• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Iron Maiden



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8]
    Przeczytaj także...
    The Darkness (ang. ciemność) – brytyjska grupa wykonująca muzykę z pogranicza hard rocka i heavy metalu. Powstała w 2000 roku w Lowestoft.Stadio Giuseppe Meazza "San Siro" – stadion piłkarski w Mediolanie. Jest on jednym z największych stadionów na świecie i może pomieścić ok. 85 tysięcy kibiców. Tradycyjny sektor kibiców Milanu to Curva Sud (Zakole Południowe), a kibiców Interu – Curva Nord (Zakole Północne).
    Logotyp zespołu

    Iron Maiden (wym. [ˌaɪən ˈmeɪdən]) – angielski zespół heavymetalowy pochodzący z Leyton, Wschodni Londyn, powołany do życia w grudniu 1975 roku przez basistę i głównego kompozytora Steve’a Harrisa. „Żelazna Dziewica” uważana jest za jeden z najwybitniejszych i najpopularniejszych zespołów w gatunku oraz jeden z najlepszych, a zarazem najbardziej wpływowych zespołów koncertowych w historii rocka.

    William Blake (ur. 28 listopada 1757 w Londynie, zm. 12 sierpnia 1827 w Londynie) – XVIII-wieczny angielski poeta, pisarz, rytownik, malarz, drukarz i mistyk, prekursor romantyzmu. Przez współczesnych nazywany często mad Blake (szalony Blake), zaliczany czasem do grona tzw. poetów wyklętych w literaturze angielskiej.Sirrah - zespół doom metalowy pochodzący z Opola, powstał w 1992 roku. Po rozwiązaniu w 1998 Maciej Pasiński założył zespół The Man Called TEA.

    Na przestrzeni ponad 40 lat światowej kariery, muzycy formacji zostali laureatami setek nagród muzycznych, włączając w to Grammy Awards i jej ekwiwalenty przyznawane w wielu krajach, Brit Awards 2009, Silver Clef Award, Nordoff Robbins Award oraz Ivor Novello Awards – za wybitne osiągnięcia na arenie międzynarodowej i wkład w rozwój muzyki brytyjskiej. Muzycy grupy mogą pochwalić się również nagrodami i wyróżnieniami państwowymi i okolicznościowymi. Zespół otrzymał ponad 500 złotych i platynowych oraz 75 srebrnych płyt.

    Faustino Hernán Asprilla Hinestroza (ur. 10 listopada 1969 roku w Tuluá w Kolumbii) – były piłkarz kolumbijski grający na pozycji napastnika.Damnation - polska grupa muzyczna wykonująca death metal, powstała 1991 roku w Sopocie. Formacji przewodzi gitarzysta Leszek "Les" Dziegielewski, autor tekstów i główny kompozytor. Do 2003 roku ukazało się trzy albumy studyjne grupy oraz szereg pomniejszych wydawnictw. Rok później formacja zakończyła działalność.

    Członkowie Iron Maiden uchodzą za przeciwników establishmentu – zwłaszcza w kontekście wpływu przedstawicieli opiniotwórczych instytucji show biznesu na kwestię wolności wypowiedzi i niezależności artystycznej. Zespół m.in. nie wyraził zainteresowania zarówno nominacją, jak i rezultatami głosowania fanów, którzy domagali się przyjęcia Iron Maiden do „Rock And Roll Hall Of Fame”. Muzycy zrezygnowali również z uczestnictwa w ceremoniach rozdania statuetek nagrody Grammy, wielokrotnie krytykowali konserwatywne podejście do oceny twórczości artystycznej reprezentowane przez opiniotwórcze magazyny jak Rolling Stone czy oferty stacji muzycznych w rodzaju MTV. Pomimo znikomego wsparcia promocyjnego ze strony mediów głównego nurtu, Iron Maiden pozostaje jedną z najbardziej utytułowanych oraz bezkompromisowych formacji heavymetalowych w historii rocka, jednocześnie odnosząc imponujący sukces komercyjny.

    Barbecue (w skrócie BBQ) – angielska nazwa zarówno piecyka (gazowego, elektrycznego lub na węgiel drzewny), jak i rodzaju przyjęcia na świeżym powietrzu.The Number of the Beast – trzeci album heavymetalowej grupy Iron Maiden, wydany 29 marca 1982 roku. To pierwszy album zespołu nagrany z nowym wokalistą Bruce’em Dickinsonem, a zarazem ostatni, w którego tworzeniu brał udział perkusista Clive Burr.

    Według różnych źródeł sumaryczny nakład albumów grupy mieści się w przedziale pomiędzy ponad 95 a 120 milionów sprzedanych egzemplarzy. W ciągu kilku dekad działalności estradowej Brytyjczycy wielokrotnie dawali indywidualne koncerty o charakterze stadionowo-plenerowym w 60 krajach całego świata. Angielski sekstet to druga po Metallice formacja, mogąca poszczycić się największą liczbą sprzedanych albumów w całej historii gatunku.

    Sum 41 – kanadyjski zespół rockowy pochodzący z Ontario założony w 1996. Obecnie (marzec 2010) w skład zespołu wchodzą: Deryck Whibley (wokal prowadzący, gitara rytmiczna, keyboard), Jason McCaslin (gitara basowa, wokal wspierający), Steve Jocz (perkusja, wokal wspierający) i Tom Thacker (gitara solowa, wokal wspierający, keyboard).Szwa – w językoznawstwie, zwłaszcza w fonetyce i fonologii, określenie samogłoski średnio centralnej (zaokrąglonej lub niezaokrąglonej) znajdującej się w środku diagramu samogłoskowego, oznaczaną w międzynarodowym alfabecie fonetycznym symbolem ə lub inną samogłoską bliską tej pozycji. Dla przykładu w języku angielskim litera a w wyrazie about jest wymawiana przez szwę. W języku angielskim szwa występuje głównie w sylabach nieakcentowanych, ale w innych językach może pojawiać się częściej w sylabach akcentowanych. W polszczyźnie standardowej szwa nie występuje w ogóle. Można ją spotkać tylko w niektórych dialektach lokalnych.

    Grupa słynie także z archetypowej maskotki imieniem Eddie – monstrum będącego protoplastą wielu mrocznych charakterów pojawiających się po 1980 r. na okładkach płyt zespołów metalowych na świecie. Eddie gościł na większości okładek albumów i singli Iron Maiden, jest również nieodłącznym elementem scenografii koncertów. Maskotka grupy to najsłynniejsza w historii postać fantasy wykreowana przez zespół muzyczny. Gadżety z wizerunkiem maskotki grupy sprzedano w milionowych nakładach, zaś na imponującą kafeterię propozycji merchandisingowych formacji, złożyło się kilkanaście tysięcy różnorodnych produktów, które pojawiły się w sprzedaży w ciągu kilkudziesięciu lat profesjonalnej kariery zespołu.

    Epica – holenderska grupa muzyczna wykonująca metal symfoniczny. Powstała 2002 roku w Rotterdamie z inicjatywy Marka Jansena, zespół do 2003 roku występował pod nazwą Sahara Dust. Obecna nazwa grupy inspirowana jest albumem grupy Kamelot pt. Epica.Arnhem (niem. Arnheim) – miasto we wschodniej Holandii nad Dolnym Renem, stolica prowincji Geldria. Arnhem jest częścią regionu miasta Arnhem-Nijmegen, aglomeracji z 736.000 mieszkańców.

    Spis treści

  • 1 Wprowadzenie
  • 2 Historia
  • 2.1 1975–1979: Wczesne dni – underground
  • 2.2 1979–1981: Pierwsze albumy
  • 2.3 1982–1989: Megagwiazda Heavy Metalu
  • 2.4 1989–1999: Kryzysy, bolesne rozstania i trudne powroty
  • 2.5 1999–2007: Powrót na szczyt
  • 2.6 2008–2009: Ed Force One, nowy poziom
  • 2.7 2010–2012: Ostateczna granica?
  • 2.8 2012–2014: Maiden England – reaktywacja
  • 2.9 2015–2017: Księga dusz – 40 lat
  • 2.10 2018–2020: Dziedzictwo legendy
  • 3 Rankingi, nagrody i wyróżnienia
  • 4 Charakter działalności, styl i wpływ na gatunek
  • 5 Wizerunek oraz teksty utworów
  • 6 Oprawa koncertów
  • 7 Koncerty w Polsce
  • 7.1 Lista koncertów w Polsce
  • 8 Iron Maiden w popkulturze
  • 9 Inspiracje muzyczne
  • 10 Merchandise
  • 10.1 Gadżety
  • 10.2 Gry
  • 10.3 Komiksy
  • 11 Działalność pozaartystyczna
  • 11.1 Działalność charytatywna
  • 11.2 Działalność gospodarcza
  • 11.3 Ed Force One oraz Airlander
  • 11.4 Działalność managerska i wydawnicza
  • 11.5 Hotelarstwo
  • 11.6 Restauracja barbecue
  • 11.7 Sport i rekreacja
  • 11.8 Centrum perkusyjne: DRUM ONE
  • 12 Fani
  • 13 Posądzenia o propagowanie satanizmu
  • 14 Skład
  • 15 Dyskografia
  • 15.1 Albumy studyjne
  • 16 Trasy koncertowe
  • 17 Przypisy
  • 18 Linki zewnętrzne
  • Wprowadzenie[ | edytuj kod]

    Grupa wykonuje klasyczny heavy metal z elementami progresywnymi oraz epickimi. Jej muzyka jest oparta na ostrych, aczkolwiek szlachetnych i melodyjnych riffach gitarowych, dynamicznej i zagęszczonej pracy sekcji rytmicznej, urozmaiconą grą perkusisty Nicko McBraina oraz charakterystycznie brzmiącą gitarą basową Steve’a Harrisa. Szczególną cechą większej części twórczości (1981–1994 i od 1999) grupy jest szerokiej skali wokal Bruce’a Dickinsona. Muzyk ten jest uznawany za jednego z najlepszych frontmanów oraz wokalistów rockowych i heavymetalowych wszech czasów. Styl muzyczny Iron Maiden dopełniają ekspresyjne solówki dwóch, a od 1999 trzech gitarzystów prowadzących, zagrane unisono partie gitarowe, charakterystyczne progresje akordów oraz tworzone przez tandem Adrian Smith / Dave Murray melodyjne harmonie, podążające za ekspresyjnymi wokalizami, stanowiąc nieodłączny element stylistyki muzycznej grupy. Wspomniany duet gitarzystów zaliczany jest do ścisłej czołówki najlepszych i najbardziej wpływowych w branży.

    Justin Drew Bieber (ur. 1 marca 1994) – kanadyjski wokalista popowy/R&B, autor tekstów i aktor. Bieber został „odkryty muzycznie” za pośrednictwem serwisu internetowego YouTube w 2008 roku przez Scootera Brauna, który następnie objął funkcję jego menedżera. Braun zaaranżował spotkanie Biebera z Usherem, a krótko po tym Justin związał się z Raymond Braun Media Group (RBMG), czyli joint venture pomiędzy Braunem i Usherem, by następnie podpisać kontrakt płytowy z wytwórnią Island Records, zaoferowany przez L.A. Reida.Howard Phillips Lovecraft (ur. 20 sierpnia 1890 w Providence, zm. 15 marca 1937 w Providence) – pisarz amerykański, autor fantasy i opowieści grozy (weird fiction), składających się na tzw. mitologię Cthulhu. Jest jednym z prekursorów fantastyki naukowej, opowiadania utrzymane w tej konwencji wprowadzają znaczną część istot znanych z jego mitologii.

    Katalog utworów zespołu jest zbiorem dość zróżnicowanym formalnie. Iron Maiden stworzyli zarówno szybkie, mocne, czasami podchodzące pod thrash metal lub speed metal kompozycje typu „Be Quick or Be Dead”, „Futureal”, „Aces High”, „Purgatory”, „Murders in the Rue Morgue”, „Man on the Edge” czy „Killers”, utwory nawiązujące do klasycznej szkoły punk rocka jak „Iron Maiden”, „Wrathchild”, „Invasion”, „Burninig Ambition” czy „Charlotte The Harlot” progresywne, często wieloczęściowe suity z urozmaiconą strukturą o epickim zacięciu i stopniowanej dramaturgii, zawierające znaczny ładunek emocjonalny, takie jak: „Paschendale”, „Sign Of The Cross”, „Dance of Death”, „Rime of the Ancient Mariner”, „Seventh Son of a Seventh Son”, „Phantom of the Opera”, „Hallowed Be Thy Name”, „The Talisman”, „Isle of Avalon”, „When The Wild Wind Blows”, „The Nomad”, „The Legacy”, „Empire of the Clouds” czy „Alexander The Great”, także power-ballady typu „Remember Tomorrow”, „Children of the Damned”, „Revelations”, „Infinite Dreams”, „Stranger in a Strange Land”, „Afraid to Shoot Strangers”, czy akustyczno-orkiestrowa „Journeyman”, półakustyczna „Pridigal Son” w końcu zabarwiona psychodelią „Strange World” bądź eksperymentalne kompozycje jak „Satellite 15… The Final Frontier” czy „Brighter Than a 1000 Suns”, w końcu utwory instrumentalne – „Transylvania”, „Ides Of March” czy „Genghis Khan”. Znak rozpoznawczy Brytyjczyków stanowią także melodyjne kompozycje heavy-rockowe, jak „Running Free”, „Drifter”, „Bring Your Daughter to the Slaughter”, „Holy Smoke”, „Flight of Icarus” „Run to the Hills”, „Can I Play with Madness”, „Chains of Misery”, „Rainmaker”, „The Clairvoyant”, „Tears of the Clown” czy „Wasted Years”, które dzięki swojej przystępności osiągnęły znaczny sukces komercyjny. Kompozycje takie jak m.in.: „Phantom of the Opera”, „Aces High”, „Powerslave”, „Hallowed Be Thy Name”, „Fear of the Dark”, „Where Eagles Dare”, „The Trooper”, „2 Minutes To Midnight”, „Run to the Hills”, „The Number of the Beast”, „The Evil That Men Do” czy „The Wicker Man” uważane są za kanoniczne dla metalu jako nurtu muzycznego.

    Symphony X – amerykańska grupa muzyczna założona przez gitarzystę Michaela Romeo wykonująca muzykę zaliczaną do metalu progresywnego. Debiutowała w 1994 albumem Symphony X. Zespół mocno inspirujący się mitologią antyczną.Azja Południowo-Wschodnia – nazwa stosowana dla określenia regionu Azji obejmującego Półwysep Indochiński i Archipelag Malajski wraz z Filipinami. Obejmuje on zatem następujące państwa: Mjanma, Tajlandia, Kambodża, Laos, Wietnam, Malezja, Singapur, Indonezja, Timor Wschodni, Brunei i Filipiny. Zajmują one powierzchnię około 4,495 mln km², z liczbą ludności przekraczającą 550 mln mieszkańców (szacunek na rok 2004).

    Zdaniem wielu krytyków na albumie A Matter of Life and Death z 2006 r. grupa zaprezentowała odmienny styl muzyczny, będący rozwinięciem mrocznej, apokaliptycznej atmosfery znanej z kontrowersyjnego albumu The X Factor z 1995 r. Muzyka, jaką przyniosły te płyty stała się przedmiotem licznych sporów i dywagacji zarówno wśród recenzentów, jak i fanów.

    Alison Moyet, właściwie Geneviève Alison Jane Moyet (ur. 18 czerwca 1961 w Billericay w Anglii) – brytyjska wokalistka i autorka tekstów.Running Free (ang. Na Wolności) – pierwszy singel brytyjskiej heavymetalowej grupy Iron Maiden. Został wydany 8 lutego 1980 na płycie winylowej. Piosenkę napisali Paul Di’Anno i Steve Harris. Pojawia się ona jako czwarta ścieżka debiutanckiego albumu Iron Maiden – Iron Maiden.

    Lwia część repertuaru formacji została skomponowana przez lidera – Steve’a Harrisa, jednakże w procesie kompozycyjnym często brali udział pozostali muzycy: Adrian Smith, Janick Gers, Dave Murray i Bruce Dickinson. Dodatkowo Blaze Bayley brał udział w tworzeniu linii melodycznych wokalu na albumach The X Factor oraz Virtual XI, nagranych z jego udziałem. Dwaj perkusiści – Nicko McBrain i Clive Burr mieli marginalny wkład w powstawanie muzyki zespołu. Steve Harris na przestrzeni kilku dekad był wielokrotnie uznawany za najlepszego basistę oraz kompozytora w historii gatunku heavy metal/hard rock.

    Behind the Iron Curtain – trzecie wideo heavy metalowej grupy Iron Maiden, wydane 23 października 1984. Album zawiera materiał filmowy z koncertów granych głównie w Polsce, Czechosłowacji, Jugosławii i na Węgrzech, w ramach touru World Slavery Tour. Tytuł wydawnictwa odnosi się głównie do państw Żelaznej Kurtyny, gdzie grupa koncertowała.The Rolling Stones [ðɘ rɘʊlɪŋ stɘʊnz] – brytyjski zespół rockowy, założony 12 lipca 1962 w Londynie. Są czwartym zespołem rockowym z największą liczbą sprzedanych wydawnictw muzycznych w historii. Łącznie sprzedali ok. 250 milionów egzemplarzy albumów na całym świecie.

    Historia[ | edytuj kod]

    1975–1979: Wczesne dni – underground[ | edytuj kod]

    Pub Cart & Horses.

    Początek istnienia formacji przypada na 25 grudnia 1975 r., kiedy to były basista zespołów Smiler i Gypsy’s Kiss (1971–1975) – Steve Harris – zrealizował swój plan założenia własnej grupy. Nazwę Iron Maiden, oznaczającą „żelazną dziewicę”, Harris zapożyczył z tytułu filmu Człowiek w żelaznej masce (The Man in the Iron Mask). Oprócz założyciela formację dopełniali: wokalista Paul Day, perkusista Ron Matthews i gitarzyści Terry Rance oraz Dave Sullivan. Debiutancki występ grupa zagrała 1 maja 1976 roku w St. Nicks Hall, w Poplar, po czym zespół rozpoczął koncertową rezydencję w dzielnicy Stratford (Londyn), w pubie Cart & Horses, oficjalnie funkcjonującym jako Miejsce narodzin Iron Maiden.

    Voivod – kanadyjska grupa muzyczna wykonująca w początkowym okresie działalności thrash metal, a następnie metal progresywny. Zespół był jedną z najbardziej wpływowych grup w metalowym undergroundzie lat 80. Powstał w Quebec w 1982 roku. Założycielami byli Michael „Away” Langevin (perkusja) i Denis „Piggy” D’Amour (gitara elektryczna). Voivod był jedną z pierwszych metalowych kanadyjskich grup, która stała się znana poza granicami swojego kraju. Muzykę formacji charakteryzowały oryginalne brzmienie gitar, teksty poruszały tematy futorologiczne, częstym wątkiem było przejęcie władzy nad światem przez maszyny.The Sunday Times – brytyjski tygodnik o profilu społeczno-politycznym ukazujący się w niedziele, wydawany przez News UK (część News Corp), siostrzana gazeta dziennika The Times.

    We wrześniu 1976 do zespołu dołączył nowy wokalista Dennis Wilcock, zastępując Daya. Od tego momentu Iron Maiden wpadła w korowód licznych roszad personalnych. Grupa dała jeszcze kilka koncertów, po czym Dave Sullivan został zastąpiony przez Dave’a Murraya. Od kapeli odszedł także drugi gitarzysta – Terry Rance. Jego miejsce zajął Bob Sawyer, który doprowadził do antagonizmów pomiędzy Dave’em Murrayem oraz Dennisem Wilcockiem, co ostatecznie przekonało Harrisa, by pozbyć się z zespołu obu gitarzystów (Wilcock pozostał w składzie). Murray został usunięty już po pierwszym występie w 1977, a Sawyer po odegraniu większości zaplanowanych koncertów. Na ich miejsce przyjęci zostali Terry Wapram oraz klawiszowiec Tony Moore. W tym samym czasie do Iron Maiden dołączył także perkusista Barry Graham (zwany później Thunderstick). W takim składzie grupa dała tylko jeden koncert – w klubie „The Bridge House”, muzycy zapamiętali go jako fatalny występ. Steve Harris postanowił wówczas zwolnić wszystkich członków i zbudować zespół od podstaw. Do Iron Maiden powrócił więc Dave Murray i został przyjęty nowy perkusista Doug Sampson. Zespół gorączkowo poszukiwał wokalisty, co zaowocowało zatrudnieniem zdradzającego punkrockowe inklinacje Paula Di’Anno.

    EP (skrót od ang. Extended Play; pot. epka) – minialbum; symbolem tym oznacza się album muzyczny, który jest zbyt długi by nazwać go zwykłym singlem czy też – ze względu na zawarty na nim materiał – nie kwalifikujący się jako maxi singel i który jest jednocześnie zbyt krótki by uznać go za pełnoprawny album długogrający.VHS (ang. Video Home System) – w latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych popularny standard zapisu i odtwarzania kaset wideo przeznaczony dla rynku konsumenckiego.

