• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ius ad bellum

    Przeczytaj także...
    Agresja (łac. aggressio – napaść, natarcie) – w prawie międzynarodowym określenie zbrojnej napaści (najazdu, ataku) jednego lub kilku państw na inne. Państwo, które pierwsze dokonało aktu agresji na inne określa się mianem agresora. Agresja powoduje zazwyczaj rozpoczęcie wojny. Ofiara agresji ma prawo do samoobrony, w której mogą pomagać jej też inne państwa.Traktaty lokarneńskie, również traktat w Locarno, traktat locarneński lub układ w Locarno – kilka odrębnych układów opracowanych i parafowanych 16 października 1925 roku w szwajcarskiej miejscowości Locarno. Były podsumowaniem międzynarodowej konferencji rozpoczętej 5 października 1925 r., zwołanej z inicjatywy Niemiec.
    Stały Trybunał Arbitrażowy (ang. Permanent Court of Arbitration) – międzynarodowa organizacja arbitrażowa powołana na mocy ustaleń konferencji w Hadze w 1899 roku. Ma swoją siedzibę w Pałacu Pokoju w Hadze. Każde państwo może desygnować do niego 4 osoby (o odpowiednich kwalifikacjach) na 6 lat. Po II wojnie światowej prowadził sprawy arbitrażowe i pojednawcze. Jego przedstawiciele mają prawo wysuwać kandydatów na sędziów do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości. Na jego czele stoi Rada Administracyjna złożona z przedstawicieli dyplomatycznych państw – sygnatariuszy akredytowanych w Holandii. Przewodniczy jej holenderski minister spraw zagranicznych.

    Ius ad bellum (łac. „prawo do wojny”) – prawo do prowadzenia wojny. Dawniej traktowane jako atrybut podmiotowości prawnomiędzynarodowej przysługujące każdemu państwu, co oznaczało, że prowadzenie wojny było dopuszczalnym przez prawo środkiem rozwiązania sporu międzynarodowego.

    Zawieszenie broni pomiędzy Włochami a państwami sprzymierzonymi – akt rozejmu, podpisany 3 września 1943 roku w Cassibile na Sycylii przez przedstawicieli Królestwa Włoch oraz aliantów, postanawiający o zaprzestaniu przez Włochy działań wojennych po stronie państw Osi. Został ogłoszony publicznie 8 września.Arbitraż międzynarodowy – rozwiązywanie sporu pomiędzy państwami za pomocą orzeczenia wydanego przez jednego lub więcej arbitrów wybranych przez strony.

    Konwencje haskie z 1899 i 1907 powołujące Stały Trybunał Arbitrażowy zobowiązują strony do zapobieżenia w granicach możliwości, uciekania się do siły w stosunkach pomiędzy Państwami i do użycia wszelkich wysiłków celem zapewnienia pokojowego rozstrzygania sporów międzynarodowych. Równocześnie konferencje pokojowe w Hadze na których zawarto te konwencje uznawały, że wojna pozostaje instytucją legalną, o ile zostanie rozpoczęta w przepisany sposób.

    Dyplomacja – negocjowanie umów między państwami, w celu zawarcia korzystnych umów handlowych oraz pozyskania wsparcia wojskowego dla reprezentowanego kraju. Dyplomacja wiąże się też z rozwiązywaniem w pokojowy sposób problemów między państwami. Dwa tysiące lat temu wielki rzymski prawnik i filozof, Cyceron powiedział: „Istnieją dwa sposoby rozstrzygania sporów: jeden przy pomocy argumentów, drugi przy użyciu siły; a ponieważ pierwszy z nich jest właściwy człowiekowi, a drugi dzikim zwierzętom, należy uciec się do drugiego sposobu tylko wówczas, gdy nie możemy użyć pierwszego”. Inaczej mówiąc, siła argumentów, a nie argument siły – oto kwintesencja dyplomacji.Ultimatum – w prawie międzynarodowym żądanie jednego państwa wobec drugiego spełnienia określonych warunków w określonym czasie pod groźbą wojny.

