• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Język hawajski

    Przeczytaj także...
    Azja Południowo-Wschodnia – nazwa stosowana dla określenia regionu Azji obejmującego Półwysep Indochiński i Archipelag Malajski wraz z Filipinami. Obejmuje on zatem następujące państwa: Mjanma, Tajlandia, Kambodża, Laos, Wietnam, Malezja, Singapur, Indonezja, Timor Wschodni, Brunei i Filipiny. Zajmują one powierzchnię około 4,495 mln km², z liczbą ludności przekraczającą 550 mln mieszkańców (szacunek na rok 2004).Makron (gr. μακρόv / makrón, dosłownie: długi) – znak diakrytyczny umieszczany nad lub pod samogłoską, początkowo używany do zaznaczania długiej sylaby w metrum greckim lub łacińskim. Dzisiaj używany jest także do zaznaczenia, że dana samogłoska jest długa (jego przeciwieństwem jest brevis ˘, używany początkowo do oznaczenia krótkiej sylaby, a dziś także krótkiej samogłoski).
    Hawajczycy - rdzenni mieszkańcy Hawajów, pochodzenia polinezyjskiego. Komunikują się w języku angielskim oraz języku kreolskim. Język hawajski, który był pierwotnym językiem Hawajczyków jest praktycznie językiem wymarłym, gdyż posługuje się nim nie więcej niż 1000 osób.

    Język hawajski (hawajski: ʻŌlelo Hawaiʻi) – język Hawajczyków, rdzennych mieszkańców Hawajów.

    Należy do grupy polinezyjskiej rodziny języków austronezyjskich. Jest blisko spokrewniony z językami: rarotonga, tuamotu, maoryskim i tahitańskim, bardziej odległe pokrewieństwo łączy go z samoańskim, fidżi i innymi językami używanymi w Polinezji. Wykazuje słabsze pokrewieństwo z językami malajo-polinezyjskimi Azji Południowo-Wschodniej oraz z obszaru Oceanu Indyjskiego.

    Zwarcie krtaniowe - w fonetyce określenie bezdźwięcznej zwartej spółgłoski krtaniowej. Dźwięk powstaje poprzez zwarcie i rozwarcie strun głosowych (więzadła głosowe) w krtani. Zwarcie utworzone przez struny głosowe zatrzymuje przepływ strumienia wydychanego powietrza. Powietrze jest jednak dalej "tłoczone" przez płuca, więc jego ciśnienie poniżej strun głosowych wzrasta. Po rozwarciu strun głosowych, sprężone powietrze uwalnia się gwałtownie, czemu towarzyszy charakterystyczny "wybuchowy" dźwięk, plozja. W trakcie zwarcia struny głosowe nie mogą drgać, dlatego spółgłoska ta nie ma dźwięcznego odpowiednika.Język fidżyjski (Na Vosa Vakaviti) – język austronezyjski ze wschodniej gałęzi grupy oceanicznej, blisko spokrewniony z językami polinezyjskimi, przez wieki pozostawał pod ich wpływem z powodu kontaktów Fidżyjczyków z Tongijczykami i Samoańczykami. Używany jest na Fidżi przez około 300.000 osób, należących do ludności autochtonicznej.

    Język hawajski jest językiem wymierającym. Od 1900 roku liczba użytkowników hawajskiego, dla których jest on językiem rodzimym spadła z 37000 do 1000, z czego połowa użytkowników jest już w wieku co najmniej 70 lat.

    Na większości hawajskich wysp został zastąpiony językiem angielskim i nie jest szeroko używany jako język codziennego użytku. Wyjątkiem jest, ze względu na jej izolację (zamierzoną) od wpływów cywilizacyjnych, wyspa Niʻihau.