    W latach 1976 do czerwca 1979 grupa dała setki klubowych koncertów na terenie Anglii. Za organizację poszczególnych etapów tras odpowiadał Steve Harris, przygotowywał także pierwsze grafiki i plakaty promujące występy formacji. Nie stanowiło to problemu, albowiem basista był kreślarzem i wprawnie wykorzystywał swoje umiejętności. Muzycy byli zdani na siebie, a w realiach show-biznesu lansującego modę na punk rock nie mogli liczyć na wsparcie ze strony wpływowych przedstawicieli wytwórni płytowych czy promotorów. W połowie 1979 Iron Maiden nawiązali współpracę z menedżerem Rodem Smallwoodem. W ciągu czterech, kolejnych lat zespół dał łącznie kilkaset koncertów, głównie w londyńskich klubach (m.in. The Cart And Horses, The Ruskin Arms, The Marquee czy The Soundhouse), lecz nie zdołał nagrać żadnej płyty. Pierwsza okazja nadarzyła się ku temu 31 grudnia 1978 r. W noc sylwestrową powstało pierwsze demo zespołu z czterema utworami, które później zostało opublikowane jako The Soundhouse Tapes jednak bez kompozycji „Strange World”, gdyż zespół uznał, że jakość nagrania jest zbyt słaba. Rejestracja dema kosztowała muzyków 200 funtów. Wszystkie 5000 egzemplarzy rozeszło się w kilka tygodni. EP sprzedawana była wyłącznie na drodze wysyłkowej.

    Saint Etienne – brytyjska grupa muzyczna założona w 1988, grająca muzykę zaliczaną do nurtów indie dance, alternative rock i synth pop. Wokalistką zespołu jest Sarah Cracknell (ur. 12 kwietnia 1967 w Chelmsford, Essex). Poza nią do stałego składu zespołu zaliczają się: były dziennikarz muzyczny Bob Stanley (ur. 25 grudnia 1964) oraz Pete Wiggs (ur. 15 maja 1966). Nazwa zespołu pochodzi od francuskiego klubu piłkarskiego AS Saint-Étienne.DJ Mustard, a właściwie Dijon McFarlane (ur. 5 czerwca 1990 w Los Angeles) – amerykański producent muzyczny i DJ pochodzący z Kalifornii. Oficjalny DJ rapera Keenona "YG" Jacksona.

    Także na tamtym undergroundowym etapie, muzycy przywiązywali niebagatelną rolę do wizerunku estradowego. Począwszy od połykającego szpady i plującego sztuczną krwią frontmana Dennisa Wilcocka, poprzez zainstalowanie specjalnie podświetlanej tablicy z logo grupy, a skończywszy na amatorskich efektach pirotechnicznych i świetlnych. W 1979 roku powstał również pomysł upiornej maskotki Eddie the Head, która od tamtej pory już stale towarzyszy grupie, przybierając coraz wymyślniejsze formy i monstrualne rozmiary. Pomysłodawcą wizerunku Eddiego był artysta Derek Riggs, który od dłuższego czasu starał się zainteresować swoimi pracami wydawców muzycznych i managerów.

    Night Mistress – polski zespół heavy/powermetalowy założony w 2003 roku w Skarżysku-Kamiennej, do 2006 roku występujący pod nazwą Nemesis. Żelazna kurtyna – określenie porządku pojałtańskiego, które spopularyzował Winston Churchill 5 marca 1946 roku, podczas historycznego przemówienia w amerykańskim mieście Fulton w stanie Missouri. Wygłosił on tam zdanie o "żelaznej kurtynie" (ang. iron curtain), przebiegającej od Szczecina po Triest.

    W ówczesnym czasie dużą rolę w wypromowaniu zespołu odegrał lokalny DJ Neal Kay organizujący w rockowym klubie Heavy Metal Soundhouse wieczory z heavy metalem, prezentując zgromadzonej widowni nagrania młodych, dopiero debiutujących formacji. Kiedy przedstawił publiczności utwory Iron Maiden, pochodzące z dema The Soundhouse Tapes, zainteresowanie poczynaniami grupy znacznie wzrosło. Utwór „Prowler” uplasował się na szczycie zestawienia listy najpopularniejszych piosenek ciężkiego rocka, cyklicznie drukowanej na łamach magazynu „Sounds”.

    Jo O’Meara (właśc. Joanne Valda O’Meara, ur. 29 kwietnia 1979 w Romford) – angielska piosenkarka i aktorka. Była główną wokalistką w zespole popowym S Club 7. Rozpoczęła solowy singiel po rozpadzie grupy w 2003 roku jednak nie wydała planowanej płyty z powodu pojawienia się w programie Big Brother.Machine Head – amerykańska grupa muzyczna założona 12 października 1991 roku w Oakland w Kalifornii. Wykonywana przez zespół muzyka określana jest jako groove metal, thrash metal, heavy metal, nu metal oraz metal alternatywny.

    W 1979 r. grupa dobierała dodatkowych gitarzystów. Byli to kolejno Paul Cairns, Paul Todd i Dave Mac, którzy nie zapisali się w żaden szczególny sposób w dziejach Iron Maiden oraz Tony Parsons. Był on członkiem zespołu równie krótko, jak trzej wyżej wymienieni muzycy, ale to właśnie z jego udziałem grupa uczestniczyła w nagrywaniu kompilacji Metal for Muthas. Podczas koncertu w Marquee Club, 13 października 1979 r. w Londynie obecny był m.in. John Darnley, agent potentata wydawniczego EMI. Muzycy wywarli na przedstawicielu wytwórni na tyle dobre wrażenie, że w grudniu czteroosobowy skład w asyście Roda Smallwooda podpisał kontrakt z EMI Rec opiewający na pięć albumów studyjnych i skromną, jak na możliwości tak znaczącego wydawcy, zaliczkę w wysokości 50 tys. funtów. Od tego momentu datuje się początek profesjonalnej kariery estradowej zespołu.

    "Holy Smoke" (ang. święty dym) – 21. singel brytyjskiej heavymetalowej grupy Iron Maiden, promujący płytę No Prayer for the Dying. Jest to pierwszy singel na którym na gitarze grał Janick Gers. Singel zawiera dwa covery – "All In Your Mind" (ang. wszystko w twym umyśle) grupy Stray oraz "Kill Me Ce Soir" (ang. i fr. zabij mnie dziś wieczorem) grupy Golden Earring.Living Colour - grupa afroamerykańskich muzyków, powstała w 1984 r. w Nowym Jorku, grająca trudną do zaklasyfikowania mieszankę heavy metalu, rocka, free jazzu, funky, hip-hopu i innych stylów - określaną nieraz jako crossover.

    1979–1981: Pierwsze albumy[ | edytuj kod]

    Po odejściu Parsonsa w Iron Maiden pozostało znów tylko czterech muzyków. Niedługo później składu grupy dopełnił nowy gitarzysta – Dennis Stratton. Wkrótce dołączył także perkusista Clive Burr (zastąpił Sampsona, który miał problemy zdrowotne). W tym składzie zespół rozpoczął nagrywanie swojego pierwszego longplaya. Producentem albumu został Will Malone. W lutym 1980 wydany został pierwszy singiel nazwany „Running Free”, dotarł on do 33 pozycji list, a zespół promując go w programie „Top of the Pops”, nie zgodził się na odtworzenie kompozycji z playbacku. Wydana dwa miesiące później płyta zatytułowana została Iron Maiden. Prawdopodobnie ze względu na obecność w grupie Paula Di’Anno album zawierał prócz heavymetalowych brzmień także elementy punku (najsilniej ujawniające się w „Running Free”, „Charlotte the Harlot” oraz utworze tytułowym). W programie albumu znalazł się również jeden rozbudowany, progresywny utwór – „Phantom of the Opera” – oraz instrumentalna, dynamiczna kompozycja „Transylvania”. Album zadebiutował na czwartej pozycji brytyjskiej listy bestsellerów, szybko zdobywając tytuł srebrnej, a niedługo potem złotej płyty. Album Iron Maiden uważany jest z jeden z najważniejszych debiutów w historii gatunku. Po 40 latach jakie upłynęły od światowej premiery 14 kwietnia 1980 roku, album uważany jest za niezwykle wpływowy debiut, dzięki któremu świat muzyki metalowej zmienił się na zawsze. To dzięki pomysłom zawartym na tej płycie, Iron Maiden stali się zespołem-ikoną, który zdobył gigantyczną popularność, wyznaczał trendy, przekraczał kolejne granice, wyznaczył nowe standardy i stał się inspiracją dla tysięcy muzyków i milionów fanów. Po kilku dekadach opiniotwórczy magazyn Rolling Stone zamieścił debiutancki album na pozycji #13 „Najważniejszych Albumów Ciężkiego Rocka i Metalu”, oraz na pozycji #3 najistotniejszych debiutów tego stylu muzycznego.

    Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.Nicko McBrain, właściwie Michael Henry McBrain (ur. 5 czerwca 1952) – muzyk rockowy, perkusista brytyjskiej grupy Iron Maiden.

    Album w epoce zdobył też duże uznanie w Japonii, przynosząc Iron Maiden wyróżnienie czytelników magazymu „Music Life” w kategorii „Najlepszy Nowy Zespół”, jak i tytuł złotej płyty. Z początkiem 1980 roku Iron Maiden wyruszyli w festiwalową trasę „Metal For Muthas”, obejmującą całą Wielką Brytanię. Trasa promowała identycznie zatytułowaną kompilację nagrań grup nurtu NWOBHM. Pomysłodawcą wydania kompilacji, jak i towarzyszącej jej trasy festiwalowej był Neal Kay we współpracy z Rodem Smallwoodem. Grupa wystąpiła jako headliner imprezy w salach o pojemności od tysiąca do 2,5 tys. miejsc. Cześć koncertów musiała zostać odwołana ze względu na intensywne sesje nagraniowe debiutanckiego albumu kwintetu. Po zakończeniu ostatniej sesji nagraniowej, w marcu 1980, Iron Maiden wyruszyli na tournée po Wielkiej Brytanii jako gość specjalny Judas Priest, po czym, wspomagani przez Praying Mantis i Neala Kaya, ruszyli w trasę promującą swój własny album, wydany na początku kwietnia. Występy odbywały się od kwietnia do sierpnia 1980, a grupa odwiedziła po raz pierwszy zagraniczne sceny – zagrała na festiwalu Wheel Pop w belgijskim Kortrijk oraz festiwalu Kuusrock w Oulu w Finlandii przed wielotysięcznymi audytoriami.

    Motörhead – brytyjski zespół muzyczny powstały w 1975 roku z inicjatywy basisty i wokalisty Iana „Lemmy’ego” Kilmistera, który pozostawał jedynym stałym członkiem grupy. Grupa odniosła sukces komercyjny w latach 80. XX wieku, natomiast jej albumy Overkill, Bomber oraz Ace of Spades stały się inspiracją dla wielu wykonawców z nurtu heavy metal. Kilmister mimo kategoryzacji w gatunkach thrash i speed metal, na którego rozwój wywarł wpływ, określał muzykę Motörhead jako rock ’n’ roll. Grupa w swej twórczości poruszała takie zagadnienia jak wojna, zło, dobro, seks czy uzależnienia, ponadto posiada charakterystyczne logo o nazwie Snaggletooth, którego autorem jest artysta Joe Petagno.Lady Gaga, właściwie Stefani Joanne Angelina Germanotta (ur. 28 marca 1986 w Nowym Jorku) – amerykańska piosenkarka pop, autorka tekstów piosenek, kompozytorka i aktorka. W latach 1999−2006 wokalistka zespołu Stefani Germanotta Band. Ambasadorka dobrej woli UNICEF.

    W międzyczasie zostały wprowadzone na rynek dwa kolejne single – „Sanctuary” oraz „Women in Uniform”. Ze względu na kontekst wizualny związany z umieszczeniem na okładce premier Wielkiej Brytanii, Margaret Thatcher w roli ofiary Eddiego-Nożownika, wydawnictwo wywołało skandal obyczajowy. Muzycy w celu wyjaśnienia zajścia spotkali się z premier krótko po opublikowaniu małych płytek.

    Within Temptation – holenderski zespół grający metal symfoniczny, istniejący od 1996 roku. Wczesne płyty zespołu można zaliczyć do gothic metalu (na Enter także z elementami doom metalu), a ostatnie do metalu symfonicznego.Killswitch Engage (zwana także Killswitch lub w skrócie KsE) – amerykańska grupa muzyczna wykonująca metalcore, uważana za pionierów tego gatunku. Muzyka zespołu jest mocno zainspirowana przez scenę melodic death metalową.

    Ponad 50 koncertów na terytorium Wielkiej Brytanii przyciągały tysiące fanów, zaś 23 sierpnia zespół wystąpił jako jedna z atrakcji prestiżowego Reading Festival 1980 przed 40 tys. widzów. Wówczas była to największa liczba widzów, dla jakiej zagrali na ówczesnym etapie kariery.

    Znacznie większą część Europy zespół przemierzył, koncertując jako support dla amerykańskiego zespołu Kiss od sierpnia do listopada 1980 roku. Metalowców z Iron Maiden ujrzała wtedy po raz pierwszy publiczność Włoch, Niemiec, Francji, Szwajcarii, Holandii, Szwecji, Danii i Norwegii. Jako goście specjalni Amerykanów dali 27 koncertów dla ponad 400 tys. widzów, którzy nierzadko lepiej przyjmowali młodą, stosunkowo mało znaną kapelę niż amerykańskich gwiazdorów. Po przedostatnim występie tej trasy, na przełomie października i listopada 1980 roku z zespołu został usunięty Dennis Stratton. Powodem było skłócenie z menedżerem grupy oraz nieporozumienia artystyczne, wynikające z odmiennych gustów muzycznych Strattona i pozostałych członków.

    Iron Maiden - debiutancki album brytyjskiego zespołu heavymetalowego Iron Maiden, który został wydany 14 kwietnia 1980 roku.Columbia Records – najstarsza na świecie wciąż działająca firma fonograficzna, założona w 1888 roku w Stanach Zjednoczonych. Obecnie jest częścią koncernu Sony Music – jednak płyty pod szyldem Columbia Records nadal są wydawane.
    Dave Murray i Adrian Smith

    Strattona, za sugestią Dave’a Murraya, zastąpił gitarzysta Adrian Smith. Uznawany jest on za najlepszego gitarzystę zespołu z minimalną przewagą nad Murrayem. Obaj stanowili bardzo zgrany duet zarówno pod względem muzycznym – już wcześniej występowali razem w zespole Urchin, jak i towarzyskim – byli przyjaciółmi od czasów dzieciństwa. Ich wspólną grę określano mianem „dźwięku bliźniaczych gitar”.

    Esqarial - polska grupa muzyczna wykonująca technical death metal. Powstała 1991 roku w Legnicy. W rok po powstaniu zespół zarejestrował pierwsze nagrania demo pt. Refuse. Kolejne nagrania zarejestrowano we wrocławskim Digital Studio, drugie demo zatytułowane A Conspiracy of Silence ukazało się nakładem Baron Records. Wydawnictwo było promowane podczas koncertów wraz z grupami Acid Drinkers, Betrayer, Dragon czy Magnus.Czerwone i czarne - najbardziej znana powieść autorstwa Stendhala. Wydana pierwszy raz w 1831 r. we Francji. Z powodu zawartych w powieści treści krytycznych wobec Kościoła w 1864 r. umieszczona na indeksie ksiąg zakazanych. Przedstawia ona dzieje ubogiego chłopca - Juliana Sorel, który próbuje się odnaleźć w rzeczywistości francuskiej Restauracji.

    Z nowym gitarzystą zespół zagrał jeszcze jeden koncert z Kiss i odbył krótką trasę po Anglii, której ostatni występ, 21 grudnia 1980 w londyńskim Rainbow Theatre został zarejestrowany i wydany na kasecie VHS. Oficjalnym tytułem wydawnictwa było Iron Maiden, lecz częściej stosowana jest nazwa Live at the Rainbow.

    Na przełomie 1980–1981 Iron Maiden nagrali album Killers. Płyta zawierała utwory nieco żywsze niż kompozycje z pierwszego longplaya, jednak utrzymane w podobnym stylu. Killers był pierwszym albumem wyprodukowanym przez Martina Bircha, znanego w branży i cenionego producenta albumów Deep Purple, Black Sabbath i Blue Öyster Cult. Z Killers zostały wydane dwa single – „Twilight Zone” i „Purgatory”. Niestety, podobnie jak poprzednio wydane małe płytki i te nie cieszyły się większym powodzeniem. Album sprzedawał się znacznie lepiej na świecie niż debiut, osiągając po roku od premiery próg miliona kopii i przynosząc grupie złote płyty w Niemczech, Japonii, Kanadzie, Francji (podwójne złoto), Wielkiej Brytanii oraz we Włoszech. Był także pierwszym albumem Iron Maiden, który zadebiutował w zestawieniu amerykańskich bestsellerów Billboard Album Charts.

    Angra to brazylijska grupa muzyczna tworząca progresywny power metal. Została założona w 1991 roku przez Rafaela Bittencourta i Marco Antunesa.Lacuna Coil – włoska grupa muzyczna grająca gothic metal, utworzona w 1994 roku w Mediolanie. Dawniej znana była jako Sleep of Right i Ethereal.

    W lutym 1981 formacja wyruszyła w trasę „Killer World Tour” promującą nowy album, w której ramach grupa dała 137 koncertów. Do połowy marca formacja koncertowała tylko w Wielkiej Brytanii, po czym wyruszyła w trwające do maja tournée po Europie Zachodniej. Jeszcze w tym samym miesiącu grupa wystąpiła po raz pierwszy w Japonii, gdzie zagrała pięć błyskawicznie wyprzedanych koncertów. Nagrania z Nagoi zostały później wydane jako minialbum Maiden Japan (wydany także pod nazwą Heavy Metal Army). W czerwcu zespół odwiedził kolejny kontynent – Amerykę Północną. Muzycy koncertowali w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie zarówno w ramach własnej trasy, jak i jako support dla zespołów UFO i Judas Priest (tournée promujące album Point of Entry) do początku sierpnia. Od połowy sierpnia do 10 listopada Iron Maiden pojawili się ponownie na scenach Europy Zachodniej. Formacja zawitała także do Jugosławii, by wystąpić na festiwalu w Belgradzie. Do historii grupy przeszły m.in. koncerty w roli gościa specjalnego cyklu ogromnych, niemieckich festiwali Golden Summernights 1981, odbywających się w Norymberdze na Zeppelinfeld, gdzie zgromadziło się 100 tys. widzów oraz na stadionach w Stuttgarcie, Darmstadt przed kilkudziesięciotysięcznymi audytoriami.

    "Wasting Love" to trzeci singel heavymetalowego zespołu Iron Maiden pochodzący z albumu Fear of the Dark. Został wydany we wrześniu 1992. Jest to jedyny jak do tej pory singel zespołu utrzymany w klimacie ballady. Jest też jednym ze słabiej znanych wydawnictw zespołu.Slayer (IPA [ˈsleɪə]) – amerykańska grupa muzyczna wykonująca thrash metal, powstała w 1981 roku w Huntington Park (przedmieścia Los Angeles), rozwiązana w 2019 roku. Zespół powstał z inicjatywy gitarzysty Kerry’ego Kinga, który do współpracy zaprosił gitarzystę Jeffa Hannemana, pochodzącego z Kuby perkusistę Dave’a Lombardo oraz basistę i wokalistę Chilijczyka - Toma Arayę. Już w początkowym okresie działalności muzycy rozwinęli własny styl oparty na intensywnych partiach gitar z partiami solowymi wykonywanymi przy użyciu tremola oraz charakterystycznym śpiewie wokalisty zespołu.

    Na trasie Steve Harris rozczarował się postawą wokalisty Paula Di’Anno. Dało o sobie znać wieloletnie uzależnienie od narkotyków, od których frontman zespołu nie stronił także przed występami. Rod Smallwood wraz z zespołem zmuszeni byli odwoływać koncerty z powodu częstych niedyspozycji Di’Anno, ostatecznie we wrześniu 1981 roku postanowili zwolnić dotychczasowego wokalistę. Media i fani odebrali ten krok bardzo nieprzychylnie. Uważano, że zespół, tracąc swego czołowego członka już na początku kariery, pozbawia się szansy na dalszą egzystencję na rynku muzycznym. Po latach pierwsze dwie płyty studyjne nagrane z Di’Anno zostały docenione przez miłośników heavy metalu i rocka, zyskały także status kanonicznych wydawnictw gatunku, sprzedając się w łącznym nakładzie ponad 20 milionów kopii na całym świecie.

    Holly Madison, właśc. Hollin Sue Cullen (ur. 23 grudnia 1979 w Astorii, Oregon) – amerykańska modelka, występująca w programie telewizyjnym Króliczki Playboya. W Polsce program emitowany jest na stacji telewizyjnej E!, a także na MTV. Od roku 2009 główna bohaterka reality show Holly’s World.Queens of the Stone Age (QOTSA lub Queens) – amerykański zespół rockowy, sformowany w 1997 roku przez Josha Homme po rozpadzie grupy Kyuss.

    Ostatni koncert z Paulem Di’Anno miał miejsce w szwedzkim Lund. Management zespołu już od dłuższego czasu poszukiwał potencjalnego następcy, którym został charyzmatyczny, dysponujący potężnym głosem wokalista popularnego wówczas zespołu heavymetalowego Samson, Bruce Dickinson. Pierwszy koncert z nowym głosem Iron Maiden miał miejsce w Bolonii w sali Palasport, był 26 października 1981 roku.

