• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Józef Szafranek

    Przeczytaj także...
    Gościęcin (niem. Kostenthal) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie kędzierzyńsko-kozielskim, w gminie Pawłowiczki.Marcin Gorzołka (ur. w 1808, zm. w 1876) – działacz polski ze wsi Borki Wielkie (województwo opolskie) koło Oleska na Śląsku. W latach 1839-1842 pełnił urząd sołtysa w rodzinnej wsi. Deputowany do Pruskiego Zgromadzenia Konstytucyjnego w 1848 roku. W latach 1848-1853 był trzykrotnie wybrany posłem do parlamentu w Berlinie, gdzie złożył ponad 100 interpelacji w sprawach swoich wyborców z Oleskiego i Kluczborskiego. Razem z ks. Józefem Szafrankiem był członkiem Koła Polskiego. Zachował się pisany po polsku rękopis Marcina Gorzołki pt. „Conto Buch fűr ein Freigärtner Martin Gorzolka zur Groß Borek 1843 Landtags-Abgeordneter von 1848-1853” - „Księga rachunkowa (kasowa) wolnego zagrodnika Marcina Gorzołki z Borek Wielkich 1843 posła do parlamentu w l. 1848-1853.”
    Bytom (łac. Bitom, Bithom, niem. Beuthen, śl-niem. Beuthn, śląs. Bytůń) – miasto na prawach powiatu, położone w południowej Polsce, na Górnym Śląsku, w województwie śląskim, na Wyżynie Śląskiej, w centrum konurbacji górnośląskiej.

    Józef Szafranek (zwany "Śląskim Rejtanem"). (ur. 18 lutego 1807 w Gościęcinie koło Koźla, zm. 7 maja 1874) – polski ksiądz katolicki, działacz społeczny, polityczny, tłumacz, autor i wydawca. Przeciwstawiał się germanizacji.

    Biografia[]

    Urodził się w Gościęcinie jako syn miejscowego młynarza. Po zakończeniu studiów we Wrocławiu przyjął tam 9 marca 1831 r święcenia kapłańskie. W latach 1831–1832 był wikarym w Grzędzinie. W latach 1832–1839 był wikarym w Raciborzu. W 1839 r. założył pierwsze w Europie koło czytelnicze w Bytomiu. Od r. 1840 do śmierci był proboszczem bytomskiej parafii pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny.

    Góra Świętej Anny – najwyższe wzniesienie grzbietu Chełma na Wyżynie Śląskiej o wysokości 408 m n.p.m.. Wysokość względna mierzona od dna doliny Odry (przepływającej w odległości 6,7 km) wynosi około 220 m. Na szczycie i stokach wzgórza znajduje się wieś o tej samej nazwie.Germanizacja – proces przyswajania języka lub kultury niemieckiej przez jednostki i grupy społeczne funkcjonujące wcześniej w ramach innych kultur. Germanizacja może zachodzić zarówno w wyniku mniej lub bardziej wyraźnego przymusu (np. administracyjnego, edukacyjnego), jak i mieć charakter względnie dobrowolny, tzn. nie wiązać się z żadną bezpośrednią presją. Często rozumiana obecnie jako proces wynarodowienia, poprzez nakłanianie lub przymuszanie ludności rdzennej określonego terenu do przyswojenia języka niemieckiego oraz kultury niemieckiej, a także proces rozprzestrzeniania się języka, kultury i ludności poprzez asymilację lub adaptację obcojęzycznych słów.

    Deputowany do Pruskiego Zgromadzenia Konstytucyjnego w 1848 r. i Pruskiego Zgromadzenia Narodowego, w 1848 r. w okręgu bytomsko-tarnogórskim, a w 1849 r. w okręgach żorskim i gliwickim. Pierwotnie zasiadał w ławach lewicy (niemieckich demokratów), a w kolejnej kadencji przeniósł się do Koła Polskiego, po wstąpieniu do niego Marcina Gorzołki. „W konstytuancie pruskiej ks. Szafranek oświadczył w dniu 24 sierpnia 1848 r., iż Górnoślązacy nie interesują się dążnościami politycznymi Polaków w Poznańskiem i chodzi im jedynie o sprawy językowe”. Uczestnicy wieców, w których przemawiał wznosili okrzyki: "Niech żyje narodowość śląska". Częstokroć przypisuje mu się założenie Ligi Polskiej, tymczasem nie jest nawet naukowo stwierdzone, że do niej należał.

