• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Inwazja na Rosję - 1812



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Bitwa pod Małojarosławcem – starcie zbrojne, które miało miejsce 24 października 1812 podczas wojny francusko-rosyjskiej 1812.Nicolas Charles Oudinot (ur. 25 kwietnia 1767 w Bar-le-Duc, zm. 13 września 1847 w Paryżu) – książę Reggio, marszałek Francji.
    Ordre de Bataille walczących stron[]

    Wielka Armia

  • Lewe skrzydło
  • X Korpus, dow. marsz. Etienne Jacques Joseph Alexandre Macdonald
  • Centrum (pod osobistym dowództwem cesarza)
  • Gwardia Cesarska, dow. marsz. François Joseph Lefebvre (Stara Gwardia), gen. Édouard Mortier (Młoda Gwardia) i marsz. Jean-Baptiste Bessières (kawaleria Gwardii)
  • I Korpus, dow. marsz. Louis Nicolas Davout
  • II Korpus, dow. marsz. Nicolas Charles Oudinot
  • III Korpus, dow. marsz. Michel Ney
  • I Rezerwowy Korpus Kawalerii, dow. gen. Étienne Marie Antoine Champion de Nansouty
  • II Rezerwowy Korpus Kawalerii, dow. gen. Louis Pierre Montbrun
  • Armia Italii (pod dowództwem ks. Eugeniusza de Beauharnais)
  • IV Korpus, dow. jw.
  • VI Korpus, dow. marsz. Laurent de Gouvion Saint-Cyr
  • III Rezerwowy Korpus Kawalerii, dow. gen. Emmanuel de Grouchy
  • Armia wsparcia (pod dow. Hieronima, króla Westfalii)
  • V Korpus, dow. ks. Józef Poniatowski
  • VII Korpus, dow. gen. Jean-Louis-Ébénézer Reynier
  • VIII Korpus, dow. król Hieronim i gen. Dominique Vandamme
  • IV Rezerwowy Korpus Kawalerii, dow. gen. Marie Victor Nicolas de Fay de La Tour Maubourg
  • Prawe skrzydło
  • Korpus Austriacki, dow. ks. Karl Philipp Schwarzenberg
  • Rezerwa trzeciej i czwartej linii
  • IX Korpus, dow. marsz. Claude Victor-Perrin
  • XI Korpus, dow. marsz. Pierre Augereau
  • W sumie 600 tys. żołnierzy i 1,3 tys. dział.

    Ryga (łot. Rīga, niem. Riga, lit. Ryga, est. Riia, liw. Rīgõ, fin. Riika, jidysz ריגע, Rige, ros. Рига, Riga, ukr. Рига, Ryha) – stolica Łotwy, miasto położone nad rzeką Dźwiną w pobliżu jej ujścia do Bałtyku w Zatoce Ryskiej. Jest głównym ośrodkiem gospodarczo-przemysłowym, komunikacyjnym (port morski, lotniczy i węzeł kolejowy Ryga Centralna), kulturalnym i naukowym kraju. Posiada liczne zabytki, w tym jeszcze z czasów średniowiecza. Jest wpisana na listę światowego dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego UNESCO. Stanowi jedno z największych w Europie skupisk architektury secesyjnej.Ziemie Zabrane, prowincje zabrane (ros. Западный край, Kraj Zachodni) – wschodnie województwa Rzeczypospolitej zagarnięte w latach 1772–1795 przez Imperium Rosyjskie w wyniku rozbiorów, tereny zaboru rosyjskiego z wyłączeniem terytorium Królestwa Polskiego.

