• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Iwonicz



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Teofil Załuski Wojciech, herbu Junosza (ur. w Krakowie 19 kwietnia 1760 – zm. 9 sierpnia 1831 w Andrychowie) – kasztelan buski od 1786, podskarbi nadworny koronny od 1793. starosta grodzki, chęciński, szambelan austriacki, odznaczony Orderem Orła Białego (7 września 1787 r.). przeciwnik Konstytucji 3 maja, konsyliarz konfederacji generalnej koronnej w konfederacji targowickiej, członek konfederacji grodzieńskiej 1793 roku, poseł na sejm grodzieński.Dymitr z Goraja herbu Korczak (Demytrysz Bożydar, Dymitr Gorayski, Dymitr z Bożego Daru, Dymitr Podskarbek, Dymitr z Klecia, łac. Demetrius de Goraj et in Szczebrzeszyn haeres, etc. supremus marszałcus regni etc. etc. ; ur. ok. 1340, zm. 1400) – marszałek wielki koronny, podskarbi wielki koronny w latach 1364-1370 i 1377-1391.

    Iwoniczwieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Iwonicz-Zdrój, w pobliżu uzdrowiska Iwonicz-Zdrój.

    W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego. Do 1954 istniała gmina Iwonicz.

    W pobliżu, w Pustynach znajduje się lotnisko Iwonicz.

    Topór (Bipenium, Kołki, Starża, Wścieklica) – polski herb szlachecki, jeden z najstarszych herbów polskich, noszący zawołanie Starza. Był najbardziej rozpowszechniony na ziemi krakowskiej, lubelskiej, sandomierskiej oraz na Mazowszu. Najwcześniejsza pieczęć z jego wizerunkiem pochodzi z 1282. Aktem unii horodelskiej został przeniesiony na Litwę.Krosno (niem. Krossen) – miasto na prawach powiatu w województwie podkarpackim, siedziba władz powiatu krośnieńskiego.

    Integralne części wsi[ | edytuj kod]

    Historia[ | edytuj kod]

    Toponimia nazwa[ | edytuj kod]

    Etymologicznie nazwa wsi wywodzi się od imienia Iwo. Według Encyklopedii Katolickiej "nazwa XIV wiecznej osady Iwonicz wiąże się z wczesnym kultem św. Iwona w Polsce".

    Akta Grodzkie i Ziemskie (AGZ) – wydawnictwo źródłowe w XXV tomach, wydawane w latach 1868–1935 we Lwowie. Opublikowane akta pochodzą z czasów I Rzeczypospolitej z zasobu Archiwum tzw. Bernardyńskiego we Lwowie (Archiwum Krajowego Aktów Grodzkich i Ziemskich we Lwowie).Tatarzy (nazwa własna: Tatarlar / Татарлар) – grupa ludów tureckich z Europy wschodniej oraz północnej Azji.
  • 1425 – Iwańcze Pole
  • 1427 - pratrum Cornslag in Iwancze Pole
  • 1433 – Iwańczpole
  • 1434 – Iwaniec
  • 1464 - Iwaniec Pole , i jeszcze w AGZ: Ywancze, Iwancze, Ywanczepole, Iwonecz, Iwonyec
  • XIX wiek – niem. Iwonitz, pol. Iwonicz
  • XX wiek – Iwonicz
  • Etnografia okolic Iwonicza[ | edytuj kod]

    Iwoniccy Niemcy (zob. Głuchoniemcy) zachowali swoją odrębność etniczną jeszcze w II poł. XVI wieku – wspominają o tym akta biskupie, z okresu reformacji: "ludność niemiecka okazała się gorliwą i wytrwałą w wierze, nie tylko nie dali się żadnymi obietnicami od wiary katolickiej odwieść, ale utrzymywali składkami księdza, a wreszcie złożyli dziedzicowi (Zbigniewowi Sienieńskiemu) znaczny okup pieniężny, ażeby od swego zamiaru odstąpił". W roku 1885 potomków dawnych osadników niemieckich opisał na tle miejscowej ludności ruskiej (łemkowskiej) oraz mazurów Władysław Bełza, podając cały szereg współczesnych mu nazwisk o niemieckim brzemieniu.

