• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Isabela - Galapagos

    Przeczytaj także...
    Legwan galapagoski, legwan z Galapagos, legwan lądowy, konolof (Conolophus subcristatus) – gatunek dużej jaszczurki z rodziny legwanowatych (Iguanidae). Oprócz gatunku Conolophus subcristatus występującego na 6 wyspach archipelagu Galapagos wyróżnia się dwa inne gatunki z rodzaju Conolophus – Conolophus pallidus, występujący tylko na wyspie Santa Fé oraz Conolophus marthae, endemiczny dla wyspy Isabela. Analizy morfologiczne i genetyczne sugerują, że niektóre populacje legwana galapagoskiego mogą zasługiwać na status odrębnych gatunków.Walenie (Cetacea) – rząd ssaków (w kladystyce to klad w obrębie parzystokopytnych). Występują one głównie w oceanach. Wyjątkiem są delfiny słodkowodne, zamieszkujące rzeki, oraz nieliczne gatunki żyjące na styku tych dwóch środowisk (estuaria).
    Ziemniak, kartofel, psianka ziemniak (Solanum tuberosum L.) – gatunek byliny należący do rodziny psiankowatych. Nazwa ”ziemniak” odnosi się zarówno do całej rośliny, jak i do jej jadalnych, bogatych w skrobię bulw pędowych, z powodu których gatunek jest uprawiany na masową skalę. Roślina wywodzi się z Andów, gdzie udomowiono ją ok. 8 tysięcy lat temu. Ziemniak został przywieziony do Europy w końcu XVI wieku, w ciągu następnych stuleci stał się integralną częścią wielu kuchni z całego świata. Obecnie jest czwartą pod względem produkcji rośliną uprawną (po pszenicy, ryżu i kukurydzy).

    Isabela (Albemarle) – największa wyspa w archipelagu Galapagos, o powierzchni 4588 km², położona w odległości ok. 1000 km od wybrzeża kontynentalnego. Wyspa została nazwana na cześć królowej Hiszpanii, Izabeli Kastylijskiej.

    Największą miejscowością i portem morskim jest Puerto Villamil. W roku 2010 wyspa liczyła 2256 mieszkańców, co daje zaludnienie równe 2,03 osoby na km². Dla porównania, w 1960 wyspa liczyła około 300 mieszkańców. Mieszkańcy zajmują się uprawą ziemniaków, rybołówstwem, hodowlą bydła.

    Petrel galapagoski, petrel ciemnogrzbiety (Pterodroma phaeopygia) – gatunek ptaka z rodziny burzykowatych (Procellariidae). W locie przeplata szybowanie kilkakrotnymi uderzeniami skrzydeł.Wyspa wulkaniczna - wyspa, która powstała przez wynurzenie się wzniesienia wulkanicznego ponad powierzchnię morza. Wyspy takie występują zwłaszcza w łukach wyspowych za strefą subdukcji lub w miejscach, gdzie pod skorupą ziemską znajdują się plamy gorąca. Są to wystające ponad powierzchnię wody fragmenty podwodnych wulkanów, np. Hawaje.

    Geografia[]

    Jest to wyspa wulkaniczna o powierzchni 4588 km², stanowiącej 60% łącznej powierzchni archipelagu. Jest ona geologicznie młoda, czego przejawem jest trwająca aktywność wulkaniczna. Najwyższym szczytem wyspy, a także i całego archipelagu, jest wulkan Wolf o wysokości 1707 m n.p.m. Wraz z nim na wyspie znajduje się 6 wulkanów tarczowych; pozostałe to:

    Wulkan tarczowy – typ wulkanu o szerokim i spłaszczonym stożku o kącie nachylenia nie większym niż 8°. Jego cechą charakterystyczną jest brak gwałtownych erupcji, z jego wnętrza wydobywa się rzadka i bardzo gorąca lawa zasadowa. Ten typ wulkanu można skontrastować ze stratowulkanem.Myszołów galapagoski (Buteo galapagoensis) – gatunek dużego ptaka z rodziny jastrzębiowatych. Występuje endemicznie na wyspach Galapagos, na części już wymarły. Narażony na wyginięcie.
  • Cerro Azul, 1689 m n.p.m.
  • Sierra Negra, 1124 m n.p.m.
  • Alcedo, 1130 m n.p.m.
  • Darwin, 1326 m n.p.m.
  • Ecuador, 808 m n.p.m. (jedyny wygasły).
  • Fauna[]