    Armia Imperium Rosyjskiego

  • I Armia Zachodu pod dow. gen. piech. Michaiła Barclaya de Tolly
  • I Korpus Piechoty, dow. gen. Piotr Wittgenstein
  • II Korpus Piechoty, dow. gen. Karl Baggovut
  • III Korpus Piechoty, dow. gen. Nikołaj Tuczkow
  • IV Korpus Piechoty, dow. gen. ks. Paweł Szuwałow
  • V Rezerwowy (gwardyjski) Korpus dow. Wielki Książę Konstanty Pawłowicz Romanow
  • VI Korpus Piechoty, dow. gen. Dmitrij Dochturow
  • I Korpus Kawalerii, dow. gen. Fiodor Uwarow
  • II Korpus Kawalerii, dow. gen. Fiodor Korf
  • III Korpus Kawalerii, dow. gen. Piotr Pahlen
  • Korpus Kozaków, dow. gen. Matwiej Płatow
  • II Armia Zachodu pod dow. gen. piech. ks. Piotra Bagrationa
  • VII Korpus Piechoty, dow. gen. Nikołaj Rajewski
  • VIII Korpus Piechoty, dow. gen. Michaił Borozdin
  • IV Korpus Kawalerii, dow. gen. Karl Sivers
  • III Armia (rezerwowa) Obserwacyjna pod dow. gen. Aleksandra Tormasowa
  • Korpus Piechoty Kamienskiego
  • Korpus Piechoty Markowa
  • Korpus Piechoty Osten-Sackena
  • Korpus Kawalerii Lamberta
  • Razem 300 tys. żołnierzy i 0,9 tys. dział oraz:

    I Cesarstwo Francuskie – państwo w okresie panowania cesarza Francuzów Napoleona I z rodu Bonaparte w latach 1804-1814 i 1815. W czasie największego rozwoju terytorialnego cesarstwo obejmowało rozmaite protektoraty i posiadało wiele państw zależnych. Francja zmuszona była wówczas prowadzić wojny z prawie wszystkimi krajami Europy, łączącymi się przeciwko niej w kolejnych koalicjach. Kres cesarstwu położyła abdykacja Napoleona na rzecz Napoleona II, ten jednak nie został dopuszczony do władzy, a tron francuski zwrócono Burbonom.Kaukaz – region na pograniczu Europy i Azji pomiędzy Morzem Czarnym a Kaspijskim wokół gór Kaukaz. Od północy graniczy z europejską częścią Rosji, od południa, w zależności od przyjmowanego podziału, z Bliskim Wschodem albo z Azją Zachodnią (Przednią).
  • Korpus Finlandii Steingella (w akcji od sierpnia)
  • Korpus Dunaju Cziczagowa (w akcji od listopada)
  • + nieznane co do wielkości siły na Krymie i na Kaukazie. W sumie ponad 650 tys. żołnierzy.

    Przebieg zmagań[]

    Manewr na Wilno[]

    Wieczorem 23 czerwca 1812 roku, około godziny 22, pierwsze korpusy – kawaleryjski marszałka Murata oraz korpusy marszałków Davout i Neya przekraczają Niemen. Rosjanie opuszczają Wilno 28 czerwca 1812 roku. Napoleon I będzie próbował rozdzielić dwa rosyjskie korpusy Bagrationa i Barclaya de Tolly, które w pierwszej fazie wojny znajdując się w nieustannym odwrocie uchodzą skutecznie, unikając rozstrzygnięć bitewnych. W początkowym okresie wojny doszło do starcia w gronie dowodzących generałów rosyjskich. Podczas gdy większość dążyła do bezpośredniego starcia z wojskami napoleońskimi z zamiarem pokonania ich w walnej bitwie na granicach państwa, część uważała, że najlepszym rozwiązaniem będzie tzw. „taktyka scytyjska”, w okresie późniejszym znana jako „taktyka spalonej ziemi”. Ostatecznie car zmienia dowództwo armii rosyjskiej mianując Kutuzowa wodzem. Była to wojna na wyniszczenie. 1 lipca Napoleon I odrzuca carską propozycję negocjacji.

    Wiaźma (ros. Вязьма) – miasto w Rosji, w obwodzie smoleńskim, nad rzeką Wiaźmą (dopływ Dniepru). Około 57,5 tys. mieszkańców.Eugeniusz (Eugène Rose) de Beauharnais, wicehrabia (ur. 3 września 1781 w Paryżu, zm. 21 lutego 1824 w Monachium) – generał francuski w czasie wojen napoleońskich.