    Uzdrowisko – miejscowość dysponująca naturalnymi czynnikami leczniczymi, do których zalicza się wody mineralne oraz właściwości klimatyczne. Warunkiem powstania miejscowości uzdrowiskowej jest występowanie walorów przyrodniczych. Wody mineralne służą do kąpieli leczniczych i do kuracji pitnej, a właściwości klimatyczne stosowane są w klimatoterapii.Pogórzanie wschodni – część polskiej grupy etnograficznej wyodrębnionej z Pogórzan. Obszarowo zajmują Pogórze Strzyżowskie, Pogórze Bukowskie, Pogórze Dynowskie oraz Kotlinę Krośnieńską po wschodniej i zachodniej stronie dorzecza rzeki Wisłok od Zydranowej na południu do Kańczugi na północy.

    Władysław Bełza związany był z uzdrowiskiem w Iwoniczu-Zdroju, gdzie organizował w l. 1874-90 życie kulturalne i towarzyskie. Tu również propagował i informował o pracach Towarzystwa wygłaszając odczyty. Dla regionu krośnieńskiego zasłużył się napisaniem pierwszego przewodnika krajoznawczo-turystycznego pt. "Iwonicz i jego okolice", wydanego w 1885 r. nakładem Zarządu Zdrojowego. W Iwoniczu-Zdroju, na Kawalcach znajduje się jego pomnik ufundowany przez wdzięcznych kuracjuszy i mieszkańców.

    Józef Aleksiewicz (ur. 20 grudnia 1884 w Samborze, zm. 26 listopada 1957) – doktor medycyny, kapitan lekarz Cesarskiej i Królewskiej Armii oraz major Wojska Polskiego i Armii Krajowej.Maria Stanisława Konopnicka z domu Wasiłowska, ps. Jan Sawa, Marko, Jan Waręż (ur. 23 maja 1842 w Suwałkach, zm. 8 października 1910 we Lwowie) – polska poetka i nowelistka okresu realizmu, krytyk literacki, publicystka i tłumaczka.

    Archeologia[ | edytuj kod]

    Ziemie między Iwoniczem a Rymanowem były zasiedlone w okresie neolitu, o czym świadczą znalezione tu narzędzia.

    Miejscowości takie jak, np. Iwonicz, Klimkówka, Rymanów w XIII w. należały do Iwonia z Goraja h. Korczak - sędziego chełmskiego, posła Kazimierza Wielkiego, - wydelegowanego do Tatarów, tuż przed wojną z nimi, który uzgodnił pokój. Miał on oprócz dóbr sanockich, posiadłości w ziemi jasielskiej, podobnie jak i jego potomek Dymitr z Goraja.

    Lesko (do 1931 Lisko) – miasto w woj. podkarpackim, stolica powiatu, siedziba gminy Lesko. Położone nad Sanem na obszarze Gór Sanocko-Turczańskich. W latach 1972-1975 Lesko było siedzibą powiatu bieszczadzkiego. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. krośnieńskiego.Pianista – muzyk grający na fortepianie. Pianiści wykonują szeroki repertuar i różne style, w tym muzykę poważną, jazz, blues oraz różnego rodzaju style muzyki rozrywkowej, w tym muzykę rockową. Umiejętność gry na fortepianie sprzyja opanowaniu gry na innych instrumentach klawiszowych, takich jak syntezator, klawesyn, czelesta, czy organy.