    Język hawajski charakteryzuje się bardzo małą liczbą fonemów – podobnie jak jego polinezyjscy krewni. Posiada tylko 8 spółgłosek i 5 samogłosek. Szczególnie interesujący jest brak fonemu /t/ – zaledwie kilka języków wykazuje taki brak. Zbiór fonemów hawajskiego tworzą spółgłoski: /p/, /k/, /?/ (zwarcie krtaniowe, po hawajsku ʻokina, zapisywany jako pojedynczy otwierający apostrof ), /m/, /n/, /w/, /v/, /l/, /b/ oraz samogłoski: /a/, /e/, /i/, /o/, /u/. Fonemy /v/ i /w/ zapisywane są za pomocą tej samej litery 'w' (alfabet hawajski). Wymawiana jest ona jako /w/ jedynie na początku słowa.

    Aloha – wyraz w języku hawajskim używany jako powitanie (w różnych formach: aloha – cześć, aloha kakahiaka/aloha ʻauinalā – dzień dobry, aloha ahiahi – dobry wieczór, aloha kākou – witamy) i pożegnanie. Oznacza także miłość, uczucie, pokój, afekt, litość. Pochodzi od prapolinezyjskiego słowa alofa oznaczającego miłość. Według podań ludowych, słowo powstało z połączenia hawajskiego alo (pol. twarz, bliskość, pierwszy plan, podzielenie) i ha (pol. sens życia), nie ma na to jednak lingwistycznych dowodów.Język maoryski Wysp Cooka, znany również jako język rarotonga – język z grupy języków polinezyjskich używanych na Wyspach Cooka. Około 42 tysięcy użytkowników, głównie na Wyspach Cooka, ale także wśród emigrantów z Niue na Nowej Zelandii.

    Po każdej spółgłosce zawsze występuje samogłoska tworząc razem dwuliterową sylabę. Samogłoski w akcentowanych sylabach wymawiane są dłużej, a w piśmie oznaczane makronem. Samogłoski mogą występować parami lub nawet w trójkach (np. lūʻau – tradycyjna uroczystość hawajska).

    Język samoański (Gagana Samoa) - język z grupy języków polinezyjskich z wielkiej rodziny austronezyjskiej, używany przez ok. 370 tys. Samoańczyków, przede wszystkim na pacyficznych wyspach Samoa i Samoa Amerykańskiego, gdzie ma status języka urzędowego. Wiele tysięcy Samoańczyków zamieszkuje również Nową Zelandię (zwłaszcza Auckland), Australię i Hawaje, w większości zachowując swój język.Niʻihau (Niihau; Zakazana Wyspa) - amerykańska wyspa na Oceanie Spokojnym, należąca do archipelagu oraz stanu Hawaje.

    Kategorie gramatyczne są wyrażane przede wszystkim przedrostkami i słowami posiłkowymi. Czasownik odróżnia tylko czas przeszły i nieprzeszły. Hawajski jest też jednym z języków, które w 1 osobie l. mn. i liczby podwójnej rozróżniają zaimki osobowe według tego, czy „my” obejmuje rozmówcę, czy też nie, tj. kaakou – 'my wraz z tobą', maakou – 'my, ale bez ciebie'.

    Polinezja (z stgr. πολύς polys „liczny” + νῆσος nesos „wyspa”) – wschodnia część Oceanii, położona w środkowej części Oceanu Spokojnego, po obu stronach równika i po obu stronach linii zmiany daty. Wyspy Polinezji są pochodzenia wulkanicznego lub koralowego. Klimat wysp jest gorący i wilgotny; porasta je bujna roślinność międzyzwrotnikowa.Język maori, maoryski, maoryjski – język, którym posługują się Maorysi, rdzenna ludność Nowej Zelandii. Jeden z trzech języków urzędowych tego państwa (pozostałe to język angielski i nowozelandzki język migowy). Posługuje się nim obecnie około 165 tys. osób. Na ponad 500 tysięcy Maorysów jedynie kilkanaście procent potrafi posługiwać się tym językiem.