    Duże rozmiary Isabeli sprawiają, że ochrona przyrody jest trudniejsza niż na mniejszych wyspach archipelagu. Występują tu licznie gatunki zawleczone przez ludzi, stanowiące zagrożenie dla lokalnego ekosystemu (szczególnie koty i szczury). Oprócz legwanów galapagoskich występuje tu inny, endemiczny gatunek legwana, Conolophus marthae. Zimny prąd morski dopływający do zachodniej części wyspy sprawia, że wody wokół niej obfitują w organizmy żywe; naliczono 16 gatunków przypływających tam waleni. Do najbardziej zagrożonych i najrzadszych zwierząt Isabeli należy ptak występujący wyłącznie w lasach namorzynowych na północno-zachodnim wybrzeżu wyspy, kłowacz namorzynowy (Camarhynchus heliobates).

    Kłowacz namorzynowy (Camarhynchus heliobates) – gatunek ptaka z rodziny tanagr (Thraupidae), wcześniej zaliczany do trznadli. Jest to ptak należący do tzw. zięb Darwina. Jego występowanie ogranicza się tylko do Archipelagu Galapagos. Kłowacze namorzynowe są ptakami nadrzewnymi, o długich cienkich dziobach, owadożernymi.BirdLife International (pierwotnie International Council for Bird Preservation - Międzynarodowa Rada Ochrony Ptaków) - to międzynarodowa organizacja, której celem jest ochrona ptaków oraz ich siedlisk. BirdLife International jest federacją organizacji zajmujących się ochroną ptaków z różnych krajów, tzw. organizacji partnerskich. Polskim partnerem BirdLife International jest Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków.

    Ostoja ptaków[]

    Wyżyny wyspy zostały wyszczególnione jako ostoje ptaków IBA przez BirdLife International w 2005 pod numerem EC104 jako Tierras altas de Isabela. Na decyzję wpłynęła obecność jednego krytycznie zagrożonego gatunku, petrel galapagoski (Pterodroma phaeopygia) oraz dwa narażone, myszołów galapagoski (Buteo galapagoensis) i derkaczyk galapagoski (Laterallus spilonota). Pozostałe 10 gatunków ma status najmniejszej troski, są to m.in. muchołap wielkodzioby (Myiarchus magnirostris), kłowacz papugodzioby (Camarhynchus psittacula) i wegetariańczyk (Platyspiza crassirostris).

    Endemit – takson (najczęściej gatunek) unikatowy dla danego miejsca albo regionu, występujący na ograniczonym obszarze, nigdzie indziej nie występujący naturalnie.Alcedo – czynny wulkan tarczowy na wyspie Isabela w archipelagu Galapagos. Wznosi się na wysokość 1130 m n.p.m. Ostatnia erupcja miała miejsce w 1993 roku.