    Pisemne wzmianki o Iwoniczu pochodzą z 1413 i z 1427 r. Już w wieku XIV, Iwanieccy zwani Otosławskimi Boczko, Bienasz i Jagienka, dzieci Benesza, pochodzącego z Czech, posiadali Iwonicz, zwany wtedy Iwańczepolem. W 1427 roku Boczko i Benesz jako dziedzice Iwonicza wiedli spór sądowy z Janem Grzymałą z Miejsca, o łąkę Corslag. W tych samych aktach, rodzina Boczko i Benesza – właścicieli Iwonicza, nazywana jest mianem Iwanieckich, co wskazuje na to, iż miejscowi dziedzice mogli przyjąć rodowe nazwisko od nazwy swojej posiadłości. W 1443 r. Iwonicz wymieniany jest w dokumentach sądowych w sporze między Marciszem z Iwonicza, a jego stryjenką Jagienką Krzywiecką, żoną Jana Krzywieckiego i daniem intromisji Marciszowi na wsie Łukawica, Lesko Jankowce i inne położone pod zamkiem Sobień. Syn Bienasza, dziedzic Marcin Iwaniecki, zwany Otosławskim, w 1464 r. wybudował kościół modrzewiowy w Iwoniczu.

    Śpiew – czynność polegająca na wytwarzaniu dźwięków o charakterze muzycznym za pomocą głosu. Każda osoba potrafiąca mówić potrafi też śpiewać, ponieważ śpiew pod wieloma względami jest jedynie formą przedłużonej mowy.Powiat krośnieński – powiat w Polsce (województwo podkarpackie), utworzony w 1999 r. w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Krosno.
    Kościół i dwór w Iwoniczu w 1851 r.
    Iwonicz, Karta z księgi tabularnej

    Po śmierci właściciela Iwonicza, w roku 1492, miejscowością tą podzieliły się trzy córki Marcina Iwanieckiego: Katarzyna - żona Jana Kolanowskiego, Urszula - żona Wacława Pobiedzińskiego i Anna - żona Druzjana Trzecieskiego. Ostatecznie Iwonicz został własnością Jana Pobiedzińskiego - syna Wacława i Urszuli.

    Maksymilian Stanisławski (ur. 1807, zm. 24 sierpnia 1881w Bochni) – jeden z dowódców,podoficerów - 11 pułku piechoty liniowej powstania listopadowego, współorganizator powstania krakowskiego, proboszcz w Iwoniczu, w Lubzinie, w gminie Ropczyce, kawaler Srebrnego Krzyża Virtuti Militari. - 14 Lipca 1831 roku..Żarnowiec – wieś w Polsce nad rzeką Jasiołką położona w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Jedlicze.

    Wieś została lokowana na prawie magdeburskim w XV wieku.

    W okresie I Rzeczypospolitej wieś należała do ziemi sanockiej, województwa ruskiego.

    Właściciele Iwonicza[ | edytuj kod]

    W XVI w. właścicielami Iwonicza byli Bobolowie ze Strachociny. W roku 1520 Iwonicz stał się własnością Wiktoriana Sienieńskiego, który otrzymał przywileje od króla Zygmunta Starego (z lat 1520 - 1523) dotyczące iwonickich wód leczniczych.

    Następnie Iwonicz otrzymał syn Zbigniew Sienieński , który stał się Socynianinem należącym do odłamu nowych arian. Zbigniew Sienieński wybudował sobie przy dworze zbór w roku 1550.

    Chełm (biał., ukr., ros. Холм [Chołm]) – miasto na prawach powiatu we wschodniej Polsce. Znajduje się w odległości 50 km od granicy z Białorusią i 25 km od granicy z Ukrainą w pobliżu przejścia granicznego w Dorohusku. Leży nad rzeką Uherką, lewym dopływem Bugu. Chełm jest po Lublinie drugim co do liczby ludności miastem w województwie lubelskim.Iwo z Bretanii OFS, Iwo z Kermartin, właśc. Iwo Hélory (ur. 17 października 1253 w Kermartin, zm. 19 maja 1303 w Louannec, Bretania) − prezbiter, tercjarz franciszkański, święty Kościoła katolickiego.

    Gdy kolatorem był Albert Bobola, w roku 1624 w Oktawie Bożego Ciała, na Iwonicz (liczący wówczas 720 osób), napadli Tatarzy, którzy spalili całą wieś z dworem i plebanią, a ocalał tylko kościół, który doszczętnie obrabowano. W roku 1643 Iwonicz zmienił kolatorów, gdyż córka Alberta Boboli, Elżbieta Bobola wychodząc za mąż za kasztelana Stanisława Witowskiego, otrzymała miejscowość na wiano.

