• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Język minnański

    Przeczytaj także...
    Chaoshan (język chiński 潮汕 pinyin Cháoshàn) - region kulturowo-językowy w północno-wschodniej części chińskiej prowincji Guangdong, graniczący z prowincją Fujian. Wyróżnia się na tle prowincji odmiennym językiem (archaiczny dialekt teochew języka minnan) oraz tradycjami kulturalnymi. Nazwa Chaoshan jest zbitką nazw dwóch lokalnych miast, Chaozhou (潮州) oraz Shantou (汕头). Region Chaoshan obejmuje powierzchnię ponad 10 tys. km², na której mieszka około 13 mln. osób.Język tajwański (chin.: 臺灣語, POJ: tâi-oân-oē) – tajwańska odmiana języka minnan (dialekt hokkien), używana jako język ojczysty przez około 70% mieszkańców wyspy, głównie przez członków największej chińskiej grupy etnicznej, zwanej Hoklo lub Hō-ló. Języki min, w przeciwieństwie do innych języków chińskich, nie wywodzą się bezpośrednio z języka średniochińskiego, co może tłumaczyć fakt, że odmiana ta jest niemal zupełnie niezrozumiała dla użytkowników innych dialektów chińskich. Język tajwański jest za to niemal identyczny z dialektem Xiamen w Chinach.
    Języki min (chin.: 閩語, pinyin mǐn yǔ, Pe̍h-ōe-jī: Bân gú) – duża grupa języków chińskich używanych przez około 60 milionów osób w prowincji Fujian oraz przez emigrantów z tej prowincji mieszkających w Guangdong (wokół Chaozhou), na półwyspie Leizhou, na wyspie Hainan, na archipelagu Zhoushan oraz na Tajwanie. Wielu użytkowników języków min żyje również w innych krajach Azji południowo-wschodniej. Najważniejszym z tych języków jest hokkien używany w kilku odmianach m.in. na Tajwanie oraz w okolicach miasta Xiamen.

    Język minnański, minnan lub tajwański – język lub grupa blisko spokrewnionych języków (dialektów) wywodzących się z południa chińskiej prowincji Fujian. Język minnański należy do grupy min języków chińskich. Określenie Minnan oznacza południową część prowincji Fujian – Min (閩) to krótka nazwa prowincji, a nan (南) oznacza „południe”. Obecnie minnański używany jest przede wszystkim na Tajwanie, gdzie jest językiem ojczystym dla 80% mieszkańców i gdzie używa się go obok oficjalnego języka mandaryńskiego. Minnański jest używany także we wschodnim Guangdongu (region Chaoshan), na wyspie Hajnan oraz w niektórych przybrzeżnych regionach prowincji Zhejiang i zachodniego Guangdongu, a także przez potomków emigrantów pochodzących z tych regionów (dominujący wśród Chińczyków w Azji Południowo-Wschodniej: Singapur, Malezja, Tajlandia, Filipiny).

    Standardowy język mandaryński, nazywany często językiem mandaryńskim lub standardowym językiem chińskim jest oficjalnym standardem mówionego języka chińskiego, używanym jako język urzędowy w Chińskiej Republice Ludowej, Republice Chińskiej, jednym z czterech oficjalnych języków Singapuru, a także jednym z sześciu oficjalnych języków Organizacji Narodów Zjednoczonych. Faktycznie jest tylko jednym z języków mandaryńskich. Oparty jest na dialekcie pekińskim, ale nie jest z nim tożsamy. W poszczególnych państwach język ten nosi różne nazwy: w ChRL jest nazywany putonghua (chin. trad. 普通話, chin. upr. 普通话, pinyin: pǔtōnghuà – "mowa powszechna"), na Tajwanie – guoyu (chin. trad. 國語, uproszcz. 国语, pinyin: guóyǔ – "język państwowy"), w Singapurze – huayu (chiń. trad. 標準華語, uproszcz. 标准华语, biāozhǔn huáyǔ – "język chiński").Tajwan, hist. Formoza (chiń. upr.: 台湾; chiń. trad.: 臺灣 lub 台灣; pinyin: Táiwān; pe̍h-ōe-jī: Tâi-oân) – wyspa na Oceanie Spokojnym, oddzielona od Chin kontynentalnych Cieśniną Tajwańską. Jest wyspą w większości wyżynną, obrzeża Tajwanu są nizinne.
    Dialekty minnańskie