    Płyta gramofonowa – zwykle okrągła płyta o średnicy do 30 cm z zapisanym spiralnie w postaci rowka analogowym nagraniem dźwiękowym.Emerson, Lake and Palmer (ELP) – brytyjskie, progresywne trio rockowe. ELP powstało w roku 1970 jako supergrupa. Od 1998 zespół pozostaje w stanie hibernacji.

    1982–1989: Megagwiazda Heavy Metalu[ | edytuj kod]

    Iron Maiden zdecydowali, by Dickinson zrezygnował z pseudonimu Bruce Bruce, którego używał w poprzedniej formacji i występował pod własnym nazwiskiem. W końcu października grupa z nowym wokalistą wybrała się na pięciodniowe tournée do Włoch oraz zagrała jeden koncert w Londynie, podczas którego zaprezentowała kilka kompozycji na przygotowywany właśnie nowy album. Na przełomie 1981 oraz 1982 roku, zespół w asyście Martina Bitcha rozpoczął rejestrację materiału na swój trzeci album studyjny. Sesja nagraniowa miała miejsce w londyńskich Battery Studios, gdzie muzycy rejestrowali już poprzedni album, Killers. Jeszcze przed premierą nowej płyty Iron Maiden dali 20 koncertów w Wielkiej Brytanii, w tym czasie ukazał się singiel „Run to the Hills”, który błyskawicznie zajął 7 pozycję list sprzedaży w tym kraju. Wydany w marcu 1982 r. The Number of the Beast był pierwszym albumem, który przez dwa kolejne tygodnie zajmował pozycję pierwszą zestawienia UK Albums Chart, zaś w zasadzie wszędzie dotarł do TOP 5 oraz Top 10 list bestsellerów, oraz wspiął się na pozycję 33 amerykańskiej listy Billboard 200, przynosząc grupie pierwszą złotą płytę w USA.

    Aleister Crowley, właśc. Edward Alexander Crowley (ur. 12 października 1875 w Royal Leamington Spa, zm. 1 grudnia 1947 w Hastings) – brytyjski okultysta, mistyk, szachista i alpinista. Autor wielu książek, z czego znaczna większość traktowała, lub choć nawiązywała, do wyznawanych przez Crowleya filozoficzno-mistycznych poglądów. Praktycznie całe swoje życie spędził na poszukiwaniach, nauczaniu i opisywaniu pewnej formy synkretycznego mistycyzmu (Thelema).Frontside – polski zespół metalowy utworzony w 1993 w Sosnowcu. Twórczość grupy określa się jako metalcore łączony z death metalem. W swej twórczości grupa porusza takie zagadnienia jak wojna, problemy społeczne czy miłość. Przez krótki okres działalności zespołu w tekstach dominowała tematyka biblijna.

    Album przynosił ponad 40 minut muzyki, na którą złożyły się ponadczasowe standardy, jak wspomniany „Run to the Hills”, „Children of the Damned”, „22, Acacia Avenue”, „The Prisoner”, „Hallowed Be Thy Name”, czy niezwykle efektowny utwór tytułowy, który wydano na kolejnym singlu. Album zaliczany jest do ścisłej czołówki metalowych wydawnictw wszech czasów. Według doniesień amerykańskiego magazynu „The New York Times”, do sierpnia 2010 r. sprzedano ponad 14 mln kopii The Number of the Beast na świecie, zaś w maju 2017 roku nakład albumu szacowano na blisko 20 mln kopii. Iron Maiden szybko awansowali do hardrockowej ekstraligi, wyruszyli też w ogromną trasę „Beast on the Road 1982”, w ramach której dali 187 koncertów w Ameryce Północnej, Japonii, Australii oraz na Starym Kontynencie, po raz pierwszy prezentując barwną oprawę sceniczną oraz ruchomego, trzymetrowego Eddiego, który pojawiał się na estradzie podczas wykonywania utworu „Iron Maiden”. Od tej pory obecność maskotki zespołu, coraz bardziej rozbudowanej i okazalszej wymiarowo, stanie się stałą atrakcją ich koncertów. Koncerty grupy przyciągały tysiące widzów, jednak pomimo niekwestionowanego sukcesu w Ameryce Północnej, Brytyjczycy występowali jako gość specjalny Rainbow, Scorpions czy Judas Priest.

    Friedrich Wilhelm Nietzsche (ur. 15 października 1844 w Röcken w okolicach Naumburg (Saale), zm. 25 sierpnia 1900 w Weimarze) – filozof, filolog klasyczny, prozaik i poeta. Kategorią centralną filozofii Nietzschego jest filozofia życia, ujmowanie rzeczywistości, a więc także człowieka, jako życia. Prowadzi to do zanegowania istnienia ukrytego sensu i układu świata - esencji, rzeczywistość staje się wobec tego chaosem. Konsekwencję tego stanowi radykalna krytyka chrześcijaństwa oraz współczesnej autorowi zachodniej kultury, jako opartych na tym złudzeniu. Istotny jest także szacunek wobec wartości obecnych w antycznej kulturze greckiej, wraz z postulatem powrotu do niej.Alistair MacLean (ur. 21 kwietnia 1922 w Glasgow, zm. 2 lutego 1987 w Monachium) – pisarz szkocki, autor wielu popularnych powieści o tematyce sensacyjnej, kryminalnej i wojennej. Znany także pod pseudonimem Ian Stuart.

    W związku z kontrowersyjną, demoniczną wymową utworu tytułowego, nawiązującego do biblijnej wizji apokaliptycznej oraz pojawiających się w refrenie słów „666 – the Number of the Beast”, ultraprawicowe organizacje amerykańskie oskarżyły muzyków o popularyzację satanizmu i szerzenie zepsucia moralnego, na które narażona miała być, słuchająca ich muzyki młodzież. Pomimo nakłaniania do bojkotu koncertów grupy, a nawet organizowanych akcji palenia ich płyt, Iron Maiden byli zapraszani na największe amerykańskie festiwale (Rock Fest 1982, Pacific Jam 1982, A Day on the Green 1982), gdzie występowali m.in. na Rich Stadium, Anaheim Stadium, Comskey Park, Oakland Alameda Coliseum, dla audytoriów o rozmiarach od 60 do 100 tys. widzów, wciąż jednak nie będąc główną atrakcją wieczoru.

    Europe – zespół muzyczny ze Szwecji grający muzykę glam metalową, rockową, hard rockową oraz tradycyjny heavy metal powstały w 1979 roku. Zespół stał się popularny w 1986 po wydaniu albumu The Final Countdown, z którego piosenka tytułowa oraz ballada Carrie stały się przebojami. Do samej grupy przypięto łatkę zespołu z jednym hitem.Status Quo – brytyjski zespół rockowy założony przez wokalistę Alana Lancastera i gitarzystę Francisa Rossiego w roku 1962 jako "The Spectres".

    Rychłą zmianę tego stanu rzeczy zapowiadał występ w roli głównej gwiazdy brytyjskiego „Reading Festival 1982” przed 40 tys. widzów, tudzież kilka koncertów na otwartym powietrzu w Australii. Na tym etapie formacja była już gwiazdą pierwszej wielkości, natomiast kolejne albumy, składające się na klasykę gatunku, tylko umacniały ich pozycję. Po zakończonym koncertem w Nagoi tournée, od zespołu odszedł perkusista Clive Burr, borykający się z problemami zdrowotnymi i źle znoszący trudy przebywania w trasie.

    Alice in Chains – amerykańska grupa muzyczna utworzona w 1987 roku z inicjatywy wokalisty Layne’a Staleya oraz gitarzysty Jerry’ego Cantrella. Jest kolejnym zespołem wywodzącym się z Seattle, który osiągnął sukces komercyjny. Grupa bardzo często zaliczana jest do tzw. „Wielkiej Czwórki z Seattle”, wraz z takimi wykonawcami jak Pearl Jam oraz Soundgarden. Muzyka stworzona przez zespół jest mroczna i ciężka, lecz bardzo melodyjna. Odznacza się różnorodnością brzmienia, sprawiającą że zespół trudno jest przypisać do konkretnego gatunku. Grupa powszechnie identyfikowana jest z nurtem grunge, lecz czerpiąca inspirację z szeroko pojętej muzyki metalowej lat 70. Zawiera w sobie elementy ciężkich metalowych riffów spod znaku Black Sabbath oraz melodyjnego hard rocka spod znaku Led Zeppelin, przeplatanego łagodniejszymi i utrzymanymi w stylistyce muzyki akustycznej kompozycjami. Charakterystyczną cechą zespołu są rozbudowane aranżacyjnie utwory, oraz odrębny styl wokalny, który często zawiera zharmonizowane linie wokalne.Siódma pieczęć (szw. Det sjunde inseglet) – szwedzki film fabularny z 1957 roku, nominowany do Złotej Palmy w Cannes w 1957 roku. Na tym samym festiwalu Ingmar Bergman otrzymał za Siódmą pieczęć nagrodę specjalną jury. Polska premiera miała miejsce w roku 1959. Film ponownie został wprowadzony do polskich kin 5 stycznia 2007.

    Jeszcze w grudniu zastąpił go Nicko McBrain, znany ze współpracy z Patem Traversem, gry w formacji Streetwalkers oraz francuskiej grupy Trust, zaprzyjaźnionej z Iron Maiden. Na początku 1983 r. zespół wraz z producentem Martinem Birchem rozpoczął sesję nagraniową kolejnego albumu, w tym celu wynajęto Compass Point Studios na Bahamach. Czwarty album studyjny był pierwszym z cyklu trzech, zrealizowanych w tym miejscu. 16 maja ukazał się album Piece of Mind, który dotarł do pozycji 3 w Wielkiej Brytanii, oraz osiągnął wysokie, czternaste miejsce w zestawieniu Billboard 200.

    Omen - heavy metalowa grupa powstała w Los Angeles w 1983 roku. Obecnie uważana jest za jeden z najbardziej wpływowych zespołów metalowych ze Stanów Zjednoczonych. Teksty Amerykańców dotyczą głównie wojny, bohaterstwa, ale także normalnego metalowego życia. 27 września 2008 roku Omen po raz pierwszy w swojej ponad dwudziestoletniej karierze przybył do Polski, aby jako główna gwiazda wystąpić na HardRocker festival. Festiwal odbył się w Bielsku-Białej, w klubie "Rudeboy".Marie-Henri Beyle (ur. 23 stycznia 1783 w Grenoble - zm. 23 marca 1842 w Paryżu), bardziej znany jako Stendhal – francuski pisarz romantyk, prekursor realizmu w literaturze, wolnomularz.

    Album przyniósł dwa popularne single z utworami „Flight of Icarus” (pierwszy duży hit w USA) oraz „The Trooper” – swoisty hymn fanów grupy, grany od tej pory na każdym koncercie. Album zwiastował też odejście od typowej dla NWOBHM stylistyki surowego heavy metalu, na korzyść bardziej progresywnego podejścia w kompozycjach „Where Eagles Dare”, „Revelations” czy nawiązującego lirycznie do Diuny Herberta – „To Tame a Land”. Nie zabrakło też miejsca na tematykę batalistyczną i historyczną: wojna krymska w „The Trooper” czy działania komandosów znane z filmu Tylko dla orłów w „Where Eagles Dare”. Powstał kolejny album powszechnie doceniany zarówno przez fanów, jak i dziennikarzy. Zespół również promował nową płytę specjalną EP Video, pt. Video Pieces, zawierającą zestaw czterech teledysków, zrealizowanych do obu albumów nagranych z Dickinsonem.

    Selena Marie Gomez (ur. 22 lipca 1992 w Grand Prairie) – amerykańska aktorka i piosenkarka, która zasłynęła rolą Alex Russo w wyróżnionym nagrodą Emmy serialu Czarodzieje z Waverly Place. Od tego czasu Gomez wystąpiła w szeregu filmów telewizyjnych, włączając w to Kopciuszek: Roztańczona historia, Czarodzieje z Waverly Place: Film i Program ochrony księżniczek, a także zadebiutowała w pełnometrażowym filmie kinowym – Ramona i Beezus.Elton Hercules John (ur. 25 marca 1947 jako Reginald Kenneth Dwight w Londynie w dzielnicy Pinner) – brytyjski piosenkarz, kompozytor, pianista i okazjonalnie aktor. Współpracuje z tekściarzem Bernie Taupinem od 1967r. Do tej pory są autorami 30 albumów.

    Piece of Mind był również pierwszym wydawnictwem, który uzyskał status platyny w USA, a w pozostałych miejscach świata przyniósł grupie kolejne, złote płyty, w tym w Jugosławii. Trasa „World Piece Tour 1983” składała się ze 145 koncertów, zagranych w przeważającej wielkości w salach mogących pomieścić od 10–25 tys. osób. Grupa zagrała prawie 90 koncertów w Ameryce Północnej, już jako główna atrakcja, występując m.in. w renomowanych salach, jak Madison Square Garden czy Forum de Montréal w Kanadzie. W Wielkiej Brytanii czterokrotnie wyprzedali Hammersmith Odeon (łącznie 20 tys. widzów), natomiast objazd świata zakończyli koncertami w Westfalenhalle w Dortmundzie jako gwiazda tamtejszego Rock & Pop Festival 1983, występ zespołu był transmitowany drogą satelitarną do ponad 300 milionów domostw.

    Varathron - grecki zespół blackmetalowy charakteryzujący się ciężkim brzmieniem, powolnym rytmem i chrapliwym growlingiem.HIM – fiński zespół rockowy, założony w 1991 roku w Helsinkach przez wokalistę Ville Valo, gitarzystę Mikko Lindströma oraz basistę Mikko Paananena.

    Trasa koncertowa pod względem wizualnym dowodziła rozwoju zespołu. Pojawiło się szereg rekwizytów nawiązujących do ilustracji albumu, ruchome rampy świateł, potężne nagłośnienie. W stosunku do wielu późniejszych ekstrawagancji koncertowych zespołu były to wciąż dość nieśmiałe, choć przykuwające uwagę publiczności rozwiązania.

    Urchin - brytyjski zespół heavymetalowy założony przez późniejszego gitarzystę Iron Maiden, Adriana Smitha w 1972 roku. Przez pierwsze dwa lata nosił nazwę Evil Ways. W 1977 roku grał w nim również gitarzysta Dave Murray, przyjaciel Adriana, który został na krótko wyrzucony z Maiden.Gwar (zapis stylizowany: GWAR) – heavy metalowa grupa muzyczna utworzona w 1985 roku. Zespół zyskał popularność dzięki swemu wyglądowi zaczerpniętemu z filmów grozy, a także z często niepoprawnych politycznie tekstów, poruszających tematy tabu.

    Kiedy brytyjski magazyn „Kerrang!” podsumowywał mijający rok, a czytelników poproszono o wytypowanie stu najlepszych albumów metalowych, nie było wątpliwości – Piece of Mind uplasował się na pozycji pierwszej, zaraz za nim znalazł się The Number of the Beast, a w Top 20 znalazły się inne wydawnictwa zespołu. Podobnie wyglądały zestawienia w innych rejonach świata. Brytyjczycy stali się najpoważniejszymi pretendentami do miana „Największej formacji heavymetalowej świata”.

    "Lord of the Flies" (ang. Władca much) – singel brytyjskiej heavymetalowej grupy Iron Maiden wydany w 1996. Singel promuje płytę The X Factor. Piosenka jest oparta na książce Władca much.Anthrax (ang. i łac.: dosł. wąglik) – amerykański zespół założony w Nowym Jorku w 1981 roku. Zaliczany obok zespołów Metallica, Slayer i Megadeth do wielkiej czwórki thrash metalu.

    We wrześniu kolejnego roku na rynku pojawił się piąty studyjny longplay, zatytułowany Powerslave. Ozdobiony niezwykle efektowną ilustracją okładkową autorstwa Dereka Riggsa, przenoszącą słuchacza w realia starożytnego Egiptu, przynosił ponad 50 min. niezwykle dopracowanego technicznie, klasycznego heavy metalu, w tym dwa przebojowe, uznawane za klasyki gatunku single „Aces High” (UK Top 20) i „2 Minutes to Midnight” plasujący się pod Top 10 brytyjskiej listy małych płytek. Jednak wizytówkami nowej propozycji grupy były oparty na efektownym, orientalizującym riffie utwór tytułowy oraz ponad trzynastominutowa progresywna suita „Rime of the Ancient Mariner”, którą Harris napisał po zapoznaniu się z dziełem brytyjskiego poety, prekursora romantyzmu w poezji brytyjskiej, Samuela Taylora Coleridgea pt. „Rymy Sędziwego Marynarza”.

    Billboard 200 – zestawienie, przedstawiające 200 najlepiej sprzedających się albumów studyjnych i EP w Stanach Zjednoczonych. Lista publikowana jest każdego tygodnia w magazynie muzycznym Billboard i zazwycznaj stanowi wyznacznik popularności poszczególnych wykonawców w oparciu o pozycje, na których się aktualnie znajdują.DVD (Digital Video Disc lub Digital Versatile Disc) – rozpowszechniony w roku 1995 standard zapisu danych na optycznym nośniku danych, podobnym do CD-ROM (te same wymiary: 12 lub 8 cm) lecz o większej pojemności uzyskanej dzięki zwiększeniu gęstości zapisu.

    Nigdy wcześniej żaden zespół heavymetalowy nie dokonał tak przekonującego mariażu wymagającej tematyki wywodzącej się z tradycji literackiej z ciężkimi brzmieniami. Dzięki takim kompozycjom jak wspomniany „Rime of the Ancient Mariner”, Brytyjczycy wespół z kanadyjską formacją Rush, wywarli nieprzeceniony wpływ na nurt progresywnego oraz technicznego metalu. Krytycy byli zgodni w ocenach, uznając Powerslave nie tylko za szczytowe osiągnięcie artystyczne Brytyjczyków, ale w ówczesnym czasie całego nurtu.

    Rockbjörnen (pol. Rockowy Niedźwiedź) – szwedzka nagroda muzyczna przyznawana przez popularny dziennik Aftonbladet od 1979 roku. Nagroda obejmuje kilka kategorii i koncentruje się głównie wokół muzyki pop i rock oraz najważniejszych wydarzeń związanych z tymi nurtami, które zaszły w ciągu ostatniego roku.Kerrang! – brytyjski tygodnik muzyczny (zawiera informacje dotyczące głównie rocka i metalu). Publikowany przez wydawnictwo Bauer Consumer Media. Organizuje coroczne gale rozdania nagród, przyznawanych w kilkunastu kategoriach. Jest to również nazwa kanału tv prezentującego muzykę rockową i gatunki jej pokrewne.

    Album zyskał ogromną popularność, osiągając w pierwszym tygodniu po premierze pozycję 2 bestsellerów w Wielkiej Brytanii (ustępował pierwszeństwa jedynie albumowi składankowemu, który według obowiązujących kryteriów nie powinien znaleźć się w zestawieniu) natomiast w USA osiągnął ostatecznie miejsce 12 notowania Billboard 200, z łatwością uzyskując status platynowej płyty. Po latach LP osiągnął nakład szacowany na ponad 2 mln kopii sprzedanych w samych tylko Stanach, z nalepkami różnych dystrybutorów. Potężna trasa promująca ten album (200 koncertów zagranych w 28 krajach, w ciągu 13 miesięcy dla niemal 3,6 mln widzów) rozpoczęła się pięcioma błyskawicznie wyprzedanymi koncertami w Polsce, podczas których Brytyjczycy jako pierwszy w historii wykonawca zachodni, zaprezentowali pełną produkcję estradową. „World Slavery Tour 1984/85” była wielkim widowiskiem, którego poszczególne elementy zostały oparte na grafikach znanych z promowanego albumu. Scena przypominała wnętrze egipskiej świątyni, zwieńczonej ruchomymi, ozdobionymi freskami i malowidłami rampami świateł, które kryły około 800 reflektorów, za muzykami zmieniały się ogromne, panoramiczne tła przedstawiające piramidy i ich wnętrza, wykorzystano szereg efektów pirotechnicznych, ogromny, rozsuwany sarkofag skrywający Eddiego – Faraona oraz kilkumetrową mumię przemierzającą estradę. Zespół używał także potężnej aparatury nagłaśniającej o mocy 152 tys. Watt. Sprzęt przewożono w ogromnych ciężarówkach. Było to pierwsze z wielu późniejszych tournées w historii grupy, podczas których zaprezentowano tzw. superprodukcję koncertową.