    Piekary Śląskie (niem. Deutsch Piekar, śląs. Pjekary Ślůnske) – miasto na prawach powiatu, położone w południowej Polsce, na Górnym Śląsku, w województwie śląskim, w centrum Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP).Parafia (z łac. parochia), probostwo – podstawowa jednostka organizacyjna Kościoła katolickiego i wielu innych wyznań chrześcijańskich. Według koncepcji teologicznych to przede wszystkim określona wspólnota wiernych. Zwierzchnikiem parafii jest proboszcz, któremu mogą pomagać inni księża wikariusze, oraz kapelani czy rezydenci. Centralnym ośrodkiem życia parafii jest kościół parafialny (farny).

    Podczas Wiosny Ludów w dniu 21 lipca 1848 r. w niemieckim Zgromadzeniu Narodowym, ks. Szafranek postawił wniosek, w którym zażądał w ośmiu punktach praw dla "po polsku mówiących Ślązaków". Dotyczyły one m.in:

  • zagwarantowania i pielęgnowania języka polskiego na Górnym Śląsku,
  • wydawania praw, rozkazów, dekretów, rozporządzeń, nakazów i obwieszczeń w języku polskim i w wystarczającej ilości,
  • uczynienia języka polskiego językiem wykładowym w udzielaniu nauki religii i nauki elementarnej w powiatach, wsiach i koloniach zamieszkanych przeważnie przez Polaków.
  • Latem 1848 r. wraz z Józefem Lompą, Emanuelem Smołką i dziennikarzem z Krakowa Józefem Łepkowskim zaczął wydawać w Bytomiu pierwszą prawdziwie polską gazetę na Górnym Śląsku: "Dziennik Górnośląski".

    Narodowość śląska, według zwolenników tezy o istnieniu narodowości śląskiej, to narodowość zamieszkująca głównie Śląsk odrębna od narodowości polskiej, niemieckiej, czeskiej i słowackiej, posiadająca odmienną kulturę, historię i język. Według przeciwników tezy o istnieniu narodowości śląskiej, deklarowanie tej narodowości jest zjawiskiem społecznym, będącym rodzajem protestu przeciwko warunkom bytowym i kondycji ekonomicznej Górnego Śląska.Jan Nepomucen Alojzy Ficek (Fietzek, Fiecek) (ur. 9 maja 1790 w Dobrzeniu Wielkim, zm. 18 lutego 1862 w Piekarach Ślaskich) – śląski ksiądz katolicki.

    W 1851 r. musiał zrzec się mandatu, gdyż jego wypełnianie kolidowało z pracą duszpasterską, wcześniej krytykowany przez zwierzchników za swoją lewicową postawę (gdy biskup zakazał mu zasiadania w ławach poselskich lewicy – stał przez całe posiedzenia), a tym samym zakończyć karierą polityczną.

    Koźle (cz. Kozlí, niem. Cosel) – dawne miasto, od 1975 część miasta Kędzierzyna-Koźla (województwo opolskie), nad Odrą, w pobliżu ujścia Kanału Gliwickiego i Kłodnicy do Odry, na Górnym Śląsku. Koźle prawa miejskie otrzymało w 1281 (lokowane było na prawie magdeburskim) i należy do najstarszych miejscowości śląskich. Było stolicą księstwa piastowskiego. Obecnie część miasta Kędzierzyn-Koźle, wyraźnie odrębna terytorialnie.Antoni Stabik (ur. 13 czerwca 1807 w Mikołowie, zm. 3 września 1887 w Michałkowicach) – popularny na Górnym Śląsku kapłan, poeta, autor polskich wierszy zamieszczanych na łamach prasy oraz zebranych w tomie "Żarty nieżarty" wydanym w 1848 roku w Raciborzu. Autor pierwszego kalendarza polskiego na Górnym Śląsku wydawanego w Gliwicach w latach 1845-1850.

    Działał w ruchu trzeźwości ks. Jana Alojzego Ficka z Piekar Śląskich. W czasie epidemii cholery i tyfusu opiekował się chorymi, ubogimi i sierotami.

    W r. 1855 napisał list do bytomskiego magistratu, motywujący potrzebę utrakwistycznego (dwujęzycznego) szkolnictwa. Jednak w r. 1856 wbrew jego intencjom podzielono klasy dwujęzyczne na polskie i niemieckie.

    Założył pierwszą żeńską szkołę zawodową w 1853 r. oraz przyczynił się do założenia katolickiego gimnazjum w Bytomiu w 1867 r., a także w r. 1869 szkoły średniej dla dziewcząt i ochronki.