    Manewr na Witebsk[]

    Napoleon I działa równolegle na dwóch różnych kierunkach starając się nie dopuścić do połączenia dwóch rosyjskich armii. Korpusy marszałków Murata, Oudinota i Neya ścigają Armię Barclaya de Tolly, wycofującą się w kierunku na Orszę i Borysów, a dalej na Witebsk. Napoleon I z głównymi siłami kieruje się w kierunku warownego obozu nad Dryssą, odcinając szlaki komunikacyjne na Petersburg. 16 lipca pod Romanowem brygada kawalerii Latour–Mabourga ulega kozakom Płatowa. 24 lipca Płatow przekracza Dniepr. Davout uciera się z ariergardą Bagrationa dowodzoną przez Rajewskiego, spychając go na wschód i odsuwając w czasie połączenie z armią Barclaya de Tolly. 27 lipca Barclay de Tolly opóźnia wejście Napoleona I do Witebska, umożliwiając ewakuację miasta. Rosyjskie armie – I Barclaya de Tolly i II Piotra Bagrationa docierają do Smoleńska odpowiednio 31 lipca i 3 sierpnia.

    Paweł Andriejewicz Szuwałow (ros. Павел Андреевич Шувалов) (1830-1908), hrabia, rosyjski polityk i dyplomata, generał-gubernator warszawski od grudnia 1894 do 12 grudnia 1896.Petersburg (forma zalecana), Sankt Petersburg (egzonim wariantowy) (ros. Санкт-Петербург, Sankt-Pietierburg, potocznie Петербург, Pietierburg; dawniej Piotrogród, ros. Петроград, Leningrad, ros. Ленинград) – miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską na terytorium zawierającym m.in. ponad 40 wysp. W latach 1712–1918 stolica Imperium Rosyjskiego. Powierzchnia 1439 km², liczba ludności 4 600 276.

    Manewr na Smoleńsk[]

    7 sierpnia 1812 roku w Witebsku Napoleon I nakazuje reorganizację. Rosjanie zaś przygotowują się w trzech kolumnach na przyjęcie Francuzów przed Smoleńskiem (lewe skrzydło Tuczkow, centrum Dochturow, prawe Bagration). 8 sierpnia generałowie Dochturow i Pahlen zaskakują Sebastianiego pod Inkowem. Następuje koncentracja Wielkiej Armii – siły francuskie wynoszą 156 tysięcy żołnierzy. 14 sierpnia Murat posuwa się na Krasnoje, walcząc z piechotą Niewierowskiego. Rosjanie tracą 1,5 tys. ludzi, Francuzi 0,5 tys. 17 sierpnia – walki na przedmieściach Smoleńska. 18 sierpnia – następuje odwrót Rosjan, pozostają oddziały ariergardy. 19 sierpnia – bitwa pod Walutyną Górą. Wielka Armia wchodzi do Smoleńska. Po przegranej pod Smoleńskiem Rosjanie zastosowali jednak tę taktykę – wycofywali się, unikając decydujących bitew i wciągając przeciwnika w głąb Rosji.

    Marie Victor Nicolas de Fay de La Tour Maubourg albo Latour-Maubourg (ur. 22 maja 1768 w La Motte-de-Galaure, zm. 12 lutego 1850 w Dammarie-les-Lys) – generał dywizji armii francuskiej, minister spraw zagranicznych i minister wojny w latach 1819-1821.Wielka Armia (fr. Grande Armée) – nazwa nadawana kolejnym głównym armiom, tworzonym w czasie I Cesarstwa Francuskiego w latach 1805-1808 i 1811-1814 przez wojska francuskie i sojusznicze. Motto formacji brzmiało: „Valeur et Discipline” (męstwo i dyscyplina).