    Pierwszą umową ograniczającą prawo do wojny była konwencja Drago-Portera zawarta w Hadze w 1907 zobowiązująca uczestników do rezygnacji z użycia siły zbrojnej w celu ściągnięcia zawarowanych umową długów, których zwrotu, jako należnego jego obywatelom, od Rządu jednego kraju domaga się Rząd drugiego chyba że państwo dłużnicze odrzuca albo pozostawia bez odpowiedzi propozycję arbitrażu albo przyjąwszy ją, czyni niemożliwym sporządzenie zapisu na sąd rozjemczy, albo potem zaniecha zastosowania się do wydanego wyroku.

    Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), ONZ oraz NATO.Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.

    Traktat wersalski w art. 10 nakazywał członkom Ligi Narodów szanować i ochraniać przeciwko wszelkiej napaści zewnętrznej całość terytorialną i obecną niezależność polityczną wszystkich członków Ligi. Spory, których nie można było rozwiązać zadowalająco na drodze dyplomatycznej, miał rozstrzygać sąd arbitrażowy bądź utworzony w tym celu Stały Trybunał Sprawiedliwości Międzynarodowej lub jako ostateczna instancja Rada Ligi. Decyzją Rady lub na terminowo złożony wniosek którejkolwiek strony sporu sprawa miała być przekazana Zgromadzeniu Ligi. Artykuł 12 mówił, że członkowie zgadzają się również, że w żadnym przypadku nie powinni uciekać się do wojny przed upływem trzech miesięcy od decyzji rozjemczej lub sądowej albo sprawozdania Rady. Artykuły 15 i 16 dozwalały na wojnę przeciw państwu, które rozpocznie wojnę wbrew tym zasadom.

    Czechosłowacja (czes. Československo, słow. Česko-Slovensko lub Československo) – państwo w Europie Środkowej istniejące w latach 1918-1938 i 1945-1992. 1 stycznia 1993 w miejscu Czechosłowacji powstały dwa nowe państwa – Czechy i Słowacja. Kraj graniczył z Niemcami (1949-90: NRD i RFN), Polską, ZSRR (1991: Ukrainą), Rumunią (do 1939), Węgrami i Austrią. Stolicą Czechosłowacji była Praga.Wojna (ang. war, fr. guerre, niem. Krieg, hiszp. guerra, łac. bellum) – zorganizowany konflikt zbrojny między państwami, narodami lub grupami etnicznymi i społecznymi.

    Traktat z Locarno w 1925 przewidywał, że wszelkie spory między Niemcami a ich sąsiadami (odpowiednio Francją, Belgią, Polską lub Czechosłowacją) będą wstępnie poddane postępowaniu polubownemu, którego ewentualna bezowocność obligowała strony do postępowania wg wymienionych uprzednio zasad Ligi.

    Państwo – organizacja posiadająca monopol na stanowienie i wykonywanie prawa na określonym terytorium. Posiada zdolność do nawiązywania i utrzymywania stosunków dyplomatycznych z innymi państwami. Państwo jest często mylone z narodem i krajem.Stan wojny – instytucja prawna uregulowana w konwencji haskiej w 1907 roku. Przewiduje wypowiedzenie wojny i określone skutki w stosunku do państw obcych, a także – poprzez instytucję stanu wojennego – skutki w stosunkach wewnętrznych państwa. Stan wojny nie jest równoznaczny z walką orężną.

    Wyrzeczenie się wojny jako narzędzia polityki narodowej i potępienie uciekania się do niej w celu rozwiązywania sporów międzynarodowych zawiera podpisany w 1928 Pakt Brianda-Kellogga.

    Obecnie prawo do prowadzenia wojny jest zakazane przez Kartę Narodów Zjednoczonych z 1945 roku, która nie tylko zakazuje używania siły w stosunkach międzynarodowych, ale także grożenia jej użyciem.