    Kulturkampf (z niem. „walka kulturowa”) – nazwą tą powszechnie określa się wydarzenia w Cesarstwie Niemieckim, w latach 1871–1878, kiedy to kanclerz Otto von Bismarck usiłował doprowadzić do ograniczenia wpływów Kościoła katolickiego w państwie. Termin ten jednak bywa stosowany również w odniesieniu do konfliktów obyczajowych i kulturowych w innych miejscach i w innych czasach.Cmentarz Mater Dolorosa − położony jest w Bytomiu przy ulicy Piekarskiej 71. Cmentarz został wpisany do rejestru zabytków dnia 26 XI 1987 (nr rej.: A/1354/87).

    Współzałożyciel kasyna katolickiego; twórca Stowarzyszenia Rodzin Chrześcijańskich. Zakładał „szkoły niedzielne”, wprowadził msze św. szkolne, nabożeństwa i kazania dla dzieci; wprowadził zwyczaj częstego przystępowania do Komunii św.; organizował pielgrzymki do Piekar i na Górę Świętej Anny.

    Grzędzin (dodatkowa nazwa w j. niem. Grzendzin) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie kędzierzyńsko-kozielskim, w gminie Polska Cerekiew. We wsi znajduje się: sklep spożywczo-przemysłowy, filia gminnej biblioteki, dom spotkań, ochotnicza straż pożarna.Racibórz (niem. Ratibor, czes. Ratiboř) – miasto i gmina położone w południowej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, nad rzeką Odrą. Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 56 397 mieszkańców.

    Po zabronieniu w czasach Kulturkampfu nauczania języka polskiego w szkołach elementarnych w 1872 r. został przez władze pruskie w roku następnym odsunięty od nadzoru nad szkołami.

    Wskutek obrażeń po wypadku zmarł w dniu 7 maja 1874 r. Na jego pogrzebie w języku polskim wygłosił mowę ks. Antoni Stabik.

    Księdza Józefa Szafranka pochowano na cmentarzu Mater Dolorosa w Bytomiu.

    Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Bytomiu został wybudowany w 1231 w stylu gotyckim. Z tego okresu zachowała się część głównej nawy i prezbiterium. Rozbudowywany był w XIV w. oraz po pożarze miasta w 1515 (do 1530 wybudowano wieżę, zachodnią część budowli i nawy boczne).Andrzej Bobola, SJ herbu Leliwa (ur. 30 listopada 1591 w Strachocinie k. Sanoka, zm. 16 maja 1657 w Janowie Poleskim) – polski duchowny katolicki, jezuita, misjonarz, kaznodzieja, męczennik, święty Kościoła katolickiego, autor tekstu ślubów lwowskich króla Jana Kazimierza. Jeden z patronów Polski.

    Działalność wydawnicza[]

  • Od 1844 r. wydawał kalendarze;
  • w 1846 r. – opracował zbiór polskich i niemieckich pieśni kościelnych;
  • w 1850 r. – wydał Leksykon języka górniczego;
  • w 1855 r. – Żywoty dwóch błogosławionych jezuitów Jana Britto i Andrzeja Boboli.
  • Przypisy

    1. Jerzy Oleksiński, "I nie ustali w walce", Nasza Księgarnia, Warszawa 1980, ISBN 978-83-10-07610-6, str.100.
    2. Lech Trzeciakowski, Posłowie polscy w Berlinie 1848–1928, Warszawa 2003, s. 480.
    3. Franciszek Hawranek (red.), Dzieje Górnego Śląska w latach 1816–1947, rozdział II (Władysław Dziewulski), Rewolucja i reakcja na Śląsku pruskim i austriackim (1848–1850), Opole 1981.
    4. Franciszek Hawranek (red.), Dzieje Górnego Śląska w latach 1816–1947, rozdział II (Władysław Dziewulski), Rewolucja i reakcja na Śląsku pruskim i austriackim (1848–1850), Opole 1981. s. 122
    5. Janina Ender, Józef Szafranek – trybun ludu śląskiego, Warszawa 1952.
    6. Franciszek Antoni Marek, Działalność społeczna i narodowa ks. Józefa Szafranka, Opole 1968.
    Wiosna Ludów – seria ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych jakie miały miejsce w Europie w latach 1848 – 1849. W kontekście „Wiosny Ludów” można wyróżnić trzy główne nurty:



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.023 sek.