    Główne odmiany[]

    Najważniejsze dialekty języka minnan obejmują:

  • xiamen posiadający dwie odmiany: amoy (miasto Xiamen) i fujian (hokkien), używany na Tajwanie
  • leizhou – używany na półwyspie Leizhou
  • chaoshan – posiadający dwie odmiany: teochew (chaozhou) oraz shantou
  • hainan – na wyspie Hajnan
  • longdu
  • zhenan min
  • Niektóre z tych dialektów cieszą się statusem standardów (odmian prestiżowych): w Fujianie i na Tajwanie standardem jest dialekt miasta Xiamen, we wschodnim Guangdongu dialekt Shantou (dawniej bardzo do niego zbliżony dialekt Chaozhou), na Hainanie – dialekt Haikou. Niekiedy nazwy „język minnan” używa się wyłącznie do określania odmian fujiańsko-tajwańskich, a inne dialekty traktowane są jako odrębne języki.

    Dialekt hajnański (język chiński:海南話 pinyin hǎi​nán​huà​, również 琼语 qióngyǔ) - odmiana języka minnan używana na chińskiej wyspie Hajnan. Czasami pojęcie to obejmuje również zbliżony dialekt z półwyspu Leizhou. Dialekt hajnański jest niezrozumiały dla użytkowników innych odmian języka minnańskiego, takich jak teochew czy hokkien.Haikou (chin.: 海口; pinyin: Hǎikǒu) – miasto o statusie prefektury miejskiej w południowych Chinach, na wyspie Hajnan, ośrodek administracyjny prowincji Hajnan. W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 680 177. Prefektura miejska w 2007 roku liczyła ok. 1 794 500 mieszkańców. Główny port handlowy na wyspie; ośrodek przemysłu rybnego, cukrowniczego, olejarskiego, metalowego, maszynowego i elektronicznego. Miasto posiada własny port lotniczy.

    Systemy zapisu[]

    W formie pisanej język minnan funkcjonuje niemal wyłącznie na Tajwanie, gdzie do jego zapisu używa się pisma chińskiego z użyciem dodatkowych znaków do zapisu słów nie spotykanych w standardowej chińszczyźnie lub alfabetu łacińskiego (transkrypcja Pe̍h-ōe-jī). Po 1949 r. minnański był na Tajwanie dyskryminowany, władze Republiki Chińskiej faworyzowały język mandaryński, nazywany językiem krajowym (国语). Uczniowie w szkołach byli karani za używanie minnańskiego na lekcjach.

    Pismo chińskie (jap. kanji, kor.: hancha, wietn.: hán tự) – sylabowe pismo logograficzne (ideograficzno-fonetyczne) stworzone najwcześniej 8 tys. lat temu, a najpóźniej 4,5 tys. lat temu w Chinach, zaadaptowane do zapisu innych języków Azji Wschodniej, obecnie przede wszystkim japońskiego, a w mniejszym stopniu także koreańskiego.Pe̍h-ōe-jī (POJ) (język chiński 白話字 pinyin: báihuà zì) - system zapisu języka chińskiego za pomocą alfabetu łacińskiego, wprowadzony w XIX w. przez chrześcijańskich misjonarzy w Fujian i na Tajwanie. Do tej pory bywa używany do zapisu odmiany hokkien, zwłaszcza języka tajwańskiego. Istnieje także wersja tego systemu dla języka hakka, zwana pha̍k-fa-sṳ, dla języka mindong bàng-uâ-cê, oraz dla dialektu teochew, nazywana pêh-uē-jī.