    Manewr na Borodino[]

    Francuzi wyruszają ze Smoleńska w trzech kolumnach o łącznej sile 124 tys. piechoty, 32 tys. kawalerii i 587 armat. 26 sierpnia Bagration zakłada kwaterę główną w Wiaźmie. 29 sierpnia Kutuzow wizytuje oddziały podnosząc morale żołnierzy; Miłoradowicz wzmacnia siły rosyjskie milicją z Moskwy w sile 15,5 tys. 4 września starcie awangardy kawalerii Murata z ariergardą Konownicyna. Dopiero na przedpolach Moskwy, pod Możajskiem, a w zasadzie pod wsią Borodino, w dniach 5–7 września doszło do wielkiej bitwy. Wzięło w niej udział 250 tys. ludzi, zginęło 80 tys., bitwa została wygrana przez Francuzów, ale nie przyniosła spodziewanego przez cesarza rozstrzygnięcia. 10 września następuje starcie z rosyjską ariergardą pod Krimskoje, a 11 pod Możajskiem. 14 września Napoleon I wkracza do Moskwy.

    Witebsk (biał. Віцебск, ros. Витебск) – miasto położone w północno-wschodniej części Białorusi, nad rzeką Dźwiną.Joachim Murat (ur. 25 marca 1767 w Labastide-Fortunière (ob. Labastide-Murat), Francja, zm. 13 października 1815 w Pizzo, Włochy) – marszałek Francji, książę Bergu, król Neapolu 1808-1815.

    Oczekiwanie w Moskwie[]

    Dowodzący wojskami rosyjskimi książę marszałek Kutuzow wycofał je, oddając w połowie września ćwierćmilionową Moskwę, po wcześniejszej ewakuacji mieszkańców i wywiezieniu wszelkich zapasów żywności. Napoleon słał do cara propozycje honorowego zakończenia wojny, lecz po miesiącu bezowocnych oczekiwań na odpowiedź zarządził 18 października odwrót Wielkiej Armii.

    Piotr Iwanowicz Bagration, ros. Пётр Иванович Багратион (ur. 1765 r. w Kizlarze, zm. 12 września 1812 r. we wsi Simy, gdzie był pochowany) − rosyjski generał piechoty, uczeń generałów Aleksandra Suworowa i Michaiła Kutuzowa, brat Romana Bagrationa. Bohater I wojny ojczyźnianej 1812.Konstanty Pawłowicz Romanow, właśc. Konstantin Pawłowicz Holstein-Gottorp-Romanow (ros. Константин Павлович Романов; ur. 27 kwietnia/8 maja 1779 w Carskim Siole (obecnie Puszkin), zm. 15 czerwca/27 czerwca 1831 k. Witebska) – wielki książę rosyjski z dynastii Romanowów, następca tronu rosyjskiego w latach 1801–1823, naczelny wódz armii Królestwa Polskiego pełniący obowiązki gubernatora wojskowego Królestwa Polskiego, generał–inspektor kawalerii rosyjskiej, naczelny dowódca korpusu litewskiego, sprawujący nadzór nad pięcioma guberniami zachodnimi od 1819 roku, deputowany na Sejm Królestwa Polskiego w 1818 z cyrkułu VIII Warszawy.

    Odwrót na Smoleńsk[]

    Jej marsz przez bezkresne przestrzenie, wśród ostrych mrozów, bez kwater, w niedostatku żywności i przy nieustannej wojnie podjazdowej prowadzonej przez partyzantów i oddziały kozackie, zmienił się z wolna w koszmar. Ubytek wielu żołnierzy obniżał wolę walki w słabnących oddziałach, a rozkład dyscypliny sprawiał, że znaczna część wojska stawała się bezładną masą maruderów. Jednostki odwodowe również poddawały się rozprzężeniu, tracąc walory bojowe. 18 października Joachim Murat (25 tys.) walczył z Bennigsenem. Straty: 2 tys. zabitych, 1,5 tys. wziętych do niewoli, strata 38 dział. 19 października czoło kolumny osiągnęło Watutinkę, a ostatnie oddziały opuściły Moskwę. Wyruszyło 108 tysięcy żołnierzy i 569 dział. 24 października 1812 roku rozegrała się bitwa pod Małojarosławcem, decydująca dla odwrotu. Straty rosyjskie – 8 tys., Wielkiej Armii – 6 tysięcy. Mimo zdobycia miasta przez Francuzów (po ośmiokrotnych atakach) Napoleon I skierował Wielką Armię na trakt smoleński, zamiast w kierunku nieogołoconych terenów południowych. 31 października – bitwa pod Czaśnikami. 3 listopada – bitwa pod Wiaźmą. 6 listopada – bitwa pod Dorohobużem. 9 listopada – Wielka Armia dotarła do Smoleńska, gdzie znajdowały się jej magazyny. 10 listopada – bitwa pod Smolanami (Victor starł się z Wittgensteinem). 16 listopada – korpus marszałka Neya opuścił Smoleńsk.

