• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Iriomote

    Przeczytaj także...
    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Japonia (jap. 日本, trb. Nihon lub Nippon) – państwo wyspiarskie usytuowane na wąskim łańcuchu wysp na zachodnim Pacyfiku, u wschodnich wybrzeży Azji, o długości 3,3 tys. km. Archipelag rozciąga się niemal południkowo (Japończycy utrzymują, że ich kraj ma kształt „trzydniowego Księżyca”) pomiędzy 45°33′ a 20°25′ stopniem szerokości północnej, od Morza Ochockiego na północy do Morza Wschodniochińskiego i Tajwanu na południu. Stolica Tokio jest usytuowana prawie dokładnie na tej samej szerokości geograficznej co Ateny, Pekin, Teheran i Waszyngton.
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
    Wyspy Yaeyama
    Wyspa widziana z przestrzeni kosmicznej (sierpień 1991)

    Iriomote – jedna z wysp z grupy Yaeyama na archipelagu Riukiu. Wyspa należy do Japonii i znajduje się w prefekturze Okinawa.

    Położenie[edytuj kod]

    Jest to maleńka wysepka o powierzchni 284 km². Jest ona jedną z najdalej wysuniętych na południe wysp Japonii i leży około 200 km na wschód od Tajwanu (niecały jeden stopień geograficzny na północ od zwrotnika Raka)

    Tajwan, hist. Formoza (chiń. upr.: 台湾; chiń. trad.: 臺灣 lub 台灣; pinyin: Táiwān; pe̍h-ōe-jī: Tâi-oân) – wyspa na Oceanie Spokojnym, oddzielona od Chin kontynentalnych Cieśniną Tajwańską. Jest wyspą w większości wyżynną, obrzeża Tajwanu są nizinne.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

    Klimat[edytuj kod]

    Klimat jest subtropikalny. Bardzo ciepły i wilgotny, wystarczająco, aby rosły tu banany i ananasy. Roczna suma opadów wynosi tu średnio ponad dwa i pół tysiąca milimetrów. Wstępują dwie pory roku – lato i zima. Zima to raczej symboliczna nazwa ponieważ rzadko kiedy temperatura o tej porze roku spada poniżej piętnastu stopni w skali Celsjusza. Średnia temperatura w lipcu wynosi 28 °C.

    Ananas (Ananas Mill.) – rodzaj roślin zielnych z rodziny bromeliowatych (Bromeliaceae). W stanie naturalnym rośnie w Ameryce Południowej.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>,

    Historia[edytuj kod]

    Ślady ludzkiej bytności na Iriomote pochodzą z połowy pierwszego tysiąclecia. Znaleziono je w pobliżu wioski Funaura. Stałe osadnictwo rozpoczęło się około XII wieku. Wtedy to powstały osady Sonai i Komi. Jeszcze w XIV wieku cały archipelag podporządkowany był Chinom, lecz oficjalnie do nich nie należał. Sytuacja zmieniła się sto lat później, kiedy jeden z riukiuańskich królów Shō Hashi zjednoczył królestwo. Mieszkańcy musieli płacić Chinom coraz większe kontrybucje. Na początku XVII wieku o bezbronnym królestwie przypomniała sobie Japonia. Po inwazji na Riukiu zażądała haraczu i podporządkowania władzy cesarza. To podwójne łupienie trwało aż do 1879. Wtedy to cesarz Japonii, widząc, że król Riukiu nie radzi sobie z podwójną kontrybucją, zdetronizował go, a królestwo włączył do swojego cesarstwa. Po II wojnie światowej archipelag był okupowany przez Amerykanów. Dopiero w latach siedemdziesiątych XX wieku Japonia przejęła władzę nad Riukiu a sytuacja zaczęła się powoli zmieniać.

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Prefektura Okinawa (jap. 沖縄県, Okinawa-ken) - japońska prefektura usytuowana w południowej części wysp Riukiu. Okinawa jest jedyną prefekturą, która nie leży na żadnej z czterech głównych wysp Japonii (Honsiu, Kiusiu, Sikoku i Hokkaido), jest to też jedyna prefektura całkowicie usytuowana w strefie klimatu podzwrotnikowego. Okinawa jest najmłodszym terytorium państwa japońskiego. Do 1879 istniało tu niepodległe królestwo Riukiu.