    Paul Gascoigne (ur. 27 maja 1967 w Gateshead) – angielski piłkarz występujący na pozycji pomocnika, gracz reprezentacji Anglii, uczestnik m.in. finałów Mistrzostw Świata 1990 i Mistrzostw Europy 1996. Nosi przydomek "Gazza".Madonna, właśc. Madonna Louise Veronica Ciccone (ur. 16 sierpnia 1958 w Bay City) – amerykańska artystka, przede wszystkim piosenkarka (głównie popowa i taneczna), ale także autorka i producentka muzyki, tancerka, osobowość filmowa (aktorka, reżyserka, scenarzystka, producentka), pisarka, projektantka ubrań, przedsiębiorca i filantrop. Pod koniec lat 70. przeniosła się z rodzinnego miasta do Nowego Jorku w celu rozpoczęcia kariery tancerki nowoczesnej, jednak tam ukierunkowała się na muzykę. Początkowo grała w zespołach, a potem rozpoczęła karierę solową, w 1983 roku wydając debiutancki album Madonna. Kolejne jej płyty spotykały się z olbrzymim sukcesem komercyjnym i wysokimi wynikami sprzedaży, a single stawały się przebojami. Artystka wpłynęła nie tylko na rozwój muzyki popowej, ale i mody oraz pojęć koncertu i teledysku, stając się ikoną popkultury; zasłynęła ze skandali na tle seksualnym i religijnym. Upowszechniła model piosenkarki łączącej muzykę z wizerunkiem scenicznym oraz gwiazdy-businesswoman. Jej kariera i sukcesy trwają nieprzerwanie do dziś, a sama Madonna nazywana jest „królową popu”.

    Zainteresowanie koncertami było od początku ogromne. W Polsce każdorazowo gromadziły się nadkomplety publiczności w dziesięciotysięcznych halach, w Wielkiej Brytanii 24-koncertowa trasa sprzedała się na pniu, na Węgrzech zagrali dla 50 tys. widzów, w nowojorskiej Radio City Music Hall wyprzedano siedem wieczorów dla łącznej liczby 60 tys. osób i tylko problemy ze strunami głosowymi Bruce’a Dickinsona zmusiły organizatorów do odwołania dwóch występów. Po raz pierwszy w historii wyprzedano Long Beach Arena pod Los Angeles, na cztery wieczoru z rzędu (ponad 55 tys). Koncerty te, podobnie jak cztery wieczory w londyńskiej Hammersmith Odeon (pojemność 5 tys. osób), zostały sfilmowane i nagrane na potrzeby publikacji audio-wizualnej.

    Oto Spinal Tap - amerykański film fabularny z 1984 roku w reżyserii Roba Reinera. Film nakręcono w Pasadenie (Kalifornia) i Los Angeles.Aces High – singel brytyjskiej heavymetalowej grupy Iron Maiden wydany 22 października 1984. Napisana przez Steve’a Harrisa piosenka „Aces High” opowiada historię brytyjskiego lotnika RAF-u walczącego z Luftwaffe podczas Bitwy o Anglię.

    Trasa po Europie Wschodniej okazała się tak ogromnym sukcesem, iż postanowiono upamiętnić jej przebieg na dokumentalnym filmie, emitowanym przez MTV, Behind the Iron Curtain. Okrojona wersja tegoż, znalazła się na identycznie zatytułowanym VHS Iron Maiden. Największym koncertem tournée był występ w roli jednej z atrakcji największego na świecie festiwalu muzycznego Rock in Rio 1985, gdzie na widowni znajdowało się (w zależności od źródeł) od 350 tys. do ponad pół miliona osób! Ponad sto koncertów w Stanach Zjednoczonych przyciągnęło półtora miliona widzów.

    Ratinan Stadion – wielofunkcyjny stadion, położony w mieście Tampere, Finlandia. Oddany został do użytku w 1965 roku. Swoje mecze na tym obiekcie rozgrywa zespół Tampere United. Jego pojemność wynosi 17 000 miejsc.Enola Gay – nieoficjalna nazwa bombowca Boeing B-29 Superfortress, który w dniu 6 sierpnia 1945 roku zrzucił bombę atomową Little Boy na Hiroszimę.

    W październiku 1985 roku, ukazał się podwójny album koncertowy oraz towarzyszący mu film video zatytułowany Live After Death, zrealizowany podczas wspomnianych koncertów na Long Beach Arena przed 54 tys. ludzi. Wydawnictwo pilotowały single z koncertowymi wersjami utworów „Running Free” oraz „Run to the Hills / Phantom of the Opera”. Film stał się ogólnoświatowym bestsellerem, podobnie jak album, który w Wielkiej Brytanii dotarł do pozycji 2 list sprzedaży zaś w USA znalazł się w Top 20 Billboard 200. Po latach album uznany został za jedną z najwybitniejszych płyt koncertowych wszech czasów, na trwałe uwieczniając zarówno potencjał estradowy Iron Maiden, jak i lata świetności klasycznego metalu.

    UFO - brytyjski zespół rockowy, powstały w 1969 roku i grający muzykę będącą połączeniem hard rocka w stylu Led Zeppelin i Nowej Fali Brytyjskiego Heavy Metalu. Jego twórczość wpłynęła na wiele zespołów i muzyków heavymetalowych lat 80.Fates Warning - amerykańska grupa muzyczna wykonująca metal progresywny. Powstała w 1982 roku w Hartford w stanie Connecticut pod nazwą Misfit. W skład zespołu weszli: wokalista John Arch, gitarzyści Jim Matheos i Victor Arduini, basista Joe DiBiase oraz perkusista Steve Zimmerman. W latach późniejszych grupa wielokrotnie zmieniała skład. Od 2010 roku Jim Matheos pozostaje jednym członkiem oryginalnego składu.

    Status mega gwiazdy, który stał się udziałem muzyków formacji, jak i intensywna trasa koncertowa, wyczerpały ich emocjonalnie. Brytyjczycy potrzebowali kilku miesięcy przerwy na zregenerowanie sił. Pod koniec 1985 r. formacja uchodziła za najintensywniej koncertujący zespół muzyczny na świecie oraz najlepszą i największą formację nurtu heavy metal. Piąty album studyjny, jak również spektakularna trasa koncertowa wywindowały formację do rockowej super-ligi, pozwalając kwintetowi na godne zajęcie pozycji niegdyś przynależącej do brytyjskich tytanów ciężkiego rocka, jak Deep Purple czy Led Zeppelin. W głosowaniu Public Choice (MJI) przeprowadzonym pod koniec 1985 roku, Iron Maiden tryumfowali w kategorii „Number One Rock Band” w USA, Niemczech, Japonii, Nowej Zelandii, Szwecji, Finlandii, Francji, Holandii oraz Hiszpanii. Pracom nad następną płytą towarzyszyły dylematy odnośnie do kierunku artystycznego, jaki powinien obrać zespół. Bruce Dickinson usiłował przeforsować pomysł wydania podwójnego albumu studyjnego, z drugim dyskiem, zawierającym materiał o charakterze stricte akustycznym. Idea ta spotkała się z dezaprobatą kolegów, co wokalista odebrał jako osobistą porażkę i przestał angażować się w proces powstawania nowego materiału. Tym razem (obok Harrisa) wiodącym kompozytorem okazał się Adrian Smith, który miał wpływ na brzmienie nowej płyty grupy.

    Bazylea (niem. Basel, fr. Bâle, wł. /retorom. Basilea, łac. Basilia) – miasto szwajcarskie u styku granic trzech państw: Szwajcarii, Niemiec i Francji, nad rzeką Ren, u ujścia rzek Birs i Wiese. Miasto Bazylea tworzy razem z gminami Riehen i Bettingen kanton Bazylea-Miasto. Miasto dzieli się na Małą Bazyleę (Kleinbasel) na prawym i Wielką Bazyleę (Grossbasel) ze Wzgórzem Katedralnym na lewym brzegu Renu. Do miasta wcielono dawną osadę rybacką Kleinhüningen.Annihilator – kanadyjska grupa muzyczna wykonująca thrash metal. Powstała w 1984 roku w Ottawie z inicjatywy gitarzysty Jeffa Watersa, który do współpracy zaprosił wokalistę Johna Batesa, basistę Davea Daviesa i perkusistę Paula Maleka. Do 2010 roku ukazało się trzynaście albumów studyjnych zespołu oraz szereg pomniejszych wydawnictw. Mimo częstych zmian personalnych zespół utrzymał łatwo rozpoznawalny styl oparty na kompozycjach i wirtuozerskiej grze gitarzysty Jeffa Watersa, który pozostał jedynym członkiem oryginalnego składu.

    Opublikowany w październiku 1986 r., ozdobiony futurystyczną ilustracją okładkową Somewhere in Time, przynosił kompozycje utrzymane w dotychczasowym stylu, z jedną różnicą – zespół po raz pierwszy użył syntezatorów gitarowych. Album cieszył się ogromną popularnością, docierając do pozycji 2 w Wielkiej Brytanii oraz 11 na liście bestsellerów Billboard 200 w USA, rozchodząc się w Stanach Zjednoczonych w ponad dwumilionowym nakładzie.

    NASA (National Aeronautics and Space Administration) (pl. Narodowa Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej) – agencja rządu Stanów Zjednoczonych odpowiedzialna za narodowy program lotów kosmicznych, ustanowiona 29 lipca 1958 r. na mocy National Aeronautics and Space Act, zastępując poprzednika – National Advisory Committee for Aeronautics. Jest wydziałem Departamentu Obrony USA i jest mu bezpośrednio podległa.Disturbed – amerykański zespół metalowy pochodzący z Chicago, Illinois. Utworzony został w 1996 roku, gdy trójka muzyków - Dan Donegan, Steve Kmak oraz Mike Wengren przyjęli do zespołu wokalistę - Davida Draimana. Przez dotychczasowe 13 lat działalności zespół sprzedał 11 milionów albumów, co czyni ich jednym z najbardziej dochodowych zespołów w przeciągu ostatnich lat. Ich cztery kolejne albumy studyjne zadebiutowały na pierwszym miejscu notowania Billboard 200, co udało się dotychczas jedynie siedmiu zespołom rockowym. Zespół klasyfikowany jest jako nu metalowy, lecz gatunek, jaki przedstawiają, jest stałym obiektem debaty. Fani heavy metalu twierdzą, że muzyka grana przez Disturbed nie jest wystarczająco mocna, aby określać ją takim mianem. David Draiman na temat ten wypowiada się tak:

    Album pilotowały dwa single „Wasted Years” oraz „Stranger in a Strange Land” (Top 20 w Wielkiej Brytanii) o nieco łagodniejszym charakterze brzmieniowym, niż miało to do tej pory miejsce. Z Somewhere in Time pochodzą też takie kompozycje, jak koncertowy hymn „Heaven Can Wait”, czy utwór „Alexander the Great”, dedykowany historii życia i podbojów Aleksandra Macedońskiego. Album wyróżniał się unikalnym, niezwykle przestrzennym brzmieniem i futurystyczną atmosferą, zwiastował także dalsze eksperymenty studyjne, oparte na szerszym wykorzystaniu barw syntetycznych wzmacniajacych efektowne sola gitarowe i riffy.

    Hilary Erhard Duff (ur. 28 września 1987 w Houston) – amerykańska aktorka i piosenkarka pop. Aktorka zadebiutowała w filmie Kacper i Wendy w 1998 roku. Jednak sławę przyniosła jej dopiero tytułowa rola w serialu Disneya Lizzie McGuire (2001–2003), który natychmiast stał się hitem. W Polsce emitowany był przez młodzieżową telewizję ZigZap. Po sukcesie jaki odniósł serial, w 2003 do kin trafił pełnometrażowy film opowiadający o dalszych losach bohaterki. Następnie wystąpiła m.in. w popularnym filmie familijnym Fałszywa dwunastka, przygodowym Agent Cody Banks oraz komedii romantycznej Historia Kopciuszka. W 2006 roku zagrała w filmie Dziedziczki u boku swojej starszej siostry Haylie.Metal Hammer Golden Gods Awards – nagroda muzyczna przyznawana przez brytyjskie czasopismo Metal Hammer. Wyróżnienia po raz pierwszy przyznano 3 czerwca 2003 roku w londyńskim The Forum. Od 2008 roku gala przyznania nagród odbywa się w londyńskim klubie Indigo2, natomiast jej głównym sponsorem pozostaje brytyjski producent wzmacniaczy – firma Orange Amplification. W latach poprzednich ceremonia odbyła się dwukrotnie w klubie Koko oraz jednokrotnie w klubach Ocean i Astoria, także w Londynie.

    Tradycyjnie zespół udał się w wielką trasę, która znów imponowała rozmachem oraz wyszukanymi efektami specjalnymi. Widownia zobaczyła specjalnie zaprojektowana estradę, przypominającą fragment kosmicznego miasta, efektownie poruszające się, kaskadowe rampy ze światłami, tradycyjnie już zmieniające się za sceną tła, potężna pirotechnikę, działo laserowe, kilkumetrowego Eddiego – Cyborga, strzelającego z pistoletu, ale największe wrażenie na widzach wywierał gigantyczny, pneumatycznie nadmuchiwany Eddie podnoszący na głowie perkusję oraz unoszący na ogromnych łapach Steve’a Harrisa i Bruce’a Dickinsona. W USA zgromadzeni mogli oglądać latające w powietrzu, nadmuchiwane statki kosmiczne, olbrzymiego astronautę, balony z ilustracją albumu, a muzyków podziwiać było można na ogromnym telebimie, zamontowanym nad górną rampą świateł. Zespół używał nagłośnienia o mocy 180 tys. Watt i około tysiąca reflektorów, kilka podnośników hydraulicznych oraz dodatkowych agregatów prądotwórczych. Obok niezwykle entuzjastycznych recenzji koncertowych, których autorzy doceniali rozmach wizualny widowisk, pojawiły się sugestie, jakoby zespół swą popularność i rozpoznawalność zawdzięczał w większym stopniu stronie wizualno-graficznej, niż interesującej muzyce.

    Warlock – niemiecki zespół heavymetalowy, założony w roku 1982 przez członków undergroundowych kapel Snakebite i Beast. Zespół zyskał uznanie w Europie w połowie lat 80. XX wieku, między innymi dzięki osobowości i prezencji scenicznej głównej wokalistki, Doro Pesch. Warlock był zespołem supportującym znane kapele heavymetalowe, m.in. W.A.S.P., Judas Priest, Dio i Megadeth. Chainsaw – polski zespół heavymetalowy powstały w lipcu 1997 w Bydgoszczy. W 2010 roku zespół zawiesił działalność. W lipcu 2011 zespół wznowił działalność.

    W Londynie Hammersmith Odeon sprzedano na siedem wieczorów z rzędu (pierwotnie na sześć), znów kilkukrotnie zapełnili Long Beach Arena (52 000), w Europie grali w kilkunastotysięcznych salach, zaś sześć koncertów w Polsce zostało wówczas zapamiętane jako najlepsza trasa zachodniego zespołu w tym kraju. 80 koncertów w USA i Kanadzie, odbywających się zazwyczaj w arenach sportowych na 20 tys. miejsc oraz na takich stadionach, jak Oakland Alameda Coliseum czy Spartan Stadium, przyciągały rzesze widzów. 159 występów „Somewhere on Tour” 1986/87 przyciągnęło około 2,8 mln. widzów. Trasę wieńczył specjalny koncert charytatywny na Wembley Arena, którego celem było wsparcie finansowe dla „The Prince of Wales’s Charitable Foundation”. Muzycy Iron Maiden wystąpili gościnnie wraz z grupą Marillion, jak po latach wspomniał Bruce Dickinson – wówczas poznali osobiście Królową Brytyjską Elżbietę II.

    Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.Ramones – amerykański zespół rockowy, często postrzegany jako pierwsza grupa grająca punk rock. Powstał w nowojorskiej dzielnicy Queens (Forest Hills) w 1974. Wszyscy jego członkowie nosili pseudonim artystyczny Ramone (w żaden sposób nie byli ze sobą spokrewnieni). W ciągu 22 lat zagrali 2263 koncerty – ostatni w 1996 po festiwalu Lollapalooza. Na przestrzeni pierwszej połowy ostatniej dekady trzech założycieli zespołu zmarło: wokalista Joey Ramone, gitarzysta Johnny Ramone oraz basista Dee Dee Ramone.

    Dwunastolecie swojego istnienia grupa podsumowała dokumentalnym VHS 12 Wasted Years, które podobnie jaki kilka poprzednio wydanych filmów, cieszyło się dużym powodzeniem (złoty i platynowy certyfikat w Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych i Kanadzie). Zespół na tym etapie miał na koncie około 20 mln sprzedanych płyt ponad tysiąc zagranych koncertów i sto złotych i platynowych płyt.

    Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1917. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją. Od zachodu ma ponadto dostęp do Morza Bałtyckiego.Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

    Siódmy album studyjny grupy ukazał się w kwietniu 1988 r. Nosił tytuł Seventh Son of a Seventh Son i był albumem koncepcyjnym, opartym na motywach powieści „Siódmy syn”, Orsona Scotta Carda. Album ten odzwierciedlał fascynacje Steve’a Harrisa zespołami progresywnymi z lat siedemdziesiątych. Nowością, polaryzującą opinie fanów, było stonowane, delikatniejsze niż miało to miejsce do tej pory, brzmienie gitar oraz wykorzystanie, dla podkreślenia atmosfery niektórych nagrań – instrumentów klawiszowych. Na płycie znalazły się klasyczne już dzisiaj utwory, jak otwierający stawkę, oparty na kanwie powieści Aleistera Crowleya – „Moonchild”, tytułowy epicki „Seventh Son of a Seventh Son” drapieżny, wydany na singlu „The Evil That Men Do”, nastrojowa balada, zwieńczona efektowna kodą „Infinite Dreams”, złowieszcze „Only the Good Die Young” oraz przebojowe, wydane na singlach „Can I Play with Madness” czy „The Clairvoyant.

    W.A.S.P. – grupa muzyczna, która zapoczątkowała swoją działalność w późnych latach 70. Nosiła wtedy nazwę "Sister".Slipknot (IPA [/ˈslɪp nɒt/]) – amerykańska grupa wykonująca muzykę z pogranicza heavy, nu i metalu alternatywnego.

    Album nagrany w „Musicland Studios” w Monachium, okazał się największym z dotychczasowych sukcesów komercyjnych zespołu. Jako kolejny po The Number of the Beast longplay, debiutował na pierwszym miejscu brytyjskiej listy przebojów, dotarł w większości krajów do Top 5 zestawień sprzedaży, zaś w Stanach zajął miejsce dwunaste w zestawieniu Billboard 200. Niestety, w przeciwieństwie do poprzedniego albumu nie sprzedawał się w USA aż tak dobrze, co bardzo rozczarowało Steve’a Harrisa.

    Kourtney Mary Kardashian (ur. 18 kwietnia 1979 w Los Angeles) – amerykańska celebrytka, modelka, businesswoman i osobowość telewizyjna. Najbardziej znana z udziału w reality show Rodzina Kardashianów (Keeping Up with the Kardashians) oraz Kourtney and Khloé Take Miami.Destruction - niemiecka grupa wykonująca muzykę z pogranicza speed i thrash metalu. Powstała w 1982 roku w Weil am Rhein początkowo pod nazwą Knight of Demon. Pierwszy skład utworzyli perkusista Thomas "Tommy Sandmann" Senmann, basista i wokalista Marcel "Schmier" Schirmer oraz gitarzysta Mike Sifringer.

    Promujące album single były największym w dotychczasowej karierze sukcesem grupy, zarówno w Anglii (Top 3 oraz Top 5 zestawień), jak i w wielu innych krajach świata. Dziennikarze okazali się jednomyślni co do jego wartości, najnowsza propozycja studyjna zespołu już w roku premiery została uznana za największe osiągnięcie artystyczne, a Iron Maiden byli postrzegani w kategoriach „brytyjskiej instytucji muzycznej”.

    Birmingham – miasto (city) i dystrykt metropolitalny w Wielkiej Brytanii, w Anglii, w hrabstwie metropolitalnym West Midlands.Mathew Knowles (ur. 9 stycznia 1951) – amerykański menedżer, producent oraz dyrektor muzyczny. Jest menedżerem swojej córki Solange oraz byłym menedżerem Beyoncé.

    Trasa promująca album, zatytułowana „7th Tour of a 7th Tour”, po raz kolejny udowadniała, że formacja zasłużyła na miano „Największego Zespołu Metalowego Świata”. Iron Maiden tym razem zagrali tylko 103 koncerty, które ponownie zobaczyło około 2,8 mln osób w Ameryce Północnej oraz Europie. Po raz kolejny rozmach prezentacji estradowej mógł imponować. Muzycy występowali na ogromnej, specjalnie skonstruowanej scenie, przypominającej kaskadowy lodowiec, otoczonej przez kilka gór lodowych, nad którymi zawisła potężna konstrukcja świateł, zbudowana z ponad 1,500 żarówek. Obecni mogli zobaczyć dwa imponujące rozmiarami wcielenia Eddiego, który raz wyłaniał się zza obrotowej makiety lodowca jako prorok znany z wkładki do LP, zaś w kulminacyjnym momencie przedstawienia, nad estradą górował Eddie wyjęty wprost z okładki albumu, prezentując zgromadzonej widowni swojego potomka, a wszystko to przy wtórze efektów świetlnych, stroboskopowych i kanonad pirotechniki Choć przedstawienie imponowało rozmachem, to wielu krytyków muzycznych zarzuciło wówczas grupie, przekraczanie wszelkich granic estradowego kiczu, znanego z prześmiewczego filmu quasi-dokumentalnego „Oto Spinal Tap”.

