• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Język czeski a język słowacki



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.Międzynarodowy alfabet fonetyczny, MAF (ang. International Phonetic Alphabet, IPA; fr. Alphabet phonétique international, API) – alfabet fonetyczny, system transkrypcji fonetycznej przyjęty przez Międzynarodowe Towarzystwo Fonetyczne jako ujednolicony sposób przedstawiania głosek wszystkich języków. Składają się na niego zarówno symbole alfabetyczne jak i symbole niealfabetyczne oraz ok. 30 znaków diakrytycznych.

    Języki czeski i słowacki są blisko spokrewnionymi ze sobą i wzajemnie zrozumiałymi językami zachodniosłowiańskimi. Ich rozgraniczenie jest kwestią wyraźnie socjolingwistyczną – o wiele bardziej zróżnicowane dialekty niemieckie (por. język dolnoniemiecki) czy dwa standardy norweskie (zob. dialekty języka norweskiego) są z woli użytkowników uznawane za warianty tego samego języka.

    Celownik (łac. dativus) – forma używana jako dopełnienie dalsze (Kasia dała Ali prezent) oraz do oznaczania celu pożytku lub szkody (np. dzieci zepsuły mu telewizor - mu nie dotyczy tu bezpośrednio akcji, a jedynie jej skutków). W języku polskim odpowiada na pytania: komu? czemu?. W języku niemieckim i greckim spełnia rolę narzędnika na zasadzie tzw. synkretyzmu przypadków.Spółgłoska nosowa podniebienna – rodzaj dźwięku spółgłoskowego występujący w językach naturalnych. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA oznaczanej symbolem: [ɲ].

    Od zawsze większy prestiż i zasięg miał język czeski. Piśmiennictwo w nim rozwijało się od XIII wieku, podczas gdy mowa słowacka przez wieki była jedynie zespołem gwar ludowych. Językiem literackim dla Słowaków była tzw. słowacyzowana czeszczyzna – czeski wzbogacony o słowackie elementy leksykalne i gramatyczne. Właśnie w niej została spisana część Księgi Żylińskiej, najstarszego zabytku piśmiennictwa słowackiego (1451). W dobie słowackiego odrodzenia narodowego pojawiły się dwie koncepcje: przyjęcie języka czeskiego jako literackiego lub stworzenie na bazie gwar słowackich osobnego standardu. Ostatecznie zwyciężyła ta druga opcja; w 1846 Ľudovít Štúr opublikował prace Nárečja slovenskuo alebo potreba písaňja v tomto nárečí oraz Nauka reči Slovenskej, kodyfikując mowę słowacką. Mimo to poza środowiskami słowackich narodowców jej odrębność nie była powszechnie uznawana – w austro-węgierskich spisach ludności figurował język czeski-morawski-słowacki (niem. böhmisch-mährisch-slowakisch), a w czasopiśmie bohemistycznym „Naše řeč” jeszcze w drugiej dekadzie XX wieku pisano o słowackim jako wschodniej gałęzi naszego [czeskiego] języka. W międzywojennej Czechosłowacji czeski i słowacki uważano za dwa warianty literackie jednego języka czechosłowackiego; pogląd ten wywodził się z idei czechosłowakizmu i został zarzucony po II wojnie światowej.

    Alfabet łaciński, łacinka, alfabet rzymski – alfabet, system znaków służących do zapisu większości języków europejskich oraz wielu innych. Jest najbardziej rozpowszechnionym alfabetem na świecie – posługuje się nim ok. 35% ludzkości. Wywodzi się z systemu służącego do zapisu łaciny.Asybilacja – proces fonetyczny, w wyniku którego spółgłoski zwarte zmieniają się w zwarto-szczelinowe i szczelinowe. Często następuje wraz z palatalizacją. Np. t > ć (język polski), k > č` > c > s (łacina), k > č` lub c` (język prasłowiański).

    Bliskie pokrewieństwo obu języków i życie ich użytkowników przez 70 lat w jednym państwie doprowadziło do powszechnej dwujęzyczności. Kiedy Czech rozmawia ze Słowakiem, każdy używa swojego języka i rozumieją się bez większych problemów. Rzadko praktykuje się czesko-słowackie tłumaczenia. Czeskie prawo zezwala używać języka słowackiego bez tłumacza w urzędach i sądach, słowackie dokumenty są w Czechach akceptowane w oryginale itd. Słowacki ma więc de facto status równoprawny z urzędowym czeskim. Mimo to młodsze pokolenie, wychowane już po podziale Czechosłowacji i nie mające częstego z nim kontaktu, ma coraz większe problemy z jego zrozumieniem. Kompatybilność pomiędzy czeskim a słowackim zależy od dialektów i jest szacowana na poziomie 70-95% i stale spada, ze względu na fakt, iż Czesi nie są zainteresowani nauką języka słowackiego.

    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Słowacy (Slováci) – naród słowiański, zamieszkujący głównie Słowację – stanowią 86% jej mieszkańców (4,5 mln); mniejszości słowackie zamieszkują także Czechy , Węgry, Serbię i Polskę (Orawa i Spisz- około 1700 osób). Mówią językiem słowackim. Większość Słowaków jest katolikami, mniejszość stanowią protestanci i grekokatolicy.

