• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Język fiński



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8]
    Przeczytaj także...
    Przysłówek – nieodmienna część mowy określająca cechy czynności, stany oraz inne cechy. Występuje przeważnie z czasownikiem, przymiotnikiem lub innym przysłówkiem. Pełni funkcję okolicznika lub orzecznika. Ze względu na funkcję składniową do przysłówków należą także zaimki przysłowne.Międzynarodowy alfabet fonetyczny, MAF (ang. International Phonetic Alphabet, IPA; fr. Alphabet phonétique international, API) – alfabet fonetyczny, system transkrypcji fonetycznej przyjęty przez Międzynarodowe Towarzystwo Fonetyczne jako ujednolicony sposób przedstawiania głosek wszystkich języków. Składają się na niego zarówno symbole alfabetyczne jak i symbole niealfabetyczne oraz ok. 30 znaków diakrytycznych.
    Słownik fińsko-polski, polsko-fiński online
    Język fiński na obszarze południowej Szwecji (stan na 2005)

    Język fiński (fiń. suomen kieli, suomi [ˈsuomi]) – język należący do podgrupy języków bałtyckofińskich, zaliczanej do podrodziny języków ugrofińskich z rodziny uralskiej. Najbliżej jest spokrewniony m.in. z językiem estońskim oraz językami ludów północno-zachodniej Rosji, dalsze pokrewieństwo łączy go z językiem węgierskim.

    Celownik (łac. dativus) – forma używana jako dopełnienie dalsze (Kasia dała Ali prezent) oraz do oznaczania celu pożytku lub szkody (np. dzieci zepsuły mu telewizor - mu nie dotyczy tu bezpośrednio akcji, a jedynie jej skutków). W języku polskim odpowiada na pytania: komu? czemu?. W języku niemieckim i greckim spełnia rolę narzędnika na zasadzie tzw. synkretyzmu przypadków.Finka, nóż fiński - nóż używany zwykle przez harcerzy i turystów. Ma ostrze długości około 12 cm, rączkę najczęściej z tworzywa sztucznego i skórzaną pochewkę. Zwykle posiada jelec.

    Fiński jest obok szwedzkiego jednym z dwóch języków urzędowych w Finlandii oraz jednym z języków urzędowych Unii Europejskiej. W Finlandii za język ojczysty uważa go ok. 4,7 mln ludzi (92% populacji). W Szwecji, gdzie posługuje się nim ok. 300 000 mieszkańców pochodzenia fińskiego, jest oficjalnie uznawany jako język mniejszości, jest też oficjalnie językiem mniejszości w Republice Karelii w Rosji. Niewielkie fińskojęzyczne mniejszości znajdują się również w prowincji Finnmark na północy Norwegii oraz w Estonii.

    Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.Sawonia (fin. Savo, także Savonia, szw. Savolax) – fińska prowincja historyczna, zwykle dzielona na Sawonię Południową, z głównym ośrodkiem w Mikkeli oraz Sawonię Północną z centrum w Kuopio. Region cechuje duża odrębność zwyczajów, własne tradycje, a także silnie zakorzeniony dialekt.

    Jako członek rodziny ugrofińskiej, różni się znacznie od rodziny indoeuropejskiej, w skład której wchodzi większość języków używanych w Europie. Wielowiekowe kontakty sprawiły jednak, że pod względem składni i słownictwa fiński ma pewne cechy wspólne z językami indoeuropejskimi, przede wszystkim szwedzkim. Odróżnia go przede wszystkim aglutynacyjność, piętnaście przypadków, złożona gramatyka, zwłaszcza harmonia samogłosek, wymiany spółgłoskowe, brak rodzaju gramatycznego i czasu przyszłego.

    Literatura fińska – literatura piękna tworzona przez Finów, zarówno w kraju jak na emigracji. Ze względów historycznych powstaje w dwóch językach – fińskim i szwedzkim. Należy do literatur młodych, aczkolwiek dynamicznie rozwijających się. Bogata w dzieła epickie, poezję, mniej w utwory sceniczne.Przyrostek (sufiks) – w językoznawstwie jest to każdy fragment wyrazu (jego morfem), o ile jest dodany po jego rdzeniu (czyli podstawie słowotwórczej) i jednocześnie ma własności słowotwórcze (czyli nie jest końcówką fleksyjną, przy czym rozróżnienie na "sufiks" jako element słowotwórczy i "końcówkę" jako wykładnik fleksyjny typowe jest wyłącznie dla polonistyki i slawistyki, a nie jest stosowane w innych filologiach, stąd na przykład w angielskiej i niemieckiej wersji tego artykułu "sufiks" jest egzemplifikowany w pierwszym rzędzie jako wykładnik deklinacyjny). Danemu wyrazowi może towarzyszyć jeden sufiks, kilka lub żaden.