    Margaret Hilda Thatcher LG (z domu Roberts, ur. 13 października 1925 w Grantham, zm. 8 kwietnia 2013 w Londynie) – brytyjska polityk, premier Wielkiej Brytanii w latach 1979–1990, chemiczka, prawniczka. Stanowczość w stosunku do strajkujących górników oraz do państw komunistycznych spowodowała nadanie jej przydomku Żelaznej Damy (Iron Lady). Liberalną politykę gospodarczą jej gabinetu ochrzczono mianem thatcheryzmu. Jedna z czołowych „eurosceptyczek”, zwolenniczka ograniczonej integracji europejskiej.Mark Twain, właściwie Samuel Langhorne Clemens (ur. 30 listopada 1835 w osadzie Florida, Monroe, stan Missouri, zm. 21 kwietnia 1910 w Redding, stan Connecticut) – amerykański pisarz pochodzenia szkockiego, satyryk, humorysta, wolnomularz. Do jego najbardziej znanych powieści należą Przygody Tomka Sawyera (1876), oraz Przygody Hucka (1884). Pisarz William Faulkner nazwał Twaina "ojcem amerykańskiej literatury".

    60 koncertów w Ameryce Północnej znów odbywało się w wielkich arenach (po raz pierwszy w hali LA Forum) i na dwudziestotysięcznych amfiteatrach, natomiast jako zespół supportujący wystąpili zdobywający właśnie międzynarodową sławę Guns N’ Roses. W Europie Iron Maiden zagrali m.in. cykl koncertów w Wielkiej Brytanii, Niemczech, Francji, Włoszech, Holandii, Szwajcarii, Grecji, Hiszpanii, Czechosłowacji, na Węgrzech, w roli gwiazdy objazdowego festiwalu Monsters of Rock 1988, podczas których frekwencja sięgała od 20 do ponad 100 tys. osób. Brytyjczyków poprzedzały takie tuzy, jak Kiss, David Lee Roth, Megadeth, Metallica, Anthrax, Guns N’ Roses, Trust oraz Helloween. Szacuje się, iż czternaście spektakli festiwalowych zobaczyło wówczas 750 tys. widzów.

    Kat Von D, właśc. Katherine von Drachenberg (ur. 8 marca 1982 w Monterrey) – urodzona w Meksyku tatuażystka oraz osobowość telewizyjna. Specjalizuje się w portretach oraz tatuażach w czerni i szarości.Korba – polski zespół rockowy, założony w 1985 r. w Trójmieście. Powstał na bazie kwartetu Cytrus, którego zalążek zaczął się krystalizować w czerwcu 1979 r. W latach 80. był jedną z najpopularniejszych polskich grup progresywnego rocka.

    Punktem kulminacyjnym trasy okazał się występ Iron Maiden w roli gwiazdy Monsters of Rock w Donington Park, 20 sierpnia 1988. Zagrali wówczas dla najliczniejszego audytorium w historii imprezy, szacowanego na co najmniej 107 tys. widzów. Grupa wykorzystała podówczas najpotężniejszą aparaturę nagłaśniającą świata, generującą ponad pół miliona mocy znamionowej na kanał oraz dźwięk o natężeniu 125 dB. Do jej przewiezienia potrzebnych było szesnaście TIRów. Fakt ten doczekał się wpisu do „Księgi Rekordów Guinnessa” w 1990 r.

    Dennis Wilcock – drugi wokalista zespołu Iron Maiden. Steve Harris przyjął go na miejsce Paula Daya z powodu scenicznej charyzmy. W zespole był tylko przejściowo w latach 1976-1977.Pokolgép – węgierska grupa heavymetalowa, założona w 1982 roku. Wraz z zespołami takimi jak Moby Dick i Ossian jeden z pierwszych węgierskich zespołów heavymetalowych.

    Na sukcesie imprezy cieniem położył się przykry wypadek, kiedy to w panującym ścisku śmierć poniosło dwóch kilkunastoletnich fanów, zaś jeden z poważnie rannych – Gary Dobson, został wybudzony z dwumiesięcznej śpiączki za pomocą muzyki Iron Maiden. Trasa trwała do grudnia 1988 r. i objęła również szereg koncertów w zamkniętych obiektach oraz kolejny objazd Wielkiej Brytanii, podczas którego kilkanaście koncertów (z czego aż sześć w Londynie) grupy, zobaczyło ponad 120 tys. widzów. Iron Maiden dali dwa wyprzedane występy w NEC Arena w Birmingham, które zostały w całości zarejestrowane, na potrzeby opublikowania kolejnego VHS oraz albumu koncertowego, podsumowującego trasę. Pełna wersja audiowizualna owego zapisu została opublikowana ćwierć wieku później. Z końcem 1988 roku grupa sygnowała również nowy kontrakt wydawniczy z amerykańskim oddziałem Sony, Epic Records – rezygnując z dalszego reprezentowania swoich interesów w Stanach Zjednoczonych przez Capitol Records. Epic reprezentował zespół przez kolejne pięć lat, do momentu podpisania kolejnej umowy z niezależną wytwórnią Castle Music Communications (CMC) w 1994 roku, gwarantującą możliwość dystrybucji płyt dzięki umowie z BMG Records.

    1989–1999: Kryzysy, bolesne rozstania i trudne powroty[ | edytuj kod]

    Janick Gers

    Rok 1989 oznaczał przerwę w działalności artystycznej i koncertowej formacji. Jedynie w listopadzie ukazał się singiel „Infinite Dreams” plasujący się na pozycji szóstej brytyjskich list, promując kolejne koncertowe VHS Maiden England. Film ukazywał zespół podczas dwóch wyprzedanych koncertów w NEC Arena Birmingham, plasując się na czołowych pozycjach list bestsellerów po obu stronach Atlantyku. Na kolejny rok przypadła dziesiąta rocznica ukazania się debiutanckiego albumu, obchodzono ją z należytym rozmachem, m.in. ukazała się dziesięcioczęściowa kompilacja First Ten Years Up The Irons, przynosząca nagrania z dwudziestu kolejnych maxi-singli, uzupełnione o wypowiedzi Nicko McBraina, przywołującego wspomnienia z poszczególnych lat kariery. Formacja podsumowała także swój dorobek audio-wizualny wydając identycznie zatytułowaną kasetę video z przekrojowym zestawem wszystkich wideoklipów promocyjnych.

    W 1990 roku muzycy postanowili również nagrać kolejny album studyjny. Miał on nawiązywać brzmieniowo i klimatycznie do pierwszych płyt z lat 1980–1982. Podczas nagrywania albumu z powodu różnic na tle artystycznym usunięto z grupy Adriana Smitha. Jego następcą został Janick Gers znany ze współpracy z Ianem Gillanem, White spirit oraz udziału w nagrywaniu debiutanckiej solowej płyty Bruce’a Dickinsona, Tattooed Millionaire. W tym składzie nagrano album No Prayer for the Dying. Płyta diametralnie różniła się od swej poprzedniczki. Album nagrywano, nie jak to miało miejsce do tej pory w renomowanych studiach, lecz za pomocą przenośnego studia Rolling Stone Mobile, używanego w latach 70. XX w przez The Rolling Stones, zamontowanego w specjalnie zaakomodowanym budynku gospodarczym na terenie posiadłości lidera formacji, Harrisa. Zmiany obejmowały zarówno brzmienie – melodie stały się bardziej surowe, jak i teksty – pojawił się w nich wyraźny podtekst polityczny. Płytę promowały dwa single, „Holy Smoke” (nr 3 w Wielkiej Brytanii) oraz „Bring Your Daughter To The Slaughter” – pierwszy w historii grupy numer jeden w Wielkiej Brytanii.

    Iron Maiden wyruszyli w trasę No Prayer on the Road 1990/91, w ramach której dali około 120 koncertów, zarówno w wielkich arenach, jak i bardziej kameralnych miejscach. Muzycy zrezygnowali z rozbudowanej oprawy koncertów, z jakiej słynęli w minionej dekadzie, stawiając na wizualną surowość i koncentrując się na samej muzyce. Mimo to tournée cieszyło się wielkim powodzeniem, znaczonym wyprzedanymi koncertami oraz występami grupy w roli gwiazdy wielkich imprez we Francji (Bol d’Or), Danii (po raz pierwszy jako gwiazda Roskilde Festival dla 65 tys.) oraz Szwajcarii, latem 1991 roku.

    Album nie odniósł aż tak znaczącego sukcesu komercyjnego, jak wiele poprzednich – jednak dotarł na pozycję 2 w Wielkiej Brytanii oraz 17 na amerykańskiej liście Billboardu. Krytycy, jak i fani ocenili płytę jako wyraźnie słabszą i odartą z ambitnych pomysłów, tak dobrze znanych z poprzednich wydawnictw. Wielu fanów odebrało nową propozycje grupy jako przejaw artystycznego i twórczego kryzysu Iron Maiden.

    Sytuację poprawił następny album Fear of the Dark, który debiutował na pierwszym miejscu brytyjskiej listy przebojów oraz zajął wysokie 12 miejsce na liście Billboardu. Album nagrano w prywatnym studio należącym do Steve’a Harrisa (nazywanym Barnyard Studios) po raz ostatni pod czujnym okiem Martina Bircha. Przebojami z albumu były utwory „Fear of the Dark”, zbliżający się do thrash metaluBe Quick or Be Dead” (singiel pilotujący, numer dwa na listach brytyjskich), przebojowy, wydany na singlu „From Here to Eternity” nastrojowy, epicki „Afraid To Shoot Strangers” czy wydana również na singlu ballada „Wasting Love”. Płyta sprzedawała się najlepiej od lat, przyczyniając się do odzyskania dawnej reputacji grupy. Na fali sukcesu albumu pojawiła się również kompilacja teledysków zatytułowana From There To Eternity, przygotowana z myślą o odbiorcy amerykańskim.

    Trasa „Fear Of The Dark Tour 1992” oraz siostrzana „Real Live Tour 1993” była w znacznej mierze powrotem do wizualnego splendoru minionej dekady, wiodła przez pięć kontynentów i ostatecznie zamknęła się w 114 koncertach, które zobaczyło około 3,6 mln widzów. Iron Maiden po raz pierwszy odbyli długą trasę po Ameryce Południowej, występując na tamtejszych stadionach z kompleksem Ginásio do Maracanãzinho włącznie. W Europie zespół zagrał cykl koncertów w Niemczech, Wielkiej Brytanii, Włoszech, Hiszpanii, Francji jako gwiazda objazdowego Monsters Of Rock Festival. Po raz drugi wystąpili wówczas w Donington Park przed około 80 tys. ludzi. W 1993 r. zespół kontynułował koncertowy pochód przez Stary Kontynent, dając krótki recital na niebiletowanym, włoskim MAYDAY Festival 1993, odbywającym się na San Giovanni In Laterano Square, który co roku przyciąga ponad milion osób. Trasę zakończyły trzy koncerty na Stadionie Olimpijskim w Moskwie, o całkowitej pojemności 45 tys. miejsc.

    Objazd świata podsumowały aż trzy koncertowe wydawnictwa: A Real Live One, A Real Dead One oraz Live At Donington 1992. Ostatni z koncertów wydano również w wersji wizualnej. Albumy pilotowały single „Fear Of The Dark – Live” oraz „Hallowed Be Thy Name”, płytki gościły w zestawieniu Top 10 najpopularniejszych singli w Wielkiej Brytanii. Tymczasem stosunki interpersonalne pomiędzy członkami Iron Maiden uległy radykalnemu pogorszeniu. Po zakończonej trasie koncertowej grupę, z powodu odmiennej wizji artystycznej, opuścił Bruce Dickinson. Specjalnie dla fanów zorganizowano dwa wyreżyserowane koncerty w londyńskich Pinewood Studios, z udziałem znanego magika telewizyjnego Simona Drakea, podczas których zaprezentowano mroczny spektakl, przepełniony scenami tortur znanych z horrorów gore, uwieńczonych egzekucją Dickinsona w żelaznej dziewicy. Widowisko transmitowała stacja MTV w opcji pay-per-view. W roku 1994 ukazała się kaseta video z zapisem tegoż spektaklu, zatytułowana Raising Hell Fani otrzymali także specjalną, limitowaną wersję wydawniczą kasety video „Maiden England”, wyposażoną w pojedynczy dysk CD z zapisem wybranych utworów, pochodzących z koncertów w Birmingham.

    Tytułowy utwór z albumu Fear of the Dark odebrał nominację do amerykańskiej nagrody muzycznej Grammy Awards, w kategorii „Best Metal Performance” już wówczas zespół maił na koncie 1480 koncertów dla około 23 mln widzów, na pięciu kontynentach świata – co stanowiło rekord w historii gatunku metal.

    Zdegustowany decyzją frontmana, Steve Harris rozważał możliwość zamknięcia działalności formacji. Od tego pomysłu odwiódł go Dave Murray, który zaproponował znalezienie nowego wokalisty. Na apel managementu o zgłaszanie swojej kandydatury na frontmana grupy, odpowiedziało osiem tysięcy potencjalnych następców Dickinsona. Najpoważniejszymi kandydatami na to stanowisko byli Doogie White, Damian Wilson oraz Blaze Bayley, wcześniej wokalista grupy Wolfsbane, która otwierała koncerty Iron Maiden na brytyjskiej części trasy w 1990 r. Ostatecznie zastępcą Dickinsona został wspomniany Bayley. W tym składzie zespół nagrał album The X Factor, który sygnalizował skrajną zmianę stylu muzycznego grupy, na co wpływ miała m.in. osobista tragedia Steve’a Harrisa (basista borykał się z problemami rodzinnymi). Album charakteryzował się niezwykle mrocznym, posępnym klimatem, spotęgowanym niskim głosem wokalisty o uśrednionej skali oraz pełnymi zadumy tekstami, poruszającymi problemy egzystencjalne.

    Blaze Bayley, trasa promująca album The X Factor

    W zasadzie tylko promujące album single „Man on the Edge” oraz „Lord of the Flies” nawiązywały do przebojowości, z której formacja słynęła. Ten pierwszy dotarł do Top 10 zestawienia w Wielkiej Brytanii oraz pierwszej piątki najlepiej sprzedawanych singli w Europie. Niestety, album wzbudził nieporównywalnie mniejsze zainteresowanie od poprzednich płyt, docierając w Wielkiej Brytanii do pozycji ósmej i zaledwie 147 w notowaniu Billboard 200. Po roku album sprzedał się w niskim, jak na standardy Iron Maiden, nakładzie ponad miliona kopii. Promująca płytę trasa „The X Factor 1995/1996” trwała ponad rok, obejmowała pięć kontynentów i 145 koncertów, grupa dotarła po raz pierwszy do takich miejsc jak Południowa Afryka czy Izrael. Zespół po części zaprezentował widowisko nawiązujące do przedstawień z lat 80., jednakże dużo bardziej okrojone, choćby z uwagi na konieczność występowania w znacznie mniejszych obiektach, niż miało to miejsce przed laty.

    23 października Iron Maiden po dziewięciu latach nieobecności pojawili się na stołecznym Torwarze, spotykając się z ciepłym przyjęciem ze strony polskiej widowni. Znakomite przyjęcie czekało też na muzyków we Francji, Grecji, Hiszpanii, Włoszech czy całej Ameryce Południowej, gdzie występowali, jak dawniej – w ogromnych salach i na stadionach. Największym koncertem tego etapu trasy był występ w roli gwiazdy Monsters Of Rock Festival 1996, w brazylijskim São Paulo dla 65 tys. widzów.

    We wrześniu 1996 roku EMI Records podsumowali dwudziestolecie działalności estradowej grupy okolicznościową składanką Best of the Beast, wydaną w kilku wersjach i pilotowaną singlem z nową, przeciętną kompozycją „Virus”. Dwadzieścia lat kariery grupy uczciła również firma EMI, wręczając muzykom pamiątkowe relify w uznaniu za sprzedaż dziesięciu nagranych w tym okresie albumów studyjnych, w nakładzie około 43 mln kopii na całym świecie. W związku z obchodami stulecia EMI w 1997 roku, na limitowanym CD pojawił się wywiad-rzeka z serii In Profile, w którym przypominano historię grupy od początków jej istnienia.

    Kolejny album studyjny ukazał się dopiero w marcu 1998 roku i z założenia miał być powrotem do klasycznych brzmień Iron Maiden. Album zatytułowany Virtual XI, pilotowany jedenastominutowym singlem „The Angel and the Gambler”, okazał się ogromnym rozczarowaniem i komercyjnym fiaskiem, nie zdołał osiągnąć nakładu miliona kopii i to pomimo promowania dziewięciomiesięczną trasą oraz specjalnymi spotkaniami futbolowymi, w których uczestniczyli muzycy i gwiazdy piłki nożnej. Produkcja i miksowanie albumu, po raz kolejny okazały się przerastać Steve’a Harrisa, który to podjął się obowiązków producenta wraz z Nigelem Greenem. Dodatkowo podczas trasy koncertowej u Bayleya pojawiły się problemy z głosem.

    Zgodnie z zapowiedziami muzyków, trasa „Virtual XI World Tour 1998” objęła cały glob i w założeniu miała stanowić powrót do estradowej widowiskowości, z jakiej Iron Maiden słynęli. Niestety, znów zamiary managementu weryfikowały rozmiary obiektów, w jakich formacja grała w Wielkiej Brytanii, USA czy Niemczech, zwykle mieszczących do zaledwie kilku tysięcy ludzi. W wielu miastach zagrali w dziesięciotysięcznych obiektach i na stadionach, jak miało to miejsce podczas koncertów w Ameryce Południowej. W Argentynie wystąpili dla 70 tys. widzów jako gwiazda Monsters Of Rock Festival 1998. Warto odnotować, że we wrześniu zespół znów pojawił się w Polsce, w katowickim Spodku. W tym samym czasie ukazał się również singiel „Futureal”, cieszący się sporym powodzeniem (Top 10 w Wielkiej Brytanii) oraz zremasterowana, wzbogacona o ścieżki multimedialne, kolekcja dwunastu klasycznych albumów formacji, wydanych w latach 1980–1993.

    Iron Maiden w 1999 roku

    Jako że Steve Harris nie widział dalszych perspektyw dla działalności artystycznej Iron Maiden, w grudniu 1998 podjął decyzję o rozwiązaniu formacji, o czym powiadomił menedżera Roda Smallwooda. Ten jednak nie podał informacji do publicznej wiadomości, natomiast doprowadził do istotnej dla dalszych losów grupy zmiany. W lutym 1999 r.do zespołu powrócił Bruce Dickinson oraz Adrian Smith. Informacja ta zelektryzowała fanów na całym świecie, zaś grupa – od tej pory będąca sekstetem, zapowiedziała serię trzydziestu koncertów w USA i Europie, promujących zarówno powrót oryginalnych członków Iron Maiden, jak i nowe wydawnictwo – grę komputerową Ed Hunter, z soundtrackiem składającym się z największych przebojów zespołu, wybranych w internetowym głosowaniu przez fanów. Choć gra nie mogła imponować poziomem zaawansowania grafiki i szybko okazała się przestarzałą, samo opublikowanie przez wykonawcę muzycznego, pierwszej w pełni zintegrowanej gry elektronicznej na PC, okazało się przedsięwzięciem pionierskim oraz inspirogennym w kontekście całego przemysłu muzycznego.

    Trasa „The Ed Hunter Tour 1999” wiodła przez wielkie areny Europy oraz sale o średniej pojemności w Ameryce Północnej. Zespół zaprezentował konceptualne widowisko oparte na elementach promowanej gry komputerowej oraz wizualizacjach, związanych z przekraczaniem kolejnych poziomów Ed Hunter. Bilety na poszczególne koncerty sprzedawały się w rekordowym tempie. Zespół nawiązał także współpracę z renomowanym producentem Kevinem Shirleyem, znanym ze współpracy z Aerosmith, Dream Theater czy Silverchair. Jeszcze przed wyruszeniem w trasę koncertową, management zespołu renegocjował kontrakt wydawniczy na rynek amerykański z Sony Music, zaś na giełdę brytyjską trafiły akcje Iron Maiden.

    1999–2007: Powrót na szczyt[ | edytuj kod]

    Od lewej: Steve Harris, Dave Murray, Janick Gers i Adrian Smith

    W listopadzie 1999 roku sekstet pod okiem Shirleya rozpoczął sesję nagraniową nowego albumu w paryskich Guillaume Tell Studios. Jedną z inspiracji do powstania pilotującego płytę singla „The Wicker Man, był brytyjski film z roku 1973 o tym samym tytule, zaś tytuł nowego albumu Brave New World zaczerpnięto od powieści „Nowy wspaniały światAldousa Huxleya. Album wyróżniał się bogatym brzmieniem, skomplikowanymi progresywnymi strukturami melodycznymi oraz dynamiką przywołującą ducha klasycznych płyt formacji. Singiel trafił do Top 10 brytyjskiego zestawienia, zaś album uplasował się na pozycji 7 w Wielkiej Brytanii oraz 39 w Stanach Zjednoczonych, docierając również do czołówki bestsellerów w wielu krajach, przynosząc Iron Maiden wiele złotych płyt, również w Polsce.