    Prawo magdeburskie (prawo niemieckie; łac. Ius municipale magdeburgense, niem. Magdeburger Recht) – średniowieczne prawo miejskie wzorowane na prawie miasta Magdeburga. W 1035 Magdeburg otrzymał patent nadający miastu prawo do handlu i zjazdów. Prawo to spisane zostało w 1188 stając się wzorcem dla podobnych regulacji wielu miast środkowoeuropejskich.Antoni Kenar (ur. 23 października 1906 w Iwoniczu, zm. 19 lutego 1959 w Zakopanem) – polski rzeźbiarz, pedagog, dyrektor Państwowego Liceum Technik Plastycznych w Zakopanem.

    W 1657 r. na Iwonicz napadły wojska Jerzego II Rakoczego i Kozacy rabując i podpalając wieś, oraz mordując mieszkańców. Najazdy szwedzkie w latach 1655–1668 też powodowały wiele zniszczeń. W roku 1677 nowym kolatorem Iwonicza został Jan Laskowski. W czasie wojny północnej (1702), a potem w czasach saskich, zwłaszcza w I połowie XVIII wieku Iwonicz przeżywał przemarsze różnych wojsk, często mordujących ludność i niszczących zabudowania.

    Prezbiterium, arch. chór kapłański – przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa oraz służby liturgicznej (m.in. ministrantów). Zwykle jest wydzielone od reszty świątyni podwyższeniem, balustradą lub łukiem tęczowym i wyodrębniające się wizualnie z bryły kościoła. Nazwa pochodzi od słowa prezbiter - ksiądz.Armia Austro-Węgier (albo Armia Monarchii Austro-Węgierskiej) (niem. Gemeinsame Armee, kaiserliche und königliche Armee, k.u.k. Armee czyli cesarska i królewska Armia; do 1867 p.n. kaiserlich königliche Armee, k.k. Armee czyli cesarsko-królewska Armia) – wspólne wojska monarchii austro-węgierskiej. Wchodziły w skład wojsk lądowych (Landstreitkrräfte).

    W 1721 roku opisano poszukiwanie, a nawet metody wydobycia i przetworzenia oleju skalnego w takich miejscowościach jak Głowienka, czy Iwonicz.

    Następnie właścicielami Iwonicza była rodzina wojewody Ossolińskiego. W 1793 od ówczesnej właścicielki Teresy z Ossolińskich Potockiej kupił wieś gorący stronnik uchwał Sejmu Czteroletniego Michał Ostaszewski, ale już w 1799 sprzedał ją rodzinie Załuskich, do których należała nieprzerwanie do 1945 roku. W 1799 r. właścicielem został były konfederat barski Teofil hr. Załuski (1760-1831), w 1825 jego syn naczelnik powstania listopadowego na Litwie; Karol Teofil Załuski, który jako fundator Zakładu Zdrojowego, przeznaczył cały swój majątek jak również posag żony Amelii z Ogińskich na rozbudowę uzdrowiska. Po śmierci Karola (1845 r.) prowadzenie zakładu przejęła Amelia Załuska, która przy pomocy gen. Józefa Załuskiego prowadziła administrację i dalszą rozbudowę uzdrowiska. Staraniem Amelii Załuskiej w 1852 r.została wybudowana przez wieś nowa wygodna droga do zakładu kąpielowego, co znacznie ułatwiło dojazd do uzdrowiska. Następnie Iwonicz przejął syn Amelii; Michał Karol Załuski (1827–1893).

    Lwów (dawna nazwa form. Królewskie Stołeczne Miasto Lwów), ukr. Львів (Lwiw), ros. Львов (Lwow), niem. Lemberg, łac. Leopolis, jidysz לעמבערג ,לעמבעריק (Lemberg, Lemberik), orm. Լվով (Lwow) – miasto na Ukrainie, ośrodek administracyjny obwodu lwowskiego.Unitarianizm – obok luteranizmu, kalwinizmu i anglikanizmu, jeden z głównych nurtów reformacji. Jego nazwa pochodzi od łacińskich słów „unus”, czyli jeden i „unitas”, czyli jedność.