    Jest językiem żywym, używanym w mowie i piśmie, rozwijającym się, mającym bogatą i cenioną na świecie literaturę. Po fińsku nadaje ponad dziesięć stacji telewizyjnych o zasięgu krajowym i regionalnym, ponad pięćdziesiąt rozgłośni radiowych, ponadto w języku tym wychodzi ponad 120 gazet krajowych, regionalnych i lokalnych.

    Väinö Linna - (ur. 20 grudnia 1920, zm. 21 kwietnia 1992), jeden z najbardziej wpływowych fińskich pisarzy XX wieku. Zyskał literacką sławę po wydaniu powieści "Żołnierz nieznany" (Tuntematon Sotilas), umocnił swoją pozycję trylogią Täällä Pohjantähden Alla (Tu, pod gwiazdą polarną; otrzymał za nią w 1963 r. Nagrodę literacką Rady Nordyckiej).Obowiązek nauki języka szwedzkiego w Finlandii – obowiązek nauki języka szwedzkiego w fińskich szkołach podstawowych w klasach 7-9, a także w szkołach średnich i na wyższych uczelniach; obejmuje również egzamin z języka szwedzkiego na poziomie służby cywilnej. Szwedzkojęzycznych Finów dotyczy natomiast obowiązek nauki języka fińskiego. W Finlandii 90,4% obywateli jest fińskojęzyczna, 5,5% używa fińskiej odmiany języka szwedzkiego. Sytuacja ta dotyczy wyłącznie kontynentalnej Finlandii; na Wyspach Alandzkich jedynym oficjalnym językiem jest szwedzki.

    Spis treści

  • 1 Klasyfikacja
  • 2 Status oficjalny
  • 3 Historia
  • 3.1 Wczesna historia
  • 3.2 Rozwój języka pisanego
  • 3.3 Od mowy chłopów do języka kultury
  • 4 Ortografia i wymowa
  • 4.1 Zapis języka
  • 4.2 Akcent wyrazowy
  • 5 Fonologia
  • 5.1 Fonemy
  • 5.1.1 Samogłoski
  • 5.1.2 Dyftongi
  • 5.1.3 Spółgłoski
  • 5.2 Podział słowa na sylaby
  • 5.3 Harmonia samogłoskowa
  • 5.4 Wymiana stóp
  • 5.5 Przemiany samogłosek
  • 5.6 Sandhi
  • 6 Gramatyka
  • 6.1 Grupa rzeczownika
  • 6.1.1 Przymiotniki
  • 6.1.2 Zaimki
  • 6.1.3 Sufiksy dzierżawcze
  • 6.1.4 Liczebnik
  • 6.2 Czasowniki
  • 6.2.1 Przeczenie
  • 6.2.2 Mieć
  • 6.3 Przysłówki
  • 6.4 Składnia
  • 7 Słownictwo
  • 7.1 Słowotwórstwo
  • 7.2 Neologizmy
  • 7.3 Zapożyczenia
  • 8 Rodzaje języka
  • 8.1 Język oficjalny
  • 8.2 Język potoczny
  • 8.3 Dialekty
  • 8.3.1 Dialekty zachodniofińskie
  • 8.3.2 Dialekty wschodniofińskie
  • 8.4 Finglish
  • 9 Piśmiennictwo w języku fińskim
  • 9.1 Przed XIX w.
  • 9.2 Wiek dziewiętnasty
  • 9.3 Wiek dwudziesty
  • 10 Język fiński i media
  • 11 Język fiński w Polsce
  • 12 Przykład użycia języka
  • 13 Przykładowe słowa i zwroty
  • 14 Zobacz też
  • 15 Notatki
  • 16 Przypisy
  • 17 Bibliografia
  • 17.1 Gramatyka
  • 17.2 Podręczniki
  • 18 Linki zewnętrzne
  • Wielkie Księstwo Finlandii (ros. Великое княжество Финляндское, łac. Magnus Ducatus Finlandiæ, szw. Storfurstendömet Finland, fiń. Suomen suuriruhtinaskunta) – autonomiczne wielkie księstwo, połączone unią personalną z Imperium Rosyjskim i wchodzące w jego skład. Istniało w latach 1809-1917. Głową państwa był wielki książę, którym był każdorazowo cesarz rosyjski. W latach 1809-1812 stolicą było Turku, od 1812 roku Helsinki.Cykoria (Cichorium L.) – rodzaj roślin zielnych, należący do rodziny astrowatych. Liczy ok. 8 gatunków rosnących w umiarkowanie ciepłych strefach Europy, Azji i Afryki . Dwa gatunki są zawleczone lub uprawiane i dziczejące w wielu rejonach świata. Gatunkiem typowym jest Cichorium intybus L.. Cykoria wykorzystywana jest m.in jako ważny składnik kawy zbożowej.