    Karta Narodów Zjednoczonych dopuszcza użycie siły w dwu przypadkach:

    Liga Narodów (ang. League of Nations, fr. Société des Nations) – nieistniejąca już organizacja międzynarodowa powstała z inicjatywy prezydenta Stanów Zjednoczonych Woodrowa Wilsona. Statut Ligi został przyjęty przez konferencję pokojową w Wersalu 28 czerwca 1919 r. Stał się on częścią traktatu wersalskiego i wszedł w życie po ratyfikacji 10 stycznia 1920 roku.Prawo do samoobrony (ang. right of self-defense, fr. droit de légitime défense , ros. право на самооборону) – prawo do odparcia agresji przez państwo.
  • w wyniku podjęcia rezolucji przez Radę Bezpieczeństwa ONZ o podjęciu akcji zbrojnej (art. 42 i następne).
  • przy korzystaniu z prawa do samoobrony (indywidualnej lub zbiorowej, tj. w sojuszu) w art. 51, jednak wymagane jest bezzwłoczne powiadomienie Rady Bezpieczeństwa
  • Od pojęcia ius ad bellum odróżniamy termin ius in bello.

    Karta Narodów Zjednoczonych – wielostronna umowa międzynarodowa powołująca do życia i określająca ustrój Organizacji Narodów Zjednoczonych (stąd nazywa się ją czasem Konstytucją ONZ).Krzysztof Jan Skubiszewski (ur. 8 października 1926 w Poznaniu, zm. 8 lutego 2010 w Warszawie) – polski polityk, profesor, minister spraw zagranicznych w latach 1989–1993. Kawaler Orderu Orła Białego.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • stan wojny
  • casus belli
  • ultimatum
  • agresja
  • pakt o nieagresji
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Limitation of Employment of Force for Recovery of Contract Debts, lista stron II konwencji haskiej 1907.
    2. W tekście ang. respect and preserve, w tekście fr. użytym za podstawę tłumaczenia polskiego à respecter et à maintenir (szanować i utrzymywać). Litewsko-polski „stan wojny” w świetle Paktu Ligi Narodów s.6.
    3. Art. 16 Traktatu traktował uciekanie się do wojny wbrew arbitrażowi, wyrokowi Trybunału czy decyzjom organów Ligi jako akt wojenny przeciw wszystkim członkom Ligi, upoważniając Radę do koordynowania sankcji przeciw agresorowi włącznie z zaleceniem poszczególnym zainteresowanym rządom, jakim kontyngentem sił wojskowych, morskich i lotniczych każdy z członków Ligi ma współdziałać w siłach zbrojnych przeznaczonych do tego, aby wymusić poszanowanie zobowiązań Ligi. Zasady te dopracowywał Protokół Genewski w sprawie pokojowego regulowania sporów międzynarodowych przyjęty jednogłośnie 2 października 1924 roku przez Zgromadzenie Ligi, wobec ratyfikacji tylko przez Czechosłowację pozostał niezrealizowany. Protokół w sprawie pokojowego regulowania sporów międzynarodowych : przyczynek do działalności polskiej dyplomacji w 1924 r.
    4. Art. 2 ust. 4 Karty NZ stanowi, że: Wszyscy członkowie powinni w swych stosunkach międzynarodowych powstrzymywać się od stosowania groźby lub użycia siły przeciwko nietykalności terytorium albo niepodległości politycznej któregokolwiek państwa, lub wszelkiego innego sposobu, niezgodnego z zasadami Narodów Zjednoczonych.
    5. Trzeci wyjątek - użycie siły wobec jakiegokolwiek państwa, które podczas II Wojny Światowej było nieprzyjacielem któregokolwiek sygnatariusza Karty - omawiają art. 53, 77 i 107. Zastrzegały go układy zawierane zarówno w trakcie wojny, jak Traktat brytyjsko-radziecki (1942), i już po jej zakończeniu, jak Traktat z Dunkierki (por. też Krzysztof Skubiszewski Umowy sojusznicze Polski a Karta Narodów Zjednoczonych). Wyjątek ten nie znalazł zastosowania, kapitulacja Włoch nastąpiła już w 1943, kapitulacja III Rzeszy w trakcie obrad konferencji założycielskiej ONZ jeszcze przed uchwaleniem Karty, kapitulacja Japonii przed nabraniem siły przez Kartę.