    Zupełnie inna sytuacja jest na Słowacji. Powszechnie dostępne są tam czeskojęzyczne książki, wiele zagranicznych filmów emituje się z czeskim dubbingiem czy napisami (twórcy tłumaczą, że nie opłaca się tworzyć słowackich, skoro każdy rozumie czeskie), a liczne gry komputerowe mają wyłącznie czeską ścieżkę dźwiękową i menu. Upowszechniają się, zwłaszcza wśród młodego pokolenia, bohemizmy i kalki językowe. W słowackiej edycji Wikipedii powstał spis tego typu błędów pojawiających się przy tłumaczeniu artykułów z lepiej rozwiniętej edycji czeskiej. Język czeski ma na Słowacji, podobnie jak słowacki w Czechach, status de facto równoprawny z urzędowym.

    Czechosłowacja (czes. Československo, słow. Česko-Slovensko lub Československo) – państwo w Europie Środkowej istniejące w latach 1918-1938 i 1945-1992. 1 stycznia 1993 w miejscu Czechosłowacji powstały dwa nowe państwa – Czechy i Słowacja. Kraj graniczył z Niemcami (1949-90: NRD i RFN), Polską, ZSRR (1991: Ukrainą), Rumunią (do 1939), Węgrami i Austrią. Stolicą Czechosłowacji była Praga.Kontinuum językowe albo dialektalne - grupa blisko spokrewnionych etnolektów, których warianty regionalne przenikają się nawzajem, uniemożliwiając nakreślenie ostrych granic lingwistycznych. Podział kontinuum na poszczególne dialekty i języki dokonywany jest według umownych zasad.

    Ponadto język słowacki jest nazywany słowiańskim esperanto, ponieważ jest całkiem dobrze rozumiany przez innych Słowian.

    Spis treści

  • 1 Fonetyka i fonologia
  • 2 Morfologia
  • 3 Pisownia
  • 4 Granica między czeskim a słowackim
  • 5 Przypisy
  • 6 Bibliografia


  • Podstrony: 1 [2] [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Czechosłowakizm – kontrowersyjna koncepcja uznająca istnienie jednego narodu czechosłowackiego. Czechosłowakizm powstał w 1 połowie XIX wieku; Głosili go niektórzy politycy słowaccy w obawie przed postępującą madziaryzacją . W czasie I wojny światowej był ideową postawą dążeń Czechów i Słowaków do niepodległości i wspólnego państwa (do jego zwolenników należeli Tomáš Masaryk i Edvard Beneš). W okresie międzywojennym oficjalna ideologia Czechosłowacji, krytykowana przez wielu Słowaków. Został odrzucony w 1945 w programie koszyckim.
    Spółgłoski półotwarte (półsamogłoski) powstają, gdy dochodzi do zbliżenia narządów mowy, ale nie do powstania szczeliny.
    Żylińska księga miejska, zwana też Księgą żylińską (słow. Žilinská mestská kniha lub Kniha žilinská) – 149-stronicowa kronika miejska spisywana po łacinie, niemiecku i w tzw. słowacyzowanej czeszczyźnie w latach 1378–1561 w Żylinie, uważana za najstarszy zabytek piśmiennictwa słowackiego.
    Per wy – formuła zwracania się do drugiej osoby w drugiej osobie liczby mnogiej. Do sformułowania zwrotu używa się konstrukcji pluralis majestatis. Częsta w dawnej polszczyźnie, była używana w zwrotach grzecznościowych (wy, panie; wy, ojcze; wy, matko itp.) i oznaczała szacunek. Po rozpowszechnieniu się w polszczyźnie zaimków Pan, Pani, Państwo z 3 czasownikiem w 3 osobie, forma "per wy" straciła na znaczeniu, a stała się nielubiana przez zwykłych obywateli, gdy uczyniono z niej obowiązkową formę zwrotu rządzącej w PRL PZPR.
    Narzędnik (łac. instrumentalis) – forma używana m.in. dla określenia narzędzia (naprawił telewizor śrubokrętem, przyjechałem pociągiem), sposobu w jaki coś się dzieje (osiągnąłem to sprytem) itp. Przy czasownikach oznaczających rządzenie oznacza dopełnienie bliższe (dyrygent kieruje orkiestrą), przy niektórych innych dopełnienie dalsze (Maria handluje kwiatami). Łączy się z niektórymi przyimkami, np. z, pod, nad. W języku polskim odpowiada na pytania: (z) kim? (z) czym?.
    Czesi (czes. Češi) – naród słowiański zamieszkujący głównie obszar Czech i będący jej głównym składnikiem ludnościowym; mniejsze zbiorowości występują także w USA, Kanadzie, Niemczech, Słowacji, Argentynie, Australii, Austrii, Szwajcarii i in. Przynależność do narodu czeskiego deklaruje ok. 12 mln osób.
    Wołacz (łac. vocativus) – przypadek gramatyczny, siódmy przypadek polskiej deklinacji, występuje także w wielu innych językach.

    Reklama