    W ostatnich latach minnański cieszy się rosnącą autonomią, używa się go w programach radiowych i telewizyjnych. Po niemal 50 latach oddzielenia od Chin, w odmiennych realiach politycznych ewolucja języka sprawiła, że język minnański na Tajwanie różni się od tego używanego w prowincji Fujian. W mniejszym stopniu podobny proces dotknął także tajwańskiej wersji mandaryńskiego.

    Chaozhou (chin.: 潮州; pinyin: Cháozhōu) – miasto o statusie prefektury miejskiej w południowych Chinach, w prowincji Guangdong. W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 520 199. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 2 424 528 mieszkańców.Shantou (chin.: 汕头; pinyin: Shàntóu; dawniej Swatou) – miasto o statusie prefektury miejskiej w południowych Chinach, w prowincji Guangdong, port handlowy i rybacki nad Morzem Południowochińskim. W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 1 493 452. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 4 489 350 mieszkańców. Od 1981 roku Shantou posiada status specjalnej strefy ekonomicznej, a od 1990 roku strefy wolnego handlu. Ośrodek rzemiosła artystycznego oraz przemysłu zabawkarskiego, odzieżowego, elektronicznego, ceramicznego, włókienniczego i spożywczego. Miasto posiada własny port lotniczy.

    Zobacz też[]

  • język tajwański
  • hokkien
  • Linki zewnętrzne[]

  • Dane Ethnologue dla języka minnańskiego
  • Przypisy

    1. Chinese, Min Nan (ang.). ethnologue.com. [dostęp 2010-12-16].
    2. Mĭn Nán (Southern Min) (ang.). omniglot.com. [dostęp 2010-12-16].



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Hokkien, (chin.: 福建話, pinyin: fújiànhuà, POJ: Hok-kiàn-oē), nazywany również dialektem quanzhou-zhangzhou – odmiana języka minnańskiego, używana w południowej części prowincji Fujian, na Tajwanie, oraz przez wielu Chińczyków w krajach Azji Południowo-Wschodniej. Blisko spokrewniony z dialektem teochew, jednak wzajemne zrozumienie jest utrudnione.
    Język chiński (chiń. upr. 汉语, chiń. trad. 漢語, pinyin Hànyǔ; lub chiń. upr./chiń. trad. 中文, pinyin Zhōngwén) – język lub grupa spokrewnionych języków (tzw. makrojęzyk), należących do rodziny chińsko-tybetańskiej.
    Xiamen (chin. trad.: 廈門; chin. upr.: 厦门; pinyin: Xiàmén; dawniej znane na Zachodzie jako Amoy od wymowy nazwy miasta w dialekcie hokkien) – miasto portowe w południowo-wschodnich Chinach, w prowincji Fujian, nad Cieśniną Tajwańską. W 2010 roku liczba mieszkańców strefy zurbanizowanej wynosiła 636 548. Zespół miejski w 1999 roku liczył 1 289 876 mieszkańców.
    Leizhou Bandao (Półwysep Leizhou; chiń. upr.: 雷州半岛; chiń. trad.: 雷州半島; pinyin: Léizhōu Bàndǎo) – półwysep w południowych Chinach, pomiędzy Zatoką Tonkińską a Morzem Południowochińskim o długości 130 km oraz szerokości 80 km. Powierzchnię półwyspu stanowią obszary równinne lub pagórkowate. Obszar tego półwyspu w większości jest rolniczy. Największym miastem półwyspu Leizhou jest Zhanjiang.
    Teochew, Tiochiu, Diojiu (潮州話, teoch. Dio5 ziu1 uê7, pinyin Cháozhōuhuà) – dialekt należący do grupy języków minnańskich, używany w regionie Chaoshan we wschodniej części prowincji Guangdong w Chinach. Wykazuje bardzo niski poziom podobieństwa do innych dialektów minnańskich, mając z nim wspólnych mniej słów niż język angielski ma z niemieckim. Zachował potrójną opozycję fonologiczną spółgłosek bezdźwięcznych przydechowych, bezdźwięcznych nieprzydechowach i dźwięcznych nieprzydechowych, nieistniejącą w języku mandaryńskim.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.012 sek.