    Przyroda[edytuj kod]

    Roślinność Iriomote, jak i okolicznych wysp charakteryzuje się palmami oraz przypominającymi okres mezozoiku paprocie drzewiaste. Oprócz nich występują jeszcze figowce oraz lasy namorzynowe. Występują 4 gatunki palm: endemit – Satakentia liukiuensis, jeden z rodzaju Arenga, jeden z rodzaju Nypa oraz liwistona chińska (Livistona chinensis); 6 gatunków drzew namorzynowych; zarośla pandanowców; las z gatunkami: tarietta nadbrzeżna (Heritiera littoralis), Barringtonia racemosa i Cerbera Manghas; 2 gatunki lasu rosnącego na zboczach gór: Castanopsis sieboldii i dąb Quercus miyagii; kilkanaście gatunków figowców; 2 gatunki paproci drzewiastych; wiele gatunków paproci z rodzaju Asplenium. Występuje tu także endemiczny ssak drapieżny, kotek wyspowy (Prionailurus iriomotensis).

    Riukiu (jap. 南西諸島, Nansei Shotō) – archipelag rozciągający się między Tajwanem a Kiusiu, należący do Japonii. Japońska nazwa Nansei Shotō oznacza „Wyspy Południowo-Zachodnie”. Oddziela Morze Wschodniochińskie od Morza Filipińskiego.Strefa klimatów podzwrotnikowych (subtropikalnych) - w klasyfikacji klimatów Wincentego Okołowicza jest to jedna z pięciu głównych stref klimatycznych. Obejmuje obszary kuli ziemskiej, na którym średnia temperatura najchłodniejszego miesiąca wynosi +10 °C i więcej w klimatach morskich do 0 °C w klimatach kontynentalnych, zaś opady występują przeważnie w chłodnym półroczu (w klimatach monsunowych latem). Pory roku wyznacza roczny przebieg temperatury, opadów. Wyróżnia się pięć typów tego klimatu:
    (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Kotek wyspowy, kot wyspowy, kot z Iriomotejimy, kot z Iriomote, kot Iriomote (Prionailurus iriomotensis) – rzadki gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, uważany przez niektórych badaczy za podgatunek kotka bengalskiego. Występuje jedynie na wyspie Iriomote w archipelagu Riukiu. Samiec kota wyspowego waży przeciętnie około 4 kilogramów, przy długości ciała 51-56 cm i ogona około 30 cm. Samce i samice wyglądają podobnie, przy czym samice są trochę mniejsze i ważą około 3,25 kilogramów. Koty te mają ciemnobrązową sierść, lekko szarawą na bokach i kończynach. Charakteryzują się białymi plamkami pod każdym okiem oraz wewnątrz oka, blisko nosa. Okrągłe uszy posiadają z tyłu również białe plamki. Kot wyspowy jest samotnikiem. Każdy osobnik żeruje na obszarze 2 do 3 km kwadratowych, który nakłada się na rewiry wielu innych kotów. Poluje o zmierzchu i jest aktywny prawie przez całą noc. Zręcznie wspina się po drzewach i z pewnością na nich również poluje. Potrafi także pływać (znane są obserwacje dzikich kotów przepływających rzeki). Pożywienie zdobywa na lądzie, na drzewach oraz w wodzie. Główną część jego zdobyczy stanowią ryby, nietoperze, ptaki, scynki z rodzaju Eumeces oraz owady. Obserwacje dorosłego samca kota wyspowego przeprowadzone w ogrodzie zoologicznym Kodomonokuni na Okinawie wykazały, że zwierzę jest najbardziej aktywne o świcie i o zmierzchu a także, że prowadzi bardziej nocny tryb życia w lecie i bardziej dzienny w zimie. Przypuszcza się, że na wolności koty te parzą się w zimie, wówczas słychać było ich nawoływania i walki. Samica na legowisko wybiera skalną szczelinę lub dziuplę, gdzie rodzi się nie mniej niż cztery młode. Kocięta przychodzą na świat w końcu kwietnia lub maja, wydaje się, że uzyskują dojrzałość szybciej od kociąt kota domowego. Widziano młode koty z Iriomote samodzielne już w wieku trzech miesięcy. Odkrycie tego gatunku zawdzięczamy japońskiemu pisarzowi i przyrodnikowi Yukio Togawa. W 1967 roku kot wyspowy został uznany za nowy gatunek. Spośród wszystkich kotów on ma najmniejszy areał – jego powierzchnia jest równa powierzchni wyspy (284 km²).Pandanowce, pochutnikowce (Pandanales) – rząd przeważnie roślin krzewiastych i drzewiastych należący do jednoliściennych.