    Z Hawajami i językiem hawajskim kojarzy się, nie bez podstaw, słowo aloha, najpopularniejsze powitanie wśród mieszkańców wysp (używane jest także jako pożegnanie). Dalsze jego znaczenia to romantyczna miłość, afekt lub po prostu najlepsze życzenia.

    Drugim co do użyteczności w codziennych kontaktach słowem jest mahalo czyli dziękuję.

    Fonem – według tradycyjnych teorii fonologicznych, najmniejsza jednostka mowy rozróżnialna dla użytkowników danego języka. Może mieć kilka reprezentacji dźwiękowych (alofonów), występujących w różnych kontekstach lub też zamiennie.Hawaje (haw. Mokupuni o Hawai‘i; ang. Hawaii, dawniej: Sandwich Islands, nazwane tak przez Cooka na cześć Johna Montagu, hrabiego Sandwich) – archipelag pochodzenia wulkanicznego na Oceanie Spokojnym.

    Słowo Hawaje w języku hawajskim (w zapisie Hawaiʻi) wymawiane jest /havaiʔi/, jednakże Amerykanie, przenosząc zwyczaj z angielskiego, wymawiają /hawaiʔi/ (w języku angielskim Hawaii czyta się /ha:'waii/).

    Uwaga: wiki w języku hawajskim znaczy szybko, w pośpiechu, a więc wiki wiki będzie oznaczać bardzo szybko, tak jak np. w nazwie firmy 'Wiki Wiki Messenger Service' (bardzo szybkie usługi kurierskie)

    Przypisy

    Zobacz też[]

  • Alfabet hawajski
  • Pidżyn hawajski
  • Linki zewnętrzne[]

  • Dane Ethnologue na temat języka hawajskiego
  • Podstawowe słówka i zwroty
  • Słownik hawajski
  • Słownik online
  • Stacje radiowe nadające w języku hawajskim
  • Języki austronezyjskie – rodzina języków, którymi posługuje się ok. 250 mln rdzennych mieszkańców wysp Oceanii i Azji Południowo-Wschodniej.Ocean Indyjski (Indyk) – trzeci pod względem wielkości zbiornik wodny na świecie, zajmujący około 20% powierzchni Wszechoceanu. Oficjalna polska nazwa tego oceanu, zatwierdzona przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych brzmi Ocean Indyjski.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Języki polinezyjskie - grupa języków oceanicznych (wschodnioaustronezyjskich) z rodziny języków austronezyjskich, którymi posługuje się ok. 1 mln rdzennych mieszkańców wysp Oceanii. Większość z nich używana jest w obrębie tzw. trójkąta polinezyjskiego, którego zasięg wyznaczają Hawaje, Nowa Zelandia i Wyspa Wielkanocna, niektóre jednak, klasyfikowane jako języki peryferyjne (ang. outlier) geograficznie pozostają poza trójkątem, na terenie Mikronezji i Melanezji.
    Język tuamotu - język polinezyjski używany przez ok. 15 tys. (1987) osób z grupy etnicznej Tuamotu w Polinezji Francuskiej (wyspy Tuamotu i Tahiti). Jest szczególnie blisko spokrewniony z językiem rarotonga.
    Język tahitański (tahiti) - język z grupy języków polinezyjskich, używany przez około 120 tys. mówiących, głównie na wyspach Polinezji Francuskiej (z wyjątkiem archipelagu Markizów), gdzie ma status języka urzędowego (obok języka francuskiego). Najbliżej spokrewniony z językiem rarotongańskim, wykazuje też spore podobieństwo do języka hawajskiego oraz maoryskiego. Zapisywany alfabetem łacińskim.
    Języki malajsko-polinezyjskie - grupa językowa obejmująca większość języków (1248) w ramach rodziny języków austronezyjskich, używanych przez ponad 300 mln osób. Wszystkie pozostałe 20 języków austronezyjskich, podzielone na kilka grup, są w użyciu jedynie na Tajwanie.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.025 sek.