    Trasa promująca „Brave New World Tour” wiodła przez niemal sto koncertów odbywających się w wielkich halach, na stadionach i amfiteatrach oraz prestiżowych festiwalach, na których Brytyjczycy byli główną atrakcją (Dynamo Festival, Roskilde Festival, With Full Force Festival). Grupa była również gwiazdą kilkudziesięciu koncertów festiwalowych, odbywających się pod szyldem autorskiej imprezy „Metal 2000 Festival”, obejmującej Europę oraz obie Ameryki. 20 i 21 czerwca 2000 roku formacja dała dwa wyprzedane koncerty w Polsce (Torwar oraz Spodek) natomiast po raz pierwszy zespół wystąpił również w Estonii i na Ukrainie, prezentując widowisko pełne rozmachu i przyciągając na kolejne przystanki trasy od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy widzów. Powrót Iron Maiden na wielkie sceny stał się faktem, a popularność grupy zaczęła od tamtej pory zdecydowanie rosnąć. Zwieńczeniem koncertowych wojaży okazała się trasa po stadionach Ameryki Południowej oraz występ jako gwiazdy brazylijskiego Rock In Rio Festival 2001, 19 stycznia 2001 przed co najmniej 250 tys. osób. Trasę sumarycznie zobaczyło około 2,8 miliona widzów. W lutym 2001 zespół otrzymał dwie nominacje do nagrody Grammy Award, w tym samym roku został również uhonorowany prestiżowym wyróżnieniem Ivor Novello Awards, przyznawanym za wybitne osiągnięcia na arenie międzynarodowej. Album The Number of the Beast został również uwieczniony w serii dokumentalnej „Classic Albums”, realizowanej przez Eagle Vision dla uhonorowania twórców najważniejszych albumów muzycznych.

    W marcu 2002 r. ukazały się album koncertowy oraz DVD zatytułowane Rock in Rio, przynoszące zapis wspomnianego koncertu z Rio de Janeiro. DVD na całym świecie dotarło na szczyty list bestsellerów, przynosząc grupie szereg złotych i platynowych płyt oraz wyróżnień krytyków muzycznych, było również pierwszym rockowym DVD wyróżnionym w Polsce złotą płytą. Rok 2002 upłynął muzykom na gromadzeniu nowych pomysłów, zaś aktywność koncertowa sprowadziła się do zorganizowania cyklu trzech koncertów w Brixton Academy, z których dochód został przeznaczony na rzecz fundacji Clive Aid, gromadzącej fundusze niezbędne do zorganizowania pomocy dawnemu perkusiście grupy, Cliveowi Burrowi cierpiącemu na stwardnienie rozsiane. Na ten sam cel również przeznaczone zostały wpływy ze sprzedaży singla „Run to the Hills”, zawierającego utwór tytułowy w wersjach z 1982 oraz 2001 roku. Na jesieni ukazała się kompilacja największych przebojów zespołu Edward the Great oraz ściśle limitowany, specjalny boks kolekcjonerski Eddie’s Archive – wyposażony w trzy albumy kompilacyjno – koncertowe (Beast Over Hammersmith, BBC Archives oraz Best of the ‘B’ Sides), pergamin z drzewem genealogicznym grupy, pierścień oraz zdobiony kielich. Płyty CD były dostępne wyłącznie wraz z boksem, zespół nie zdecydował się na ich osobne wydanie, co miało podkreślać unikatowość i ekskluzywność przedsięwzięcia.

    Działalność koncertową muzycy wznowili w maju 2003 roku, wyruszając w trasę „Give Me Ed… ‘Til I’m Dead Tour”, podczas której zaproponowali set – listę złożoną z ich największych przebojów. Trasa wiodąca przez Europę oraz Amerykę Północną promowała kolejne DVD zespołu, Visions of the Beast – zawierające wszystkie do tamtej pory zrealizowane teledyski w wersjach cyfrowo zremasterowanych oraz ich ujęcia alternatywne. Zarówno kompilacja teledysków, jak i trasa, okazały się wielkim sukcesem komercyjnym. Zestaw DVD uzyskał kilkukrotnie status platyny w Wielkiej Brytanii, USA, Kanadzie, Finlandii i innych miejscach świata, zaś 56 koncertów przyciągnęło łącznie ponad milion osób. Już tradycyjnie zespół odwiedził Polskę (trzeci czerwca, Spodek w Katowicach), zaś w rozpisce koncertowej znalazły się wielkie festiwale, jak Roskilde Festival, Rock am Ring / Rock im Park, gdzie sprzedano 150 tys. biletów łącznie, Graspop Metal Meeting, Heineken Jamming Festival czy reaktywowany w Donington Park, Download Festival, gdzie na widowni znajdowało się prawie 50 tys. osób.

    W tym czasie grupa miała już przygotowany kolejny album studyjny, z którego utwór „Wildest Dreams” prezentowano podczas letnich koncertów. Wyprodukowany przez Kevina Shirleya, trzynasty album studyjny Dance of Death ukazał się we wrześniu i okazał się dużym sukcesem komercyjnym, debiutując na szczycie list bestsellerów w sześciu krajach i osiągając 2 pozycję list bestsellerów w Anglii oraz 18 na amerykańskim Billboard 200. Płyta po latach pamiętana jest z orkiestralnego, pełnego rozmachu utworu tytułowego, dramatycznej opowieści „Paschendale”, akustycznej pełnej dramatyzmu ballady „Journeyman”, dedykowanego okrutnemu losowi sekty Katarów Montségur oraz z dwóch przebojowych singli: „Wildest Dreams” oraz „Rainmaker”, które uplasowały się w brytyjskim Top 10 bestsellerów.

    Promując album zespół wyruszył w trasę „Dance of Death World Tour 2003/04”, która obejmowała 52 koncerty w europejskich, amerykańskich i japońskich arenach sportowych oraz trafiła na pięćdziesięciotysięczne stadiony Argentyny, Brazylii i Chile. Koncert w Dortmundzie, w Westfalenhalle był transmitowany przez telewizję muzyczną Viva oraz rejestrowany na potrzeby kolejnego albumu koncertowego i DVD. W listopadzie Iron Maiden wystąpili we wrocławskiej Hali Ludowej supportowała ich polska formacja Kat. Zapis ich koncertu opublikowano na albumie Somewhere in Poland oraz na DVD.

    Trasa wyróżniała się teatralnym rozmachem oraz wykorzystaniem wielu efektów naturalistycznych. Oprócz zapisu jednego z koncertów, uwieczniono również proces komponowania albumu, przygotowania estrady, a także przeprowadzono liczne wywiady z managementem grupy, obsługą techniczną i z fanami. Wszystko to oraz koncert w dwóch wersjach audio przynosiło potrójne wydawnictwo DVD oraz 2 CD Death on the Road, które miało premierę dopiero w 2005 roku. Wcześniej, w 2004 r. ukazał się singiel „No More Lies” oraz specjalna wersja DVD – Audio Dance of Death. Grupa odebrała także prestiżową nagrodę Nordoff Robbins Silver Clef za wybitne osiągnięcia na polu działalności Charytatywnej. W listopadzie zespół opublikował także pierwsze z serii historycznych DVD, podsumowujących kolejne etapy kariery History of Iron Maiden Part 1: Early Days. Dwie płyty przynosiły łącznie 280 minut materiału, na który składały się amatorski zapis koncertu z klubu Ruskin Arms z kwietnia 1980 roku, prawie kompletny koncert z Hammersmith Odeon z 1982 roku, pierwszy profesjonalnie zrealizowany film koncertowy Live at the Rainbow, fragment występów Iron Maiden na „Rock & Pop Festival 1983” w Westfalenhalle oraz archiwalny materiał z lat 1979–1983.

    DVD pilotowało wznowienie singla „The Number of the Beast”, który uplasował się na pozycji 3 brytyjskich list bestsellerów. Film dotarł na czołowe pozycje zestawień w dwudziestu krajach, po raz kolejny przynosząc muzykom szereg złotych i platynowych płyt. W roku 2005 grupa wyruszyła w pierwszą z cyklu kilku kolejnych tras o charakterze „historycznym”, podczas których zarówno repertuar, jak i oprawa koncertów nawiązywały do epoki zaprezentowanej na DVD z archiwaliami. Podczas „Eddie Rips Up the World Tour” muzycy wykonywali utwory wyłącznie z pierwszych czterech albumów studyjnych, zaś 48 koncertów tournée objęły występy stadionowe, festiwalowe i koncerty w wielkich arenach sportowych. W ciągu 90 minut sprzedano niemal 60 tys. biletów na Ullevi Stadium w Göteborgu, koncert był transmitowany przez łącza satelitarne dla 60 milionów widzów.

    Iron Maiden również wystąpili dla polskiej publiczności na chorzowskim Stadionie Śląskim jako gwiazda Mystic Festival. Anglicy zagrali dla 150 tys. osób na niemieckich Rock am Ring / Rock im Park, 125 tys. łącznie na Reading and Leeds Festivals w Anglii, Graspop Metal Meeting, Gods of Metal czy też odbyli znaczące dla umocnienia pozycji grupy w USA tournée jako co-headliner największego festiwalu muzycznego w Ameryce Północnej Ozzfest, wraz z Black Sabbath. Audytoria w Ameryce Północnej liczyły od 25 do około 50 tys. widzów, natomiast podczas ostatniego koncertu w San Bernardino, doszło do incydentu zainicjowanego przez żonę Ozzyego Osbournea, Sharon. Muzycy zostali obrzuceni jajkami i wyzwiskami, kilkakrotnie wyłączano im prąd. Publiczność wyczuwając nieprzypadkowość tych działań do końca występu wspierała Iron Maiden, zaś media zdecydowanie stanęły po stronie kapeli Steve’a Harrisa. Prowokacja mająca na celu dyskredytację formacji uwiarygodniła ją w oczach amerykańskich fanów, na dodatek zespół został włączony do „Hollywood RockWalk” mieszczącym się na Sunset Boulevard w Los Angeles. Muzycy po raz drugi dali charytatywny koncert na rzecz The Clive Burr MS Trust Fund, tym razem w londyńskim Hammersmith Apollo. Ogromny sukces pierwszej trasy historycznej w historii formacji, uczyniła z Iron Maiden zespół stadionowy.

    Trasa „A Matter of Life and Death World Tour”

    Z końcem roku rozpoczęli także pracę nad kolejnym albumem, zatytułowanym A Matter of Life and Death. Czternasty album studyjny ukazał się na jesieni 2006 roku, zarówno ilustracja okładkowa, jak i tematyka tekstów piosenek dotykała wzajemnych powiązań pomiędzy religią a wojną na różnych etapach rozwoju ludzkości. Muzyka okazała się bardziej mroczną i trudniejszą w odbiorze, niż miało to miejsce w przypadku kilku poprzednich płyt, mimo to nowa propozycja studyjna odniosła znaczący sukces komercyjny i artystyczny. A Matter of Life and Death w kilkunastu krajach świata debiutował na szczytowych pozycjach bestsellerów (również w Polsce), w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach dotarła do TOP 5 zestawień, zaś w USA znalazła się w TOP 10 notowań Billboard 200. Album przyniósł grupie kolejne złote i platynowe płyty oraz wiele nagród i nominacji (Bandit Award, Metal Hammer Award, Rock Hard Award czy Classic Rock Roll of Honour Awards). Płytę pilotowały single „The Reincarnation of Benjamin Breeg” oraz „Different World”, które zdobyły sporą popularność (Top 10 w Anglii, Europie i USA).

    Od września 2006 roku Iron Maiden ruszyli w trasę „A Matter of Life and Death World Tour 2006/07”, grając wyprzedane koncerty w wielkich arenach Azji, Ameryki Północnej i Europy. Zamiast wielu evergreenów muzycy postanowili zaprezentować zawartość albumu w całości, nawiązując do tradycji wielkich legend art. rocka lat 70. W Szwecji 60 tys. biletów na cztery koncerty halowe sprzedano w 45 min, nie inaczej było w przypadku trasy po Wielkiej Brytanii (dziewięć koncertów dla 120 tys. widzów). Druga część trasy przypadła na rok 2007 i była powiązana z obchodami ćwierćwiecza wydania najpopularniejszego albumu grupy, The Number of the Beast. W nawiązaniu do wspomnianego jubileuszu, zorganizowano szereg koncertów pod egidą autorskiego festiwalu „The Beast Fest ’07”, odbywających się w wybranych krajach Azji i Europy. Zespół występował na stadionach w Bułgarii (40 tys.), Czechach, Serbii, Słowenii, Niemczech oraz Włoszech (Stadion Olimpijski w Rzymie). Po raz kolejny europejska publiczność mogła podziwiać grupę w roli headlinerów wielkich festiwali, m.in. Graspop Metal Meeting, Fields of Rock, Heineken Jamming Festival gdzie pojawiło się 130 tys. widzów, w końcu po raz czwarty w karierze, w Donington Park na Download Festival 2007 przed niemal 80 tys. widzów.

    Do historii przeszły również pierwsze koncerty Iron Maiden w Indiach oraz w Zjednoczonych Emiratach Arabskich – odpowiednio przed 50 tys. widzów na Bangalore Palace Grounds w Bombaju oraz jako headliner Dubai Desert Rock Festival dla 25 tys. widzów. Bilety wyprzedano w błyskawicznym tempie, był to pierwszy tak znaczący sukces światowej sławy grupy metalowej w tym rejonie globu. Trasę promującą album zakończono 24 czerwca 2007 roku występem w londyńskiej Brixton Academy, z którego dochód po raz trzeci i ostatni miał zasilić konto fundacji The Clive Burr MS Trust. Stan byłego perkusisty Iron Maiden był już bardzo poważny i niestety nie uległ zmianie aż do jego śmierci w 2013 roku. Trasa „A Matter of Life and Death World Tour” objęła ostatecznie 62 koncerty w 26 krajach i przyciągnęła około 1,6 mln widzów. W sierpniu 2007 r. Iron Maiden wraz z managementem pracowali nad kolejnym projektem koncertowym, mającym się okazać najambitniejszym przedsięwzięciem logistycznym w ich karierze.

    2008–2009: Ed Force One, nowy poziom[ | edytuj kod]

    Z początkiem roku grupa wyruszyła w drugą w swojej karierze trasę historyczną, podczas której promowano najnowsze DVD Live After Death, a sam zespół przemieszczał się pomiędzy kolejnymi przystankami tournée prywatnym boeingiem nazwanym Ed Force One. Zespół dał 23 koncerty w Azji, Oceanii, Ameryce Północnej oraz Południowej, które przyciągnęły ponad 600 tys. widzów. Muzykom oraz ekipie technicznej towarzyszyła ekipa filmowa pracująca dla Sama Dunna i Scota McFadyena, którzy podjęli się trudnego zadania wyreżyserowania dokumentalnego filmu dedykowanego trwającej trasie.

    W marcu 2008 grupa zapowiedziała wydanie kolejnego albumu kompilacyjnego. Pojawił się on na rynku muzycznym 12 maja 2008 pod nazwą Somewhere Back in Time. Wydanie kompilacji związane było z sukcesem trasy koncertowej Somewhere Back in Time, a samą płytę można było odsłuchać w całości na oficjalnej stronie zespołu.

    Inaugurujący trasę koncert w Bombaju (Indie), według lokalnych sprawozdawców przyciągnął stutysięczne audytorium. Oprawa trasy nawiązywała do okresu 1984–1986 łącząc elementy charakterystyczne dla tras „World Slavery Tour” (egipska świątynia i sarkofag) i „Somewhere on Road” (światła oraz Eddie-Cyborg), zawierała również wszystkie najbardziej charakterystyczne dla tamtych lat efekty specjalne. Zespół z ogromnym powodzeniem koncerował także w Stanach Zjednoczonych oraz Europie, często grając dla kilkudziesięciotysięcznych audytoriów na ogromnych stadionach. Po raz pierwszy w historii zagrali indywidualny koncert na ogromnym Twickenham Stadium (82 tys. miejsc) drugim co do wielkości w Zjednoczonym Królestwie. W imprezie uczestniczyło blisko 55 tys. widzów. Tylko siedem koncertów w Skandynawii zobaczyło ponad 250 tys. widzów, zgromadzonych na takich obiektach jak Ullevi Stadion, Olympic Stadion w Sztokholmie oraz Helsinkach, Ratina Stadion w Finlandii czy Valle Hovin w Oslo. Według Live Nation Scandinavia zespół zgromadził największą publiczność przed jaką kiedykolwiek wystąpił artysta rockowy w tym regionie Europy. Podczas koncertu w roli gwiazdy największego festiwalu heavymetalowego na świecie Wacken Open Air pada rekord frekwencji. Brytyjczyków zobaczyło tam blisko 100 tys. ludzi, zaś 26 koncertów zagranych w Europie przyciągnęło około miliona fanów.

    Scenografia podczas trasy 2008/2009

    7 sierpnia 2008 zespół zagrał na warszawskim Stadionie Gwardii przed ponad 30 tys. widzów. Podczas koncertów wchodzących w skład trasy „Somewhere Back in Time World Tour 2008/09” wokalista zespołu zapowiedział nowy studyjny album, po wydaniu którego odbyć się miała kolejna, równie spektakularna trasa koncertowa. 10 listopada 2008 ogłoszono rozszerzenie trasy „Somewhere Back In Time” o serię koncertów w lutym i marcu 2009 roku. Zespół po raz kolejny obleciał swoim samolotem południową półkulę odwiedzając obie Ameryki, Azję, Oceanię i Europę. Podczas koncertu na Autodromo Interlagos padł rekord frekwencji na indywidualnym show zespołu w karierze. Według różnych źródeł zgromadziło się tam od 65 do 100 tys. widzów. W latach 2008/09 w Ameryce Łacińskiej Iron Maiden dali aż 27 koncertów dla około miliona osób sumarycznie.

    21 kwietnia odbyła się ogólnoświatowa prezentacja filmu dokumentalnego Iron Maiden: Flight 666, opowiadającego o trasie Iron Maiden 2008, zaplanowano seanse w 45 krajach, 500 kinoteatrach 3D 5.1. Uczastniczyło w nich około 300 tys. widzów tego samego dnia EMI zapowiedzieli premierę filmu Iron Maiden: Flight 666 oraz soundtracku, na ogólnodostępnych formatach CD, DVD, Blu-ray i limitowanej wersji winylowej picture discs. W Europie wydawnictwo ukazało się 25 maja 2009. Grupie poświęcono wiele miejsca w czołowych periodykach muzycznych, a DVD trafiło na szczyty zestawień w 25 krajach świata. Z ogromnym zainteresowaniem spotkało się również historyczne DVD Live After Death. Uwzględniając zbiorczą frekwencję podczas ogólnoświatowej prezentacji filmu koncertowego Iron Maiden: Flight 666, wszystkie 91 eventów historycznej trasy zobaczyło około 3 mln widzów.

    2010–2012: Ostateczna granica?[ | edytuj kod]

    12 stycznia 2010 zespół wraz z producentem Kevinem Shirleyem wszedł do studia Compass Point na Bahamach, by zarejestrować materiał na swój 15 album studyjny, który został zatytułowany The Final Frontier. Wydawnictwo ostatecznie ukazało się 16 sierpnia 2010 roku. Dokładnie ósmego czerwca 2010 roku o pierwszej w nocy, na stronie głównej grupy, został udostępniony singiel noszący tytuł „El Dorado”. Iron Maiden na przełomie 2010 i 2011 roku świętowali spektakularną trasą koncertową 35-lecie działalności. Zespół zapowiedział swój udział w objazdowym festiwalu Sonisphere 2010 jako headliner koncertów w Wielkiej Brytanii (Knebworth House) odbywającego się 30/31 lipca i pierwszego sierpnia, 7 sierpnia w Szwecji oraz Finlandii dzień później. Brytyjczykom towarzyszyć mieli m.in.: Heaven & Hell, Slayer, Anthrax, Mastodon, Iggy Pop & The Stoogies, Alice Cooper i Mötley Crüe. 25 koncertów zagranych w 2010 r. w Ameryce Północnej, okazało się ogromnym sukcesem komercyjnym, grupa wystąpiła jako gwiazda Bluefest Cisco Festival w Ottawie oraz Festival d’eté Quebec odbywającym się na Plains of Abraham, przed 120 tys. widzów. Iron Maiden supportowani przez Dream Theater, regularnie występowali w USA i Kanadzie przed dwudziestotysięcznymi audytoriami.

    Po zakończeniu trasy północnoamerykańskiej formacja dała jedenaście koncertów na Starym Kontynencie. Wystąpili m.in. w roli headlinera szwedzkiej, fińskiej oraz brytyjskiej odsłony Sonisphere Festival, podczas których średnia frekwencji sięgała 60 tys. widzów. Po raz drugi uświetnili swoją obecnością niemiecki Wacken Open Air 2010, gdzie zgromadziło się 100 tys. osób, wystąpili również jako headliner belgijskiego Pukkelpop Festival i węgierskiego Sziget Festival przed 90 tys. widzów. Muzycy dotarli także do rumuńskiej Transylwanii, gdzie na ich koncert przybyło około 45 tys. widzów. Podczas pierwszego etapu trasy zespół wykonywał jedynie singlowy El Dorado, jako utwór promujący najnowszy album The Final Frontier. Trasa reprezentująca repertuar nowego albumu przypadała na rok 2011, obejmując festiwale w Europie, w Azji Południowo-Wschodniej oraz w Ameryce Północnej.