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Haracz - w Polsce od czasów wojen z Tatarami i Turkami: kontrybucja lub okup, płacony przez stronę, która przegrała wojnę.
    Milimetr (symbol: mm) – podwielokrotność metra, podstawowej jednostki długości w układzie SI. Jeden milimetr równa się 10 m. W notacji naukowej można go zapisać jako 1 E-3 m oznaczający 0,001 × 1 m.
    Zanokcica (Asplenium L.) – rodzaj roślin należących do rodziny zanokcicowatych. Rodzaj liczy ok. 70 gatunków paproci (naziemnych i epifitycznych).
    Namorzyny, lasy namorzynowe, mangrowe, mangrowia – wiecznie zielona, pionierska formacja roślinna wybrzeży morskich w niemal całej strefie międzyzwrotnikowej. Jej zasięg w tej strefie ograniczają zimne prądy morskie omywające zachodnie wybrzeża Ameryki Południowej i Afryki. Namorzyny stanowią formację ziemno-wodną powstającą na przybrzeżnych płyciznach morskich, w miejscach osłoniętych (rafami koralowymi, w zatokach, lagunach i ujściach rzek). Niektóre płaskie wyspy pokrywają w całości. Szerokość pasa namorzynów sięgać może kilku kilometrów. Na ogół występują w obszarze pływów morskich i dlatego bywają też określane jako lasy pływowe. Określenie to nie jest jednak ścisłe, bowiem nie zawsze w miejscach występowania namorzynów pływy są wyraźne. Namorzyny zajmują ok. 150 tysięcy km (stan w roku 2010), przy czym między 1980 i 2010 rokiem ubyło ich 35 tysięcy km. Państwa, na których wybrzeżach znajdują się największe zasoby tej formacji to Indonezja (21%), Brazylia (9%) i Australia (7%).
    Pojęcia Chiny używa się w odniesieniu do krainy historycznej, obejmując wówczas całokształt chińskiej historii i kultury (zobacz: historia Chin), lub w węższym znaczeniu, w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej.
    Shō Hashi (尚巴志, ur. 1371, zm. 1439, rządził 1422-1439) - pierwszy władca zjednoczonego Królestwa Riukiu, pierwotnie władca Chūzanu, który podbił królestwa Hokuzan i Nanzan, tworząc z nich jeden organizm państwowy. Jego nazwisko w czytaniu japońskim brzmi Shō Hashi, zaś w czytaniu chińskim - Shang Bazhi.
    Arekowce, palmowce (Arecales Bromhead) – rząd roślin należących do jednoliściennych. Jest to takson monotypowy – z jedną rodziną, określaną jako arekowate lub palmy (Arecaceae Schultz Sch.). Liczy w zależności od ujęcia od ok. 2 tys. do 3 tys. gatunków. Należące tu rośliny występują na wszystkich kontynentach w strefie międzyzwrotnikowej (stosunkowo niewielkie ich zróżnicowanie w porównaniu do innych obszarów tropikalnych jest w Afryce), z nielicznymi przedstawicielami w strefie klimatu umiarkowanego (w Europie południowej występuje karłatka niska). Do palm należą rośliny drzewiaste o wzroście zwykle monopodialnym. Liście są okazałe, często w formie pióropusza na szczycie pędu, pierzaste lub dłoniaste. Wiele roślin z tej rodziny ma ogromne znaczenie użytkowe, np. kokos właściwy, daktylowiec właściwy, olejowiec gwinejski, sagownica zwyczajna i winodań wachlarzowata.

    Reklama