    Klasyfikacja[]

    Język fiński zalicza się do podgrupy bałtyckofińskiej grupy fińskiej rodziny języków ugrofińskich. Języki ugrofińskie wchodzą w skład uralskiej rodziny językowej, a wraz z nią - w skład uralo-ałtajskiej ligi językowej. Ponieważ do kolejnych rozpadów w ramach ugrofińskiej wspólnoty językowej doszło już kilka tysięcy lat temu (w III. i II. tysiącleciu p.n.e.), dzisiejsze języki ugrofińskie od dawna rozwijały się samodzielnie, a przy tym, ze względu na dystans geograficzny między terenami zamieszkałymi przez poszczególne ludy ugrofińskie, ulegały wpływom różnych języków sąsiednich; w przypadku fińskiego były to głównie wpływy szwedzkie i rosyjskie. W efekcie, mimo niewątpliwego wspólnego pochodzenia, podobieństwo języków ugrofińskich jest niewielkie i polega przede wszystkim na zbliżonej gramatyce, natomiast słownictwo jest zupełnie odmienne. Największe podobieństwo do języka fińskiego wykazuje współczesny język estoński oraz języki używane przez wymierające ludy ugrofińskie nad Bałtykiem - iżorski, wepski, karelski, liwski, võro i wotycki, tym niemniej nawet one nie są wzajemnie zrozumiałe.

    Czas przyszły – kategoria gramatyczna (czas gramatyczny) czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa późniejszą czynność lub późniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich, np. pójdę, kupię, będę spał. W języku polskim od czasowników dokonanych tworzy się czas przyszły prosty odpowiadający formą czasowi teraźniejszemu, a od czasowników niedokonanych - czas przyszły złożony.Adessivus - przypadek w językach aglutynacyjnych i fleksyjnych oznaczający przebywanie desygnatu na powierzchni pewnego określonego obiektu. Występuje w językach ugrofińskich, zwłaszcza węgierskim i fińskim.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Allatyw (Allativus) – przypadek w językach aglutynacyjnych i fleksyjnych oznaczający przemieszczanie się desygnatu w kierunku na zewnątrz pewnego określonego obiektu. Występuje w językach ugrofińskich (zwłaszcza węgierskim, fińskim i języku estońskim). Reliktowo formy allativu znane są także językom bałtyckim, litewskiemu i łotewskiemu, jednak nie są charakterystyczne dla współczesnych języków. Zachowane w języku litewskim formy allativu (np. vakarop "pod wieczór", velniop "do diabła") zwykle interpretowane są w opracowaniach leksykograficznych jako przysłówki.
    Niepodległość – niezależność państwa od formalnego wpływu innych jednostek politycznych. Niepodległość można również określić jako suwerenność potencjalną.
    Nowy Testament (gr. Ἡ Καινὴ Διαθήκη, on Kainē Diathēkē) – druga, po Starym Testamencie, część Biblii chrześcijańskiej, powstała na przestrzeni 51-96 r. n.e.; stanowi zbiór 27 ksiąg, przedstawiających wydarzenia z życia Jezusa i wczesnego Kościoła oraz pouczenia skierowane do wspólnot chrześcijańskich, tradycyjnie datowanych na drugą połowę I wieku; niektórzy bibliści datują część ksiąg również na pierwszą połowę II wieku; główne źródło chrześcijańskiej doktryny i etyki.
    Język liwski (inna nazwa: język liwoński) līvõ kēļ, także rāndakēļ ("język z wybrzeża") – język ugrofiński, podrupy fińskiej z rodziny uralskiej, blisko spokrewniony z estońskim.
    Spółgłoska nosowa miękkopodniebienna – rodzaj dźwięku spółgłoskowego występujący w językach naturalnych. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA oznaczanej symbolem: [ŋ].
    Spółgłoska szczelinowa krtaniowa bezdźwięczna - rodzaj dźwięku spółgłoskowego występujący w językach naturalnych. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA oznaczana jest symbolem: [h]
    Literatura wagonowa - gwarowe określenie na jeden z najsłabszych rodzajów prozy literackiej, który jest jednak uprawiany z myślą o konkretnym, specyficznym, chociaż dość licznym odbiorcy. Jest to rodzaj literatury skierowany do czytelnika o niewygórowanych potrzebach i niewielkich aspiracjach intelektualnych, który czyta książki dla zabicia nudy, lub wypełnienia wolnego czasu.

    Reklama

    Czas generowania strony: 1.49 sek.