrzuconych po Indiach i Bangladeszu. Termin austroazjatyckie pochodzi od łacińskiego słowa auster, oznaczającego południe i nazwy kontynentu - Azja. Należą do niej między innymi języki: mundajskie (munda), staromalakijskie, khasyjskie, nikobarskie oraz mon-khmerskie z językiem khmerskim. Wymienić tu jeszcze można grupę mieszaną z językami czam, radai i sedang które powstały z nawarstwienia się dialektów austroazjatyckich na substrat austronezyjski. Z rzeczonych języków, tylko wietnamski, khmerski i mon mają długą tradycję piśmienniczą, a tylko wietnamski i khmerski oficjalny status (odpowiednio w Wietnamie i Kambodży). Reszta języków jest używana przez mniejszości etniczne. Powszechne sądzi się, że pierwotny ich zasięg obejmował południowo-wschodnią Azję i wschodnią część subkontynentu indyjskiego, a dominacja na tych ziemiach innych języków – w tym indoeuropejskich, dajskich, drawidyjskich i sino-tybetańskich jest rezultatem późniejszych migracji ludności (na dowód podaje się m.in. zapożyczenia austroazjatyckie w tybeto-birmańskich językach wschodniego Nepalu). Podejmowano próby udowodnienia pokrewieństwa między nimi a językami austronezyjskimi, tworząc tym samym nadrodzinę języków austrycznych czy austryjskich.Pismo birmańskie - alfabet sylabiczny pochodzenia indyjskiego, wywodzący się z pisma mon, przystosowany do zapisywania języka birmańskiego. Podstawowym elementem pisma jest spółgłoska z domyślną samogłoską "a". Inne samogłoski zapisuje się za pomocą znaków diakrytycznych. Najstarsze zachowane inskrypcje pochodzą z XI w.

    Charakterystyka[]

    W odróżnieniu od wielu języków Azji Południowo-Wschodniej, język mon nie jest językiem tonalnym.

    Fonetyka[]

    Spółgłoski[]

    Samogłoski[]

    Przypisy

    Bibliografia[]

  • Bauer, Christian. 1982. Morphology and syntax of spoken Mon. Ph.D. thesis, University of London (SOAS).
  • Bauer, Christian. 1984. A guide to Mon studies. Working Papers, Monash U.
  • Bauer, Christian. 1986. The verb in spoken Mon. Mon-Khmer Studies 15.
  • Bauer, Christian. 1986. Questions in Mon: Addenda and Corrigenda. Linguistics of the Tibeto-Burman Area v. 9, no. 1, pp. 22–26.
  • Diffloth, Gerard. 1984. The Dvarati Old Mon language and Nyah Kur. Monic Language Studies I, Chulalongkorn University, Bangkok. ISBN 974-563-783-1
  • Diffloth, Gerard. 1985. The registers of Mon vs. the spectrographist's tones. UCLA Working Papers in Phonetics 60:55-58.
  • Ferlus, Michel. 1984. Essai de phonetique historique du m&ocircn. Mon-Khmer Studies, 9:1-90.
  • Guillon, Emmanuel. 1976. Some aspects of Mon syntax. in Jenner, Thompson, and Starosta, eds. Austroasiatic Studies. Oceanic linguistics special publication no. 13.
  • Halliday, Robert. 1922. A Mon-English dictionary. Bangkok: Siam society.
  • Haswell, James M. 1901. Grammatical notes and vocabulary of the Peguan language. Rangoon: American Baptist Mission Press.
  • Huffman, Franklin. 1987-1988. Burmese Mon, Thai Mon, and Nyah Kur: a synchronic comparison. Mon-Khmer Studies 16-17.
  • Jenny, Mathias. 2005. The Verb System of Mon. Arbeiten des Seminars für Allgemeine Sprachwissenschaft der Universität Zürich, Nr 19. Zürich: Universität Zürich. ISBN 3-9522954-1-8
  • Lee, Thomas. 1983. An acoustical study of the register distinction in Mon. UCLA Working Papers in Phonetics 57:79-96.
  • Pan Hla, Nai. 1986. Remnant of a lost nation and their cognate words to Old Mon Epigraph. Journal of the Siam Society 7:122-155
  • Pan Hla, Nai. 1989. An introduction to Mon language Center for Southeast Asian Studies, Kyoto University.
  • Pan Hla, Nai. 1992. The Significant Role of the Mon Language and Culture in Southeast Asia. Tokyo, Japan: Institute for the Study of Languages and Cultures of Asia and Africa.
  • Shorto, H.L. 1962. A dictionary of modern spoken Mon. Oxford University Press.
  • Shorto, H.L.; Judith M. Jacob; and E.H.S. Simonds. 1963. Bibliographies of Mon-Khmer and Tai linguistics. Oxford University Press.
  • Shorto, H.L. 1966. Mon vowel systems: a problem in phonological statement. in Bazell, Catford, Halliday, and Robins, eds. In memory of J.R. Firth, pp. 398–409.
  • Shorto, H.L. 1971. A dictionary of the Mon inscriptions from the sixth to the sixteenth centuries. Oxford University Press.
  • Thongkum, Therapan L. 1987. Another look at the register distinction in Mon. UCLA Working Papers in Phonetics. 67:132-165
  • Linki zewnętrzne[]