    Przypisy

    1. CAPÍTULO VI: Islas Galápagos. Fuerza Naval Instituto Oceanographico, 2011. (artykuł bazuje na danych Instituto Nacional de Estadística y Censo <INEC>)
    2. Encyklopedia Powszechna PWN. T. 2. G-M. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 304.
    3. Isabela (ang.). Galapagos Conservancy. [dostęp 2014-11-05].
    4. EC104 Tierras altas de Isabela. BirdLife Data Zone. [dostęp 31 lipca 2014].
    (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Wyspa – trwały fragment lądowej powierzchni Ziemi, który jest otoczony ze wszystkich stron wodą. Wyspy istnieją więc na rzekach, jeziorach, stawach, morzach i oceanach. Mała wyspa to wysepka. Za wyspy nie uznaje się ruchomych ławic piaszczystych ani obszarów lądu zalewanych podczas przypływów.Wolf – czynny wulkan tarczowy, położony w północnej części wyspy Isabela, w archipelagu Galapagos, administracyjnie należącym do Ekwadoru. Jest najwyższym szczytem tego archipelagu – wznosi się na wysokość 1707 m n.p.m.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Prąd morski – duże i niemal niezmienne ruchy wody w oceanach wywołane przede wszystkim występowaniem wiatrów stałych oraz różnicami temperatur, bądź zasolenia, a także ruchem obrotowym Ziemi, który modyfikuje ich kierunek.
    Namorzyny, lasy namorzynowe, mangrowe, mangrowia – wiecznie zielona, pionierska formacja roślinna wybrzeży morskich w niemal całej strefie międzyzwrotnikowej. Jej zasięg w tej strefie ograniczają zimne prądy morskie omywające zachodnie wybrzeża Ameryki Południowej i Afryki. Namorzyny stanowią formację ziemno-wodną powstającą na przybrzeżnych płyciznach morskich, w miejscach osłoniętych (rafami koralowymi, w zatokach, lagunach i ujściach rzek). Niektóre płaskie wyspy pokrywają w całości. Szerokość pasa namorzynów sięgać może kilku kilometrów. Na ogół występują w obszarze pływów morskich i dlatego bywają też określane jako lasy pływowe. Określenie to nie jest jednak ścisłe, bowiem nie zawsze w miejscach występowania namorzynów pływy są wyraźne. Namorzyny zajmują ok. 150 tysięcy km (stan w roku 2010), przy czym między 1980 i 2010 rokiem ubyło ich 35 tysięcy km. Państwa, na których wybrzeżach znajdują się największe zasoby tej formacji to Indonezja (21%), Brazylia (9%) i Australia (7%).
    Archipelag (z stgr. Ἀρχιπέλαγος Archipelagos - nazwa prowincji bizantyjskiej obejmującej główne wyspy Morza Egejskiego) - grupa wysp położonych blisko siebie, najczęściej o wspólnej genezie i podobnej budowie geologicznej. Ze względu na ułożenie wysp można wyróżnić roje wysp - archipelagi składające się z bezładnie rozmieszczonych niedużych wysp oraz łańcuchy wysp, w których wyspy rozmieszczone są rzędem obok siebie.
    Wyspy Galápagos, Wyspy Żółwie (nazwa urzędowa: hiszp. Archipiélago de Colón, czyli Archipelag Kolumba) – archipelag pochodzenia wulkanicznego na Oceanie Spokojnym, na wysokości równika, ok. 960 km na zachód od wybrzeża Ameryki Południowej. Wyspy należą do Ekwadoru, a ich powierzchnia wynosi 7,8 tys. km².
    Cerro Azul – czynny wulkan na wyspie Isabela w archipelagu Galapagos. Wznosi się na wysokość 1640 m n.p.m. Ostatnia erupcja miała miejsce w maju 2008 roku.
    Gatunek zawleczony – gatunek napływowy roślin lub zwierząt, pochodzący z innego obszaru geograficznego, który przypadkowo dostał się na dany teren i rozprzestrzenił się w środowisku naturalnym. Gatunki zawleczone, łącznie z gatunkami introdukowanymi, stanowią grupę tzw. gatunków allochtonicznych, czyli obcych na danym terenie. Zawleczenie gatunków roślin i zwierząt może następować np. wraz z transportem żywności. Tak została zawleczona do Europy stonka ziemniaczana i wiele innych roślin i zwierząt. Szczury europejskie zostały przypadkowo zawleczone na inne kontynenty i liczne wyspy przez statki, na których były dawniej stałymi, nieproszonymi gośćmi. Stosunkowo często dochodzi do zawleczenia gatunków roślin i zwierząt wodnych, wraz z wodami balastowymi statków. Niektóre rośliny i zwierzęta przybyły do nas przyczepione do kadłubów statków. Czasami gatunki obce sprowadzone do celów hodowlanych, ogrodów botanicznych, jako przydomowe rośliny ozdobne, itp. przypadkowo wydostaną się do naturalnego środowiska, jak np. moczarka kanadyjska. Zawlekaniu gatunków na obce tereny sprzyja zwiększony tranzyt ludzi i towarów oraz wojny.
    Szczur (Rattus) – rodzaj gryzonia z rodziny myszowatych obejmujący około 50 gatunków. Do najbardziej rozpowszechnionych należą, występujące również w Polsce, szczur śniady i szczur wędrowny, oraz występujący w południowo-wschodniej Azji i na wyspach Pacyfiku szczur pacyficzny.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.034 sek.