• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Język inupiak

    Przeczytaj także...
    Języki inuickie (kanadyjsko-grenlandzkie albo wschodnioeskimoskie) – grupa języków z gałęzi eskimoskiej języków eskimo-aleuckich, którymi posługuje się około 98.000 ludności części arktycznej i subarktycznej Ameryki Północnej. Ich zasięg obejmuje cztery państwa: Kanadę i Stany Zjednoczone Ameryki oraz Rosję i Danię. Z powodu poważnego zagrożenia wymarciem prowadzone są próby rewitalizacji tych języków. Języki inuickie można podzielić na dwie grupy: języki zachodnio-inuickie (Czukotka, południowo-zachodnia Alaska, Zatoka Księcia Williama, wyspa Kodiak) oraz wschodnio-inuickie (terytorium od Zatoki Północnej poprzez wybrzeża Alaski Północnej, część północnej Kanady, Grenlandia).Makrojęzyk (ang. macrolanguage) – termin stosowany w językoznawstwie. Kategoria wprowadzona przez międzynarodowy standard ISO 639 na określenie języków, które posiadają kilka odmian, nie zawsze wzajemnie zrozumiałych, ale które ze względów pozajęzykowych (kulturowych, politycznych, etnicznych, religijnych itd.) traktowane są jako warianty tego samego języka. Niektóre języki posiadają kilkadziesiąt takich wariantów (np. arabski 30, keczua 44, zapotecki aż 58).
    Języki eskimo-aleuckie - rodzina językowa obejmująca kilka języków, używanych przez Eskimosów i Aleutów na północnych krańcach Ameryki (Alaska, Grenlandia, północna Kanada) i Syberii (Półwysep Czukocki, Wyspa Beringa).

    Inupiak, Iñupiaq, Inupiatunmakrojęzyk inuicki o kodzie ISO 639-3 ipk z rodziny eskimo-aleuckiej, używany w północnej i północno-zachodniej części Alaski. Posiada dwie główne odmiany o ISO 639-3 esi oraz esk. Podobnie jak inne języki eskimo-aleuckie, język inupiak reprezentuje szczególny typ języka aglutynacyjnego, zwany polisyntetycznym.

    Języki polisyntetyczne - jedna z odmian struktury języków według typologii morfologicznej. W językach takich znika w praktyce różnica między wyrazem a zdaniem (nawet złożonym), np. w jupik:Aglutynacyjność (dosł. sklejanie) – w językoznawstwie proces morfologiczny polegający na stosowaniu różnego rodzaju afiksów, określających funkcję składniową wyrazu w wypowiedzeniu. Od końcówek fleksyjnych afiksy te odróżnia luźniejszy związek z rdzeniem wyrazu oraz ich częsta jednofunkcyjność – zazwyczaj określają one tylko jedną kategorię gramatyczną, co niesie za sobą konieczność jednoczesnego dodawania do wyrazu wielu afiksów (np. tur. geliyorum = "idę", gdzie -iyor oznacza czas teraźniejszy, a -um pierwszą osobę).

    Alfabet inupiaq (Atchagat)[]

    Próbka tekstu[]

    Kayuqtuq ukiaġmi. Sikulġmiu-rami pisruktuaq tamaani. Qaluŋmik niġiruak tikiññiġaa iyyaġrim apiq-srukługu-aasriiñ, "Nakiñ taamna qa-lik piviuŋ?"

    "Kanakŋa sikuiḷḷiġumun pamium-nik niksiksuqługu niksiksikkaġa," itnaġniġaa.

    Bibliografia[]

    1. Barnum, Francis. Grammatical Fundamentals of the Innuit Language As Spoken by the Eskimo of the Western Coast of Alaska. Hildesheim: G. Olms, 1970. 2000. ISBN 1-55500-073-8
    2. MacLean, Edna Ahgeak. Iñupiallu Tanņiḷḷu Uqaluņisa Iḷaņich = Abridged Iñupiaq and English Dictionary. Fairbanks, Alaska: Alaska Native Language Center, University of Alaska, 1980.
    3. MacLean, Edna Ahgeak. Beginning North Slope Iñupiaq Grammar. Fairbanks, Alaska: Alaska Native Language Center, University of Alaska, 1979.
    4. Seiler, Wolf A. Iñupiatun Eskimo Dictionary. Kotzebue, Alaska: NANA Regional Corporation, 2005.
    5. Seiler, Wolf. The Modalis Case in Iñupiat: (Eskimo of North West Alaska). Giessener Beiträge zur Sprachwissenschaft, Bd. 14. Grossen-Linden: Hoffmann, 1978. ISBN 3-88098-019-5
    6. Webster, Donald Humphry, and Wilfried Zibell. Iñupiat Eskimo Dictionary. 1970.

    Linki zewnętrzne[]

  • Dane Ethnologue dla odmiany z północnej Alaski
  • Dane Ethnologue dla odmiany z północno-zachodniej Alaski
  • Alaskool Inupiaq Language Resources
  • Dialekty języka inupiaq
  • Przypisy

    1. Ethnologue report for language code: ipk
    2. Kaplan, Lawrence (2000). "L'Inupiaq et les contacts linguistiques en Alaska". W: Tersis, Nicole and Michèle Therrien (wyd.), Les langues eskaléoutes: Sibérie, Alaska, Canada, Groënland, str 91-108. Paris: CNRS Éditions.
    3. Unipchaat 2: Animal stories of the Kobuk River Eskimos 1969.‭ Fairbanks: Summer Institute of Linguistics. Booklet, 26 p.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.028 sek.