    II wojnę światową zakończyło ostatecznie podpisanie aktu bezwarunkowej kapitulacji Cesarstwa Japonii. Akt podpisano 2 września 1945 o godzinie 9.00 na pokładzie zakotwiczonego w Zatoce Tokijskiej pancernika USS "Missouri". Podpisy na akcie kapitulacji złożyli gen. Douglas MacArthur jako przedstawiciel całych sił alianckich i minister spraw zagranicznych Japonii Mamoru Shigemitsu wraz z generałem Yoshijirō Umezu, a także przedstawiciele: USA (admirał Chester Nimitz), Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (gen. Kuźma Nikołajewicz Deriewianko), Chin (gen. Xu Yongchang), Wielkiej Brytanii (adm. sir Bruce Fraser), Australii (gen. sir Thomas Blamey), Kanady (płk Lawrence Moore Cosgrave), Francji (gen. Philippe Marie Leclerc), Holandii (admirał Conrad Emil Lambert Helfrich) oraz Nowej Zelandii (wicemarszałek Leonard Monk Isitt).Traktat wersalski – główny układ pokojowy kończący I wojnę światową, podpisany 28 czerwca 1919 roku przez Niemcy, mocarstwa Ententy, państwa sprzymierzone i stowarzyszone. Został ratyfikowany 10 stycznia 1920 roku i z tą datą wszedł w życie. Traktat ustalił wiele granic międzypaństwowych w Europie oraz wprowadził nowy ład polityczny.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Republika Weimarska – potoczna nazwa państwa niemieckiego istniejącego w latach 1919-1933 (nazwa urzędowa: Rzesza Niemiecka). Powstała w wyniku rewolucji listopadowej 1918. Było to państwo federalne, demokratyczne, z mieszaną prezydencko-parlamentarną formą rządów. Parlamentem był Reichstag, stolicą – Berlin. Nazwa republiki pochodzi od miasta Weimar, w którym obradowało zgromadzenie narodowe, uchwalające konstytucję. Na powstanie republiki bezpośredni wpływ miały skutki I wojny światowej. Upadek republiki spowodowało powstanie i umocnienie się nazizmu.
    Pakt Brianda-Kellogga, znany również jako pakt paryski, był międzynarodowym traktatem ustanawiającym wyrzeczenie się wojny jako instrumentu polityki narodowej. Został zaproponowany w 1927 roku przez Aristide Brianda, ministra spraw zagranicznych Francji, jako traktat między Stanami Zjednoczonymi i Francją, zakazujący prowadzenia wojny między tymi krajami. Była to próba włączenia Stanów Zjednoczonych w francuski system bezpieczeństwa. Briand zdobył poparcie amerykańskich ruchów pacyfistycznych, które naciskały swój rząd, by podpisał traktat.
    Spór – w prawie międzynarodowym jest to sytuacja, w której istnieją sprzeczne stanowiska między osobami (podmiotami tego prawa). Według orzeczenia Stałego Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości Międzynarodowej spór jest to niezgoda co do prawa lub faktu, sprzeczność stanowisk prawnych lub interesów między dwoma osobami.
    Traktat z Dunkierki – traktat podpisany 4 marca 1947 r. we francuskim mieście Dunkierka przez Francję i Wielką Brytanię, noszący nazwę Traktat o sojuszu i wzajemnej pomocy, który był pierwszym po wojnie paktem o bezpieczeństwie. Dotyczył wspólnej obrony obu państw. Dnia 17 marca 1948 roku został rozszerzony o kraje Beneluksu. Traktat został podpisany na 50 lat.
    Prawo konfliktów zbrojnych (dawniej łac. ius in bello, prawo w czasie wojny), nazywane też międzynarodowym prawem humanitarnym lub prawem wojennym – zbiór przepisów zaakceptowanych przez społeczność międzynarodową dotyczących sposobów prowadzenia konfliktów zbrojnych, ochrony ich ofiar oraz uczestników.
    Przeciwnik (ang.enemy) – osoba, grupa osób (zorganizowana lub niezorganizowana), wojska lub siły paramilitarne, elementy narodowe lub sojusznicze, które prowadzą w sposób zamierzony wrogie działania wymierzone przeciwko stronie własnej i z którymi należy walczyć z użyciem, w razie konieczności, siły.
    Rada Bezpieczeństwa – jeden z sześciu organów głównych Organizacji Narodów Zjednoczonych powołany na mocy Karty Narodów Zjednoczonych (jej istnieniu i kompetencjom poświęcono rozdział V, VI i VII KNZ).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.022 sek.