    Bitwa pod Krasnym – bitwa, która rozegrała się w dniach od 15 listopada do 18 listopada 1812 pomiędzy wycofującą się z Rosji Wielką Armią Napoleona (60 tys. żołnierzy) i rosyjskimi oddziałami Kutuzowa (70 tys. żołnierzy).Jean-Louis-Ébénézer Reynier – (ur. 14 stycznia 1771 r. w Lausanne, w Szwajcarii - zm. 27 lutego, 1814 r. w Paryżu) francuski generał Wielkiej Armii I Cesarstwa Francuskiego pochodzenia szwajcarskiego.

    Manewr na Borysów[]

    18 listopada – bitwa pod Krasnym. 21 listopada resztki korpusu marszałka Neya (1200 ludzi) docierają do Orszy. Pomimo tego Napoleon I wyrwał się z matni. Ostatnie ciężkie straty Francuzi i ich sojusznicy ponieśli podczas przeprawy przez rzekę Berezynę na Białorusi. W tej ostatniej wielkiej bitwie szczególnie odznaczyły się, ale też największe straty poniosły, oddziały polskie.

    Księstwo Warszawskie (fr. Duché de Varsovie, niem. Herzogtum Warschau) – istniejące w latach 1807–1815, formalnie niepodległe, jednak w rzeczywistości podporządkowane napoleońskiej Francji państwo, było namiastką państwa polskiego. Władcą suwerennym Księstwa był król Królestwa Saksonii, które wchodziło w skład Związku Reńskiego, będącego protektoratem pierwszego Cesarstwa Francuskiego.Taktyka spalonej ziemi, metoda spalonej ziemi, polityka spalonej ziemi, strategia spalonej ziemi, zasada spalonej ziemi – sposób prowadzenia działań wojennych polegający na niszczeniu wszystkiego, co może być przydatne dla strony przeciwnej. Zazwyczaj ma to miejsce podczas przemarszu lub wycofywania się – także na własnym terytorium. Celem takich działań jest pozbawienie nieprzyjaciela źródeł zaopatrzenia, spowolnienie poruszania się jego wojsk, pozbawienie możliwości późniejszego wykorzystania odzyskanego lub zdobytego majątku, może być formą terroru wobec ludności cywilnej, odwetu czy szantażu itd.

    Nad Niemen wróciło tylko nieco ponad dziesięć tysięcy skrajnie wyczerpanych żołnierzy. Napoleon I opuścił 5 grudnia w Smorgoniach resztki swej Wielkiej Armii i śpiesznie wrócił do Francji, gdzie dojrzewał kolejny spisek przeciw jego panowaniu.

    Skutki[]

    Ten sławny wykres Minarda pokazuje jak topniała Wielka Armia.

    Wyprawa Napoleona I na Moskwę była początkiem końca jego dominacji w Europie. Wielka Armia, która w czerwcu 1812 roku liczyła ponad 400 tysięcy, zmalała do 10% tej liczby. Napoleon stracił łącznie w Rosji ok. 580 tys. żołnierzy z tego ok. 200 tys. zabitych, ok. 180–190 tys. dostało się do niewoli, ok. 130 tys. zdezerterowało i ok. 50 tys. uciekło z frontu. Uciekinierów w większości ukryli Rosjanie (chłopi, mieszczanie, szlachta). Z 47 tys. Gwardii Cesarskiej, która weszła do Rosji, po pół roku pozostało około kilkuset. Napoleon stracił także 1200 armat.