    W 1831 roku w ciągu lipca i sierpnia na cholerę umarło 115 osób w Iwoniczu, w 1847 na febrę umarło razem około 83 osoby, w 1849 na cholerę zmarło 31 osób, a w roku 1873 na tę chorobę umarło 84 osoby. Zmarłych w czasie epidemii chowano na cmentarzu cholerycznym. W czasach rzezi galicyjskiej w roku 1846, w Iwoniczu i w Miejscu Piastowym chłopi nie wzięli w tym ruchu udziału, a jedynie utworzyli straż, która strzegła swych dworów przed wybrykami obcych.

    Karol Bernard Załuski herbu Junosza (ur. 20 sierpnia 1834 w Kłajpedzie, zm. 8 kwietnia 1919 w Iwoniczu) – honorowy kawaler maltański, szambelan austriacki, minister pełnomocny i poseł nadzwyczajny na dworze perskim, dyplomata, językoznawca, orientalista;II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

    Maria Konopnicka, w 1908 r., zanim odwiedziła sanatorium Hołosko, koło Lwowa, przebywając w Żarnowcu, często przejeżdżała przez Iwonicz jadąc do Iwonicza-Zdroju. W tym czasie napisała Rotę.

    Pod koniec XVIII wieku z części Iwonicza wyodrębniła się osada przyrodolecznicza pod nazwą Zdrój, obecnie Iwonicz-Zdrój.

    Barok (z por. barocco – "perła o nieregularnym kształcie" lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku. Uznany za oficjalny styl Kościoła katolickiego czasów potrydenckich, stąd pojawiające się jeszcze w połowie XX wieku zamienne określenia: "sztuka jezuicka" czy "sztuka kontrreformacyjna". W odróżnieniu od humanizmu antropocentrycznego doby renesansu, barok reprezentował humanizm teocentryczny. W znaczeniu węższym, barok to jeden z nurtów literackich XVII wieku, koegzystujący z klasycyzmem i manieryzmem; od niego XX-wieczni literaturoznawcy wyprowadzili jednak nazwę dla całej epoki.Powstanie listopadowe, wojna polsko-rosyjska 1830-1831 – polskie powstanie narodowe przeciw Rosji, które wybuchło w nocy z 29 listopada na 30 listopada 1830, a zakończyło się 21 października 1831. Zasięgiem swoim objęło Królestwo Polskie i część ziem zabranych (Litwę, Żmudź i Wołyń).


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Głowienka – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Miejsce Piastowe, nad rzeką Lubatówką. Graniczy od północy z Krosnem, od zachodu ze Szczepańcową, od południa z Wrocanką i od wschodu z Miejscem Piastowym.
    Polichromia – wielobarwna ozdoba malarska ścian, sufitów, podniebienia sklepień, rzeźb stosowana do dekoracji wewnętrznych i zewnętrznych. Polichromie wykonywano nie tylko na materiałach kamiennych i tynkach, ale także na drewnie, wewnątrz i na zewnątrz pomieszczeń w budownictwie sakralnym i świeckim.
    Województwo krośnieńskie – jednostka podziału administracyjnego istniejąca w latach 1975 – 1998. Położone w południowo-wschodniej części Polski, przy granicy ze Słowacją i Ukrainą. Graniczyło od zachodu z województwem nowosądeckim i tarnowskim, a od północy z rzeszowskim i przemyskim. Siedzibą władz województwa było Krosno.
    Kraśnik – miasto i gmina w województwie lubelskim, w powiecie kraśnickim, położone 49 km na południowy zachód od Lublina. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa lubelskiego.
    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.
    Gotyk – styl w architekturze i innych dziedzinach sztuk plastycznych (rzeźbie, malarstwie i sztuce sepulkralnej), który powstał i rozwinął się w połowie XII wieku we Francji (Anglosasi uważają, że w Anglii) i swoim zasięgiem objął zachodniochrześcijańską Europę.
    Gmina Iwonicz-Zdrój – gmina miejsko-wiejska w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim. W latach 1975-1998 gmina administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.052 sek.