    Piętnasty album studyjny The Final Frontier okazał się najlepiej notowaną pozycją w karierze zespołu, ostatecznie docierając do pozycji pierwszej list bestsellerów w 30 krajach świata, w efekcie przynosząc grupie szereg złotych i platynowych płyt, również w Polsce. W formie elektronicznej oraz jako single promocyjne dla mediów, ukazały się „Coming Home” oraz „The Final Frontier”. Album, choć odebrany jako dowód progresji stylistycznej muzyki formacji, wzbudził skrajne opinie wśród fanów, którzy zarzucili muzykom odejście od stricte heavymetalowego kierunku na rzecz poszukiwań quasi-progresywnych. Promująca płytę kompozycja „El Dorado” została nominowana do nagrody Grammy w kategorii „Best Hardrock Performance”, w lutym 2011 przyznano Brytyjczykom pierwszą w ich karierze amerykańską statuetkę.

    Tymczasem zespół rozpoczął kolejny etap trasy zatytułowany „Around The World In 66 Days”, obejmujący 27 koncertów w Azji, Oceanii, Europie i obu Amerykach, podczas którego zagrali dla około 700 tys. widzów. Kolejny raz Iron Maiden wraz z ekipą przemieszczali się specjalnie przygotowanym samolotem Ed Force One. Brytyjczycy wystąpili m.in. jako headliner Soundwave Festival 2011 w Australii (trasa australijska to siedem koncertów dla 200 tys. ludzi), dali dwa koncerty typu open air w Indonezji, po raz pierwszy dotarli też do Korei Południowej, natomiast z uwagi na skutki katastrofy ekologicznej i skażenie atmosfery promieniowaniem atomowym w Japonii, zostali zmuszeni do odwołania dwóch wyprzedanych koncertów na Saitama Arena o pojemności 25 tys. miejsc. Koncerty w Ameryce Południowej odbywały się z reguły na wyprzedanych, wielkich stadionach, takich jak meksykański Foro Sol, brazylijski Estádio do Morumbi, peruwiański Universitario San Marcos, kolumbijski park Simon Bolivar, argentyński Velez Sarsfield czy największy w Chile, Estadio Nacional de Chile. Chilijski koncert został sfilmowany na potrzeby kolejnego DVD. Podczas koncertu na wspomnianym Estádio do Morumbi Iron Maiden oglądało około 80 tys. widzów, co stanowiło rekord dla wykonawcy z kręgu ciężkiego rocka.

    Ostatnim etapem trasy były występy na Starym Kontynencie, w tym objazd aren w Niemczech i Wielkiej Brytanii, gdzie jedenaście koncertów zespołu przyciągnęło około 135 tys. osób. Oczekiwane od kilku lat występy na zamkniętych obiektach wyprzedawały się na pniu. Zespół przedstawił niezwykle efektowny wizualnie show na wielkich stadionach, w arenach oraz prestiżowych festiwalach, na których wystąpili w roli gwiazdy. Do historii przeszło siedem koncertów w roli headlinera objazdowego Sonisphere Festival w Polsce, Czechach, Włoszech, Turcji, Hiszpanii, Szwajcarii oraz Grecji – przyciągających kilkudziesięciotysięczne audytoria. Po raz czwarty w karierze Brytyjczycy zagrali jako headliner Roskilde Festival dla 140 tys. widzów, prawie 90 tys. osób było obecnych podczas pierwszego w karierze występu, jako jednej z gwiazd belgijskiego Werchter Festival. Podsumowując etap skandynawski trasy, warto dodać iż w latach 2010–2011 formacja dała siedem koncertów stadionowo-festiwalowych dla 420 tys. fanów gromadząc jednocześnie największą publiczność, przed którą wystąpił jakikolwiek artysta w Skandynawii!

    Trasa „The Final Frontier World Tour 2010/11” zakończyła się dwoma wyprzedanymi koncertami w londyńskiej O2 Arena, po 101 występach dla około 2,9 mln osób w 39 krajach. Na 26 marca 2012 zapowiedziano premierę koncertowego albumu oraz DVD, zatytułowanego En Vivo! (2012). Wydawnictwa audio-video upamiętniają koncert na Estadio Nacional de Chile w Santiago, przed ponad 50 tys. osób – oraz przebieg trasy koncertowej „Around The World In 66 Days 2011”. Wydany w marcu 2012 roku film dokumentalno-koncertowy, okazał się kolejnym sukcesem komercyjnym, docierając do czołówki zestawień sprzedaży w około 30 krajach i przynosząc zespołowi szereg wyróżnień. Było to piąte z kolei tego typu wydawnictwo, które cieszyło się międzynarodową popularnością.

    2012–2014: Maiden England – reaktywacja[ | edytuj kod]

    Koncert na Stadionie Miejskim w Poznaniu, 2014

    Z początkiem 2012 roku zespół rozpoczął intensywne przygotowania do kolejnej, historycznej trasy koncertowej, która ostatecznie trwała przez trzy kolejne lata. 18 lutego 2012 grupa ogłosiła kolejne koncerty. Tym razem ponad 30 spektakli zaplanowanych na okres czerwiec – sierpień miało obejmować wyłącznie Amerykę Północną. Trasa „Maiden England World Tour 2012/13” promowała kolejne (już trzecie) retrospektywne DVD grupy, History Of Iron Maiden Part III: Maiden England. Na rok 2013 zarezerwowano kilkadziesiąt koncertów w pozostałych częściach globu, m.in. w Ameryce Południowej, gdzie Iron Maiden po raz trzeci w karierze byli gwiazdą ogromnego festiwalu Rock In Rio w Brazylii. Ponad 90 tys. biletów na ten koncert sprzedano w niespełna dwie godziny. Grupa zorganizowała nawet swój własny festiwal metalowy „Battle of San Bernardino 2013”, w którym uczestniczyło około 35 tys. widzów. Oprawa koncertów została pomyślana jako odzwierciedlenie gigantycznej produkcji scenicznej z 1988 roku, kiedy to Iron Maiden promowali legendarny album Seventh Son of a Seventh Son (1988). Według wielu naocznych świadków ówczesna produkcja koncertowa należała do najbardziej spektakularnych w dziejach grupy.

    Koncerty zagrane w Ameryce Północnej okazały się ogromnym sukcesem zarówno komercyjnym, jak i artystycznym. Była to najlepiej przyjęta i najwspanialsza trasa północno-amerykańska Iron Maiden od 25 lat. Tymczasem management zapowiedział, że latem 2013 roku grupa ruszy w objazd Starego Kontynentu, dając rekordowy, już piąty w karierze show w roli headlinera Download Festival 2013 w Donington Park przed około 100 tys. osób. Następnie anonsowano winylowe re-edycje ośmiu klasycznych albumów formacji w ekskluzywnej wersji PLP Heavy Weight Vinyl. W ciągu kolejnych miesięcy ogłoszono szereg koncertów stadionowo-festiwalowych w poszczególnych krajach Europy. Iron Maiden jako pierwszy zespół rockowy miał wystąpić na Friends Arena, nowym stadionie sportowym w Sztokholmie, sprzedając ponad 50 tys. biletów w ciągu 45 minut.

    Na lipiec 2013 roku formacja zarezerwowała dwa koncerty w największych arenach widowiskowych w Polsce. Na 3 lipca zarezerwowano łódzką Atlas Arena, zaś dzień później Iron Maiden zawitać mieli do gdańskiej Ergo Arena. Muzycy odwiedzili te miasta po raz ostatni we wrześniu 1986 roku podczas trasy „Somewhere on Tour”.

    Iron Maiden na scenie w 2013 r.

    W związku z ogromnym zainteresowaniem dotychczasowymi osiemdziesięcioma koncertami trasy „Maiden England 2012/13”, które przyciągnęły łącznie ponad 2 mln osób – kierownictwo zespołu podjęło decyzję o przedłużeniu trasy w roku 2014 o kolejne 20 występów na największych festiwalach oraz w wybranych arenach i stadionach Europy. Trzeci w historii koncert Iron Maiden w Poznaniu odbył się 24 czerwca 2014 na poznańskim Stadionie Miejskim. Poprzedziły go występy szwedzkiego zespołu Ghost oraz amerykańskiej legendy thrash metalu – Slayer. Zespół był gwiazdą prestiżowych festiwali m.in. Bravalla Festival, Rock Im Park/Rock Am Ring (łącznie 180 tys. widzów), Hellfest (100 tys. widzów), Main Square Arras, Nova Rock Festival czy Forta Rock Festival. Ostatnim koncertem trasy, był występ przed 60 tys. widzów w roli headlinera Sonisphere Festival, w angielskim Knebworth Park. W okresie 2013 – 2014 sekstet dał siedem koncertów stadionowo-festiwalowych w Skandynawii, gromadząc łącznie 265 tys. widzów. Było to kolejne potwierdzenie dominującej pozycji grupy w regionie. Reasumując, 101 koncertów trasy „Maiden England 2012–2014” przyciągnęło ostatecznie niemal 3 mln osób w 32 państwach Ameryki Północnej, Południowej oraz Starego Kontynentu, co uczyniło tournée najbardziej spektakularnym i najlepiej przyjętym od chwili ukonstytuowania się sześcioosobowego składu w lutym 1999 roku.

    Począwszy od października 2014 na rynku wydawniczym pojawiły się kolekcjonerskie reedycje pierwszych ośmiu klasycznych albumów grupy oraz towarzyszących im siedmiocalowych singlii, wydanych na wysokojakościowym winylu (180 g). Dźwięk odtworzono z oryginalnych taśm-matek i poddano remasteringowi w „Abbey Road Studios” w Londynie, uzyskując najwyższą wierność audiofilską względem oryginału. Odtworzono także oryginalną szatę graficzną ilustracji okładkowych, tak aby możliwie najwierniej uwieczniała ona dzieło Dereka Riggsa, legendarnego grafika zespołu.

    We wrześniu grupa przystąpiła do pracy nad szesnastym albumem studyjnym. Proces rejestracji materiału zainicjowano w Paryżu, w asyście etatowego producenta Maiden, Kevina Shirleya. Rejestrację albumu zakończono w połowie grudnia, o czym za pośrednictwem osobistego profilu na FB poinformował producent.

    2015–2017: Księga dusz – 40 lat[ | edytuj kod]

    Iron Maiden w 2016 roku

    Na lata 2015/2016 przypada czterdziesta rocznica istnienia brytyjskiej formacji. W lutym 2015 na stronie grupy znalazła się informacja, że u Bruce’a Dickinsona wykryto niewielki guzek nowotworowy, znajdujący się we wczesnym stadium, umiejscowiony w tylnej części języka. Wokalista poddał się intensywnej radio- oraz chemioterapii. W marcu Nicko McBrain potwierdził, że szesnasty album studyjny jest gotowy do wydania, lecz wszelkie plany promocyjne i koncertowe zespołu są uwarunkowane stanem zdrowia wokalisty, który sukcesywnie się poprawiał. W kolejnych tygodniach artyści zostali uhonorowani nagrodami „Bandit Award” oraz „O2 Silver Clef Award”. W kwietniu 19 zremasteryzowanych w technologii 24 bits/96 kHz albumów Iron Maiden zostało udostępnionych za pośrednictwem specjalnej witryny na platformie iTunes, ponadto katalog grupy przystosowany do wymogów rozdzielczości Hi-Res FLAC przez Tonyego Newtona i Ade Emsleya w Abbey Road Studios, trafił do odbiorców za pośrednictwem Onkyo Music.

    15 maja podano do informacji publicznej wiadomość, że Bruce Dickinson został całkowicie wyleczony z choroby nowotworowej, co potwierdziły badania za pomocą tomografu komputerowego. Jak twierdził manager grupy, Rod Smallwood, powrót do pełnej sprawności i kondycji fizycznej miał zająć wokaliście kilka miesięcy, co przesądzało o przeniesieniu trasy promującej nowy album na początek 2016 roku. Rynkową premierę szesnastego albumu studyjnego grupy przewidziano na drugą połowę 2015 roku.

    18 czerwca 2015 ogłoszono, że nowy album będzie nosił nazwę The Book of Souls, ukaże się 4 września 2015 i będzie pierwszym studyjnym albumem dwupłytowym zespołu. 14 sierpnia miała miejsce ogólnoświatowa premiera singla „Speed of Light” oraz teledysku wyreżyserowanego przez Lexiego Leona z The Brewery Productions. Obraz w konwencji gry elektronicznej rodem z lat 80. XX wieku ukazywał przemiany formacji na przestrzeni 40 lat kariery. W przeciągu tygodnia zobaczyło go na kanale YouTube około 5 mln widzów.

    25 sierpnia 2015 zespół poinformował, że w 2016 roku rusza w trasę koncertową prywatnym jumbo jetem. Wokalista Bruce Dickinson po raz kolejny ma zostać kapitanem i pilotem Boeinga 747 – 400 Jumbo Jet (znanym też jako „Królowa Niebios”) i przemierzyć 6 kontynentów, pokonując prawie 88,5 tysięcy kilometrów dookoła globu, zaś “The Book of Souls World Tour” ma odwiedzić około 35 krajów, w tym po raz pierwszy Chiny oraz Salwador. Ogromna czterosilnikowa maszyna okazała się prawie dwa razy większa i ponad trzy razy cięższa od poprzedniego Boeinga 757, używanego podczas tras w latach 2008, 2009 i 2011. Nowy „Ed Force One” może zabrać na pokład zespół, ekipę i prawie 25 ton sprzętu elektronicznego.

    Według managementu członkowie Iron Maiden mają przygotować się do rozpoczynającej się pod koniec lutego trasy w Stanach Zjednoczonych, następnie na początku marca formacja ma skierować się do Ameryki Środkowej, gdzie zaplanowano koncerty m.in. w Meksyku, Salwadorze i Kostaryce. Następnie „Ed Force One” ma obrać kierunek na Amerykę Południową (koncerty w Argentynie, Chile, kilka sztukami w Brazylii), aby pod koniec marca powrócić do USA, a następnie w pierwszych dwóch tygodniach kwietnia przylecieć do Kanady. Z końcem kwietnia zespół ma ponownie zagrać koncerty w Japonii, następnie pierwsze koncerty w Chinach, aby później skierować się do Nowej Zelandii i Australii, gdzie seria koncertów została zaplanowana na pierwszą połowę maja 2016 r. Według dalszych planów kierownictwa formacji „Ed Force One” powinien skierować się do Afryki (pierwsze koncerty z Dickinsonem po 20 latach od inaugurującej trasę „The X Factour 1995” wizyty z Blazem Bayleyem), które w zamierzeniu miały być ostatnim przystankiem przed licznymi koncertami w Europie, zaplanowanymi od końca maja do początku sierpnia. Scenografia wykorzystywana w trakcie tournée przypominała ogromną świątynię Majów, zaś efekty specjalne i ogólne wrażenia związane z uczestnictwem w spektaklach, opisano jako powrót Iron Maiden w wielkim stylu po rocznej przerwie i poważnej chorobie frontmana.

    Album The Book of Souls (2015) spotkał się z bardzo dobrym odzewem zarówno ze strony krytyków muzycznych, jak i fanów zespołu. Tylko w pierwszym tygodniu po premierze album osiągnął pozycją pierwszą sprzedaży w 24 krajach, by w następnych tygodniach trafić łącznie na szczyt zestawień w 46 krajach, biorąc pod uwagę zarówno sprzedaż nośników fizycznych, jak i plików cyfrowych. The Book of Souls (2015) znalazł się ostatecznie na szczycie zestawień w: Argentynie, Austrii, Belgii, Brazylii, Chorwacji, Czechach, Finlandii, Niemczech, Grecji, Węgrzech, Izraelu, Włoszech, Japonii, Meksyku, Holandii, Norwegii, Polsce, Portugalii, Serbii, Słowenii, Hiszpanii, Szwecji, Szwajcarii, Wielkiej Brytanii, Boliwii, Rosji, Estonii, Bułgarii, Chile, Kolumbii, Kostaryce, Ekwadorze, Salwadorze, Gwatemali, Indiach, UEA, Litwie, Luksemburgu, Nepalu, Nikaragui, Panamie, Papui-Nowej Gwinei, Paragwaju, Peru, Rumunii, Słowacji.

    16 album studyjny przyniósł grupie dziesiątki prestiżowych nagród i wyróżnień, jak i ponad 20 „Srebrnych”, „Złotych” oraz „Platynowych” certyfikatów – również w Polsce. Kolejnymi singlami promocyjnymi okazały się ozdobiony zabawnym teledyskiem koncertowym „Death Or Glory” oraz ponad 18-minutowy „Empire of the Clouds” (wydany z okazji cyklicznych obchodów „Record Store Day 2016”).

    Jesienią 2015 roku management ogłosił kilkadziesiąt koncertów trasy „The Book of Souls World Tour 2016”, obejmującej sześć kontynentów i 35 państw, w tym 24 koncert grupy w Polsce na Stadionie Wrocław 3 lipca 2016 roku. W rozpisce nie zabrakło ogromnych aren sportowych, stadionów i prestiżowych festiwali, których gwiazdami Brytyjczycy byli już wielokrotnie w przeszłości, m.in. Graspop Metal Meeting (po raz siódmy jako headliner), Wacken Open Air (po raz trzeci), Download Festival w Donington (po raz szósty) oraz w Paryżu czy Sonisphere Festival. Polski koncert trasy okazał się największym samodzielnym (poza festiwalami) występem, jaki formacja dała w tym kraju. W koncercie, który grupa dała 3 lipca 2016 na Stadionie Wrocław, uczestniczyło niemal 40 tys. widzów. Naturalnie znów mogła imponować liczba i różnorodność gadżetów związanych z trasą, zaś fani po raz kolejny otrzymali grę „Legacy of the Beast” przeznaczoną na IPody i telefony komórkowe wyposażone w program Android. Soundtrack do niej stanowiły koncertowe, niepublikowane dotąd wersje wielu standardów grupy.

    Przypadająca na rok 2016 trasa ostatecznie objęła 72 występy w 36 krajach świata, ulokowanych na sześciu kontynentach. Ostatni koncert zagrany w jej ramach, miał miejsce czwartego sierpnia na Wacken Open Air w Niemczech, uczestniczyło w nim około 90 tys. widzów. Występ był transmitowany via Wacken TV oraz Arte TV, dzięki czemu zobaczyło go ponad 27 milionów widzów. Internetowy, odpłatny streaming show w czasie rzeczywistym, pozwolił na pobicie rekordu 550 tys. odbiorców, co łącznie z ponad 1,7 mln fanów fizycznie uczestniczących w koncertach 2016 r., pozwoliło na osiągnięcie jednego z najlepszych wyników frekwencyjnych formacji w ujęciu rocznym (około 2,3 mln widzów). Steve Harris anonsował europejską trasę solowego projektu British Lion, w ramach której pojawiły się dwie polskie daty – Kraków i Gdańsk. Członkowie Iron Maiden w wywiadach potwierdzili, iż w roku 2017 fani mogą spodziewać się kilkudziesięciu koncertów, w ramach których legendarna formacja będzie kontynuować trasę „The Book of Souls World Tour 2016/17”.

    Efekty specjalne

    23 września anonsowano 18 koncertów w Niemczech, Belgii oraz UK będących kontynuacją wspomnianej trasy na rok 2017. 13 koncertów w Wielkiej Brytanii złożyło się na największą (pod względem poziomu zainteresowania publiczności) trasę halową, jaką zespół miał odbyć na Wyspach Brytyjskich w dotychczasowej karierze. Zaznaczono, że będą to jedyne koncerty europejskie formacji w nadchodzącym roku. Management formacji wprowadził pełną kontrolę nad dystrybucją elektronicznych biletów na trasę po arenach Wielkiej Brytanii. Decyzja ta okazała się niezwykle trafną, bowiem sprzedaż biletów „z drugiej ręki” spadła o 95%, dzięki temu, że fani mogli kupić bilety niemal wyłącznie po cenie wyjściowej. Tylko w ciągu jednego dnia sprzedano około 120 tys. kart wstępu na koncerty brytyjskie zabookowane na kwiecień 2017 roku. W połowie stycznia 2017 roku ogłoszono daty 25 letnich koncertów w Ameryce Północnej, na tamtejszych arenach sportowych i amfiteatrach o pojemności ponad 20 tys. miejsc. Ze względu na ogromne zainteresowanie, management formacji zdecydował się na dodanie drugiego występu w Barclay Center na Brooklinie, zaplanowanego na 22 lipca 2017 r. Koncert ten był zwieńczeniem trasy „The Book of Souls World Tour 2016/17”. Występy zabookowane na 2017 rok zostały niemal całkowicie wyprzedane, w tym wiele w rekordowym czasie. W ciągu 56 godzin od chwili rozpoczęcia sprzedaży kart wstępu na 25 koncertów w USA i Kanadzie, rozeszło się 265 tysięcy biletów. Ze względu na fakt, że większość ze 118 koncertów trasy odbywało się w arenach widowiskowo-sportowych, tournée przyjęło charakter bardziej kameralny, niż kilka poprzednich tras. Już pod koniec lutego 2017 roku stało się jasne, że wszystkie koncerty trasy przyciągną przynajmniej 2,5 mln widzów. 24 marca 2017 ogłoszono, że kolejne 12 albumów katalogowych formacji, począwszy od No Prayer for the Dying (1990), a skończywszy na koncertowym En Vivo! (2012) ukaże się na 180 gramowym, audiofilskim winylu. Była to oczywiście kontynuacja serii wznowień zapoczątkowanej jeszcze w 2014 roku. Reedycje zostały przeznaczone do dystrybucji rynkowej w trzech transzach, odpowiednio: 19 maja, 23 czerwca, 21 lipca 2017. Management przewidział również możliwość zakupu specjalnego boxu, który pomieściłby wszystkie płyty – łącznie z wydaną w 2015 roku The Book of Souls. Co bardzo znamienne, w rekomendowanej serii nie zdecydowano się na wznowienie albumów Live at Donington oraz zestawu A Real Live One / A Real Dead One z 1993 roku.