    Bitwa pod Lipskiem (niem. Völkerschlacht bei Leipzig), znana też jako „bitwa narodów” – bitwa stoczona pod Lipskiem w dniach 16-19 października 1813 roku między wojskami francuskimi pod przywództwem Napoleona Bonaparte, a wojskami koalicji antyfrancuskiej (złożonej z Austrii, Prus, Rosji i Szwecji). Była to największa bitwa w kampaniach Napoleona i jego najcięższa porażka, aczkolwiek bardziej symboliczną stała się bitwa pod Waterloo.Aleksander I Pawłowicz (Александр I Павлович), (ur. 12 grudnia/23 grudnia 1777 w Petersburgu, zm. 19 listopada/1 grudnia 1825 w Taganrogu) – cesarz Rosji od 1801, wielki książę Finlandii od 1809, król Polski od 1815 (Królestwo Polskie), syn Pawła I z dynastii Romanowów, starszy brat księcia Konstantego oraz Mikołaja, swojego następcy na tronie Rosji.

    Rosjanie stracili w kampanii ok. 210 tys. żołnierzy, z tego w szeregi armii powróciło ok. 40 tys. Straty korpusów walczących na pomocniczych kierunkach i w pospolitym ruszeniu to ok. 40 tys. żołnierzy.

    Na początku 1813 roku w rosyjskiej niewoli w obozach przebywało ok. 150 tys. żołnierzy, ok. 50 tys. przebywało w aresztach u mieszkańców Rosji. Około 50–80 tys. zmarło od ran i chorób do końca 1812 roku. W 1813 roku jeńców z obozów przetransportowano w dwóch kierunkach: na południe w rejon TambowOdessa i na wschód na Powołże i do Syberii. W szczególnie złej sytuacji byli żołnierze i oficerowie Polacy, Litwini i Białorusini, ze względu na poddaństwo carowi i obowiązek służby wojskowej w armii Imperium Rosyjskiego (zdrada lub dezercja). Wszystkich Polaków wcielono do pułków granicznych armii carskiej i skierowano na Kaukaz, do południowej Syberii i na Ałtaj. W tym czasie trwały tam wojny z Turcją. W większości zostali wcieleni do terskich i kozackich pułków, jako najwierniejszych pułków cara. Okólnikiem (rozporządzeniem) ministerstwa spraw wewnętrznych Rosji z dnia 14 lipca 1813 roku pozwolono jeńcom przyjąć obywatelstwo rosyjskie. Kto chciał musiał złożyć i podpisać przysięgę na wieczne poddaństwo Rosji. Po podpisaniu przysięgi nowi obywatele Rosji, w ciągu dwóch miesięcy musieli określić co chcą robić. Wybór pracy zależał od ich położenia socjalnego we Francji. Po określeniu przyszłej profesji otrzymywali oni ulgi w podatkach na 10 lat. Francuzi nie mieli prawa osiedlać się i przebywać w ważnych dla Rosji rejonach strategicznych, szczególnie na zachodzie (Polska, Litwa, Łotwa, Estonia, Finlandia i Besarabia). Zabronione było osiedlanie w Moskwie i Petersburgu. 2 sierpnia 1814 roku ukazem darowano wolność „niewolnikom wszystkich narodów, którzy złożyli przysięgę na poddaństwo Rosji”. Mogli za zezwoleniem wyjechać z Rosji na własny koszt. W sierpniu 1814 roku prawie 2 tys. byłych niewolników zebrano w Rydze i odprawiono statkami francuskimi do Francji. W latach następnych wracali do Francji w większości oficerowie którym rodzina przysłała pieniądze. Część żołnierzy szło do Francji piechotą. W Rosji pozostali tzw. „kombatanci francuscy”. Osiedlanie byłych niewolników w Rosji było różnorodne. Większość osiedliła się na wsi i stała się chłopami. Otrzymywali oni od państwa domostwa. Były też przypadki kupowania jeńców francuskich i zapisywania ich jako chłopów (w większości zatrudnianych jako guwernanci i nauczyciele języków). Osiadli Francuzi przybierali rosyjskie imiona i nazwiska lub zmieniali nazwiska poprzez dodanie końcówek lub przedrostków. Większość osiadłych przechodziło na prawosławie. Oficerowie po kilku latach wstępowali do armii rosyjskiej. Synowie ich i wnukowie dosłużyli się w armii rosyjskiej stopni generałów i admirałów.

    Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.Ałtaj (ros.: Алтай; kaz.: Алтай таулары, Ałtaj taułary; mong.: Алтайн нуруу, Altajn nuruu; chiń. upr.: 阿尔泰山脉; pinyin: Ā’ěrtài Shānmài) – system górski w Azji Środkowej, na terytorium Rosji, Kazachstanu, Chin i Mongolii. Rozciąga się na długości ponad 2000 km od równin pustyni Gobi ku północnemu zachodowi, rozszerzając się w części zachodniej. Ałtaj dzieli się na trzy części:

    Cesarz nie był w stanie ocenić znaczenia przestrzeni i klimatu Rosji. Klęsk, jakie poniósł, nie były w stanie zrównoważyć jego błyskotliwe zwycięstwa w bitwach pod Lützen czy Dreznem. Kolejna koalicja zdołała zgromadzić armie tak wielkie, że pod Lipskiem nie mógł już im podołać.

    W rezultacie, po tzw. „kampanii zimowej”, rozgrywanej na terytorium Francji, Napoleon I poniósł klęskę i zmuszony został do abdykacji. W jej konsekwencji, co potwierdził kongres wiedeński, przestało istnieć Księstwo Warszawskie, a w jego miejsce utworzono Królestwo Polskie pod berłem dynastii Romanowów.

    Étienne Jacques Joseph Alexandre Macdonald (ur. 17 listopada 1765, zm. 25 września 1840) – książę Tarentu, marszałek Francji, z pochodzenia Szkot, syn zwolennika wygnanej dynastii Stuartów.Westfalia (niem. Westfalen) – kraina historyczna w Niemczech, między miastami Dortmund, Münster, Bielefeld i Osnabrück. Obecnie część kraju związkowego Nadrenia Północna-Westfalia. Północno-wschodnia część historycznej Westfalii leży w obrębie Dolnej Saksonii.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.
    Krym (ukr. Крим, ros. Крым, krymskotatarski Qırım, Къырым, Półwysep Krymski) – półwysep na południu Ukrainy, zwany czasem półwyspem Taurydzkim, a w starożytności Chersonezem Taurydzkim bądź Taurydą, połączony jest z lądem tylko wąskim Przesmykiem Perekopskim, pomiędzy Morzem Czarnym i Azowskim, a od Rosji oddzielony Cieśniną Kerczeńską. Długość linii brzegowej 1000 km, powierzchnia 25 700 km².
    Jean Baptiste Bessières (ur. 6 sierpnia 1768 w Prayssac w Lotaryngii, zm. 1 maja 1813 w Weissenfels) – książę Istrii, marszałek Francji.
    Odessa (ukr. Одеса, ros. Одесса) – miasto i stolica obwodu odeskiego Ukrainy, położone nad Morzem Czarnym.
    Borysów (biał. Барысаў (Barysau); ros Борисов (Borisow)) – miasto na Białorusi położone nad rzeką Berezyną. Centrum administracyjne rejonu borysowskiego. W 2010 liczba mieszkańców wynosiła 147,1 tys.
    Dryssa (biał. Дрыса, Drysa) — rzeka w obwodzie witebskim Białorusi, prawy dopływ Dźwiny. Długość wynosi 183 km, wielkość zlewni — 6420 km². Wypływa z jeziora Dryssa, płynie przez kilka jezior. Dolina rzeki silnie zabagniona. Przepływ rzeki przy ujściu wynosi 40 m³/s. Przy ujściu znajduje się miasto Wierchniedźwińsk, do 1962 roku noszące nazwę Dryssa.
    Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.06 sek.