  • Gramatyka języka mon
  • SEAlang Project: Języki mon-khmer
  • Dane Ethnologue dla języka mon
  • Język mon w Tajlandii
  • Mjanma albo Birma (także: Myanmar, Mianma; Republika Związku Mjanmy) – państwo położone w Azji Południowo-Wschodniej nad Zatoką Bengalską i Morzem Andamańskim. Większymi miastami są Rangun, Mandalaj i Basejn. Graniczy z Chinami, Tajlandią, Indiami, Laosem oraz Bangladeszem.Pagan (birm.: ပုဂံ; ang.: Bagan; pali: Arimaddana) – starożytne miasto i księstwo w Mjanmie (Birmie) słynące z wielkiej liczby (2230) buddyjskich pagód (524), światyń (911), klasztorów (415) i 380 innych obiektów. Położone w środkowej Mjanmie, w Prowincji Mandalaj, nad rzeką Irawadi. W latach 1044-1287 miasto było stolicą Pierwszego Imperium Birmańskiego (Królestwa Pagan). Obecnie pozostałości miasta tworzą Strefę Archeologiczną Pagan (Bagan Archaeological Zone), która obejmuje kilka miejscowości (m. in. Nyaug U, Wetkyi-in, Pugan Dyoyaung (ang. Old Bagan), New Bagan) na obszarze długości 13 km i szerokości 8 km.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Mon, Monowie (język birmański: mùn lù mjóʊ; język tajski:มอญ) – grupa etniczna zamieszkująca obecnie zwłaszcza birmański stan Szan oraz wzdłuż południowego odcinka granicy birmańsko-tajlandzkiej. Posługują się językiem mon z rodziny austroazjatyckiej. Odegrali w przeszłości ważną rolę kulturową, przyczyniając się do rozprzestrzenienia cejlońskiego buddyzmu therawada w Azji Południowo-Wschodniej. Stworzyli konfederację państw-miast na terenie dzisiejszej Tajlandii, określaną zbiorczo mianem królestwa Dwarawati. Po upadku księstw mońskich w Tajlandii wschodnie grupy Monów uległy asymilacji, utraciły swój język na rzecz języka tajskiego. Monowie zachodni (dzisiejsza Mjanma) zaadoptowali południowo-indyjskie pismo pallawa i zmodyfikowali je przystosowując do własnego języka. Z dawnego pisma mon wywodzi się współczesne pismo birmańskie, powstałe po upadku mońskiego królestwa Thaton w XI wieku.
    Irawadi (birm. Erawadi Myit, ang. Irrawaddy) – rzeka na terenie Chin i Mjanmy (najdłuższa rzeka tego kraju) o dł. 2170 km i powierzchni dorzecza wynoszącej 430 tys. km² . Wypływa z południowo-wschodniej części Wyżyny Tybetańskiej, płynie rowem tektonicznym przez Nizinę Irawadi i uchodzi deltą (miejsce uprawy ryżu) o powierzchni blisko 30 tys. km² do Morza Andamańskiego. Główne jej dopływy to Czinduin (pr.), Szueli (l.), Mu (pr.) oraz Mjitnge (l.). Przepływa przez Rangun (na wschodnim skraju delty) i Mandalaj.
    Tajlandia, Królestwo Tajlandii – państwo w południowo-wschodniej Azji, graniczące z Laosem i Kambodżą na wschodzie, z Malezją na południu oraz z Mjanmą. Tajlandia była niegdyś nazywana Syjamem, gdyż była to jej oficjalna nazwa do 11 maja 1949. Międzynarodowe określenie "Thai" (ไทย) znaczy po tajsku wolny.
    Język tonalny − język, w którym każda sylaba ma przypisany pewien ton, polegający na odpowiedniej modulacji głosu. Najwięcej języków tonalnych występuje w Azji Południowo-Wschodniej oraz w zachodniej Afryce. Przykładami języków tonalnych są tajski, wietnamski, języki chińskie, czadyjskie czy też język joruba.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.022 sek.