    Potężna trasa promująca podwójny album studyjny The Book of Souls dobiegła końca 22 lipca 2017 roku, po dwóch koncertach na Brooklinie, w hali Barclays Center. Ostatecznie w ramach koncertów z cyklu „The Book of Souls World Tour 2016/17” muzycy zagrali 117 razy na sześciu kontynentach, w 39 krajach, przyciągając ponad 3 mln widzów (w tym 550 tys. uczestników specjalnej transmisji live z Wacken Open Air). Średnio w każdym ze spektakli uczestniczyło ponad 26 tys. osób, przy czym aż 74 występy zabukowano w arenach widowiskowo-sportowych. Na oficjalnej witrynie zespołu ukazała się zapowiedź autobiografii Bruce’a Dickinson’a “What Does This Button Do”. Oczekiwana od kilku lat książka cieszyła się ogromnym zainteresowaniem, w Wielkiej Brytanii zadebiutowała na pozycji #1 zestawienia bestsellerów Sunday Times, autobiografia ukazała się również w wersji polskojęzycznej nakładem wydawnictwa SQN. Gra “Legacy of the Beast” w ciągu kilkunastu miesięcy obecności na rynku zdobyła dużą popularność, będąc również konsekwentnie aktualizowaną. Począwszy od lipca 2017 roku na łamach najpopularniejszego na świecie magazynu SF/Fantasy „Heavy Metal”, drukowano w pięciu odcinkach komiks oparty na scenach znanych z promowanej gry.

    Pamiątką z tournée jest koncertowy album The Book of Souls: Live Chapter opublikowany 17 listopada 2017 roku. Wydawnictwo ukazało się w kilku wersjach: limitowanej, audiofilskiej wersji winylową 3 LP 180 gram, jako podwójny booklet (analogiczne rozwiązanie jak The Book of Souls) – do mniej wymagających nabywców adresowano standardowy 2CD i Digital Download dostępny odpłatnie. Na dwóch krążkach CD znalazło się 15 kompozycji, zarejestrowanych zarówno w arenach sportowych, jak i przed ogromnymi audytoriami zgromadzonymi na stadionach i gigantycznych festiwalach, których headlinerami byli Iron Maiden. Za brzmienie tym razem odpowiadali Steve Harris i Tony Newton. Już promujący całość koncertowy teledysk do „Speed Of Light” (nagrany w Kapsztadzie, RPA) nie pozostawiał nawet cienia wątpliwości, że pod względem zarówno audialnym, jak i wizualnym otrzymujemy produkt wysokiej jakości.

    Podobnie jak w przypadku Flight 666 z 2009 roku i tym razem przygotowano koncertową kompilację nagrań zarejestrowanych w toku tej samej trasy na kilku kontynentach (w przypadku The Book of Souls: Live Chapter – sześciu!) oraz w różnych państwach globu i w wybranych miastach. Niezmiennymi pozostają set – lista (zachowano wersję z 2017 roku) i forma wykonawcza kapeli. Na dodatek S. Harris zadbał o trafny dobór wersji finalnych poszczególnych kompozycji, pochodzących z takich miejsc jak np. RPA, Polska, El Salvador, Kanada. Tym razem nie zabrakło polskiego akcentu w programie płyty. „Death Or Glory” zarejestrowany we Wrocławiu sprawia, że polscy fani mogą cieszyć się z owej niespodzianki. Zupełnie darmowo wszyscy zainteresowani mogli zobaczyć na własne oczy, jak grupa w latach 2016/17 prezentowała się w kolejnych krajach i miastach ‘na żywo’. Podwójnemu wydawnictwu towarzyszy bowiem film, który udostępniono w ramach nieodpłatnego streamingu oraz jako Free Digital Download. 11 listopada 2017 roku o godzinie 19:00 czasu brytyjskiego (GMT), odbyła się internetowa premiera filmu „The Book of Souls: Live Chapter”. Streamingu dzieła dokonano via youtube.com/Iron Maiden – oficjalnego kanału YT formacji. Było to pierwsze tego typu przedsięwzięcie w historii grupy. Fani mogli podziwiać zespół występujący w latach 2016/17 w 12 z 39 krajów, które obejmowała trasa koncertowa, w tym również w Polsce. W późniejszym czasie film udostępniono w opcji Digital Download, co stanowiło akt wdzięczności ze strony kierownictwa formacji, za cztery dekady lojalności trzech pokoleń słuchaczy. Premierze filmu, adekwatnie do okoliczności, nadano tytuł „Stream For Me, You Tube”!

    2018–2020: Dziedzictwo legendy[ | edytuj kod]

    13 listopada 2017 r., ogłoszono daty europejskich koncertów, będących częścią światowej trasy „Legacy of the Beast World Tour 2018/19”. Etap europejski tournee miał rozpocząć się 26 maja w Tallinnie, w Estonii a zakończyć się w londyńskiej O2 Arena 10 sierpnia. Pośród 34 ujawnionych dat, znalazło się również miejsce na kolejną wizytę formacji w Polsce, koncert zabukowano na 27 lipca 2018 roku w Tauron Arenie. Pomysł na tournée został zainspirowany grą komórkową i komiksem o tej samej nazwie. Scenografia zawierała wiele różnych, ale powiązanych ze sobą „światów”, zaś repertuar obejmował materiał z lat 80. XX wieku, z kilkoma niespodziankami z późniejszych albumów. Trasa była pierwszą w historii muzyki, całkowicie opartą na fabule oraz postaciach znanych z gry RPG. Wejściówki na pierwszy koncert zespołu w krakowskiej Tauron Arenie wyprzedały się błyskawicznie, dlatego w stosunkowo krótkim czasie postanowiono ogłosić kolejny występ, zabukowany na 28 lipca 2018 roku. Gościem specjalnym podczas polskich koncertów był zespół Tremonti, który dołączył do Iron Maiden także we Francji, Włoszech, Szwajcarii, Portugalii, Hiszpanii i w Chorwacji. Wraz z ogłoszeniem drugiego koncertu w Krakowie, harmonogram trasy „Legacy Of The Beast Tour” na rok 2018 został zamknięty.

    Manager Rod Smallwood stwierdził: Nasi fani wiedzą, iż mamy ustalony bardzo konkrety cykl tras, bowiem odkąd Bruce i Adrian powrócili do Iron Maiden na początku XXI wieku – przeplatamy trasy poświęcone nowym albumom z trasami pełnymi historii i hitów. Uwielbiamy pracować w ten sposób z wielu powodów, nie tylko dlatego, że daje to zespołowi możliwość zagrania zarówno nowego materiału, jak i starych, uwielbianych utworów, które chcą usłyszeć fani. Dzięki temu trasy pozostają świeże, nie tylko dla fanów, ale również dla nas. Wizerunek tej trasy pełnej historii/hitów zdecydowaliśmy się zbudować wokół hasła Legacy of the Beast, co dało nam możliwość kreatywnego wykorzystania nowych pomysłów i dobrej zabawy, zwłaszcza z EDDIE’m! Nie chcę zbyt wiele zdradzać w tym momencie, ale zgodnie z tradycją Iron Maiden pracujemy nad mnóstwem różnych scen i mamy nadzieję, że zapewni to naszym fanom niezapomniane wrażenia, kiedy zobaczą to bardzo specjalne show. Zespół połączył promocję albumu The Book of Souls (2015) z jednoczesną, synchroniczną kampanią marketingową o charakterze frontalnym, obejmującą grę Legacy of the Beast, w końcu film The Book of Souls: Live Chapter (2017). Ogłoszenie trasy, korelowało z obchodami 40 – lecia działalności formacji, które można odliczać oraz interpretować na kilka różnych sposobów: 2015 rok to 40 lat istnienia formacji od chwili jej założenia 25 grudnia 1975 r., rok 2016 to 40 lat działalności estradowej – pierwszy koncert odbył się 1 maja 1976 r., 2017: 40 lat wizerunku estradowego (Prowler’77 – proto Eddie), na rok 2018 przypada 40 lat aktywności studyjnej (sesja 1978/79 Spaceword Studios) w roku 2019 zespół obchodzi 40 – lecie działalności wydawniczej: listopad 1979 – kontrakt z EMI Rec, w końcu w kwietniu 2020 roku minie równo 40 lat od rynkowej premiery debiutanckiego albumu studyjnego Iron Maiden. Trasy „The Book of Souls World Tour 2016/17” oraz kolejna: „Legacy of the Beast World Tour” wzajemnie dopełniają się, natomiast w kontekście kilkuletniej promocji wspomnianej gry i wieloetapowo rozumianych obchodów 40-lecia działalności Iron Maiden, warto koncerty obu tras traktować zbiorczo, jako nierozerwalną część planu marketingowego, obejmującego również promocję wspomnianego filmu koncertowego na YT (każdy z 15 utworów został w zaledwie dwie doby po premierze przekonwertowany na osobny klip promocyjny).

    Nieprzypadkowy okazał się również dobór poszczególnych miejsc i obiektów, które w naturalny sposób pokrywały się z europejskim tournée 2016 r. Zatem sekstet znów miał zagrać w Berlinie na Waldbühne, w Monachium jako headliner festiwalu RockAvaria, po raz pierwszy od 1984 roku zabukowano kolejną po zaledwie roku czasu, trasę po największych halach sportowych w Wielkiej Brytanii, oprócz Genting Arena w Birmingham, SSE w Belfaście – koncerty w Manchesterze, Londynie, Aberdeen i Newcastle zostały zabookowane dokładnie w tych samych obiektach. Na londyńskiej O2 Arena mieli zagrać już po raz ósmy w karierze przed kompletem widzów. Po raz kolejny byli headlinerami na Volt Festival, Graspop (dziewiąty raz), Hellfest, kolejny raz GelreDome (po raz trzeci) w Arnhem, czy Arena de Unita w Trieście. W Hiszpanii zaplanowano tylko jeden koncert na gigantycznym Wanda Metropolitano Stadium (pierwszy koncert rockowy na nowym obiekcie), nowością były występy na Trondheim Rocks, Firenze Rocks (70 tys.), Sweden Rock (40 tys.) czy bułgarskim Hills of Rock na terenach miejskich Rowing Canal Plovdiv. Do miejsc, na których mieli zagrać po raz pierwszy indywidualne spektakle, należały Letňany Airport w Pradze, Tauron Arena w Krakowie, Dalhs Arena w Norwegii, Royal Arena w Kopenhadze, Tele2 Arena w Szwecji, Saku Arena w Estonii (powrót po 18 latach), AccorHotels Arena w Paryżu (dawniej Bercy), Geneva Arena, San Siro Hippodrome, Freiburg Messegelande oraz Hannover Messe Plaza w Niemczech. W wielu przypadkach grupa wystąpiła na o wiele większych obiektach niż przed dwoma laty. Na Starym Kontynencie koncertowali trzeci rok z rzędu, dając łącznie 89 występów dla około 2,7 mln widzów.

    24 listopada 2017 bilety na europejski odcinek trasy trafiły do otwartej sprzedaży. Po zaledwie kilku minutach podwojono poszczególne daty w Paryżu, Londynie i Helsinkach. Jak poinformowali dystrybutorzy, karty wstępu rozchodziły się bardzo szybko dosłownie wszędzie, np. na stadion Tele2 Arena w Sztokholmie, zaś po zaledwie paru godzinach zabrakło głównej puli biletów na Sweden Rock Festival oraz Hellfest 2018. Rewelacyjnie przebiegała sprzedaż biletów w Madrycie, gdzie po kilku dniach rozeszło się ich 45 tys. na 60 tys. dostępnych miejsc. Ogromne zainteresowanie towarzyszyło również sprzedaży wejściówek na festiwale, w tym Trondheim Rocks 2018 czy rekordowy frekwencyjnie Graspop Metal Meeting 2018. Trasa została okrzyknięta zarówno przez dziennikarzy, jak i fanów najbardziej teatralną, widowiskową oraz dopracowaną wizualnie w dotychczasowej historii grupy. Redakcja „Berliner B. Z Newspaper” określiła występy grupy mianem: Doskonale wyreżyserowanej i wystawionej heavy – metalowej opery. Brytyjski „Metal Hammer” reportaż z koncertu na Tele2 Arena w Sztokholmie opatrzył wymownym tytułem: Największe show na ziemi. Pierwsze 26 koncertów europejskiego odcinka tournée zgromadziło co najmniej 750 tys. widzów, zaś wszystkie 38 występów zagranych w 2018 roku przyciągnęło około 1,2 mln fanów, trasa została całkowicie wyprzedana, zaś wszystkie koncerty festiwalowe z Brytyjczykami jako headlinerem odnotowały rekordowy poziom zainteresowania. Na jesieni ogłoszono, iż grupa po raz czwarty w historii będzie jednym z headlinerów największego na świecie festiwalu muzycznego Rock In Rio Festival 2019, odbywającego się w swoim macierzystym mieście w Brazylii.

    12 października 2018 roku firmy Parlaphone Records / BMG rozpoczęły promocję kolekcji reedycji 16 albumów studyjnych formacji, przeznaczonych do publikacji na okres 16 listopada 2018 – czerwiec 2019. Albumy zaplanowano do wydania w partiach złożonych z czterech, kolejnych tytułów dyskograficznych. Dźwięk odtworzono z oryginalnych taśm matek, zaś poligrafia poszczególnych krążków została oparta o rozwiązania graficzne znane z oryginalnych, brytyjskich edycji albumów. Wszystkie tytuły opublikowano w formie digipaków, zaś wybrany album z każdej partii wydano w wersji kolekcjonerskiej, zawierającej figurkę maskotki grupy, nawiązującą do ilustracji okładkowej płyty oraz unikalną naszywkę. Poszczególne tytuły zostały również udostępnione w bezstratnych wersjach cyfrowych. Zespół już od kilku lat rozważał możliwość publikacji serii zremasterowanych albumów na CD, jednak dopiero najnowocześniejsza technologia, którą wykorzystano do odświeżenia brzmienia całego back-katalogu w 2015 roku (Abbey Road Studios, Londyn), pozwalała na uzyskanie optymalnego efektu brzmieniowego, znacznie przewyższając jakościowo powszechnie dostępne reedycje z 1998 roku. Kolekcja została wydana z myślą o młodszej generacji odbiorców, którzy dopiero poznawali muzykę formacji.

    W pierwszej połowie listopada ogłoszono cykl 36 koncertów w Ameryce Północnej. Po raz pierwszy w historii grupy, sprzedaż biletów na obiekty o średniej pojemności oscylującej wokół 20 tys. miejsc, rozpoczęto na ponad osiem miesięcy przed startem trasy 18 lipca 2019 r. na Florydzie. Trasa obejmująca 33 miasta Stanów Zjednoczonych oraz Kanady okazała się największym sukcesem komercyjnym grupy w tym regionie, przynosząc dochód około 34 mln USD. Iron Maiden zagrali dla kilkuset tysięcy fanów, zarabiając z każdego koncertu ponad milion dolarów. Ogromny sukces grupa odniosła w Ameryce Łacińskiej, gdzie koncerty w sześciu miastach Meksyku, Brazylii, Argentyny i Chile zobaczyło ponad pół miliona widzów!

    Koncert w ramach headlinera festiwalu Rock In Rio 2019 został wyprzedany w rekordowym czasie, przyciągając rekordową, ponad stutysięczną widownię. W stolicy Chile, Santiago, Iron Maiden wystąpili dla niemal 100 tys. widzów na Estadio Nacional de Chile i Arena Movistar. 44 koncerty, które zespół zagrał w 2019 roku przyciągnęły około 1,3 mln fanów w obu Amerykach. Według niezależnych dziennikarzy, krytyków muzycznych i agentów grupy, Iron Maiden w okresie 2008 – 2019 dali 494 koncerty, w ramach pięciu światowych tras, które przyciągnęły łącznie około 14,6 mln widzów. W roku 2019 minęło 20 lat od kiedy Anglicy powrócili w sześcioosobowym składzie. W latach 1999–2019 zespół dał 840 koncertów dla około 23,6 mln widzów, co przekładało się na średnią rzędu 28 tys. co wieczór.

    Ostatecznie 82 koncerty „Legacy of the Beast World Tour 2018/19/20” obejrzało około 2,5 mln fanów w Europie oraz obu Amerykach. W obliczu ogromnego sukcesu komercyjnego oraz artystycznego, management formacji zdecydował o przedłużaniu trasy o kolejny, trzeci już z rzędu rok. Oprócz Europy, gdzie po raz siódmy Iron Maiden zagrać mieli w Donington, jako headliner Download Festival, zespół zdecydował się odwiedzić Azję oraz Oceanię, co w kontekście tras retrospektywnych zdarzyć się miało po raz pierwszy. Siódmego listopada 2019 ogłoszono 33 koncerty składające się na ostatni etap trasy. Wynajęto stadiony w Rosji, Polsce, Czechach (po raz czwarty dawny Synot Tip Aréna), Hiszpanii, Portugalii, Szwecji (Stadion Ullevi wynajęto po raz piąty), we Włoszech, Austrii, Niemczech, Francji czy Holandii. Trasa miała obejmować również wybrane festiwale, których Brytyjczycy byli gwiazdą m.in. po raz dziesiąty (!) mieli pojawić się na Graspop Festival w belgijskim Dessel. Iron Maiden zdecydowali się odwiedzić Filipiny, po czterech latach powrócić do Japonii oraz Oceanii, zaś po ćwierćwieczu odwiedzić Izrael, by w oryginalnym składzie zagrać na Bloomfield Stadium. Choć na starym kontynencie zaplanowano koncerty w wielu miastach, których nie objęła trasa europejska w 2018 roku, to w wielu przypadkach sekstet miał zamiar zagrać w tych samych miastach oraz obiektach, co przed dwoma laty. Zdecydowana większość koncertów zaplanowanych na 2020 rok została wyprzedana na wiele miesięcy przed planowanym stratem trasy. Uczestnictwem we wszystkich 35 koncertach trasy zainteresowanych było ponad milion osób, co trafnie ukazywało skalę całego przedsięwzięcia. Plany zespołu pokrzyżowały wydarzenia związane z postępującą pandemią koronawirusa COVID-19. Wstępnie przełożono występy w Australii i Nowej Zelandii, organizatorzy zdecydowali się na anulowanie Download Festival w Donington oraz innych festiwali. Był to jedynie początek zmian, które wymusiła na przemyśle rozrywkowym ogólnoświatowa sytuacja, w wyniku której odwołaniu uległy kolejne imprezy. Management zespołu rozpoczął procedurę przeniesienia poszczególnych koncertów trasy na rok 2021. Ostatecznie z pierwotnego rozkładu tournee pozostało kilkanaście największych koncertów stadionowych w wybranych krajach Europy, które zespół przełożył na okres czerwiec – lipiec 2021 r.

    Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom widzów, zespół zdecydował się na udział w unikatowej, wirtualnej edycji Download Festival 2020, transmitowanej przez Download TV. Zgodnie z oryginalnym rozkładem imprezy, siódmy koncert Iron Maiden w roli headlinera festiwalu, zapowiedziano na 13 czerwca 2020. Występ ten na kilku platformach obejrzało kilkaset tysięcy widzów. W ramach trzydniowego cyklu „Wacken World Wide – Live Stream” nadano również transmisję z archiwalnego koncertu grupy na Wacken Open Air Festival 2016. Według doniesień serwisu Pollstar całe przedsięwzięcie uzyskało ponad 11 mln wyświetleń, z biegiem czasu pojawiły się kolejne transmisje koncertów, które zespół zagrał jako headliner rozmaitych festiwali. Brytyjski sekstet wraz z The Rolling Stones, Muse, Paulem McCartneyem i Coldplay, dołączył do grona 1500 artystów, którzy wystosowali specjalny list – manifest do Brytyjskiego Ministerstwa Kultury, w którym apelowali o wsparcie dla właścicieli obiektów muzycznych, managerów i artystów w okresie pandemii COVID-19.

    Na 20 listopada 2020 roku zapowiedziano premierę kolejnego, trzynastego albumu koncertowego w historii grupy. Nights of the Dead: Live in Mexico City przyniósł ponad sto minut muzyki zarejestrowanej podczas trzech wyprzedanych koncertów w Mexico City (27, 29, 30 września 2019) przed około 75 tys. widzów. Album stanowił kolekcjonerską pamiątkę z trasy „Legacy of the Beast World Tour 2018/19/20”, swego rodzaju namiastkę uczestnictwa w koncertach jej trzeciego etapu z 2020 roku, który został ostatecznie odwołany w dobie eskalacji pandemii koronawirusa. Grupa anonsowała również cztery koncerty europejskie w Bazylei, Zagrzebiu, Budapeszcie i Frankfurcie zamykając w ten sposób rozkład trzeciej odsłony „Legacy of the Beast World Tour”, teoretycznie zaplanowanego na lato 2021 roku.

    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8]




    Reklama

    Czas generowania strony: 1.884 sek.